ChristenUnie.nl

"SP in spagaat omtrent religie" (Reformatorisch Dagblad)

Wed, 08 Feb 2012 12:34:59 +0100

DEN HAAG – In de peilingen is de SP bezig aan een gestage opmars. Waar staat de partij op de as confessioneel-seculier?

„De ChristenUnie en de SGP slagen beter in het aan zich binden van religieuze jongeren dan het CDA. Maar er is voor religieuze jongeren nóg een alternatief: de SP.” De visie van huidig SP-Tweede Kamerlid Van Raak, in 2005 neergeschreven in het Nederlands Dagblad, liet aan duidelijkheid weinig te wensen over. Waar de antihouding van SP’ers tegenover religie zou zijn afgenomen, zou hun belangstelling om onder het motto ”voor solidariteit, tegen marktwerking” samen met progressieve christenen ten strijde te trekken tegen twee decennia liberale politiek juist zijn toegenomen. „Misschien tekent zich hier een nieuwe coalitie af”, analyseerde Van Raak.

Vier jaar later roemde hij in dezelfde krant „eenieder” die zich vanuit de beginselen van naastenliefde en besef van rentmeesterschap wilde inzetten voor de samenleving. Buitengewoon opmerkelijk was dan wel, aldus drie CU’ers in een reactie, dat de SP in de Tweede Kamer strengere regels wilde afdwingen voor het subsidiëren van identiteitsgebonden, maatschappelijke organisaties, zoals Tot Heil des Volks, door de overheid. Hun rake analyse: de SP roemt rentmeesterschap en naastenliefde, maar wantrouwt orthodoxe christenen die zich vanuit die waarden willen inzetten voor de maatschappij.

Wat sinds 2009 in elk geval is veranderd is de stormachtige opmars van de SP in de peilingen. Sommigen noemen, hoe voorbarig het ook mag zijn, de partij al als mogelijke regeringskandidaat. „De ambivalente houding van de partij ten opzichte van religie bestaat echter nog altijd”, zegt medewerker Geert Jan Spijker van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, in 2009 een van Van Raaks opponenten. Hij ziet bij de SP nog steeds het standpunt: orthodoxie moet kunnen, je moet er alleen niet publiekelijk naar willen leven of er van de meerderheid afwijkende standpunten over bijvoorbeeld homoseksualiteit of de positie van vrouwen op baseren. „Kijk maar naar de door hen bepleite acceptatieplicht in het bijzonder onderwijs of hun verzet tegen de gewetensbezwaarde trouwambtenaar. Het is eigenlijk een soort geestelijk liberalisme wat ik aantref bij de SP.”

Kritisch is Spijker ook over het SP-pleidooi voor een neutrale, seculiere overheid. „Wat seculier heet, is meestal een mix van breed verspreide overtuigingen. Seculier is daarom een misleidende term. Zogeheten seculiere overtuigingen of instellingen krijgen op die manier de schijn van objectiviteit of neutraliteit. Te denken dat je vanuit de overheid alles kunt regelen, levert slechts een soort eenheidsworst op.”

Waardering voor de SP heeft Spijker wel, „bijvoorbeeld voor de manier waarop ze de samenleving ingaan om te kijken wat er loos is. En voor hun gerichte inzet tegen het pure marktdenken, het ieder voor zich, zoals dat gevoed wordt vanuit de VVD en deels vanuit het CDA.”

Ziet Spijker brood in „de nieuwe coalitie” waar Van Raak voor pleitte? Aarzelend: „Bij de SP zie je de socialistische reflex om vanuit de staat te denken. De overheid heeft zeker een belangrijke rol, maar christelijke partijen denken meer vanuit de verantwoordelijkheid van burgers en gemeenschappen en zijn over het algemeen minder gecharmeerd van staatssturing.”

Groen van Prinstererlezing 2011 (Schuurman) in het Engels

Wed, 08 Feb 2012 13:04:01 +0100

Vorig jaar organiseerde het WI de Groen van Prinstererlezing met Egbert Schuurman. Zijn verhaal van toen is inmiddels ook vertaald in het Engels voor publicatie in de VS. De gehele lezing in het Engels is hieronder geplaatst.

Foreword

It has been testified of Job (see Job 1:1 [All biblical quotations are from the New International Version]) that he was upright and blameless, that he feared God and shunned evil. In Job 29:25 the work of the young Job is described as the work of a king. You could say: as the work of a political figure of his times. Job 29:7-17 indicates the lasting meaning of that work for politicians of all times:

“When I went to the gate of the city

And took my seat in the public square,

The young men saw me and stepped aside

And the old men rose to their feet;

The chief men refrained from speaking

And covered their mouths with their hands;

The voices of the nobles were hushed,

And their tongues stuck to the roofs of their mouths.

Whoever heard me spoke well of me,

And those who saw me commended me,

Because I rescued the poor who cried for help,

And the fatherless who had none to assist him.

The man who was dying blessed me;

I made the widow's heart sing.

I put on righteousness as my clothing;

Justice was my robe and my turban.

I was eyes to the blind

And feet to the lame.

I was a father to the needy;

I took up the case of the stranger.

I broke the fangs of the wicked

And snatched the victims from their teeth.”

Gen. 11:4-8 is about striving to build the tower of Babel. That striving repeats itself time and again throughout history. Also in our times. Therefore our Christian politicians must stay on their toes:

“Then they said, ‘Come, let us build ourselves a city, with a tower that reaches to the heavens, so that we may make a name for ourselves and not be scattered over the face of the whole earth.’

“But the Lord came down to see the city and the tower that the men were building. The Lord said, ‘If as one people speaking the same language they have begun to do this, then nothing they plan to do will be impossible for them. Come, let us go down and confuse their language so they will not understand each other’.

“So the Lord scattered them from there over all the earth, and they stopped building the city.”

Confessors of Christ: Courage in politics

The challenge for Christians in politics

The 2011 Groen van Prinsterer Lecture of the Christian Union in the Netherlands

By prof. dr. ir. Egbert Schuurman

Introduction

The yearly Groen van Prinsterer Lecture[1] is meant to support and nourish reflection about Christian politics. Such reflection is not a superfluous luxury but – certainly for Christians who are in politics – a constant necessity. First principles must constantly be reasserted and acted upon anew. In this regard we stand in a long tradition. I would especially like to join someone in that tradition who has been somewhat forgotten. That is professor Mekkes,[2] my predecessor at the University of Technology at Eindhoven. His observations have stimulated me quite a bit in my own reflections about culture and politics. I would like his prophetic voice to be heard. In the style of Mekkes’ thinking, I would like to begin with a reflection on culture and close with a meaningful political perspective for a spiritual, Christian approach to politics. The accompanying question is of importance: What should be the main issue for a Christian in politics in a strongly changing culture?

OurTimes

A main characteristic of our times is that materialism is the leading conviction or religion. Thereby reality is seen as autonomous and humanity – with its reason and cultural power – can act on its own authority. Not being dependent on God, man conceives himself to be in control. The universities in the Netherlands are an example of that: there is no transcendent, no divine reality that man has to take into account. Let alone that he knows himself to be responsible coram Deo. It is through science, technology, economy and organization that this secularized spirit has gained control over so many, especially since this spirit has brought enormous material wealth, which appears to suffice. Our culture has become thoroughly materialistic and individualistic, blind to the spiritual dimensions of existence and with little or no consideration for the essential relationships in life. There was never a time when material wealth was as great as it is in our time, but also never a time when the spiritual void was so serious. And therefore there has never before been a time when we spoke, as we do today, of a great moral crisis. This is expressed especially – but not solely – in broken social relationships and in the enormous cultural crises of our age.

The materialistic culture, even as its worldwide influence continues to grow, is cracking at its seams. The big problems – with their often worldwide dimensions – of finances and economy, energy, food, water, climate and natural resources have another side in individualization, in the loss of safe relationships like marriage and family, in abortus provocatus, the blurring of moral standards, sexualization, increasing youth criminality, addiction and vulgarization and, not to forget, the self-enrichment of ‘the fat cats’. These are all symptoms of a deeper malady; they are not themselves the disease. As a “doctor of culture” the cultural philosopher Nietzsche diagnoses this disease already at the end of the nineteenth century as the emergence of nihilism, the cause of which is the declaration that ‘God is dead’. The highest values have become worthless: “Umwertung aller Werte” (the ‘revaluation of all values’). Nietzsche applauds this, but at the same time it does not give him peace.[3] At the same time he wants to bring mankind to a higher level; that of the “Übermensch” who is driven by the desire for power; the strong, mighty human being who exceeds his own possibilities and is certain of the building of modern towers of Babel.

It took until just after the Second World War – the process took place gradually and almost unnoticeably – before this lawless and overconfident conviction gained influence over many. This spirit marks the sphere of what I shall call the ‘small personal culture’ in which a sense of sin no longer exists; and the ‘big material culture’ of the coherent complex of Science, Technology, Economy and Organization – and the management and bureaucracy that go with it. In the present account I shall differentiate between these two cultures. Naturally there are also connections. Yet the correct differentiation is necessary if we are to shed more light on the problems of our culture and the reaction to it by Christian politics in particular.

An attentive spiritual and intellectual in-depth examination is necessary if we are to understand how the ‘small personal culture’ and the ‘big material culture’ have developed over the course of time.

Ground motive of history[4]

For me, it has been especially Prof. Mekkes who as a philosopher and as a Christian scriptural thinker shed a clear light on this matter. In his studies on Christian politics Mekkes points to the religious, biblical ground motive of all of creation. That motive is Christ. He is there at creation, He leads it through history, He redeems the history of creation, and He brings a new perspective of the completion of everything of God's Kingdom. That perspective goes through the Cross – of deliverance from human apostasy – and therefore the Kingdom is not of this world. But in the sighing of creation, God’s Kingdom is invincible. No one can escape from this motive of history, which gives history a dynamics. The entire reality of creation is in His hand. In short, Christ is the meaning of history. Everything exists out of, through and for Christ. He has appointed the law of creation – later also called the law of creation and redemption – for the course of history. This law of creation is summarized in the law – also called the ‘way’ by Mekkes – of love and righteousness and focused on life, peace and justice for all and for everything. That Kingdom will only come in its fullness beyond the horizon of earthly time.

There is therefore only one dominant, all-encompassing religious ground motive: namely, Christ as Lord of history. All other (religious) motives, also including that of the imagined autonomy of the Western Enlightenment, parasitize off that. In resistance to this dynamics – grounded in resistance to Christ and deference to the law of sin – there arise all forms of dialectics, of struggle, conflicts and tensions, whereby culture gets caught in a safety net, as it were, and people lose their orientation. Yet even while resisting, people remain bound by the law of creation and redemption. Man is even judged by it: the problems and tensions, the many crises of our time therefore do not have the final say. Humanity's over confidant pretentiousness – even though the opposite appears to be true – must lose the battle against the dominance of Christ's rule. Actions against the law of creation, which is focused on the great future, are rectified from time to time. Meanwhile, during that development suffering in one form or another can be enormous. Nothing exact can be said about when and how a crisis and the accompanying reorientation will occur. God does not allow man in his conceitedness to disrupt everything to the end. In this there is something of the divine mystery in history. Sometimes disasters can put man back on track. We then say, euphemistically, that the quay turns the ship, that things will run their course but there will be a price to pay. That happens in both the ‘small personal culture’ and the ‘big material culture’ of Science, Technology, Economy and Organization. The unexpected fall of the Soviet Union in 1989 and the Arabic revolution in our time are examples. Moreover, after such upheavals we usually see a counter development, and new tensions develop in culture. In the midst of this history of persistent and changing tensions and even hopelessness, a perspective for human culture and politics always remains thanks to the dominance of Christ’s rule. Seen in this light Christian politics is always actual, not as a fact but as a mandate[5] – even when the cultural context changes.

Reformation and Enlightenment

In the spiritual history of the West, the Reformation went back to the original mandate for man. It took the creation mandate seriously. As a result, culture flourished enormously. Yet where this happened the spiritual movement of the Enlightenment also arose, via the Renaissance; it also devoted much thought to cultural development, but without reference to God’s Sovereignty. Man was called upon to use his own mind and to map out his own future. Since then we have seen the appeal for autonomous freedom and the strengthening of human domination constantly increasing.

Two ideals of Enlightenment

The Enlightenment is characterized by these two ideals: the freedom ideal and the ideal of domination. These ideals have brought many positive things into being. Just consider the many material developments in the area of health care, employment, science and technology, and the advancement of material prosperity. Widespread participation in all kinds of education is also a consequence of the Enlightenment. However, at the moment we seem to have reached a deadlock with the radicalization of the Enlightenment. That is because human power – science, technology, economy, organization – and freedom are increasingly being separated from their origin and made absolute. We are dealing with the derailment of the ideal of science and the ideal of freedom. Both ideals lack a metaphysical relation and a transcendent origin: they are blind to the spiritual dimension of existence. They are modern idols. In order to gain more insight into the seriousness of the tensions in current culture we shall need to give more attention to the consequences of both these ideals of the Enlightenment.

The ideal of freedom

Individual freedom, which is praised by the Enlightenment, has in its unnormed form inflicted much damage on a meaningful, orderly society. In our culture freedom is increasingly anarchistic freedom; it is freedom pried loose from communal, societal freedom, from its moral grounds and its moral mandate. Freedom is increasingly seen as freedom detached from responsibility, such that it becomes freedom without substance and thus empty and intimidating. The results of the sixties in the previous century with their persistent resistance to tradition, authority and values have brought our society into imbalance. We could speak of lifelessness. Our respect for human beings has suffered. An unprecedented clearance sale of our own culture has taken place without our noticing it. The witches cauldron of relativism has deceived many. Some even speak of the dictatorship of relativism. Freedom in the form of indifference and debauchery – extreme godlessness – is visible everywhere. Many no longer accept marriage and family as the firm foundation of a healthy society. In the meantime many are disturbed by this trend and politics has been saddled with many additional social problems because of it that were unthinkable in the past.

The scientific-technical domination ideal

As has been said, we also have the Enlightenment to thank for the scientific-technical domination ideal. This ideal is in fact conjured up by the ideal of freedom. But at the same time, it threatens freedom. Under the influence of man’s desire to control and so to subdue everything, modern technology, which is based on science, penetrates and directs all of culture. Modern technology does this in alliance with economics, thereby rendering culture a ‘materialistic’ culture. Technology and economy leave their mark on everything. Organizational power and the bureaucracy that comes with it as the connecting factor produce an ever-growing snarl that cannot be disentangled.[6]

While man thinks he can safeguard his culture through an unlimited development of science, technology and economics bound up in organizational power – the belief in progress – there is at the same time an enormous threat that the basis of human existence will be ruined. The brutalizing of the current development of culture threatens the sustainability of the natural environment and biosphere. Towers of Babel are being built, but on quicksand.

Technical thinking is the motor of the snarled complex of science, technology, economy and organization. Whatever does not fit into the technical model is either ignored or forgotten. Reality is viewed as a technical whole that we can go on to improve through technology. This exaggerated technical way of thinking is translated into a technical worldview. It is a human construction, and it serves as a cultural paradigm. The technical worldview has put its stamp on the development of Western culture in increasing measure, and it is now also putting its stamp on the current gobalization. We all inhale this technical mentality. We all accommodate this thirst for power through the greed of consumerism.

Primacy of the scientific-technical domination ideal

That the ideal of scientific-technical domination constantly triumphs over the other pole of the cultural dialectic – the freedom ideal – stems from the fact that the ideal of domination makes use of objective cultural powers that manifest themselves in new scientific, technical and organizational possibilities such as systems theory, informatica, computer technology, genetic modification techniques and, recently, in nanotechnology. The economic powers strengthen that process. A cultural reversal is virtually impossible even though criticism is also increasing. The cause lies mainly with the economic powers, which know of no moderation, and with the masses as consumers who, time and again, support the existing mainstream of culture because they believe in and hope for even more blessings from science and technology.

