H1. Schaam je niet. 

Op een zonnige zomerdag liepen we wat rond in Rouen. Ik houd van dit soort Franse steden waar je op je gemak kunt slenteren. Ineens stonden we op een pleintje. Er waren terrassen rondom. Mensen zaten gezellig te eten en te drinken. In het midden stond een kerk. Bij nadere inspectie bleek dat alle beelden die ooit aan de kerk hadden gezeten eraf gesloopt waren. Maar dan ook grondig. Over de hele buitenkant gaapten lege plekken. Zo had ik het resultaat van een Beeldenstorm nog nooit gezien. De razernij had zich gestort op de complete beeldtaal van de buitenmuren. Wat restte was een gehavende kerk vol stenen wonden.  

Aan dat pleintje met die kerk moet ik vaak terugdenken. Het plaatje wil niet uit mijn hoofd verdwijnen. Het staat voor mij voor wat er gebeurd is in het hart van onze westerse cultuur. Zo zie ik onze wereld. Terwijl we gezellig zitten te eten en te drinken is de taal van het geloof zo goed als verstomd. Vreemd eigenlijk. Het christendom heeft ons werelddeel gevormd. Het heeft hoge idealen in omloop gebracht. Het spreekt over recht en gerechtigheid, het heeft onze vrijheid gekleurd, het heeft onze medemenselijkheid diepgang gegeven. Maar de sprekende herinnering aan dat geloof ligt aan diggelen.   

Ik ben een christen en diep overtuigd van de waarde van het christelijk geloof voor onze samenleving. Nee, niet alles is heilig aan het christendom. Een beetje Beeldenstorm om de boel weer op te schonen is af en toe wel heilzaam. Ik ben genoeg calvinist om dat te kunnen waarderen. Maar de verwijdering van het geloof uit het hart van onze cultuur lijkt mij een pijnlijke vergissing. We maken er meer kapot mee dan ons lief is. Ik ben de politiek ingegaan omdat ik denk dat christenen moeten spreken op de plekken van de macht. Het is nodig daar een taal te onderhouden die anders zou verstommen.

Dit is een tijd om weer terug te keren naar onze bronnen. Niet alleen ons geld of de economie, maar ook onze vrijheid en onze cultuur staan op het spel. De lijstjes met ellendige dingen zijn lang, van slachtoffers van seksueel geweld tot omvangrijke financiële delicten, van oplaaiend antisemitisme tot oncontroleerbare drugscriminaliteit. Beschavingen botsen, Europa zinkt en als we niet oppassen valt onze wereld in gruzelementen. Opmerkelijk dat steeds vaker een verband wordt gelegd tussen onze situatie en die gapende leegte, dat zwijgende christendom in ons midden? Angela Merkel zei onlangs: ‘Ons probleem is niet teveel Islam, maar te weinig christendom’.     

Wie hierover spreken kan, zou dat vooral moeten doen.  In Engeland heeft de voormalige anglicaanse aartsbisschop George Carey christenen opgeroepen ‘hun geloof met trots uit te dragen’. ‘Velen realiseren zich niet’, zei hij, hoezeer centrale waarden van de samenleving ‘gedragen worden door het christelijk geloof dat onze cultuur op zoveel manieren heeft verrijkt’. Hij noemde expliciet de waarden van de vrijheid en  verdraagzaamheid. De betekenis ervan wordt weggedrukt in een klimaat van ‘politieke correctheid’ en ‘openlijke vijandigheid’ tegen het christendom. Dit is niet alleen jammer, het is ook dom.    

Op initiatief van Carey kwam er een ‘schaam-je-niet-dag’.  Christenen werd gevraagd een kruisje te dragen en openlijk voor hun geloof uit te komen. De dag begon bij het Britse Hogerhuis. Vandaar ging het naar de ambtswoning van de premier en daarna verder het land in. Zou onze Eerste Kamer ook de plek kunnen zijn waar zoiets begint? Wij noemen die Kamer wel een ‘chambre de réflection’. Laat hier inderdaad maar overpeinst worden hoezeer een krachtig en positief christendom keer op keer onze vrijheden heeft veiliggesteld en onze rechtsstaat heeft gevormd.

Volgens de historicus Arnold Toynbee hebben sterke beschavingen een sterk geloof als kern. Dat geloof geeft kracht om de uitdagingen van moeilijke tijden te doorstaan. Dat geloof hervinden en tot klinken brengen, dat lijkt mij het beste dat we kunnen doen.   

'Mijn land. Een politieke verkenning' verschijnt op 22 januari en is verkrijgbaar bij de boekhandel.