Dat kon uiteraard – vooralsnog - niet eeuwig duren. In dit ondermaanse worden wij maandag weer geacht in het zweet van ons aanschijn te werken. Maandag dus weer aan het werk. Bij een wetenschappelijk instituut denk je aan inhoud – terecht – maar veel tijd wordt toch ook doorgebracht met aardse zaken. Denk daarbij aan mails beantwoorden, het organiseren van allerlei bijeenkomsten, jaarplannen maken en die aan het eind van het jaar weer in jaarverslagen omwerken. En last but not least: het naar de buitenwereld communiceren van waar je mee bezig bent. Ook dat doen we vandaag de dag met veel ijver. 

Gelukkig blijft er wel tijd over voor inhoudelijke zaken. Maandag hadden we een fellowsavond. Met vijftien jongeren bespreken we een jaar lang maandelijks allerlei grote en iets minder grote christelijke politieke denkers uit de westerse geschiedenis. Iedere keer hebben we een deskundige in ons midden en ditmaal was dat de theoloog Stefan Paas. Hij was er om iets te vertellen over zijn boek ‘Vrede stichten’. Met name ging het die avond over tolerantie: hoe ver moet en kan dat gaan? Is een christelijke overheid – wat dat ook precies is – tolerant? Volgens Paas principieel wel. Hij gaat daarvoor onder meer te rade bij Locke, de liberaal die toch ook duidelijk christen was (vandaar dat Jonathan Israel hem wantrouwt). Bij Locke zien we een grote nadruk op tolerantie en gewetensvrijheid. God nodigt mensen uit voor Hem te leven en dwang past daar principieel niet bij. Geloof laat zich niet dwingen. De overheid treedt niet in overwegingen van het hart. De overheid moet, volgens Paas, sowieso terughoudend zijn in haar optreden. Ze moet niet proberen het goede te bevorderen in de maatschappij. Het kwaad zit ook in de overheid(spersonen) zelf – macht corrumpeert – en met een teveel aan goede bedoelingen kan het slecht aflopen. Leert de geschiedenis.

De volgende avond gaf ik een cursus Verdieping christelijk-sociale politiek in Gouda, waar we de staatsleer van Abraham Kuyper bespraken. Ook Kuyper zet de vrijheid in het middelpunt, zowel godsdienstige als maatschappelijke. Ook hij ziet dat die noties duidelijk (misschien iets te duidelijk) christelijke wortels hebben. De discussie is boeiend en actueel: hoe gaat onze Gezinsminister om met overheidsbemoeienis? Mag de staat de kring van het gezin binnentreden? Een discussie met rafelrandjes.

De verdiepingscursus is niet zelden ook een verwarringscursus. De zaken blijken ingewikkelder dan gedacht. De theorie is lastig en de praktijk is weerbarstig. Toch is het nuttig bekend te raken met fundamentele noties over overheid en samenleving: waar liggen welke verantwoordelijkheden? Waar bevinden zich grenzen? Hoe onderscheid je je van andere partijen? Waar liggen overeenkomsten en aanknopingspunten? Tamelijk moe en redelijk voldaan rijd ik naar huis.

Bij thuiskomst kijk ik nog maar even naar Pauw en Witteman. De avond ervoor ging het over de ondergang van de DSB, nu is er een advocaat die daar de vruchten van wil plukken, althans op zijn minst een paar graantjes van wil meepikken. En Unico Glorie – is dat zijn artiestennaam? –vertelt over de ondergang van The Entertainment Group. Het leven gaat door. Limburg lonkt.

Geert Jan Spijker