Seriousness of the current dialectic (cultural tensions)

It is important to emphasize that in this historical process the cultural tensions and conflicts take on ever more serious forms. Modern cultural powers attain unheard of growth and assume a despotic character. Through scientific-technical domination of the entire world and one-sided economic development, not only are humans restricted in their freedom but natural resources threaten to be depleted, nature destroyed and the environment polluted. Recently much attention has been paid to climate change. Today’s unrestrained scientific-technical dynamics are a challenge to natural, ecological, energy and social limits; these dynamics provoke clashes that, due to a lack of adequate concrete solutions for the tensions involved, can degenerate extremely quickly into actual conflicts. In developing countries feelings of political impotence often rule the day because of the influence of globalizing technical and economic development combined with persistent economic subordination. Usually that is quickly perceived as a direct humiliation. In other words, via globalization the materialistic culture of the West puts other cultures under pressure. The dialectic all too easily manifests itself in conflicts between cultures, peoples and nations. Cultural disasters can be unleashed and not only ecological or technical but also political catastrophes can occur.

Transformation of the “technological culture”

Within the dominant cultural paradigm of the West we are faced with many problems. At present we usually attempt to solve these problems by the same means and methods that evoked them in the first place. The solutions turn out, however – especially with the support of economics and politics – to be components themselves of the problems of our culture. And so we gradually come to see that this situation can no longer continue. Does a possibility exist, then, that in the current crisis we could find a way into a new cultural phase in which the problems of the “materialistic culture” could really be forced back?

The challenge is to come up with another cultural paradigm that will lessen the cultural tensions and limit or even resolve the existing problems and threats. That is not easy, because the representatives of the old cultural model will not give up easily. They will cling to the current paradigm with a certain grim determination. The counter-forces are of an economical, political and cultural nature. Yet the more the existing development persists, the more clearly its weakness appears. Do the ever more world-threatening consequences of present-day scientific-technical-economic thought not indicate that this is so? It is clear that many people – including politicians! – who are confronted with the current cultural problems are searching for greater sustainability.

Cultural reversal

We see that because of the looming problems in politics and economy, more and more leaders in society are becoming interested in cultural alternatives, sustainable development and socially responsible enterprise. The social-economic climate is becoming more amenable to drastic changes.

Concern about climate change, rising sea-levels, shifting climatic zones, the disruption of ecological systems, loss of bio-diversity, new tropical diseases, etc., cry out for change in the cultural ethos. More and more, people are realizing that modern society with its patterns of production, domination and consumption is inherently and not accidently unsustainable. This realization is undermining the prevailing cultural pattern.

It is therefore of importance that post-industrial culture should reduce and help solve the problems and threats of industrial culture. This will have to be a learning process of small and large steps. It will have to be a process in which what was forgotten or what threatened to be forgotten is allowed to speak.

What we need is nothing less than a ‘leap’. And rightly so, because it is ‘time to turn’. We do not have to deny the many good things that Western culture has brought us in order to conclude that, generally speaking, without fundamental changes in the course of Western culture we are heading for disaster. Think of the ‘exploding’ of the drilling installation in the Gulf of Mexico, for example. Such an example is a model of what is taking place – slowly – throughout the entire culture. Although the cause of the nuclear debacle in Japan was a natural disaster, it is clear that the cause of the problems with the nuclear plant was the taking of risks that were too high for gigantic technical constructions that exceed human limitations. A turn in culture is required that will lead to decreased tensions and threats.

Enlightenment of the Enlightenment

In general, people in our culture still support the motive of the Enlightenment. However, deep criticism of our materialistic culture cannot ignore the Enlightenment. Criticism of our all too sorely one-sided scientific-technical-economic way of dealing with nature and society reveals that we cannot be satisfied with the alternatives of absolute freedom and absolute domination.

In the spirit of the Enlightenment, we deprive ourselves of criteria to come to good decisions and judgments if we isolate the spiritual sources of our Judeo-Christian tradition – the biblical perspective – and limit ourselves to the two hundred year old spiritual movement of the Enlightenment. I clearly say: ‘limit’. The idea is not to depart from the culture of the Enlightenment but from any absolutizing of it. Indeed, the Enlightenment is a part of the European history of freedom. Yet it thrives more and more on presumptions and principles that do not stem from Europe’s longer cultural and spiritual history. Where thought is no longer given to that heritage, not only will a rich spiritual history disappear but also the Enlightenment itself will be plunged into a disastrous crisis. Broadly speaking, we can see that the cultural experiment based exclusively on the Enlightenment has been unsuccessful. Signs of that are visible everywhere: social disintegration in an individualization that has overshot the mark and the unbounded freedom associated with it that threatens nature, the environment and the climate are the writing on the wall. The culture of the Enlightenment is stuck in a quagmire. Being materially immensely rich but spiritually dirt poor testifies to metaphysical shallowness and the absence of an urgently needed inspirational ideal. Without such a spiritual ideal the paradox grows ever greater between a society focused on consumerism and the need to foster sustainability. The ‘golden calf perspective’ will disappoint more and more. Enlightenment threatens to reverse into blindness. Therefore: enlightenment of the Enlightenment is necessary.

Content of a new cultural paradigm

And what should the new cultural paradigm look like? What is its essence? It must be radically different from what has gone before yet absorb the old into the process of transformation. In the old cultural paradigm nature is regarded as lifeless and is exploited by unlimited manipulation within that framework. Thus while until recently in the technical paradigm nature, man, the environment, plants and animals were looked at from a technical point of view – the so-called ‘machine model’ – now the protection of life will have to be the all-governing point of view in culture forming. Science, technology and economics will not be allowed to destroy life in all its variations and richness of form, but rather be at their service. From this perspective technology and economics will be better able to respond to their proper meaning.

In the transition to a new cultural phase we shall not, however, need to leave behind modern cultural possibilities as such, yet they should be of service to life and to living together. Not having power over but having respect for living reality in all its richness in color and kind and also love for the worldwide human community gives a different vision. Not destroying through domination but opening up reality and promoting its flourishing should be our objective. The preservation of life and wellbeing is more important than the growth of material welfare alone.[7]

What picture of reality that precedes science, technology and economics best helps us understand how we can come to a reorientation of the development of culture? The cultural philosopher Hans Jonas can help with that. Just imagine, he says, that we should find ourselves on the moon. We would be impressed by the immeasurable cosmos. From the moon we would be struck by the very, very special uniqueness of planet earth in that gigantic cosmos. It is the only green planet is our solar system. Life exists there in a rich multiformity. If we want to survive as travelers to the moon, we shall need to return to earth. But from the moon, says Jonas, we observe with a shock that this planet earth is in danger. The specialness of life is threatened by the existing technical-economical development. That will need to change. Technology and economics must not threaten life but should serve it. A recent study of the Rathenau Institute[8] therefore rightly states the case for bio-economics. A following step should be to better describe sustainability. Sustainability concerns not only the needs of future generations but also the protection and preservation of the plant and animal kingdoms. That requires wisdom and careful stewardship. Then the procurement of bio-fuels at the expense of food crops could be prevented, for example. Real sustainability represents the cycle of life. That does not exclude but includes cultural progress. It means that more thought is given to the way of justice in contrast to the injustice of the current globalizing development.

A responsible cultural development summons up a depiction of culture that reminds us of the earth as a garden to be run by people like a ‘community house’ in which nature, technology and culture are more in harmony with each other and in which there is a meaningful place for each living person and every living thing. In this depiction everything is incorporated, most importantly, in an indissoluble relationship and at the same time everything has its own individual value or nature. This intrinsic value needs to be respected before we start engaging it in a scientific-technological manner. Every human activity should begin with considerate contact and respectful treatment. Creation and creature should be approached according to their nature, lest life recede. That is not to make an idol of nature. No, it is rather to acknowledge the caring labor of the Creator, to which people must respond. Science, technology and economics should be focused on dwelling in the garden and on maintaining and strengthening all that lives.

The metaphor of developing a garden in the direction of a ‘community house’ also expresses man’s bond with and dependence on all of creation. The reality is given to him: he is not meant to be a lord and master but a keeper and caregiver. He may develop and unveil creation. We should treat the gift of God’s earth in much the same way that we would carefully unwrap a large present. A change in man’s attitude and in man’s behavior is necessary.

The picture thus sketched is clearly consistent with the original meaning of ‘eco-nomos’. Caring for, nourishing, protecting and preserving go hand in hand with cultivating, harvesting and producing. In the cultural paradigm of the managed garden, scale enlargement and the acceleration of culture are converted to a scale and pace beneficial to man’s living together in community and to creation. In the image of the garden, nature’s limited capacity is respected. Right use of the harvest points in the direction of a more sustainable development of culture. Sustainability is possible within the metaphor of the garden: that is to say that technology together with economics should not go in the direction of manipulation, exploitation and pollution but, as the economist Herman Daly of the World Bank expressed it, should maintain and if possible improve the fruit-bearing capacity of the earth; technology together with economics should limit withdrawals to the usufruct and make this available to all people, now and in the future. Responsible cultural development means living off the interest of the capital given to us; it does not allow the capital itself to be touched or used up. This is as it were the central concept that fits man as steward. The concept is attractive to many even apart from any idea of stewardship, given a certain well-understood self-interest.

Politics of the confessors of Christ

Based on the way culture has developed, we have pointed to a different direction for materialistic culture and come to the question of the politics that Christians should want to promote – and to the question in particular of the politics that the Christian Union in the Netherlands should want to promote, since for me the Christian Union is a Union of Confessors of Christ.[9]

Christians are not out to exceed their humanity through ambitious ideals but to orientate themselves to Christ for the sake of their humanity. Christ is the ground and secret of their being human. They want their life to be focused on the work He did and does and on the word He spoke and speaks. They know they are dependent on His Spirit. And the many shortcomings in their reliance on Him help to maintain their awareness that Christ is their point of orientation. Their desire is to orientate themselves in culture, and with that also in politics, according to the ground motive of creation, fall, redemption and the expectation of the Kingdom of God. Mekkes called it the dynamics of history orientated toward Christ. Drawing a connection between the great and high name of Christ and our deeds excludes taking belief for granted. Therefore a constant reorientation is necessary.

Christ as the source and focus implies a certain view of the world and life, of history and the future. And politics shares in that. For Christians, people in culture are a people coram Deo – they are called by Him and are responsible in the first place to Him, also in politics – for what they support, do or have done. The guideline is that as those who are mandated, it is our task to cooperate in politics too toward making the world a livable home for everyone. The driving factor is that of the Kingdom that is coming and that now is already stimulating us to search for its direction. Seek first his Kingdom and his righteousness (Matthew 6:33). In the midst of a history in which human freedom has gone off track on a large scale and in which the unprecedented powers of science, technology, economics and organization appear to turn ever more against man and God’s creation, Christian politics must be ruled, in practicing right and justice, by love for God and one’s neighbor and for God’s creation. For Christians who accept the challenge in politics the matter is one of finding a credible alternative. Our program and the strategy it implies must be aimed at giving Christian politics a credible form. It means seeking political power. Yet the Bible knows of no rightful power other than that which is exercised through service. Where power is exercised through service there will be room for criticism, because those who are ruled by such power can indicate best of all how the application of power can best serve them.[10]

But what – limited – power does the state have?

Sphere Sovereignty

In Christian philosophy the biblical ground motive discussed above also forms the background for the vision on the state. Christ is sovereign over a rich variety of contexts and therefore also over the state. In faith we also accept the sovereignty of the creator and redeemer over the state. We do so even if the state or democracy does not accept this itself. It is the familiar principle of ‘sphere sovereignty’. Here ‘sovereignty’ means that God has the first and last word even over the state. The state exists under God's power even if people do not acknowledge that to be so. Usually people think that ‘sovereign’ means the state is separate from God or neutral and has nothing to do with God. We therefore also speak of sphere responsibility, but then we mean the human response that must follow our acknowledgement that God also rules over the state – with or without human consent.

In the midst of the many relationships in society, the state has, before the face of God, coram Deo, a limited place. For the state it is constantly a great temptation to seek to control the whole of its citizens’ lives. Christian politics, however, recognizes many forms of relationships in society that the state must recognize as having their own responsibility, such as the family, church, business, school, etc. They are not subordinate to the state but on a level with it.[11] This view is based – solely – on acknowledgement of the origin and root of the great variety of relationships in creation; in God as the origin and Christ as the radix of the redeemed creation. The state has its own natural structure, with an important but at the same time limited, restricted authority or mandate. Politics is about God’s public justice for the salvation of a world that without a state would murder itself and that with a state that is bereft of justice certainly does so. The direction of public justice is also that of the Kingdom; it does not lust after power or wealth, which in the end – that is the lesson of our age – bring the opposite of what they intended!

The past and the present, says Mekkes, are determined – which only a Christian can say – by the future, which is the Kingdom of God. The history of creation is therefore a history of opening up or unfolding that is focused on the Future, but because of the resistance of people, this history is constantly in crisis. In that light the task of the state is no more nor less than to promote and serve public justice and thereby also the general, public interest. The state is not and must not be allowed to become a state of wealth or a state of power, but rather a state of justice. Politicians and certainly Christians, especially in politics must pay attention to the distribution of justice among all interests. Not the conflicting dialectic – the tensions and conflicts – of humanity but the dynamics of God’s creation in Christ is and must be decisive for the direction of the special task of the state and for the politicians who try to give it meaning.[12]

Christian politics for the ‘small personal culture’ and the ‘big material culture’

Given the established task of the state, Christian politics focuses on what I earlier called the ‘small personal culture’ and the ‘big material culture’. We have much less trouble with the first than the second.

The first sector is about standing up for the life of each individual, protecting life, resisting abortion and active euthanasia, strengthening marriage, the family, good health care and good education. And naturally we rightly stand up for the vulnerable – but perhaps still too little worldwide. We like to refer to Psalm 72 for that. Job 29 is even more penetrating. It has been testified of Job (Job 1:1) that he was upright and blameless, that he feared God and shunned evil. In Job 29 (verse 25) the work of the early Job is described as the work of a king; one could say as the work of a political figure of his time. Job 29:7-17 gives the abiding meaning of that work for politicians of all times:

“I took righteousness as my clothing,

justice was my robe and my turban.

I was eyes to the blind,

and feet to the lame.

I was a father to the needy.

I took up the case of the stranger.”

We clearly resist the excesses of the freedom ideal of the Enlightenment where the ‘personal culture’ is concerned. Our political focus for the ‘big culture’ is much less clear, perhaps because our appreciation of material culture may seem ambiguous. Perhaps Christians should practice asceticism more in order to bear fruit in the ‘big culture’ too: “What good will it be for a man if he gains the whole world, yet forfeits his soul?” (Matthew 16:26). We shall have more to say about the ‘big culture’ later. First, as an intermezzo, let us say something about conservatism.

One-sidedness of conservatism

Naturally the call to return to the situation before the secularism of the Enlightenment – conservatism – finds a great deal of response, even among Christians. In the Netherlands conservatism has a good representative in Andries Kinneging.[13] Kinneging wants especially to return to the old virtues of the Greek world and the Christian world that followed it. Conservatism considers the greatest challenge of our time to be resistance to moral relativism in the line of the Enlightenment’s ideal of freedom; through the Enlightenment the powers of chaos and disintegration get their chance. The Enlightenment simply accommodates man, who is inclined to evil. According to Kinneging, the decline of Western civilization started with the Enlightenment. For politics, returning to natural law that fits the old doctrine of virtue means resisting the ever growing ‘pragmatization and juridification’ of politics and society. These only lead to the disintegration of politics and community. The conservative movement calls for constant attention and effort in the face of the worsening declension. That can be achieved through an appeal to conscience.

Conservatism has certain starting points: man is inclined to all evil – to the seven main sins of pride, greed, lust, anger, gluttony, jealousy, laziness – and the task of the state is limited. These starting points deserve permanent attention (a position close to the standpoint of the Christian Union). Instead of autonomous freedom, the case must be made for a freedom that matches such values as order, discipline, authority, respect, trust, helping one another, human solidarity; that is, for freedom connected to responsibility, connected to God's law for life – and to a task of the state limited by sphere sovereignty.

It is also remarkable that conservatism stresses that history is a source of wisdom and insight. Yet the conservative vision of society is static and its criticism either too shallow or too narrow. Given the correctly limited conservative view of the state, Christians – even today – often vote for rightwing politics because of the right’s limited view of the state. They appear in doing so to tolerate the shadow sides of unrestrained technological-economic power exercised at the cost of what God has given in His creation. At most, conservatism is critical of wrongheaded goals that indulge human evil, but the process as such and the means by which science, technology, organization and economics function are accepted without criticism. Conservatism aims it criticism at one extreme of the Enlightenment – unrestrained freedom – but leaves the dominance of science, technology, economics and organization undisturbed. Conservation has no criticism of the cultural powers. That is because its source of criticism is conscience instead of God’s dynamic law of life for all of life and all of culture. From its very roots, conservatism denies for culture the negative sides of the secularization of culture.

