Klimaatverandering waardoor buien intensiever worden, de hoogwaterafvoer van rivieren groter wordt, en de alsmaar stijgende zeespiegel zorgen ervoor dat we ingrijpende maatregelen moeten nemen. In het gebied van Waterschap Veluwe is dit bijvoorbeeld de aanleg van de hoogwatergeul van Veessen-Wapenveld. Maar ook de vanuit Brussel opgelegde Kader Richtlijn Water heeft grote gevolgen. We moeten zien dat we meer water vasthouden en bergen, i.p.v. zo snel mogelijk afvoeren. Bij de Veldbeek zijn hiervoor alle diverse maatregelen genomen. Het Waterschap probeert de loop van de sprengen en beken meer te laten meanderen, en legt waar mogelijk flauwe oevers en zogenaamde retentiegebieden aan zodat er meer ruimte is voor overtollig water. Daarmee wordt niet alleen wateroverlast voorkomen, maar wordt ook verdroging tegengegaan. Daar is veel geld voor nodig. Een deel daarvan komt via de waterschapsbelastingen binnen, en een ander deel weer via de provincie.  Dat de waterschappen hiervoor zorg dragen heeft internationaal de aandacht. In New Orleans en Engeland zijn ze maar wat jaloers op het feit dat we het hier zo goed geregeld hebben. Maar het kan nog beter, en vooral efficiënter.

Het verzoek van staatssecretaris Tineke Huizinga om onderzoek te doen naar mogelijkheden om het waterbeheer efficiënter en effectiever uit te voeren heeft er toe geleid dat de Unie van Waterschappen gestart is met de actie Storm. Met unanieme instemming van de besturen van alle 26 waterschappen in ons land zijn voorstellen gedaan om te komen tot ingrijpende bezuinigingen bij handhaving van de kwaliteit en veiligheid van het waterbeheer. Deze voorstellen zijn in een brief van 4 november j.l. aan de staatsecretaris verwoord. In 2011 denken we met onze ideeën al 100 miljoen te kunnen bezuinigen op de rijksbegroting. De voordelen daarvan komen ook ten goede aan gemeenten en provincies. Dat kan alleen als inderdaad de bestuurlijke drukte wordt verminderd. Het betekent een herverdeling van taken en verantwoordelijkheden. Zo is er het voorstel om het rioolbeheer en de zuiveringen onder te brengen in 1 organisatie. Tevens doen we het voorstel om de ruimtelijke ordening bij de provincie te laten, maar het provinciaal waterhuishoudingplan met zijn overlap met de waterhuishoudingplannen van de waterschappen te laten vervallen. De taak van de muskusrattenbestrijders kan geheel door de waterschappen worden gefinancierd en uitgevoerd. Dit betekent een directe besparing voor de provincies, bij gelijkblijvende lasten voor de burger. Ook zien we mogelijkheden om de belastingheffing van waterschappen en gemeentes onder 1 organisatie te laten vallen. Voor de burger betekent dit meer transparantie.  Opschaling naar grotere waterschappen geeft ook mogelijkheden om kosten te besparen, en beter voorbereid te zijn op de toekomst. Waterschap Veluwe is wat dat betreft al in vergaande besprekingen over een fusie met Waterschap Vallei en Eem. Helaas moet ik constateren dat de provincies Utrecht en Gelderland eerder drempels opwerpen, dan dit proces willen bevorderen. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat het veelal meer gaat om macht en invloed dan om het beste te bereiken voor de burger.

In deze discussie over de positie van de waterschappen mag ik een belangrijke rol spelen. Het zit niet alleen in mijn portefeuille, maar als enige ChristenUnie heemraad in Nederland probeer ik daarin een coördinerende rol binnen de ChristenUnie te vervullen. Recentelijk heb ik  veel overleg gevoerd met Ernst Kramer en Ed Anker van de tweede Kamerfractie. Ook met de politieke secretaris van Tineke Huizinga heb ik veel contact. De discussies zijn ook binnen het partijbestuur niet onopgemerkt gebleven. Er is nu een thematische partijcommissie provincies en waterschappen gevormd die zich zal buigen over de gewenste staatsinrichting.  In deze commissie mag ik de waterschappen vertegenwoordigen.

Op dit moment wordt in Den Haag alles ter discussie gesteld. Ook de inrichting van het huis van Thorbecke (dateert van 1848) kan mogelijk anders worden vormgegeven. Behalve het opheffen van waterschappen is ook al genoemd het opheffen van provincies en het creëren van landsdelen, het samenvoegen van diverse ministeries, en meer regionale samenwerking tussen gemeentes. Dat alles ter discussie staat ligt aan het feit dat op de rijksbegroting op termijn 20% moet worden bezuinigd. We spreken dan over een bedrag van 35 miljard. Zo’n bedrag krijg je niet bij elkaar door de kaasschaafmethode toe te passen. Je moet dan echt gaan herstructureren. Ik constateer dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en vooral het Inter Provinciaal Overleg nog lang zo ver niet zijn. De komende tijd zal leren of de benodigde veranderingen van bovenaf worden opgelegd, of dat de VNG en het IPO in navolging van de Unie van Waterschappen ook met hun eigen voorstellen zullen komen. Dat er wat moet gebeuren is wel zeker. Het is uniek dat de ChristenUnie aan deze discussie ook binnen het kabinet een wezenlijke bijdrage kan leveren. Mijn complimenten aan Tineke Huizinga die in dit opzicht al een eerste stap heeft gezet met haar verzoek aan de waterschappen. Het kabinet heeft positief gereageerd op de brief van de Unie, en gevraagd om de voorstellen nader uit te werken. Voor 1 april 2010 moet dat tot een concreet resultaat hebben geleid. De waterschappen zijn dus weer aan zet. De storm gaat voort. Als je schuin tegen de wind inzeilt, kom je nog goed vooruit. Wij gaan er voor. Mocht u vragen, ideeën of suggesties hebben die bij kunnen dragen aan de discussie dan houd ik mij dan ook van harte aanbevolen.

Gerard van den Brandhof