Voorwoord DenkWijzer 4/2010 door Geert Jan Spijker.

Van voor naar achter, van links naar rechts: zo kunnen we het nieuwste nummer van DenkWijzer samenvatten. Niet alleen omdat het feest is vanwege het tienjarig bestaan, maar ook vanwege de verrechtsing van het politieke klimaat (ook buiten Nederland) en de roep dat de ChristenUnie minder links moet worden. Maar wat betekenen links en rechts eigenlijk? 

Van voor naar achter, van links naar rechts: zo kunnen we het nieuwste nummer van DenkWijzer samenvatten. Niet alleen omdat het feest is vanwege het tienjarig bestaan, maar ook vanwege de verrechtsing van het politieke klimaat (ook buiten Nederland) en de roep dat de ChristenUnie minder links moet worden. Maar wat betekenen links en rechts eigenlijk? 

Kleine of grote overheid 

Linkse partijen hebben vanouds veel verwachtingen van de overheid. Zeker op sociaal-economisch gebied dichten linkse partijen de overheid een centrale taak toe. Ze moet de kwetsbaren in de samenleving beschermen en activeren. Dit mondde op den duur uit in de verzorgingsstaat die voor ons aller geluk moest gaan zorgen, van de wieg tot het graf. Rechtse partijen geven de voorkeur aan zelfredzaamheid: als mensen hun eigenbelang nastreven en de markt werkt dan komt het goed. Ieder voor zich en de markt voor ons allen, kort gezegd.  

Links ziet niet alleen op economisch gebied een grote overheidstaak, maar ook op cultureel en moreel vlak. Groenlinks en PvdA zetten stevig in op een vrijzinnige agenda, die de overheid ertoe aan wil zetten ‘progressieve’ waarden en normen door te voeren in de samenleving. ‘Behoudend Nederland’ moet bevrijd worden. Rechts is hier vanouds beducht voor, maar zet zich recent steeds meer in om de joods-christelijk-humanistische cultuur te beschermen en bevorderen. Kalm conservatisme wordt vervangen door agressief neoconservatisme.       

De eerste weg 

Is de ChristenUnie links? Regelmatig wordt de partij als links neergezet en het verzet binnen de partij hiertegen lijkt af te nemen. Ten onrechte. Uiteraard zal de ChristenUnie blijven opkomen voor kwetsbaren in Nederland (en daarbuiten), voor duurzame ontwikkeling, voor vrede en recht; stilstand is soms achteruitgang. Maar tegelijk heeft de partij oog voor de samenleving, voor de onderscheiden verantwoordelijkheden van burgers in bedrijven, gezinnen, kerken, moskeeën, verenigingen en scholen. In die zin heeft de partij met haar christelijk-sociale geluid een duidelijke derde – of liever eerste – weg, die een alomtegenwoordige overheid enerzijds en een allesdoordringende marktwerking anderzijds wil voorkomen. De markt heeft een eigen plek en de overheid een eigen verantwoordelijkheid. Dat zou politici ook moeten beletten burgers op populistische wijze naar de mond te spreken. 

Middenpartij? 

Nu het midden leegloopt en de polarisatie toeneemt is het hoog tijd voor bruggenbouwers met een zelfstandige positie. Misschien is de positie van de ChristenUnie wel die van het midden, naast D66, maar dan als ideologische (want antirevolutionaire) tegenpool. Ten strijde tegen de oppositie van vooruitgangsgeloof op links en de coalitie van (zelf)behoud op rechts.