For Christians – however much they may be able to appreciate its resistance against the moral crisis – the conservative movement therefore only does half the job and is not focused on the future.

Back to criticism of culture

The Christian political vision connects self-criticism with criticism of society or with criticism of culture and thereby has an eye for the dynamics of cultural history. The dominating culture of the Enlightenment with its unrestrained technological-economical power and the cultural tensions and problems that accompany it must – as we saw – change into a culture in which technology and economics are of service to the life of all and to communal life, as well as to the animal and vegetable kingdoms, nature and the environment. The change is a development for the whole of culture. Given its proper task, government has limited yet important influence. Politics can encourage government to take action through bills that will avert developments going awry, limit social disruptions, etc. Christians in politics – and the Dutch Christian Union – must take seriously approaching and protecting of the great variety of forms of life. Perhaps they must consistently take the lead. Christian politics must highlight the difference in cultural perspective via cultural criticism and so go its own way.[14]

Thus in my eyes the cattle trade has gone rather off track. It has come to be dominated by the technical spirit of the philosopher Descartes; we think that animals are “machines” and treat them accordingly. It is biblical to do justice to the created nature of animals. Their nature is threatened if economic utility is made the all-determining factor. The animal’s natural behavior (typical for its kind) will suffer. Not much is left then of the biblical notion that the righteous know the soul of their animals and that the covenant God made with Noah was made with the animals as well (Proverbs 12:10 and Genesis 9:10; cf. Genesis 1:21, 25). Industrial agriculture must also be converted into agriculture in which biology as the science of life becomes dominant. The ecologization of agriculture, biological agriculture, with much thought for landscape and social relationships, will have a future.

Within the framework of promoting public justice, also in the international context, Christians in politics can plead for the proper choice of priorities. For example, it is quite normal in science and technology to strive for a tour de force. That leads at times to violations of social justice because less attention is paid to techniques that could help many people in the struggle against hunger and disease. It is distressing, for example, to see that there is less money and attention for solving such injustices than there is for money guzzling prestigious enterprises in space. I am not referring to the development of communication satellites but to space travel to distant planets. It is not that such enterprises are not interesting, but should we not first fulfill our ethical responsibilities before posing other priorities? To mention another example of injustice, do the natural resources given us not require just distribution so that poor and needy residents of our “communal house” also receive their share? Setting such priorities proves there is enough for everyone; hunger is caused by a one-sided technological-economic development: “There is enough for every need, but not for every greed.”

And then it is high time to take a serious look at the ‘unnormed’ – that is, not controlled by the normative power of decision of governments – development of modern weapons and the world trade in them, which goes on to the detriment of very large groups of people. The many civil wars on the African continent are a distressing example of this unrestrained lawless development. It causes much suffering and costs many – mainly innocent – human lives.[15]

To conclude: I trust I have not given the impression that Christians can fully realize the described perspective in culture and in politics. “Thorns and thistles” will continue to accompany our work until someday, through God's intervention, an earth now marked by disruptive development will be turned into the divine garden-city or court-city described in Revelation 21:9 to 22:5, where people are revealed as freed people, as people freed to the freedom of the glory of the children of God (Romans 8). In a surprising way it will then be apparent that in spite of people themselves, the work in science, technology, economics and politics is involved in the re-creation. That perspective gives hope and creates responsibilities. The prophetic message of Amos therefore remains current worldwide as a summons to political responsibility: “But let justice roll on like a river, righteousness like a never-ending stream!” (Amos 5:24).

Courage

Those are big words. Are they not too heavy for us? Because – let us be honest – Christians are often marked by inner uncertainty, deplorable communication and an obsessive attention to internal affairs; they easily allow themselves to be dominated by a paralyzing fear that makes them cautious both in the small personal culture and in the big culture – but especially there! – about being fully honest.[16] Materialism often has more control over them than they could wish.

Christian politics should not be the politics of brute power, nor of paralyzing uncertainty and doubt, but of courageous people!

The problems of secularized culture can make us unsure and afraid. Human fear can overpower us. We can learn from Kierkegaard that courage is not the absence of fear but the ability to act in the presence of fear. That protects us from recklessness. At bottom, however, courage is based in the very positive message of Christ: as a mother prepares herself for the birth of a child, so we should prepare ourselves for the coming of the Kingdom (Romans 8). This Kingdom does not come because of anything we do, but the expectation creates responsibilities. In the end, the power of faith focused on Christ expels fear and leads to creative and bold action. To go against the mainstream and orientate oneself to God’s appointed way is not popular. Yet it can also be very surprising: sometimes it turns out that others too – without sharing our presuppositions of belief – support us. We can also learn from unbelievers. Mekkes says about that that we are all bound by the way and structures of creation. In that, we have our task, in solidarity with everyone. No one can step outside God’s structures; but one can resist. In solidarity with all, we have failed in our task and continue to do so. The Christian should not be ashamed to admit that his ideas about the solutions we need nowadays are often awakened by the actions of spiritual opponents. Others are often better in their discernment, their results and their good intentions. But they lack the certainty of faith and the Christian perspective.

Bearing the cross remains a part of Christian politics. That is one of the reasons why Christian politics resists the intemperance of Enlightenment thought[17] and the utopism of the ‘left’. That is why Christian politics also distances itself from the ideal of perfection. Yet in the midst of all these matters, the main goal is kept in mind: seeking the righteousness of the Kingdom of God in strongly changing circumstances in the ‘small personal culture’ and in the ‘big culture’ of science, technology, economics and organization – and all of this in a worldwide perspective.

Mekkes says in an article about the meaning of Christian politics: “For the Master who called and placed Himself over against the world has raised this creation to a seed of the Kingdom by the opposition of His cross, which was destined from the beginning. Therefore the disciple must testify to this, bearing the cross.”[18] To that I shall add: The Light of the world will never be extinguished!! After all, the great Master Himself said: “But take heart! I have overcome the world” (John 16:33).

[1] The Christian Union in the Netherlands, or Christen Unie, a Dutch political party, holds a Groen van Prinsterer Lecture every year. It is named after the historian and statesman Guillaume Groen van Prinsterer (1801 – 1876), the father of modern Dutch Christian politics. Egbert Schuurman represented the Christian Union in the Netherlands as a senator in the Dutch Parliament from 1983 through 2011. Schuurman is the emeritus professor of Reformational Philosophy at the Dutch universities of Delft, Eindhoven, and Wageningen.

[2] Johannes Petrus Albertus Mekkes was born in 1898 and died in 1987. He and his wife Johanna remained childless. Mekkes did not study until later in life: he started in 1932 and continued from 1933 until 1940 while an aide to the Commander of the army, General W. Roell. Mekkes’ military training took him to the university of Nijmegen, where he studied law. There he became interested in the task and limits of the state, came into contact with the Reformational Philosophy of the Cosmonomic Idea, and developed an interest in Christian philosophy. He completed his doctor’s degree in 1940 under Prof. Herman Dooyeweerd by defending a dissertation critical of the development of humanist theories of the state, Proeve eener Critische Beschouwing van de Ontwikkeling der Humanische Rechtsstaattheorieën. As a professor in Rotterdam, Leiden and Eindhoven, Mekkes assimilated Dooyeweerd's conceptions into his own style of philosophizing. He had a great influence on the development of Reformational Philosophy.

During his twenty-two years as a professor, Mekkes wrote four books and more than six hundred articles, the last of which appeared in 1975. After that, he lived more or less in seclusion. Only a few friends visited him regularily. Following his wife’s death in 1980, several older ladies cared for him faithfully until he died in 1987.

From 1942 until 1945 Mekkes was held in the German prisoner of war camp at Stanislau. There, fellow prisoners asked him to lecture on philosophical topics. One listener, Hans Rookmaaker, became a Christian partly as a consequence of Mekkes’ work. Mekkes felt a strong tie with Groen van Prinsterer because both men had to fight a spiritual battle. Mekkes fought against the upcoming materialism of his day and the secularization of culture that accompanied it.

In politics Mekkes made himself useful to the Antirevolutionary Party (ARP) until it became part of the Christian Democratic Appeal (CDA). Then, together with others, he formed the National Evangelical Association (the Nationaal Evangelisch Verband or NEV) instead. It united with the Reformed Political League (the Gereformeerd Politiek Verbond or GPV), but when no new Christian political party flowed from that, he joined the Reformed Political Federation (the Reformatorische Politieke Federatie or RPF). In a certain sense, spiritually considered, Mekkes must be regarded as one of the founding fathers of the Christian Union in the Netherlands.

[3] See A. A. A. Prosman, Geloven na Nietzsche [Belief after Nietzsche] (Zoetermeer: Boekencentrum, 2007).

[4] See J. P. A. Mekkes, “Christelijke politiek”, in Antirevolutionaire Staatkunde 21 (1951), p.285-303 and J. P. A. Mekkes, “Heeft ‘christelijke politiek’ een zin?”, in: Antirevolutionaire Staatskunde 31 (1961).p.156-176. See furthermore the books by Mekkes: Teken en motief der creatuur (Buijten & Schipperheijn, Amsterdam 1965), and Radix, tijd en kennen (Buijten & Schipperheijn, Amsterdam 1971).

[5] See the elaboration of Mekkes’ thoughts in E. Schuurman, Technology and the Future – A philosophical challenge, translated by H. D. Morton, second edition (Grand Rapids: Eerdmans, 2009), 378ff.

[6] See e.g. the report of the “Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid” in Overheid (The Hague and Amsterdam: WRR and Amsterdam University Press, 2011).

[7] See E. Schuurman, Faith and Hope in Technology (Toronto: Clements Publishing, 2003), 155ff.

[8] Rathenau Institute: “Naar de Kern van de bio-economie” (The Hague 2011).

[9] Exactly because Christian politicians are confessors of Christ, they are united with the congregation of Christ, where the call to Christian politics should be heard in the preaching. If I am not mistaken, it is often missing.

[10] The Christian Union in the Netherlands, in contrast to a church community, is a faith-based organization aimed at political action. It is grounded in the shared faith in Christ and is therefore also the guardian of a shared vision based on God’s revelation concerning the normative task of the state. By participating in the last Balkenende cabinet, the CU demonstrated that it does not shrink from government responsibility. The lesson must be, however, that in the future our political leader must never again become a member of a coalition cabinet. If and when that happens, the party leadership should be transferred. Otherwise the danger is too great that the political leader, because of his properly responsible position in a coalition that aims at cooperation, will put the party under spiritual pressure at the very least.

[11] See H. van Riessen, Christelijke politiek in een wereld zonder God [Christian politics in a world without God] (Nunspeet: Marnix van St. Aldegonde Stichting, 1990), 90ff.

[12] Prof. dr. A. De Bruijne published an article about this perspective in the December 2008 issue of Denkwijzer (pp. 15-19). He follows the English theologian Oliver O’Donovan in arguing for reintroduction of the tension between christian politics and the expectation of the kingdom of God. I am convinced that Mekkes too did exactly that in an all-embracing, consistent and ever more timely way. Reformational Philosophy’s reproach of De Bruijn for identifying realization of the kingdom of God with christian politics rests in my opinion on fundamental misunderstandings that need to be thoroughly examined.

[13] A. A. M. Kinneging, Geografie van goed and kwaad. Filosofische essays [Geography of good and evil. Philosophical essays] (Uitgeverij het Spectrum, 2006); and A. A. M. Kinneging, “Het Conservatisme, Kritiek van verlichting en moderniteit” [Conservatism: Critique of enlightenment and modernity], in Philosophia Reformata LXV (2000), 126-53.

[14] See the 2010 Groen van Prinsterer Lecture of the Christian Union in the Netherlands by Dr. Bob Goudzwaard, “Crisistijd” [Time of crisis], which expresses the same point of view in its assessment of the market and government. Given that lecture, I do not go specifically into the problems of neo-liberal capitalism here.

[15] See Bob Goudzwaard, Hope in troubled times – a new vision for confronting global crises (Grand Rapids: Baker Academic, 2007).

[16] See H. Van den Belt, Liefde drijft vrees uit [Love drives fear out], in the Reformatorisch Dagblad (Saturday January 29, 2011): 12.

[17] Christian politics is neither right nor left nor is it a politics of the center. Because of its vertical dimension or dependence, it transcends the various contrasts in order to approach political reality again with a vision of its own: the Christian political person too “does not live on bread alone but on every word that comes from the mouth of God” (Matthew 4:4). Seeking social peace, righteousness and justice must remain a leading characteristic. Christian politics is neither conservative nor progressive but is focused on the coming of the Kingdom of God. A final contrast must also be rejected: Christian politics is not pessimistic given the Christian expectation of the future, nor is it optimistic given the weak, sinful people who represent politics.

[18] J.P.A.Mekkes, “Heeft ‘christelijke politiek’ een zin?”, in Antirevolutionaire Staatkunde 31 (1961), p.166.

Nieuw boek van Gert-Jan Segers en Marten de Vries

Wed, 08 Feb 2012 13:32:16 +0100

Wat christenen geloven en moslims niet begrijpen

Gert-Jan Segers en Marten de Vries komen deze week met hun nieuwe boek ‘Wat christenen geloven & moslims niet begrijpen’.. Daarin een aanzet tot een debat over kernwaarden van het christelijk geloof tegen de achtergrond van de islam.

Christenen moeten met moslims in gesprek. Daar vragen moslims om. Dat willen christenen ook. Maar wat zeggen christenen als moslims hen vragen stellen?

De islam pretendeert de definitieve, verbeterde versie te zijn van het christelijk geloof, en dit vraagt om een gedegen antwoord. De auteurs bieden daarvoor een aanzet op basis van hun jarenlange omgang met moslims. Zij zijn er allerminst van overtuigd dat we er met de islamitische profeet Mohammed en zijn Koran op vooruitgaan. Integendeel. Beginnend en eindigend bij Jezus Christus leggen de auteurs, tegen de achtergrond van de islamitische leer, uit wat christenen geloven maar moslims nog nooit begrepen hebben. Zij schrijven dit omdat juist door de ontmoeting met moslims en hun islam de auteurs opnieuw onder de indruk kwamen van wat geen mens ooit had kunnen bedenken: het evangelie van Jezus Christus.

De Vries beschrijft aan de hand van de zes geloofspunten van de islam de christelijke geloofsleer over onder andere het karakter van de Bijbel en de positie van Jezus Christus. Segers maakt aan de hand van de Tien Geboden duidelijk hoe heilzaam een op Christus georiënteerde ethiek is en schrijft over onder andere huwelijk, bezit en begeerte.

Dit boek is het resultaat van intensieve omgang met moslims, gesprekken, academische studie, twaalf lezingen en de reactie daarop van islamitische co-referenten. Het is geschreven voor christenen, om hen toe te rusten voor het gesprek met moslims. Moslims zijn van harte uitgenodigd om mee te lezen.

Op maandag 19 maart a.s. hopen de auteurs een presentatieavond te organiseren naar aanleiding van de verschijning van hun boek. Locatie: Rotterdam. Nadere informatie volgt en is te vinden op www.boekencentrum.nl en www.hetkruis.org

Voor meer informatie over het boek, klik hier.

Een mislukte poging om met theologie de vrede te bewaren (Wapenveld)

Mon, 23 Jan 2012 15:54:31 +0100

In een pluriforme wereld waarin in toenemende mate moslims en christenen naast elkaar wonen, komt het er meer dan ooit op aan dat moslims en christenen in vrede en vrijheid het gesprek met elkaar aangaan. Miroslav Volf deed een poging om dit gesprek dichterbij te brengen, maar zijn boek (Allah, a Christian Response) overtuigt niet, vindt Gert-Jan Segers. Hij zet zijn bedenkingen in dit artikel helder uiteen.

Wapenveld December 2011

Het �s ook erg (column ND)

Fri, 20 Jan 2012 09:09:52 +0100

Er is een tijd voor heilige verontwaardiging. Als een liberaal het bestaat om de alledaagse slavernij op de Amsterdamse Wallen op te voeren als voorbeeld van onze ‘vrijheid’. Er is een tijd van treurnis. Als het zelfverklaarde weldenkende deel van politiek Den Haag, niet gehinderd door kennis, schande spreekt van specifieke hulp aan homo’s die daar juist zelf om vragen. Er is een tijd van gerechtvaardigde boosheid. Als veel journalisten in het geval van Different een hele dag door volop aan ‘hoor’ doen en te vooringenomen zijn voor fatsoenlijk ‘wederhoor’. Er is een tijd voor gelovige strijdbaarheid. Als het evangelie onrecht wordt aangedaan, als een karikatuur wordt gemaakt van God en geloof.

