Kopenhaagse duurzaamheid betreft niet achterliggende bestaansduur, maar een voortduren: toekomstbestendigheid. En wat daar nu al voor nodig is. Wat nu niet door de beugel kan, tast meestal ook een toekomst aan, ergens. Zie de vaak wel legale maar toch immoreel opgeschroefde marges, bonussen en provisies, waarmee (financiële) experts, (account) managers, (buitenlandse) investeringsmaatschappijen en andersoortige kassagedreven dozenschuivers of provisiejagers het vertrouwen in de inmiddels wel heel erg virtuele bancaire sector of ook in het reële bedrijfsleven om zeep helpen. Waartoe leidt een van de werkvloer (zelfs geografisch) losgezongen management?

Wie de ‘toekomstbestendigheid’ van een economie, samenleving of planeet juist wil bevorderen, is bezig met voor-zorg. Voorzorg is meer dan ‘proactief’ bezig zijn. ‘Proactief’ zijn scoort al geruime tijd hoog bij de lulkoekbingo (excusez le mot) wanneer het management weer eens vertrouwenwekkende peptalk afvuurt op het verder zo min mogelijk geïnformeerde personeel. Voorzorg is meer, want: een vorm van zorg. Geen control-freakerigheid, geen betutteling, geen bezorgdheid, maar zorgen voor, een bijdrage leveren aan het welzijn, aan het zo gezond mogelijk functioneren van (vul maar in: je lijf, een ander, een bedrijf, de samenleving of een sector daarvan, onze dampkring,…). En dat welzijn, dat ‘gezonde’ functioneren, heeft weer te maken met de eigen aard of het doel van iets of iemand, van plant of dier.

Hoe zorgzaam zijn wij Nederlanders? En ik? Geen overbodige vraag. Terecht ziet de Partij voor de Dieren in de zorg voor dieren een indicatie voor de zorg die mensen opbrengen voor … mensen. En Afrikanen bevragen al snel kritisch het westerse ‘wegstoppen’ van ouderen in bejaardentehuizen: hoe durf je als kinderen je van die zorg voor je ouders af te maken?! Daarmee verbreek je toch, westers geformuleerd, het ‘contract’ tussen de generaties? Je ouders zorgden toch ook voor jou toen je nog in je luier rondkroop? (Roel Kuiper denkt, net als de Afrikaan, bij dit ‘contract’ vast eerder aan een ‘verbond’; zie zijn Moreel kapitaal.)

Nu kan ik de Afrikaan uitleggen dat ook voor de oudere vader en/of moeder zelf een verpleeg- of verzorgingstehuis een opluchting kan zijn. Soms is daar zorg die thuis niet geboden kan worden, of alleen tegen erg hoge kosten. En door onze sociaal-economische mobiliteit wonen kinderen niet vaak meer bij hun ouders om de hoek. Gemakshalve noem ik dan niet dat onze tweeverdieners-economie zo gefocust is op betaald werk, op het circus van produceren en consumeren, dat ze pas recent weer de optie bevordert om zo lang mogelijk de zorg voor ouderen zelf op te brengen. Maar wie kan of wil zich permitteren vanwege deze zorg minder te gaan werken of een baan elders niet te nemen? En naast een veeleisende baan of de eventuele kinderen is mantelzorg een mooi woord, maar voor klemzittende mantelzorgers ook een route naar burn-out.

En ik verzwijg nog iets, bleek mij deze week. De bezuinigingen in de verpleeg- en verzorgingstehuizen hebben zo’n graad bereikt, dat een middagdutje er voor ouderen niet meer in zit. Personeelstekort. Of professionele dagbesteding is vervangen door twee betaalde krachten in de grote zaal. Dit zijn geen voorbeelden uit de Randstad, dit speelt in mijn woonplaats Veenendaal. Natuurlijk, luiers zijn goedkoper dan handen aan het bed, en zeker dan managers. Maar die zorgende handen hebben het idee ‘pyamadagen’ niet bedacht. Wanneer zelfs het management in de zorgsector is losgezongen van het bed, hoe losgezongen zijn dan de verzekeraars of Haagse bezuinigers? Rechtvaardigheid is geen staats- of wereldutopie, rechtvaardigheid is reageren op ophefbaar onrecht dat je opmerkt (Amartya Sen)!

Heeft de Afrikaan toch gelijk? Mag dit nog zorg heten, verzorging? Of beschaving? Klokkenluiders, luidt! Bovendien werkt de indicator van de Partij voor de Dieren ook omgekeerd: als we zorg voor mensen niet meer opbrengen, dan kan die korenwolf in het Geuldal of orang-oetan op Borneo het helemaal vergeten. Wanneer Haags vergader leidt tot onvoldoende zorg hier en nu, wat zal Kopenhaagse klets dan opleveren aan voor-zorg? Dag voorzorg...

Hoe losgezongen zal besluitvorming in CO₂penhagen blijken, met wereldleider China voorop? Dag duurzaamheid. Kom ik je daar nog tegen?

Rob Nijhoff