Weer is het de grens van dood en leven die levens verwoest – juist ook die van betrokkenen! – en die meningen verdeelt. En dat heeft diepe wortels. Wie hierover nadenkt komt thema’s tegen van individu, vrijheid, autonomie, opgenomen zijn in een samenleving of in een (morele) orde, het vóórkomen en dragen van kwaad en lijden, de betekenis van dood en leven, en om niet meer te noemen, rentmeesterschap en wie de eigenaar is van mijn leven en mijn levensmogelijkheden.

Wie uitsluitend redeneert vanuit de vrijheid van het individu is als de schildpad die denkt dat hij de hardrenner Achilles in een wedstrijd altijd voor zal kunnen blijven, als hij maar een voorsprong krijgt aan het begin. Immers: als Achilles aankomt waar hij net nog was, dan is hij alweer verder! U als lezer weet natuurlijk dat Achilles het beest toch zal inhalen. Maar maak dat maar eens duidelijk aan de schildpad die zo redeneert.

Maak aan een individu-redeneerder maar eens duidelijk dat geen enkel individu ook maar iets aan levensdoelen kan bedenken of zin aan zijn eigen leven kan geven, als hij niet van jongsafaan omringd wordt door een leefomgeving die bestaat uit meer en minder vaste relaties, en mogelijkheden tot eten, drinken, slapen, werken, ontspannen, enzovoort. Of een individu dat nu leuk vindt of niet, er bestaan nauwelijks beslissingen waar derden niets van merken. Dat geldt zeker van een gelukte suicide-poging. Het zijn kenmerken van een niet-individualistische moraal dat je gewicht geeft aan het weefsel waar je deel van uitmaakt – wat betekent mijn gedrag voor mijn omgeving? – en dat je beseft dat er situaties zijn waarin goed-doen kan betekenen dat je tegen iemand’s eigen wil ingaat (al kan dat maar tot op zekere hoogte). Meewerken aan zelfdoding lijkt menslievend, maar is het faciliteren en versterken van negatieve spiralen van leed en kwaad.

Blijft nog knagen: die prestatiemaatschappij. In de jaren tachtig, negentig van de vorige eeuw was Amerika nogal in de ban van de geweldig efficiënte bedrijfsprocessen in Japan. Ook toen werd daar meestal niet bij vermeld dat het suicide-percentage in Japan ver bovengemiddeld lag. Wanneer ook wij in Nederland nu met toenemende lasten worden geconfronteerd (vergrijzing, zowel meer AOW-funanciering als meer mantelzorg opbrengen), dan is de vraag hoe onze overheid hierover communiceert. Mag Pia Dijkstra vrouwen die deeltijd werken een schuldgevoel aanpraten, op kosten van de overheid?

Wat te denken van de volgende variant: als vrouwen werkelijk meer betaald werk willen verrichten, moeten mannen evenredig meer de kans krijgen om te kiezen voor een deeltijdpercentage – zodat ook mannen onbetaalde gezins- en maatschappelijke taken voor hun rekening kunnen nemen. En zoeken we als samenleving dan toch meer werk-uren in totaal: beste werkgevers, ga aan de slag met de vele ervaren krachten van 50-67 jaar!

Er is ook beter nieuws: het beleid in een verzorgingstehuis in Veenendaal om bepaalde bewoners ’s middags niet meer op bed te leggen voor een middagdutje, is door de directie teruggedraaid. Het heeft zin, blijkt daaruit, om bepaalde misstanden aan te kaarten. Laat ik daarmee eindigen.