Er is ook een tijd om te zwijgen. Momenten voor schaamte, bezinning, verootmoediging. Maar dat gaat me lang niet altijd zo goed af. Als ik bijvoorbeeld een verhaal hoor van mensen die iets vertellen over wat kerkmensen hun allemaal hebben aangedaan. En dat ze daarom niet meer in de kerk komen of zelfs niet meer in God kunnen geloven. Dan wil die bezinning en inkeer bij mij niet erg vlotten. Want wat een onzin, om vanwege een paar sterfelijke mensen de eeuwige God vaarwel te zeggen. Dan heb je toch geen goed ontwikkeld gevoel voor de juiste proporties. Zo’n verhaal klinkt me dan in de oren als een goedkope smoes om op zondag wat langer in bed te blijven liggen.

Bij het misbruikschandaal van de Rooms-Katholieke Kerk lukte het me ook niet zo om me te schamen en te verootmoedigen. Dat komt natuurlijk allereerst omdat ik een protestant ben. Maar de seculiere verontwaardiging klonk me ook selectief in de oren. Het misbruik van decennia geleden werd wel erg gretig aangegrepen om op de kerk in te hakken, terwijl het misbruik in andere internaten in die tijd in dezelfde mate voorkwam. Toen een paar weken geleden een rapport verscheen over recent misbruik in de jeugdzorg bleek dat van een schokkende omvang te zijn. Maar ik herinner me geen speciale uitzending van Nieuwsuur waarin Twan Huys de directeur van Bureau Jeugdzorg aan een stevig verhoor onderwierp. De enorme aandacht voor het misbruikschandaal in de Rooms-Katholieke Kerk is me te buitenproportioneel. Dat alles helpt me niet om me heel erg te verootmoedigen. En toch.

Er is een tijd om de schaduwkanten van christenen en de kerk onder ogen te zien. Er is een tijd om – hoe ongemakkelijk ook – te erkennen dat er veel mensen zijn die het volle recht hebben om hun beklag te doen. Wat Twan Huys er verder mee doet, moet hij weten. Wie er ook verder maar selectief verontwaardigd over wil zijn, dat is zijn eigen verantwoordelijkheid. Maar er is een moment om te beseffen: het ís ook erg. Mannen die in Gods dienst stonden en kinderzieltjes geknakt hebben, levens onherstelbaar beschadigd hebben. Het is ook een gruwel. Zoals ook incest in christelijke kring een hemeltergend onrecht is, zoals het ook uiterst pijnlijk is als homo’s soms de kerk zijn uitgekeken. Ook in protestantse kerken zijn er predikanten en ouderlingen die door hun woorden en daden een stoorzender zijn geweest voor mensen die naar Gods stem wilden luisteren, maar zo niets van God hebben kunnen horen. Ook om ons heen zijn er mensen gebutst en beschadigd uit de kerk gestrompeld. Voor te veel mensen is het afscheid van de kerk een bevrijding geweest, alleen maar omdat Gods kostgangers er een bende van hadden gemaakt.

Nee, ik verlang niet naar een kerk die alleen maar ‘sorry’ zegt. We hebben niet veel aan christenen die door een eindeloze zelfveroordeling voortaan maar over het evangelie zwijgen. Het blijft een tijd die dappere, fiere gelovigen nodig heeft, die zich voor Gods goede nieuws niet schamen. Maar dit is ook een tijd om op gezette momenten te zeggen: het ís ook erg. Het is vooral een tijd om te beseffen dat christenen geen beter DNA hebben dan niet-christenen. Een tijd om het heel diep tot ons door te laten dringen dat wij allemaal slechter zijn dan we denken. En om daarom meer dan ooit onze hoop te vestigen op de God die genadiger is dan we denken.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Hij schrijft op deze plaats maandelijks een column.

Deze column verscheen ook in het Nederlands Dagblad van vrijdag 20 januari

Onze tijd schreeuwt om christelijke ambtenaren (RD)

Thu, 22 Dec 2011 14:55:29 +0100

Om een stil en gerust leven te kunnen leiden, is het hard nodig dat christenen hun verantwoordelijkheid nemen, ook binnen de overheid, betogen Geert Jan Spijker en Rob Nijhoff.

Het is meestal louterend om prof. Van de Beek te lezen. Hij peilt geestelijke achtergronden, zet dilemma’s op scherp en prikkelt christenen om niet in te dutten en wereldgelijkvormig te worden. Ook ziet hij terecht dat Christus als Heer van heel deze wereld aardse overheden voor keuzes stelt, uitdaagt en ergert, al dan niet via Zijn navolgers.

De waarschuwing van Van de Beek tegen overheidsdienst (RD 10-12) slaat echter door, zoals dat bij een zekere provocerende stijl kan gaan. Christenen moeten niet opgaan in de hen omringende, seculiere cultuur. Zeker. Maar dat betekent niet automatisch: afstand nemen van alle diensten van of van dienst bij de overheid.

Van de Beek gebruikt stevige taal: „De overheid heeft absolute trekken en dat zijn altijd trekken van een bepaalde ideologie.” Hij spreekt van het „deelnemen aan het systeem.” Het klinkt allemaal buitengewoon onheilspellend. De overheid als een alomvattend en gulzig beest dat ons opslokt. Wee je gebeente als je in de buurt komt! Het kwaad ligt op de loer.

Maar is het zo zwart-wit? Met zijn massieve bewoordingen wil Van de Beek geestelijke antennes en ruggengraat bevorderen, maar doet hij de huidige werkelijkheid tekort.

Natuurlijk is het oppassen geblazen als macht samenbalt, maar macht is niet per se slecht. Het gaat erom hoe die macht wordt ingezet – zeker door overheden.

Als dienares van God heeft de overheid een zinvolle taak waar ook christenen aan mogen bijdragen. Wij mogen ons, ook in een seculiere omgeving en bewust van een precaire positie, inzetten voor publieke rechtvaardigheid. Daniël deed dat ook. Hij bad, maar voegde tevens de daad bij het woord. Ook wij mogen dat doen.

Bij Van de Beek lijkt de samenleving uit twee delen te bestaan: de kerk en de staat. Christenen horen in de kerk, en moeten afstand houden van de staat. „De overheid eist nu eenmaal het laatste gezag”, schrijft Van de Beek. „Christenen in overheidsdienst kunnen in een situatie geraken waar ze zich tegen de regels van de heersende macht gedragen.”

Let op: hier zegt Van de Beek zelf ”kunnen”, het gaat dus niet om een wet van Meden en Perzen voor alle tijden. Daarnaast: geldt deze mogelijkheid van conflict met macht of gezag niet ook voor andere kringen in de samenleving? Zelfs binnen kerken en gezinnen kunnen ongezonde machtsverhoudingen optreden (dominocratie en incest).

Kortom, in alle domeinen van het leven gelden machts- en gezagsverhoudingen, wordt loyaliteit geëist en kunnen (gewetens)problemen optreden. Dan gaat het misschien niet direct over leven en dood, maar ook de overheid heeft meer dan soldaten in dienst. Van de Beek scheert nu alle overheidsdiensten over één kwaadaardige kam.

Maar is de overheid dan niet ”het laatste gezag”? Daar hield het Romeinse Rijk het wel op. In het Nederland van nu zijn echter invloeden in de staatsinrichting te bespeuren met wortels in de zestiende eeuw (Unie van Utrecht), maar ook in de eeuwen daarvoor en daarna: invloeden waar het Evangelie een stempel op heeft gezet. Juist het beroep op eigen geweten is daar een sterk voorbeeld van.

Maar, zegt Van de Beek, de overheid „bepaalt wel zelf wat het juiste geweten is.” Dat is precies wat momenteel in het geding is. Werkelijke ruimte voor het eigen geweten van ongelijksoortige burgers vraagt een overheid die niet koste wat kost afdwingt waar dat onnodig is.

Wanneer de Nederlandse overheid begint te zwichten voor de verleiding om dat wel in toenemende mate te doen (bijvoorbeeld ook wat betreft het huidige vrouwenstandpunt van de SGP), begint ze inderdaad de trekken van het ‘beest’ uit Openbaring 13 aan te nemen.

Veel christenen zouden meer afstand tot de dominante, Nederlandse cultuur kunnen nemen. Terecht hamert Van de Beek daarop. Vreemdelingschap vergeten we vaak en al te snel gaan we mee in allerlei opzichten (materiële voorspoed, publieke privileges enzovoort).

We zijn op sommige plaatsen ook te zeer gewend geraakt aan een machtspositie. Lastig, dat afbouwen. Maar dat sluit verantwoordelijkheid dragen voor de publieke zaak niet uit. Sterker, om een gerust en stil leven te kunnen leiden, is het juist hard nodig dat ook christenen hun verantwoordelijkheid nemen, ook in het publieke leven, ook binnen de overheid.

Dat Van de Beek signaleert dat de parallellen met de Vroege Kerk groter worden en daarom wakker schudt, prima. Dat we in een postchristelijke samenleving niet moeten opkijken van vormen van ‘ontslag’ of erger, en daar zelfs niet voor moeten terugschrikken, ook akkoord. Maar vroegkerkelijk martelaarschap kan men ook al te vroeg, te massief of bijna romantiserend vertalen naar het heden.

De auteurs zijn beleidsmedewerkers bij het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie.\

Dit artikel verscheen ook in het Reformatorisch Dagblad van woensdag 21 december

Kerst: met beide voeten in de modder

Mon, 19 Dec 2011 16:30:03 +0100

Pas in de jaren dat ik in Egypte woonde, is het Kerstfeest me echt dierbaar geworden. Ook daarvoor geloofde ik met heel mijn hart dat Gods komst naar deze wereld het beste nieuws ooit is en dus het herdenken waard. Maar het viel in Nederland niet altijd mee om tussen de kerstlichtjes en kerstdiners nog een beetje zicht op de kribbe te houden. Ook de kerkelijke franje van warme chocolademelk en kersttakjes konden me nooit zo bekoren. In Egypte viel veel franje weg. Daar kwamen we de kerk binnen vanuit een drukke straat, waarin heel weinig aan Kerst deed denken. Daar werd het kerstverhaal weer het radicale verhaal wat het ook is. In Nederland dreigt het Kerstkind met eten, drinken en een kerstnachtdienst soms dood geknuffeld te worden. Maar in Egypte ging het bij Kerst voor mij weer opnieuw om Jezus Christus zelf draaien.

God koos niet de makkelijkste weg en het Kerstkind kwam niet in een gespreid bedje, maar in een duistere wereld. Hij wist dat het een lijdensweg zou worden waarop Hij weliswaar discipelen zou maken, maar die er uiteindelijk toe leidde dat Hij helemaal alleen kwam te staan. Oog in oog met een meute die ‘Kruisigt Hem!’ schreeuwde. Zo is Jezus’ geboorte de eerste, fysieke ontmoeting tussen de Heilige God en een gebroken wereld. Ik besefte dat in Egypte allemaal des te beter. Vanwege een kerstfeest waarop je uitlaatgassen ruikt en de gebedsoproep van moskeeën hoort. Vanwege een kerstfeest in een chaotisch land met enorme armoede en een massa die alleen de knieën buigt richting Mekka. God kwam niet in een met kersttakjes behangen wereld, maar in een gevallen wereld.

Weg van het kerstbuffet

Toen Dietrich Bonhoeffer het leven van een christen moest typeren, zei hij kernachtig: het is met God, in de wereld. Daarmee waarschuwt Bonhoeffer voor twee verleidingen waar christenen aan bloot staan. Want ofwel we zijn vatbaar voor de verleiding ons uit deze wereld terug te trekken en alleen maar dichtbij God te zijn. Waarbij we dus Gods wereld aan haar lot overlaten. Ofwel christenen gaan helemaal op in de wereld, willen daarin meetellen, schouderklopjes krijgen, terwijl het diezelfde wereld was voor wie Jezus’ boodschap onverteerbaar is. Daarom zal het leven van een navolger van Jezus Christus steeds aan die beide kenmerken moeten voldoen: met God, middenin de wereld.

Zo zijn de mensen van het Nederlandse Reveil (in de 19^e eeuw) op de knieën gegaan voor ons land. Het leidde tot tal van initiatieven waarin werd omgezien naar prostituees, wezen, verslaafden, armen. Het werk van Tot Heil des Volks komt eruit voort. Het was vanuit deze geloofsbeweging dat ook het christelijk onderwijs en christelijke politiek werd geboren. Datzelfde verlangen om met God middenin de wereld te staan heeft ook daarna steeds weer tot nieuwe bewegingen geleid. Zo zijn de Evangelische Omroep, De Hoop, Youth for Christ, de Evangelische Hogeschool en tal van andere organisaties ontstaan. Vrucht van gebed en van hard werken.

Voordat we echter gaan denken dat het allemaal van onze initiatieven en inspanningen afhangt, moeten we steeds weer bedenken wat Kerst is. Want Kerst helpt ons om te beseffen dat het altijd God zelf is die begint. Hij nam en neemt het initiatief. God noemt zich in de bijbel de Immanuel, ‘God met ons’. Hij is er zelf bij, midden in de wereld. Met Christus heeft Hij zich het leed van de wereld aangetrokken, de ellende op zich genomen en biedt Hij zijn schepping een heel nieuw begin. God is er altijd eerder bij dan wij. En als Immanuel zijn naam is, dan is God er ook bij als we ons midden in een economische crisis bevinden, als ons leven vastloopt, ziekte ons lichaam teistert, als we geconfronteerd worden met afzichtelijke verschillen tussen rijk en arm, als politici de boel niet meer eens bij elkaar willen houden. Maar als God er inderdaad bij is, dan mogen mensen die Christus willen volgen niet achterblijven. Als Christus alles heeft opgegeven om deze gevallen wereld te redden, dan mogen mensen die zich naar Christus vernoemen zich niet afzijdig houden. Daarom willen ook wij erbij zijn. Weg van het kerstbuffet, met beide voeten in de vieze modder

Alles nieuw

God heeft niet alleen beloofd erbij te zijn, Hij heeft ook beloofd alles nieuw te maken. Honger, ziekte, eenzaamheid, ontevredenheid, uitputting van de schepping, het zal allemaal voorbij zijn als God een heel nieuw begin maakt. Dat is een van de laatste beloften van de bijbel en het zal het laatste hoofdstuk zijn van onze geschiedenis. Wij leven nog in het voorlaatste en beseffen dat wij zelf die totale vernieuwing nooit ons werk zal kunnen zijn. Maar het leven van een gelovige wereldburger is wel een leven met de hoop op dat nieuwe begin. Als Paulus schrijft dat de donkere nacht bijna voorbij is en een nieuwe dag op aanbreken staat, moedigt hij de gelovigen dan ook aan zich te ontdoen van de praktijken van de duisternis en zich te omgorden met de wapens van het licht (Romeinen 13).

Zo kunnen we met Kerst op een nieuwe manier om ons heen kijken. Ja, we zien hopeloze mensen, hemeltergend onrecht, radeloze economen, naar adem happende politieke leiders, een zuchtende schepping, mensen met de handen in hun haar. Ja, we zien gebroken harten, gekwetste zielen, geschonden levens. Ze zijn vlakbij ons, de hoeren, de dronkenlappen, de zondaars. We zijn het zelf, mensen vol ongeloof en eigendunk. Maar met de ogen van het geloof zien we tegelijk dat God genadig is, dat Hij daarom erbij is. En iedereen die het Kerstevangelie serieus neemt, is er zelf ook bij. Dichtbij God, middenin de wereld. Met beide voeten in de modder. In het geloof dat God alles nieuw maakt.

Gert-Jan Segers is directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie

Dit stuk is ook verschenen in De Oogst van november 2011

Het Westen redt het niet (Column ND)

Fri, 16 Dec 2011 14:02:16 +0100

U treft me vanmorgen niet op een van mijn vrolijkste momenten. Als ik om me heen kijk, zie ik dat het Westen, maar vooral Europa, naar het einde waggelt. We zitten tot over onze oren in de schulden en we zien geen andere manier om de boel draaiende te houden dan door ons nog meer in de schulden te steken.

De euro wordt ternauwernood overeind gehouden, maar de prijs daarvoor dreigt onbetaalbaar te worden. De zuidelijke landen moeten hun overheidsfinanciën zo sterk saneren, dat alle vitaliteit uit hun economieën geperst wordt. Griekenland is eenvoudigweg niet meer in staat zijn schulden af te lossen en heeft geen kracht meer om zelf op te krabbelen.

Ondertussen staan de noordelijke landen van de eurozone met steeds astronomischer bedragen garant voor zuidelijke tekorten, terwijl het draagvlak daarvoor onder de bevolking steeds kleiner wordt. En naarmate de solidariteit met Grieken en Italianen afneemt en er wel voortdurend een stroom geld van Noord naar Zuid gaat, wordt de dreiging van een populistische opstand steeds groter. Europa dreigt ten onder te gaan aan gebrek aan vertrouwen en solidariteit. Tegelijkertijd worden politieke bevoegdheden steeds verder bij burgers vandaan geplaatst in het zeer gewantrouwde Brussel. Het kan de opmaat zijn voor nog grotere electorale overwinningen van populistische partijen en verdere onbestuurbaarheid van de Europese Unie en haar afzonderlijke lidstaten. Ik ben bang dat de euro one bridge too far zal blijken te zijn en vrees een uiteenrafeling van de Europese gemeenschap. En na decennia van vrede is dat geen winst.

Als ik verder kijk, zie ik dat de financiële crisis nog maar een afgeleide is van veel fundamentelere crises. Er is in de wereld een schrijnende scheefgroei in de verdeling van kapitaal, voedsel en energie. Minder dan 20 procent van de rijksten in deze wereld neemt meer dan 80 procdent van alle consumptie voor zijn rekening. Vijfhonderd miljardairs bezitten meer dan 170 van de armste landen in de wereld bij elkaar. Onze met schulden gefinancierde overconsumptie staat in schril contrast met het onvermogen van veel landen om mensen in de meest basale behoeften te voorzien. De verschillen worden steeds wanstaltiger en we zijn niet in staat die te corrigeren.

Daarbij laten westerse landen veel van hun voedsel groeien in niet-westerse landen, om het elders weer te verwerken en te verpakken en het via een enorme omweg op onze borden te laten belanden. De reis die ons voedsel aflegt naar onze eettafel, legt een overmatige druk op de schepping. Het is een eenvoudige rekensom die ons leert dat de schepping ons leefpatroon niet aankan. Als iedereen in de wereld zou leven als u en ik, zouden we zelfs aan twee werelden nog niet genoeg hebben.

We hebben verder gereikt dan onze arm aankan. Er is een onmenselijke afstand gegroeid tussen het voedsel dat groeit en het eten op ons bord. Tussen de politieke beslissingen in Brussel en de burger die moet betalen. Tussen beloningen en beslissingen van banken en de mensen die hen hun gespaarde geld hadden toevertrouwd. Tussen de boardroom van internationale bedrijven en de werknemer die zich in het zweet werkt. Tussen abstracte plannen van bestuurders van hogescholen en universiteiten en de studenten die via boeken en lessen wijzer zouden moeten worden. Tussen managers in de zorg en de patiënten in hun bed. We hebben een abstracte werkelijkheid geschapen waarin mensen pionnen op een spelbord zijn geworden en waarin burgers de grip op hun samenleving, hun school, hun buurt en zelfs hun voedsel zijn kwijtgeraakt. We hebben gereikt naar vruchten die we beter aan de boom hadden kunnen laten hangen. Wat rest is heimwee naar het verloren paradijs van de menselijke maat en goede zorg voor Gods schepping.

Het Westen redt het niet. We gaan ten onder aan geldzucht en vetzucht. Onze systemen worden niet meer geleid door mensen met idealen en niet meer gedragen door het vertrouwen van burgers. We zijn vervreemd van elkaar, van de schepping en van de Schepper. Ons schip zal zinken of de wal zal het keren. Maar hoe dan ook, het einde is in zicht. Ooit zullen mensen elkaar vragen: waar was je toen het Westen instortte? Ik hoop dat ik dan kan antwoorden: ik was een boom aan het planten.

Deze column verscheen ook in het Nederlands Dagblad van 16 december 2011

Voorwoord DenkWijzer december 2011

Wed, 14 Dec 2011 16:15:50 +0100

Gerechtigheid in een seculiere tijd

Geert Jan Spijker, eindredacteur DenkWijzer

Door U2-zanger Bono heb ik het belang van gerechtigheid leren inzien. Het gaat niet om charity, maar om justice, is zijn boodschap. Het gaat om veel meer dan af en toe - met een voldaan gevoel - iemand iets toestoppen. Het gaat om herstel van onrecht. Deze opvatting komt niet uit de lucht vallen. De Bijbel staat bol van de passages over recht en gerechtigheid. Van belang voor kerk en samenleving, maar ook voor de politiek.

KWETSBARENKWARTET

Politieke inzet voor Bijbelse gerechtigheid betekent volgens Jurn de Vries allereerst inzet voor de zwakken, dat recht wordt gedaan aan wie onrecht heeft geleden, in eigen land en – met onze huidige mondiale blik – in de Derde Wereld. In de Bijbel wordt de koning geschilderd als iemand die redding biedt aan de armen, de onderdrukker neerslaat. De filosoof Nicholas Wolterstorff spreekt van het Bijbelse 'kwetsbarenkwartet': weduwe en wees, vreemdeling en arme. Daar hebben samenleving en politiek een bijzondere verantwoordelijkheid voor, ook uit eigenbelang. “De sterken moeten zichzelf benadelen voor de zwakken, de meerderheid voor de minderheid, of anders begint de gemeenschap te rafelen en het weefsel te scheuren.” (Tim Keller) Zeker in tijden van bezuinigen goed om in het achterhoofd te blijven houden. Iedereen mag er wezen, ieder mens is gemaakt naar Gods beeld.

ONTMASKERING

In de politieke arena heeft elke partij zijn visie op gerechtigheid. Christenen, maar ook sociaaldemocraten en liberalen hebben eigen opvattingen over recht en onrecht. Liberalen verbloemen dat vaak door te pretenderen dat ieder mens gewoon de vrijheid moet hebben om te kiezen. Maar een individu bijvoorbeeld laten kiezen voor abortus betekent het mens-zijn van een embryo ontkennen. Er zit dus achter deze 'neutrale' keuze een oordeel, een vooronderstelling over wat goed is, wat een mens is. Onze context van westers secularisme (Jenkins), postmodern neoliberalisme (Milbank), individualistische consumptiedrang (Taylor) staat haaks op het christendom. Dat maakt aansluiting met de huidige politieke werkelijkheid soms lastig, maar biedt ook kansen. Er is een alternatief nodig dat een samenbindend verhaal vertelt en wijst op een hogere norm. Aan christenen de taak om hun visie op gerechtigheid in te blijven brengen en het dominante, schijnbaar neutrale liberalisme te ontmaskeren als zowel hopeloos als door en door levensbeschouwelijk doordesemd. Nederland kan wel wat hoop gebruiken.

Interview met Ad de Bruijne en Gert Jan Segers over Bijbel en politiek (TU Magazine)

Wed, 14 Dec 2011 15:42:57 +0100

"Komend voorjaar start in het kader van AKZ+ een nieuwe cursus over Bijbel en politiek. De cursus bestaat uit vijf avonden. De Theologische Universiteit Kampen werkt hierin samen met het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Vijf avonden denken docenten en cursisten na over de uitgangspunten en geschiedenis van de christelijke politiek. Daarbij is vanzelfsprekend veel ruimte voor discussie. Voorafgaand aan deze cursus brengen wij twee deskundigen met elkaar in gesprek: drs. G.J.M. Segers en prof. dr. A.L.Th. de Bruijne. Tijdens ons interview praten zij over thema’s die ook in de cursus ter sprake komen."

Lees hier meer over de AKZ+ cursus: http://www.akzplus.nl/cnt/bijbel-en-politiek.html

(Download de pdf hier)

Segers bij 'Deze Week' (EO Radio 5) - 3 december

Fri, 09 Dec 2011 06:01:56 +0100

Op zaterdag 3 december was WI-directeur Gert-Jan Segers weer te gast bij het EO Radioprogramma 'Deze Week'.

Christenen geven veel giften, maar leven nauwelijks duurzamer dan de gemiddelde Nederlander. Blijkt uit recent onderzoek. Waar komt die kloof vandaan?
En: hoe belangrijk vinden we christelijke politieke partijen eigenlijk? Ethicus Ad de Bruyne relativeert de betekenis van christelijke partijen: christelijke politiek is een optie, maar kan ook bij andere partijen.

Aan de tafel van Deze Week zitten Gert-Jan Segers, Henk Medema en Jan Hoek om over deze twee onderwerpen te debatteren.

Gespreksleider: Embert Messelink.

Het gesprek is hier te beluisteren: http://www.eo.nl/programma/dezeweek/2011-2012/page/Kloof_tussen_geefgedrag_en_leefstijl/episode.esp?episode=12591166

Gert-Jan Segers in Egypte

Fri, 02 Dec 2011 10:21:55 +0100

Afgelopen weekend was een delegatie van de ChristenUnie te gast in Egypte om de eerste verkiezingen sinds de val van Mubarak zelf mee te maken.

Ook WI-directeur Gert-Jan Segers, die zelf zeven jaar in Egypte heeft gewoond, was mee en hield voor het Reformatorisch Dagblad een dagboek bij.

Ook haalden ze tijdens het verblijf het nieuws 'CU-delegatie in Caïro voor spionnen aangezien'

foto door @hansvandersteeg

Verder schreven de heren voor het Nederlands Dagblad over hun reis: Indrukwekkend gebrek aan wraakzucht onder kopten (Opinie ND) en publiceerde ze in de Volkskrant een stevig opinieartikel: 'Halve waarheden helpen Egypte niet'.

Na afloop van de reis was Segers te gast bij het radioprogramma 'Dit is de Dag' om over de reis te spreken. Die uitzending is hier terug te luisteren.

Op donderdagavond 1 december zond het EO programma 'De Vijfde Dag' een reportage uit over de reis:

Bekijk de video in andere formaten.

En enkele beelden die de delegatie zelf heeft geschoten:

Segers bij 'Deze Week' (EO Radio 5) - 27 november

Fri, 09 Dec 2011 06:02:50 +0100

Op zaterdag 26 november was Gert-Jan Segers te horen bij het (eeder opgenomen) radioprogramma 'Deze Week' om te spreken over dit curieuze artikel van Kees Boele en het overlijden van A.Th. van Deursen.

De uitzending is hier terug te luisteren:

http://www.eo.nl/programma/dezeweek/2011-2012/page/Geloof_relevant_maken__On_Bijbels_/episode.esp?episode=12591157

Indrukwekkend gebrek aan wraakzucht onder kopten (Opinie ND)

Tue, 29 Nov 2011 10:00:05 +0100

Zonder de basale mensenrechten loopt de democratie in Egytpte het gevaar te verworden tot een dictatuur van een islamitische meerderheid. De voortekenen zijn slecht.

Haar kerk staat in een van de armste buurten van Caïro met een van de hoogste percentages aan extremistische moslims. Haar man was koster en bewaker van de kerk in Imbaba. In mei zagen salafisten van buiten deze wijk hun kans schoon om samen met bondgenoten in de wijk een aanval op een van de kerken te ondernemen.

Toen het bij de eerste kerk niet lukte, werd haar kerk het volgende doelwit. Haar man probeerde de woedende meute buiten de kerk te houden, maar werd tot het altaar teruggedrongen. Bij zijn laatste poging om dat te beschermen, werd zijn keel doorgesneden, waarna de kerk in brand werd gestoken.

Zondag ontmoetten we haar, de weduwe van de man die de verdediging van zijn kerk met de dood moest bekopen.

overgeleverd

We hebben de lijdende kerk in de ogen gezien. Bij de afwezigheid van een effectieve overheid en met het ontbreken van echte bescherming, voelen veel kopten zich overgeleverd aan de willekeur van de meerderheid. Van het onafhankelijke onderzoek dat hen na de aanval op de kerk was beloofd, hebben ze nog niets gezien. Net zoals er nog geen enkele officiële rapportage is over de bloedige bomaanslag op een kerk in Alexandrië op 1 januari of over de aanval van het leger op een demonstratie van kopten in oktober waarbij 28 doden vielen.

De traangaswalmen van de vorige revolutie waren nog maar nauwelijks opgetrokken op het Tahrirplein, of het plein werd afgelopen week opnieuw bedwelmd door traangas. De geschiedenis lijkt zich te herhalen in Egypte. Het land dreigt af te glijden naar een militair bewind met een islamistisch getint parlement.

Dat werd het afgelopen weekeind weer duidelijk toen het leger een demonstratie met harde hand neersloeg. Het gevolg: 41 doden en honderden gewonden. De democratische mogelijkheden die zich nu voordoen, lijken ook voornamelijk benut te gaan worden door islamistische groepen. Zij zijn veel beter georganiseerd dan de seculiere, democratische partijen en appelleren met succes aan het religieuze sentiment onder brede lagen van de bevolking.

opvallend

De reactie van kopten is opvallend. Het verdriet over de vele doden – een rechter schatte in dat het er alleen al dit jaar zo’n 250 zijn – is groot. Maar het gebrek aan wraakzucht is indrukwekkend. Egyptische christenen realiseren zich dat ze een bescheiden minderheid zijn en het zullen moeten hebben van een vrije rechtsstaat waarin ze niet langer tweederangsburger zijn.

Toen we met een kandidaat van de Moslimbroederschap spraken, bleek al snel hoe anders onze definities van godsdienstvrijheid en democratie zijn. De antwoorden op onze vraag of een moslim zich kan bekeren tot het christendom en of kopten hun kerken kunnen bouwen, waren veelzeggend. Na obligate teksten waarmee hij onze scepsis wilde wegnemen, drongen we aan om explicieter te worden. Hij draaide de vraag behendig om en stelde dat de kopten in aantal niet toenemen en daarom het bouwen van extra kerken niet aan de orde is. Daarmee negerend dat op dit moment kopten het land verlaten om elders veiligheid te vinden. En toen we hem voorhielden dat Turkije voor een niet-religieuze staat heeft gekozen, zei hij dat daar in Egypte geen sprake van kan zijn.

gure winter

De Arabische lente dreigt een gure winter te worden. Veel politici, ook in Nederland en de rest van Europa, leggen zo sterk de nadruk op democratie, alsof met vrije verkiezingen alleen een land is gered.

En natuurlijk onderschatten we het belang van die vrijheid niet. In de koptische kerkdienst van zondag werd ook opgeroepen te gaan stemmen en gebruik te maken van het democratische recht.

Echter, zonder de basale mensenrechten loopt de democratie het gevaar te verworden tot een dictatuur van een islamitische meerderheid. Dit is exact de reden waarom de ChristenUnie hier en in Egypte strijdt voor het recht van godsdienstvrijheid en de opbouw van de rechtsstaat waarin alle burgers voor de wet gelijk zijn.

lijdende kerk

We nemen veel huiswerk mee uit Egypte. Allereerst om te blijven bidden voor de lijdende kerk in Egypte, voor de nabestaanden van hen die bij de gewelddadigheden zijn omgekomen. We willen ook blijven bidden voor vrijheid in Egypte en werk maken van ondersteuning van democratische groeperingen en tegemoet komen aan de vraag om te helpen bij de opleiding van rechters. We willen het doen voor alle Egyptenaren, maar in het bijzonder voor die weduwe die ons haar indrukwekkende verhaal vertelde.

Joël Voordewind, Peter van Dalen en Gert-Jan Segers zijn CU-Tweede Kamerlid, resp. CU-Europarlementariër en directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie.

Dit artikel stond in het Nederlands Dagblad van 29 november 2011.

"Democratie biedt christenen geen garantie"

Mon, 21 Nov 2011 11:49:07 +0100

OTTERLO – Handhaving van de rechtsstaat biedt meer garanties voor christenen dan het behoud van de democratie, vindt mr. G. J. Spijker. „Democratisch genomen besluiten kunnen het recht schenden.” Hem is er alles aan gelegen om de rechtsstaat te behouden, maar over de democratie heeft hij zijn vragen.

De medewerker van de Groen van Prinstererstichting, het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie, uitte vrijdagavond in Otterlo zijn twijfels. Daar sprak hij tijdens het najaarsweekend van Quo Vadis, het Nijmeegse dispuut van de reformatorische studentenvereniging CSFR.

Spijker vindt niet dat democratie op gespannen voet staat met het christendom. Vanuit de Bijbel zijn er volgens hem goede redenen aan te voeren om voor een democratie te zijn: mensen zijn allemaal gelijk voor God, iedereen moet kunnen meepraten over de publieke zaak en verantwoording kunnen afleggen. Een democratie moet echter wel gevoed worden door een hogere norm, anders ontstaat volkssoevereiniteit, waarbij het volk zichzelf een wet stelt.

De jurist constateerde een „tendens van inperking van de godsdienstvrijheid” door de parlementaire democratie, onder meer tot uiting komend bij trouwambtenaren die weigeren homo’s te trouwen, de rechten van het christelijk onderwijs en het vrouwenstandpunt van de SGP. Ook de rechten van andere minderheidsgroepen staan volgens hem onder druk, gezien de discussie over de hoofddoekjes van moslima’s en het dreigende verbod op ritueel slachten door joden en moslims.

Spijker verwacht dat de politiek nog meer druk gaat uitoefenen om regels aan te passen. Dat heeft te maken met de veranderingen in de maatschappij. „Men snapt niet wat het is om een collectief geloof te hebben. De meerderheid van de bevolking beleeft spiritualiteit individueel. Bovendien vinden veel mensen alles relatief. In deze cultuur is het voor velen moeilijk te begrijpen wat het christendom betekent.”

Het is volgens de wetenschapper niet ondenkbaar dat de democratie in Nederland zijn beste tijd gehad heeft. Hij haalde een Chinees onderzoek aan naar het waarom van de successen van het Westen. Die bleken te maken te hebben met het christendom. „Wat houd je over als het christendom wegvalt?” vroeg Spijker zich af, waarna hij erop wees dat naastenliefde een belangrijke notie is in het christendom, terwijl in het hedendaagse denken de focus meer op het individu ligt. „Een democratie stelt hoge eisen aan de mensen. Voldoet de bevolking hier tegenwoordig nog wel aan of gaat de democratie ontaarden in chaos?”

Tegenwicht ziet hij bij de rechterlijke macht die waakt voor de grondrechten. De rechter maakt meestal een zorgvuldiger afweging dan de politiek. Het feit dat Nederland een rechtsstaat is zorgt voor een overheid die gebonden is aan regels en voor spreiding van de macht. Maar er kan een moment komen, zo waarschuwde de jurist, dat het fout gaat. „De rechtsstaat heeft ”checks and balances”, maar die kan misschien op een gegeven moment niet meer tegen de democratie op.”

Wat moet er dan gebeuren? „Misschien komen we dan in een fase terecht dat we ons weer vreemdelingen gaan voelen op de aarde. Zo staat het ook in de Bijbel.”

Na de lezing kreeg hij een vraag of Nederland nog wel een echte democratie kent. Spijker ziet in ieder geval een groeiende invloed van technocraten, niet alleen in Italië, maar ook in Nederland. „Misschien leven we nu wel in het herfsttij van de verlichting en de democratie”, zo verwoordde hij zijn standpunt.

Een student was van mening dat christenen meer naar buiten gericht moeten zijn en moeten laten zien waarvoor ze staan. „Velen om ons heen weten niet waarom christenen moeite met bepaalde standpunten hebben.”

Spijker erkende dat er veel onbegrip is. Dat is volgens hem voor een groot deel een gevolg van de verzuiling. „Er is daardoor geen cultuur ontstaan om met mensen met andere denkbeelden te praten. We hebben veel uit te leggen. De kerk wordt nu laag gewaardeerd. We kunnen ons afvragen wat we verkeerd doen. We moeten echter onze idealen niet opgeven maar ons inzetten op de juiste fronten en onze boodschap op de goede manier brengen.”

Dit artikel verscheen in het Reformatorisch Dagblad van maandag 21 november

Wat goed dat er vrijgemaakten zijn (Column ND)

Fri, 18 Nov 2011 10:23:08 +0100

Ze zeggen het zelf al lang niet meer. Eerder het tegenovergestelde. Als je ze vraagt van welke kerk ze lid zijn, dan volgt er na ‘gereformeerd vrijgemaakt’ altijd een ‘maar’.

Er lijkt geen vrijgemaakte te zijn die geen gecompliceerde verhouding met zijn kerk heeft. Ofwel de veranderingen gaan te langzaam, of ze gaan te snel, of ze schamen zich voor het oude imago van de ‘ware kerk’. Er is altijd wat. En daarom moet een betrokken buitenstaander het dan maar eens een keer zeggen: vrijgemaakten zijn mensen waar je wat aan hebt.

Deze week was ik bij een bijeenkomst van voorgangers die gehoor hadden gegeven aan een uitnodiging van de Tweede Kamerfractie van de ChristenUnie. Toen ik de deelnemerslijst doornam, viel me de oververtegenwoordiging van vrijgemaakte predikanten op. Er waren ook christelijk-gereformeerde en protestantse predikanten en evangelische voorgangers, katholieke priesters zelfs, maar in mindere mate. En dat is geen uitzondering. De ChristenUnie had bij de laatste verkiezingen evenveel PKN-stemmers als vrijgemaakte kiezers. Maar die verhouding is niet terug te zien in het partijkader, op bijeenkomsten en als ergens de schouders onder gezet moeten worden. Want dan zijn het vaak vooral vrijgemaakte leden waar je van op aan kunt.

Er is zoiets als kerkelijk DNA. De manier van redeneren en vergaderen, de mate van verantwoordelijkheidsbesef worden mede bepaald door de kerkelijk afkomst. Als hervormde PKN’er is de hervormde kerkcultuur me dierbaar. Anders dan de gereformeerde cultuur is die veel meer gericht op consensus en harmonie. Waar gereformeerde kerkenraden stevig discussiëren om daarna op basis van een meerderheid knopen door te hakken, daar worden in hervormde kerkenraden de zaken eerder doorgeschoven of in het midden gelaten, dan op de spits gedreven.

Er is in de hervormde traditie ook een grote ontspannenheid over de vraag wie er bij hoort en wie niet. Het verbond is breed en ruim en Jan Rap en zijn maten mogen de kerk in- en uitlopen. Bovendien herinneren de oude gebouwen de kerkgangers er ook nog eens aan dat de kerk al veel langer meegaat en niet afhankelijk is van ons activisme. Dit zijn voor mij heel mooie aspecten van de ‘vaderlandse kerk’. Maar er is een schaduwzijde.

In het hervormde DNA zit een soms al te grote ontspannenheid. Als er zo weinig van jou afhangt, hoef je ook niet zo snel ergens je schouders onder te zetten. In de federatieve gemeente waar ik lid van ben, schijnen PKN-leden gemiddeld een lagere toezegging aan de kerk te doen dan de christelijk-gereformeerde en Nederlands-gereformeerde leden. En in de politiek heb je mensen met ruggengraat nodig. Mensen die zich aan een missie committeren, bereid zijn avonden te vergaderen, die hun verlies kunnen nemen om daarna gewoon tegen de stroom in te blijven roeien. Het vrijgemaakte DNA is van dat stevige soort. Ze doen wat Balkenende in de mond bestorven lag: je verantwoordelijkheid nemen.

In de aanloop naar de ChristenUnie zijn er eindeloos veel vergaderingen geweest. Van de uniërende partijen was de RPF de gewillige partner en het GPV was degene die naar het altaar toe getrokken moest worden. De RPF was ooit opgericht om in een soort ChristenUnie op te gaan, terwijl het GPV geroepen was een eenzame, vaste burcht te blijven. Toen het in 2000 eindelijk tot een huwelijk kwam, brak vervolgens een lastige periode aan. Bij de verkiezingen van 2002 en 2003 was de lokroep van de gereformeerde Balkenende voor veel CU’ers te sterk. De ChristenUnie verloor bij beide verkiezingen een zetel. Bij onderzoek naar het stemgedrag bleek dat vooral voormalige RPF’ers tijdelijk naar het CDA waren uitgeweken, terwijl GPV’ers de ChristenUnie grotendeels trouw waren gebleven. Toen de keus voor de ChristenUnie gemaakt was, waren de vrijgemaakte broeders en zusters loyaal. In goede en kwade dagen.

In menig christelijke organisatie komen juist mensen met vrijgemaakt DNA boven drijven. Organisaties hebben doorgaans minder aan het evangelische DNA van de wispelturigheid of het hervormde DNA van de traagheid. En des te meer aan het vrijgemaakte DNA van stavast. Er is genoeg op de vrijgemaakte kerken aan te merken, maar dat weten ze tegenwoordig zelf het beste. Er is veel in de PKN waar ik dankbaar voor ben. Maar dit is het moment waarop het eens een keer luid en duidelijk moet worden gezegd: wat goed dat er vrijgemaakten zijn.

Deze column verscheen in het ND van vrijdag 18 november

Foto's en verslag van het WI-congres 12 november

Mon, 14 Nov 2011 12:27:03 +0100

Zaterdag 12 november organiseerde het Wetenschappelijk Instituut het Najaarscongres, dat volledig in het teken stond van de voltooiing van de DVD-triologie met het boek over Dienstbaarheid.

Voor het hele fotoalbum: klik hier.

Najaarscongres WI: “Het verhaal van de ChristenUnie”

Amersfoort – “Dienstbare politiek”, met dat boek completeert CU-senator Roel Kuiper de trilogie waarmee het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie drie kernwaarden aan de partij voorstelt: Dienstbaarheid, Vrijheid, Duurzaamheid (DVD). De bundels over Vrijheid en Duurzaamheid zijn de afgelopen anderhalf jaar al verschenen. De eerste, Dienstbaarheid, werd ook in dit project de laatste. Kuiper benadrukt in zijn boek het primaat van de samenleving boven de overheid, en het verrassend positieve mensbeeld waarop juist protestantse denkers als Calvijn en Althusius dit samenleven baseren: mensen zijn kwetsbaar en hebben elkaar dus nodig; deze onderlinge betrokkenheid hoort bij het mens-zijn. Dat klinkt anders dan het sociale contract van Hobbes waarbij mensen wolven zijn voor elkaar, en daarom maar afspraken maken om de boel onderling leefbaar te houden.

Collega-hoogleraar Jan Hoogland stal de show door in zijn reactie op Kuiper allereerst zijn waardering te uiten: “Ik blijf de ChristenUnie steunen zolang de CU doet wat het CDA zegt.” Hoogland had ook kritiek: heeft Kuiper en de politiek van de ChristenUnie in wat ze van de overheid verwachten de laatste jaren niet een te idealistische toon? Een VU-collega (Trommel) vreest dan een ‘gulzige overheid’. Wat Hoogland betreft blijft de overheid beperkt, binnen juridische kaders opereren. Die idealistische toon proefde hij als Kuiper terug lijkt te verlangen naar een vroeger zorgzaam samenleven. Dat miskent dat onderlinge zorg vroeger vaak pure noodzaak was: er waren nu eenmaal geen andere instellingen of een overheid die de zorg voor ouders of gehandicapten overnamen of regelden.

Omdat het boek “Dienstbare politiek”, maar ook de eerdere bundels, bedoeld zijn om het handelen van de CU als partij te beïnvloeden, nam Arie Slob als eerste de trilogie namens de partij officieel in ontvangst, inclusief een essay dat als handzame samenvatting dienst doet. In zijn reactie stelde Slob de vraag: hoe benutten we de kracht van de samenleving? Immers, een overheid brengt de samenleving grote schade toe, wanneer zij zich wel terugtrekt, maar burgers en lagere overheden niet in staat stelt om hun verantwoordelijkheden te nemen. Toegepast op het onderwijs zag hij een slordige 1800 wetten, regels en circulaires die de professionals daar omgeven met een sfeer van wantrouwen. Ook in de zorg ziet hij de papierwinkel graag slinken, zodat de zorgverleners weer het werk kunnen doen dat hun hart heeft. Terugtrekken is terugtrekken, en dus niet toch als overheid volledig verweven blijven binnen de sectoren. Nu is het : “U moet het doen, maar wij zeggen hoe.” Wat de woningmarkt betreft prees Slob het WI van het CDA dat zijn rapport weer uit de la haalt, en terecht pleit om de 12 à 13 miljard niet ongemoeid te laten die nu weglekt via het hypotheekrente-infuus.

Aan Hoogland gaf Slob toe dat de ChristenUnie wellicht teveel verwacht heeft van de overheid. Mede vanwege de crisis moet er nagedacht worden wat ‘eigen verantwoordelijkheid’ betekent, hoe een samenleving in staat gesteld kan worden die te nemen; wat ‘algemeen belang’ is, en of sectoren van de samenleving verantwoordelijkheid daarvoor willen of kunnen dragen.

In de discussie daagde Geert Jan Spijker, projectleider van het ‘DVD-project’, het ook aanwezige kamerlid Esmé Wiegman uit om eens binnen haar zorgsector een concrete bezuiniging te noemen waarmee de ChristenUnie in kan stemmen. Zij bleek zich wel te kunnen vinden in het idee van Paul Schnabel dat een eigen huis als een ‘spaarpot’ kan dienen voor zorg op de oude dag: het huis eet je dan op.

Jan Westert sloot het congres af door op de frase van Hoogland te variëren: “Het zou Nederland ten goede komen als het CDA ging doen wat de ChristenUnie in deze drie boeken over Dienstbaarheid, Vrijheid en Duurzaamheid zegt.” Roel Kuiper noemde hij wel eens de ‘Godfather’ van de ChristenUnie. Nu zag hij Geert Jan Spijker zich via dit project ontwikkelen tot een soort ‘Godfather 2’.

Verslag door WI-medewerker Rob Nijhoff

WI-congres 12 november in de pers

Mon, 14 Nov 2011 13:30:01 +0100

Het RD, Trouw en het ND schreven over het WI-congres.

ChristenUnie presenteert nieuwe visie

De ChristenUnie heeft, na ruim een jaar, het nadenken over oorzaken en gevolgen van de verkiezingsnederlaag van het voorjaar van 2010 afgerond. De nieuwe kernbegrippen van de partij - dienstbaarheid, vrijheid en duurzaamheid - werden zaterdaggepresenteerd.

De ChristenUnie moest vorig jaar juni een bittere pil slikken. De partij had een groeifase doorgemaakt, die zich ook weerspiegelde in de opiniepeilingen. De partij zou in de nieuwe Tweede Kamer in ieder geval met meer zetels terugkeren, maar het liep heel anders. Geen enkele zetelwinst, een rol in de oppositie en, niet lang daarna, een wisseling van het partijleiderschap.

De partij, aldus een evaluatierapport van de verkiezingscampagne vorig jaar herfst, had de hoge verwachtingen niet waar kunnen maken door een te gouvernementele instelling en door een gebrek aan unieke ChristenUniepunten. Bovendien was de campagne te weinig gevoerd vanuit een christelijk bevlogen standpunt.

Sindsdien is in de partij veel gediscussieerd, resulterend in dit dertig pagina's tellende rapport. Daarin wordt geconstateerd dat de Bijbel geen handboek is voor politieke oplossingen, maar vooral gehanteerd moet worden als norm van waaruit over politieke vraagstukken gedacht moet worden.

De samenstellers van het rapport constateren dat de diversiteit onder de achterban van de partij is toegenomen. Daarom alleen al is een eenduidige en actuele politieke visie nodig.

Dat betekent echter nog niet een fundamenteel andere wijze van denken in de ChristenUnie. De partij, haar christelijk-sociale traditie indachtig, zoekt de belangrijkste krachten voor de inrichting van de samenleving vooral bij burgers en hun organisaties. De overheid heeft de taak dat hun mogelijk te maken.

De overheid is niet de eerste hoeder van het algemene belang, zei ook fractievoorzitter Arie Slob in zijn afsluitende rede. De ChristenUnie, moet er volgens hem vooral naar streven dat burgers, bedrijven en organisaties als scholen en zorginstellingen, zelf de hoeder van het algemene belang worden.

Vanuit dat denken kan de ChristenUnie zich gemakkelijk vinden in het adagium van premier Mark Rutte dat Nederland teruggegeven moet worden aan de Nederlanders en dat de overheid een stap terug dient te doen. Maar de vraag is aan welke Nederlanders we het land teruggeven, aldus de CU-fractieleider.

Slob pleitte voor meer 'architectonische maatschappijkritiek' vanuit de ChristenUnie. Volgens hem leggen liberalen te veel nadruk op de zelfredzaamheid van individuen. Daar zet zijn partij graag de verbanden tussen burgers tegenover: de vakbeweging, werkgeversorganisaties en scholen. Maar dan moeten ze wel een bredere afweging maken dan het bewaken van het gevestigde belang, aldus Slob.

Volgens hem is de belangrijkste uitdaging voor de ChristenUnie de komende jaren aan te geven hoe het overheidsbeleid er uit dient te zien als de samenleving wel in staat gesteld moet worden zelf verantwoordelijkheid te nemen.

Het artikel op Trouw.nl

CU doordenkt taken overheid opnieuw

AMERSFOORT – De ChristenUnie gaat opnieuw de verhouding tussen overheid en samenleving doordenken. Volgens CU-voorman Slob heeft zijn partij in het verleden te veel verantwoordelijkheden bij de overheid neergelegd.

„Ook wij zijn niet altijd vies geweest van enige overheidsinvloed. Ik hoop dat de ChristenUnie het lef heeft om de schijnwerpers op partijstandpunten te zetten”, zo zei Slob zaterdag tijdens een studiedag van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie in Amersfoort.

Slob sprak zijn steun uit voor de inzet van premier Rutte om te werken aan een kleinere overheid en het overdragen van verantwoordelijkheden aan de samenleving. Maar de ChristenUniefractievoorzitter voegde er wel direct aan toe dat dit uitgangspunt niet een goedkoop excuus mag zijn voor bezuinigingen. Burgers en lagere overheden moeten wel in staat worden gesteld om de verantwoordelijkheden op te pakken. „Als dat onvoldoende doordacht gebeurt, kan dat grote schade opleveren”, zo stelde Slob.

Een te eenzijdige nadruk op de zelfredzaamheid van individuen is volgens Slob „te gemakkelijk”. Er zijn diepere dimensies nodig: „Die vind ik in een Bijbelse visie waar mensen altijd in relatie tot elkaar staan, waarin ze worden opgeroepen tot naastenliefde, om recht te doen aan hun naaste, dienstbaar te zijn aan elkaar.” Volgens Slob is de overheid „de hoeder” van het algemeen belang en zijn burgers, kerken, bedrijven, en scholen „de dragers.”

CU-Kamerlid Wiegman noemde twee voorbeelden die de eigen verantwoordelijkheid van mensen voor hun zorgkosten kan bevorderen, namelijk hogere eigen bijdragen en steun voor het plan van SCP-directeur Schnabel om ouderen voor de financiering van hun zorg hun eigen huis te laten ‘opeten’.

De directeur van het wetenschappelijk instituut, Segers, nam de handschoen op. Hij kondigde aan dat zijn instituut gaat studeren op een nieuwe verhouding tussen economie, overheid, burger en samenleving. Daarvoor is ook ruimte. Zaterdag presenteerde hij het derde en laatste deel van het drieluik ”Duurzaamheid, vrijheid en dienstbaarheid”. De publicatie met als titel ”Dienstbare politiek”, is geschreven door CU-senator Kuiper.

Dit artikel verscheen in het RD van 14 november 2011. Het artikel staat hier online

ChristenUnie legde te veel op bordje overheid

AMERSFOORT - De ChristenUnie gaat werken aan een nieuwe visie op verhouding tussen overheid en samenleving. Rutte maakt komt met zijn spreken over Nederland teruggeven aan de Nederlanders niet verder dan kretologie.

De ChristenUnie is wel eens al te idealistisch als het om de overheidstaak gaat. Het op zich gerechtvaardigde ideaal van de partij kan in de praktijk leiden tot een overheid die te diep ingrijpt in het leven van burgers. Die kritiek uitte filosoof professor Jan Hoogland zaterdag op een symposium van het wetenschappelijk bureau van de ChristenUnie. Dat symposium was gewijd aan een boek van Roel Kuiper waarin onder andere wordt ingegaan op aard en taak van de overheid.

De rest van het artikel is te vinden achter de betaalmuur op ND.nl

Christelijk antwoord op problemen samenleving (RD)

Mon, 14 Nov 2011 11:57:46 +0100

Nederland staat voor grote uitdagingen. Gert-Jan Segers, Rob Nijhoff en Geert Jan Spijker pleiten voor een christelijke invulling van de waarden dienstbaarheid, vrijheid en duurzaamheid als antwoord op de problemen in de samenleving.

De inleiding van de klassieker ‘Ongeloof en revolutie’ van Groen van Prinsterer laat zich verrassend eenvoudig verbinden met de problematiek van onze tijd. Groens schets van de weinig rooskleurige situatie van Nederland halverwege de negentiende eeuw roept veel herkenning op. Er is sprake van economische problemen, toenemende armoede en wanorde in staat en samenleving..

Groen van Prinsterer schrijft: „Ik wijs u op de nadelen van onbeperkte concurrentie, op het wegnemen van de banden van liefde en onderwerping die voortkwamen uit een geest van vereniging en besef van plicht, op de bijna onweerstaanbare invloed van de grote kapitalisten, op de voortdurend dreigender toestand van de armen.” Verder spreekt hij van scepticisme en individualisme. Deze verschijnselen hebben in onze seculiere en neoliberale cultuur intussen alleen maar massaler vormen aangenomen. Welk antwoord moet christelijke politiek daarop geven? Het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie heeft een visie ontwikkeld aan de hand van drie waarden: dienstbaarheid, vrijheid, duurzaamheid.

Bescherming

Nederland staat voor grote uitdagingen. Er vindt momenteel een overgang plaats van een verzorgingsstaat met een ‘big government’ naar een ‘big society’, een samenleving waarin mensen meer voor elkaar moeten zorgen en waarin de overheid meer op afstand blijft. De uitdaging is hoe dit moet worden vormgegeven in tijden van individualisering en ontkerkelijking. Wat opvalt is het groeiend aantal lokale initiatieven, van bijvoorbeeld groepen burgers die via Stichting Present elkaar helpen tot bewoners die gezamenlijk zonnepanelen inkopen. Er zit veel kracht in de samenleving. Dat verder benutten gaat niet lukken met eenzijdige nadruk op zelfredzaamheid. Het is voluit Bijbels om te zeggen dat mensen verantwoordelijk zijn voor hun eigen leven en broodwinning, maar de Schrift legt evenzeer nadruk op het omzien naar elkaar, het recht doen aan weduwe en wees, vreemdeling en verdrukte. Ieder mens is waardevol, want gemaakt naar Gods beeld.

Kwetsbaren (gehandicapten, kinderen etc) verdienen bijzondere bescherming. Wij zetten daarom ook in op een dienstbare samenleving: een samenleving waarin niemand buiten de boot valt. En op een dienstbare overheid: een overheid die beschermt, waar nodig ondersteunt en haar macht dienstbaar maakt aan gerechtigheid.

Rentmeesters

Daarmee komen we op een volgend punt: het belang van een betrouwbare rechtsstaat. Groen klaagde over wanorde in samenleving en staat, vaste waarden en normen werden opzij gezet. Gegeven grenzen van overheden kwamen in handen van willekeurige meerderheden. Gevaarlijk. De dienares van Romeinen 13 kan zomaar het beest van Openbaring 13 worden.

Illustratief is de druk op de geestelijke vrijheid in ons land. Juist een rechtsstaat zal opkomen voor minderheden met een afwijkend geluid. Maar in de praktijk zien we een beweging naar sterke inperking van de godsdienstvrijheid, getuige de huidige moeiten met bijzonder onderwijs, het vrouwenstandpunt van de SGP, de positie van de gewetensbezwaarde trouwambtenaar. Ook het dreigende verbod op ritueel slachten doet vrezen voor verdere teloorgang van die geestelijke vrijheid. Hoe lang worden jongensbesnijdenis en kinderdoop nog toegelaten? Tegen de toenemende intolerantie is een hartstochtelijke inzet voor vrijheid gevraagd en een rechtsstaat met duurzame instituties en zicht op hogere normen.

Misschien wel de meest urgente uitdaging vandaag is de uitbuiting van de schepping. De wereld die God ons heeft toevertrouwd om te beheren en bewerken stuit door menselijk toedoen op haar grenzen. Het moment is aangebroken om de overgang in gang te zetten naar een economisch handelen waarbij we ons meer als rentmeesters van deze aarde gedragen. Dan gaat het om een andere houding van zowel consumenten als landen ten aanzien van schulden en lenen. De Europese crisis, waarin de financiële economie los van de reële economie is komen te staan, laat de hebzucht en het groeigeloof van beide zien. De aarde is Gods kostbare wereld en mensen hebben verantwoording af te leggen over onze omgang daarmee. Inzet voor duurzaamheid is geen linkse hobby, maar een dure plicht van burgers en bedrijven, maar ook van de overheid tot het voeren van lange termijn beleid waarop gebouwd kan worden.

Bekering

Hoe nu verder? Vanuit een uitgesproken christelijke visie kan perspectief worden geboden. Dat is hard nodig, nu zowel landelijk als Europees gebrek is aan een dragende visie is. Groen schrijft: „De Heer vrezen is het begin van de wetenschap. Maar het begin is niet de hele wetenschap.” Het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie beoogt met de trits Dienstbaarheid, Vrijheid, Duurzaamheid een kader te bieden voor een antwoord op de geschetste maatschappelijke vraagstukken – in het voetspoor van Groen.

Nederland verkeert in een economische crisis. Maar onder dit alles woedt een geestelijke crisis die fundamenteler is. Meer dan gewijzigd beleid is bekering nodig, een nieuwe omkering van denkwijze en gezindheid, terug naar God. Daar mag – en kan – de politiek echter niet voor zorgen. Dat betekent niet dat christenen stil moeten zitten. Er is Bijbelse hoop die ons hier en nu in beweging zet. Groen besluit zijn inleiding aldus: „laat ons – met het oog naar Hem die wijsheid en kracht geeft – zorgvuldig letten op de uitgestrektheid van zijn weldaden en bedacht zijn op de omvang van onze verantwoordelijkheid!.” De auteurs zijn respectievelijk directeur en medewerkers van de Groen van Prinsterer stichting, het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie. Vandaag belegt het instituut in Amersfoort een congres waarop de nieuwe visie wordt gepresenteerd.

De auteurs zijn respectievelijk directeur en medewerkers van de Groen van Prinsterer stichting, het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie. Vandaag belegt het instituut in Amersfoort een congres waarop de nieuwe visie wordt gepresenteerd.

Dit artikel verscheen ook in het Reformatorisch Dagblad van zaterdag 12 november

Mantra's over gezin, school, buurt en bedrijf voldoen niet meer (Opiniestuk WI in het ND)

Fri, 11 Nov 2011 11:54:19 +0100

Het Babel dat wij gebouwd hebben, schudt op zijn grondvesten. Europese overheden, burgers en banken verliezen het vertrouwen in elkaar. De verzorgingsstaat zakt door zijn hoeven. Westerse landen dreigen te bezwijken onder een enorme schuldenlast, zowel collectief als privé. En ondertussen zwabbert de overheid heen en weer tussen laissez-faire en regeldrift. Dit is hét moment om de samenleving echt de ruimte te geven.

Het huidige kabinet-Rutte streeft naar een kleinere overheid en wil ‘Nederland teruggeven aan de Nederlanders’. Het is een aanpak waarin liberalen en de meeste christendemocraten elkaar moeiteloos kunnen vinden. Maar het gaat op minimaal twee manieren fout.

Allereerst past het reclamepraatje niet bij dat wat daadwerkelijk gebeurt. Het wil namelijk helemaal niet zo vlotten met de teruggave van Nederland aan de Nederlanders. Zo wordt de zorg voor elkaar, via een visieloze bezuiniging op het persoonsgebonden budget, juist van de Nederlanders afgepakt. En waar de overheid zich op de woningmarkt veel meer zou moeten terugtrekken, daar blijft dit kabinet maar miljarden rondpompen. Het heilig huisje van de villasubsidie blijft in handen van een toch al overbelaste overheid.

Ten tweede trekt de overheid zich op sommige terreinen wel degelijk terug, maar dan met een naïef geloof dat ‘de’ markt wel voor efficiency zal zorgen en ‘de’ samenleving als vanzelf taken zal overnemen. Maar in plaats dat ‘de’ samenleving haar eigen verantwoordelijkheid opneemt, is er een schil rond de overheid aangekoekt met instituties als de COA en woningcorporaties die doen alsof ze een marktpartij zijn terwijl ze helemaal geen echte concurrentie hebben. Het enige waarin ze op een groot bedrijf lijken, zijn de salarissen waarmee die leidinggevenden worden beloond. De agenda van privatisering en een terugtredende overheid loopt zo spaak.

Het is waar dat de overheid zich soms gedraagt als een ‘albedil’. Alexis Tocqueville, de negentiende-eeuwse denker over democratie, noemde dat destijds al de dreiging van ‘mild despotisme’. Het is ook waar dat er teveel verantwoordelijkheden bij de samenleving vandaan zijn gehaald. Maar als de overheid zich gedachteloos terugtrekt, kunnen gehaaide marktpartijen als energiebedrijven en interimmanagers er met de buit vandoor gaan. En als het kabinet visieloos bezuinigt, zal het draagvlak daarvoor ontbreken en kan er een verdere kaalslag in de samenleving plaatsvinden. Wat hoogst urgent is, is een nieuwe, echte keus voor de samenleving. Alleen zo kunnen we deze crises benutten om van een big government naar een big society te gaan.

geen mantra’s meer

De christelijk-sociale traditie heeft veel te bieden bij deze transitie. Ze combineert eigen verantwoordelijkheid en de zorg voor elkaar. Ze geeft de overheid haar eigen, onderscheiden plaats, met daarnaast vrijheid en verantwoordelijkheid voor de kringen van de samenleving. Maar deze traditie moet wel bij de tijd worden gebracht. De mantra over ‘gezin, school, bedrijf en buurt’ is al lang niet meer adequaat. Naast deze traditionele kringen, zijn er nieuwe, vaak tijdelijke netwerken van burgers die bijvoorbeeld gezamenlijk zonnepanelen inkopen, via Stichting Present zorgklussen doen en via de sportvereniging losgeslagen jongeren structuur bieden.

Dat vraagt om een overheid die kiest aan de hand van een agenda voor de samenleving. Het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie doet onderzoek naar een nieuwe verhouding tussen overheid, markt en samenleving. Want het komt er nu op aan om op basis van een doordachte visie deze verhouding opnieuw vorm te geven.

sanering subsidies

Het zal een keus zijn voor een hernieuwd vertrouwen in de professional, wat bijvoorbeeld zal leiden tot een grondige sanering in de eindeloze doelsubsidies in het onderwijs, protocollen voor de zorg en gedetailleerde voorschriften voor het bedrijfsleven. Het zal een keus voor kleinschaligheid zijn, in het onderwijs, de zorg (terugkeer van de wijkzuster, verbinding formele en informele zorg) en en een keus voor de regio (met voedsel uit de directe omgeving).

En het zal aankomen op een overheid die weet wat ze wel en niet moet doen. Aan de ene kant zal die overheid zich moeten richten op haar kerntaken (schild voor de zwakken, zorg voor de schepping, veiligheid en recht voor allen, voorwaarden scheppen voor een bloeiende samenleving). Aan de andere kant moet die overheid de markt zijn werk laten doen (maar dan wel in de economie en met de echte prijs voor de echte kosten) en de samenleving echt de ruimte geven.

Christenen kunnen in deze tijden van crisis de belichaming van hoop zijn. Zij hebben geen blind, liberaal geloof dat ‘het’ individu, ‘de’ samenleving, ‘de’ markt tot het goede geneigd zijn. Maar ze hebben wel de hoop dat ook in deze diepe crisis God de Immanuel is en ons met onze eigen tekortkomingen en blinde vlekken confronteert. De hoop dat er in de crisis nieuwe keuzes kunnen worden gemaakt voor onderlinge zorg, de menselijke maat, matigheid en duurzaamheid. We zullen het moeten hebben van Gods Geest die ons in alle waarheid wil leiden. Juist nu.

Gert-Jan Segers, Rob Nijhoff en Geert Jan Spijker • directeur en medewerkers van het Wetenschappelijk Instituut ChristenUnie

Dit stuk verscheen ook in het Nederlands Dagblad van 11 november 2011.

Twee keer Gert-Jan Segers op de radio

Mon, 14 Nov 2011 11:51:45 +0100

Begin november was WI-directeur Gert-Jan Segers twee keer te horen op de radio:

Zaterdag 5 november 2011. Radio 5 Deze week over 'Hoe zuiver is de kerk, hoe barmhartig de politiek?'

http://www.eo.nl/programma/dezeweek/2011-2012/page/Hoe_zuiver_is_de_kerk__hoe_barmhartig_de_politiek_/episode.esp?episode=12591130

Maandag 7 november 2011. Radio 1 Dit is de Dag over 'Appeltje: Gert Jan Segers vs AidsFonds'

http://www.radio1.nl/contents/40904-appeltje-gert-jan-segers-vs-aidsfonds?autostart=73063

Afscheidssymposium Andr� Rouvoet 'Rechtsstaat en Vrijheid'

Tue, 01 Nov 2011 16:19:59 +0100

Met ruim 230 bezoekers is het WI-symposium 'rechtsstaat en vrijheid' afgelopen vrijdag een groot succes te noemen. In een volle Oude Zaal in de Tweede Kamer reageerden diverse sprekers als filosoof Ad Verbrugge, oud-fractievoorzitter Kars Veling en Trouw-commentator Hans Goslinga op een essay dat Andr� Rouvoet voor het symposium had geschreven. Het Wetenschappelijk Instituut en de Tweede Kamerfractie organiseerden dit 'afscheidssymposium' voor Andr� Rouvoet. Lees, luister en bekijk hier de bijdragen.

Allereerst, het essay van André Rouvoet:

Zijn toelichting hierop:

Toespraak Arie Slob (geen tijd om de video te bekijken? download dan de MP3 onderaan dit bericht)

Meer bijdragen van overige sprekers volgen later.

Foto's van het symposium

Afscheidssymposium Andr� Rouvoet in de pers

Mon, 31 Oct 2011 17:33:45 +0100

Vrijdag 28 oktober organiseerde het WI samen met de Tweede Kamerfractie van de ChristenUnie een afscheidssymposium voor André Rouvoet over het thema 'rechtsstaat en vrijheid'. Het ND en RD waren ook aanwezig.

„Christenpolitici toleranter dan seculiere”

DEN HAAG – Hebben christenen, toen ze nog de meerderheid hadden, anderen de ruimte gegeven die ze –nu zelf minderheid– van hen vragen?

Die spiegel hield directeur Veling van het Huis voor Democratie en Rechtsstaat de aanwezigen gisteren voor bij het afscheidssymposium voor ex-CU-leider Rouvoet in de Oude Zaal van de Tweede Kamer.

De christelijke partijen die nu ruimte vragen voor gewetensbezwaarde trouwambtenaren, hebben het zogeheten homohuwelijk altijd fel bestreden. En daarmee dus geen ruimte gegeven aan mensen van hetzelfde geslacht die ook graag met elkaar wilden trouwen.

Oud-CU-senator Schuurman was de eerste die toegaf „dat het best zo zou kunnen zijn dat wij zelf te ver zijn gegaan.”

Filosoof Verbrugge voegde daar aan toe: „Op de manier waarop Wilders nu over de islam spreekt, hoorde ik vroeger protestanten over papen praten.”

Politiek commentator Goslinga van dagblad Trouw betoogde echter dat de tolerantie van de grote christelijke partijen in Nederland voor seculieren groter was dan de tolerantie van seculieren nu voor christenen en moslims. Hij wees er bijvoorbeeld op dat het CDA heeft meegewerkt aan de totstandkoming van de abortuswet. En in de zondagswet staat weliswaar dat festiviteiten ’s ochtends zijn verboden, maar de middag is aan de „heidenen” gelaten.

Antithese

Goslinga bracht tijdens het symposium de door ARP-leider Kuyper in 1901 geïntroduceerde antithese in herinnering. Tussen christelijke en niet-christelijke partijen heeft altijd een tegenstelling bestaan. Alleen waren het eerst de christenen die in de meerderheid waren, nu overheersen de seculiere partijen.

Die oefenen, wordt wel gezegd, een zachte tirannie uit doordat ze als meerderheid hun wil doordrukken en de rechten van minderheden miskennen. „Zachte tirannie of niet”, zei Goslinga, „tirannie hoort in een democratie niet thuis.”

Eenzelfde soort pleidooi houdt Rouvoet –die zichzelf gisteren tijdens het symposium een „principiële christen-democraat” noemde– in een essay dat hij speciaal ter gelegenheid van de bijeenkomst had geschreven.

„Een formele democratiebenadering (de helft plus één beslist) is ontoereikend om essentiële aspecten van de democratie en rechtsstaat, zoals grondrechten, vitaal te houden en iedereen er gelijkelijk in te laten delen”, stelt hij in het stuk.

Rouvoet pleit voor een „materiële democratie.” Een bestel waarin „ten principale ruimte is voor minderheden en voor hun opvattingen en gedragingen.”

In deze tijd hangen, analyseert Rouvoet, de meeste politici echter de formele benadering van democratie aan. „Steeds vaker permitteren politici het zich om te treden binnen de staatsvrije ruimte die grondrechten beogen te waarborgen.”

Hand in hand

Met een groeiende nonchalance worden grondrechten bij nadere wetgeving beperkt, stelt hij. Gewoon omdat dat formeel kan en omdat de meerderheid dat wil. De onderwijsvrijheid? Die moet gemoderniseerd. Onverdoofde rituele slacht? Verbieden!

Als „overtuigd christenpoliticus” wilde Rouvoet, zei hij gisteren, juist ook altijd opkomen voor opvattingen die de zijne niet zijn.

CU-fractieleider Slob zei tijdens het symposium dat D66, GroenLinks en PvdA bij onderwerpen als de rituele slacht en de trouwambtenaren „hand in hand lopen met de door hen zo verfoeide PVV en zich zo toch min of meer verenigen in een soort monsterverbond van intoleranten tegenover diegenen die hun tolerantieprincipes niet onderschrijven.”

Op andere momenten vallen genoemde linkse partijen de PVV aan op haar islamstandpunt, schetste Slob, „terwijl zij op hun beurt geen ruimte willen geven aan orthodoxe christenen om bijvoorbeeld in hun eigen instellingen een eigen personeelsbeleid te voeren.” Dat getuigt, aldus Slob, „van dubbelhartigheid, een gebrek aan consistentie in omgang met vrijheden binnen de rechtsstaat.”

Dit artikel verscheen in het RD van 29 oktober

‘ChristenUnie moet inspelen op mediacratie’

DEN HAAG - De nadruk van de ChristenUnie op recht en gerechtigheid moet op pakkende en beeldende wijze aan de man gebracht worden. De kerk kan de samenleving een visie voorleven op het 'goede leven'.

Of je het leuk vindt of niet: we leven in een mediacratie. De constatering is van Beatrice de Graaf, terrorisme-expert en kandidaat-senator voor de ChristenUnie. Op het symposium over 'rechtsstaat en vrijheid', dat de ChristenUnie vrijdag aan oud-partijleider André Rouvoet aanbood, probeerde De Graaf praktisch na te denken over de vraag hoe de ChristenUnie kan inspelen op de behoefte aan emotie en theater.

...

De rest van het artikel is hier te vinden: http://www.nd.nl/artikelen/2011/oktober/28/-christenunie-moet-inspelen-op-mediacratie

Verslag Gert-Jan Segers op studiedag 'Europa en de Islam' (ND)

Mon, 31 Oct 2011 17:31:29 +0100

Op zaterdag 30 oktober was WI-directeur Gert-Jan Segers spreker op een studiedag over 'Europa en de Islam'. Het ND deed verslag van zijn bijdrage.

Segers: Arabische Lente mist rechtsstaat

DOORN - Er kan pas sprake zijn van een Arabische Lente, wanneer landen als Libië en Egypte niet alleen de democratie aanvaarden, maar ook de rechtsstaat.

Dat zei Gert-Jan Segers, directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie, zaterdag op een studiedag over 'Europa en de islam' van het christelijke blad Het Zoeklicht. Segers, die zelf jaren in Egypte heeft gewoond, wees op het wezenlijke verschil tussen de westerse democratisering in het verleden en de Arabische Lente nu in de moslimwereld.

De rest van het artikel kunt u hier vinden: http://www.nd.nl/artikelen/2011/oktober/29/segers-arabische-lente-mist-rechtsstaat

Column Segers: Een tijd die nooit meer terugkomt (ND)

Fri, 21 Oct 2011 15:54:00 +0200

Het was na afloop van een zondagmiddagdienst met een catechismuspreek, ergens in het oosten van het land. De volle gereformeerde kerk liep langzaam leeg en een zesjarig meisje trippelde over het podium voor de preekstoel.

Ze had een rokje aan, een strik in haar haar en een tasje over haar schouder, met daarin vermoedelijk de resten van het halve rolletje King dat haar moeder haar had gegeven. Ik keek naar haar en zag een kind van een wereld die voorbij zou gaan. Vroeg of laat, onvermijdelijk. Ik zag mijn eigen jeugd van verstilde zondagen, van levendige jeugdverenigingsavonden, druk bezochte Bondsdagen en een helder overzicht van de kerkelijke kaart van Nederland. Het was heimwee, heimwee naar de oude berijming van psalm 56:

Ik roem in God; ik prijs ‘t onfeilbaar woord;

Ik heb het zelf uit Zijnen mond gehoord.

‘k Vertrouw op God, door gene vrees gestoord.

Mijn dochters groeien op in een andere wereld, een andere kerk, met andere muziek en hebben nu al meer van de wereld gezien dan ik op mijn twintigste. Zij hebben op zondag geen rolletje King, zullen nooit de opwinding van een Bondsdag begrijpen of meemaken en nooit iets voelen bij die wonderlijke woorden van psalm 56. Het kan me spijten, zonder dat ik spijt heb van de keuzes die hen in die andere wereld deden belanden. Het is melancholie die ik mezelf toesta, zonder dat ik hen dwing iets te voelen wat ik ooit ervoer. De wereld van mijn jeugd gaat voorbij zoals een seizoen van het jaar.

Het is eenzelfde soort treurig omkijken als van kerkgangers die de tweede kerkdienst op zondag leger zien worden. Die met pijn in hun oren moeten horen hoe het orgel overstemd wordt en die bij al die nieuwe liedjes geen idee hebben of de volgende noot nu omhoog of omlaag gaat. Die misschien wel de sluiting van hun kerk hebben meegemaakt. Het lijkt op de weemoed van psalm 42 als de dichter noodgedwongen ver weg van Jeruzalem is en zich herinnert hoe hij meeliep ‘in een dichte stoet en optrok naar het huis van God’. Zijn ziel werd er verdrietig van. Hoe herkenbaar voor al die mensen met heimwee naar volle kerken en vertrouwde liederen.

Deze heimwee en weemoed zijn eigenlijk wel mooie emoties. Het is een warme waardering voor wat onze ouders ons hebben overgedragen, voor de vormen die ons dichter bij God hebben gebracht. Maar het gaat mis als weemoed omslaat in bitterheid. Als we uit heimwee naar vroeger onze kinderen het leven zuur maken. Als we ons niet eens meer kunnen voorstellen dat God ook weleens andere vormen kan gebruiken.

Als we christenen van het ‘nog wel’ en ‘helaas niet meer’ worden, als alles wat nu gebeurt per definitie verlies is. Als we een kerkelijke gemeente gijzelen met ons heimwee naar vergane glorie en een bitterheid over al het nieuwe.

Christenen zijn geen mensen van gisteren en eergisteren. Het christelijke belijden gaat niet over wat we ‘nog’ geloven, een kerkdienst is geen verzameling van rituelen waar we ‘nog’ aan vasthouden. Christelijke politiek is geen restauratiepolitiek, die alleen maar tegenstribbelt terwijl de ontwikkelingen ons van alle kanten inhalen. Het grootste verlangen van de dichter van psalm 42 was dat naar God zelf. ‘Eens zal ik hem weer loven, mijn God die mij ziet en redt.’ Christenen zijn mensen van morgen. Als ze terugkijken, zien ze Gods trouw, ook in de eigenaardigheden van iedere tijd. Als ze vooruit kijken, zijn ze mensen van de hoop.

Ik ben ontzettend benieuwd naar de nieuwe woorden, nieuwe liederen, nieuwe gemeentestichtingen, nieuwe boeken met nieuwe gedachten die nog allemaal gaan komen. Ik ben ontzettend benieuwd waarover mijn dochters en hun tijdgenoten zich druk zullen gaan maken en hoe God hen gaat gebruiken. Bij alles waarbij je je hart vasthoudt in deze wereld, is het razend spannend om te zien hoe God nieuwe wegen bewandelt met landen als Brazilië, Korea, China. We horen de voetstappen van de Heer.

Een prachtige cantate van Bach zingt: ‘Wachet auf, ruft uns die Stimme’. Die stem is geen echo van een grijs verleden, maar muziek uit een nieuwe wereld die op ons wacht. Het beste moet nog komen. ‘Solche Freude’.

Deze column verscheen ook in het Nederlands Dagblad van 21 oktober.

Gert-Jan Segers in Door de Wereld (EO, NLD 2)

Tue, 18 Oct 2011 03:58:52 +0200

Afgelopen zaterdag was WI-directeur Gert-Jan Segers te gast bij Andries Knevel in het televisieprogramma Door de Wereld om te spreken over de situatie van de Kopten in Egypte.

Bekijk de uitzending hieronder:

Bekijk de video in andere formaten.

'Leger doodt kopten om harten te winnen' (Volkskrant)

Fri, 14 Oct 2011 13:03:24 +0200

De financiële hulp van de EU aan Egypte moet er alleen komen als er eerlijke verkiezingen komen, als onderzoeken naar de moordpartijen van dit jaar worden uitgevoerd en als moslims en christenen door de wet gelijk worden behandeld.

Het waren misselijkmakende beelden en schokkende verhalen. Zondagavond boorden pantserwagens zich in een menigte van demonstrerende kopten en politiemannen bleven mensen aftuigen, zelfs als die al met hun rug op straat lagen. Verschillende ooggetuigen vertelden hoe groepen gewapende moslims die avond de straten van Caïro afstruinden op zoek naar christenen. Het nieuwe Egypte dreigt nog erger te worden dan het oude Egypte van Mubarak.

Aanslag
Dit voor de Egyptische christenen annus horribilis begon op 1 januari met een bloedige bomaanslag op een kerk in Alexandrië. Mubarak zat nog fier in het zadel. Het is nog altijd onduidelijk wie er de hand had in die aanslag. Er zou een onderzoek komen, maar de families van de 21 doden hebben nog niets van hun overheid gehoord. Zondag werd er vreedzaam gedemonstreerd door kopten die de recente aanvallen op hun kerken zat waren. Dit keer vielen opnieuw ruim 20 doden en nu is de betrokkenheid van de nieuwe machthebbers zelfs evident.

Terwijl zondagavond het leger op kopten inhakte, stookte de staatstelevisie het vuurtje nog op door - naar later bleek onterecht - te roepen dat kopten twee soldaten hadden gedood en het leger de hulp van moslims nodig had. Dat laten sommige moslims zich geen twee keer zeggen. Hani Sobhi, die blogt onder de naam 'The Big Pharaoh', zag dat leger en moslimgroepen samenwerkten in het belagen van christenen. De in Caïro woonachtige Nederlandse journalist Jielis van Baalen was er getuige van dat zondagavond de meute al vóór de escalatie klaar stond met stenen en wapentuig.

Chaos
Mubarak kon met een verdeel-en-heers-politiek decennia lang de noodtoestand handhaven en absolute machthebber blijven. Altijd zag hij wel een zekere dreiging van moslimfundamentalisten die de noodtoestand rechtvaardigde. En als die dreiging er niet was, creëerde het regime die wel. De Moslimbroeders waren nuttig bij het in stand houden van die dreiging en het binnenhalen van westerse financiële steun. Het was Mubarak of de chaos. Mubarak mag dan weg zijn, de machinaties zijn dezelfde. Onder leiding van generaal Tantawi hebben de militaire machthebbers na de revolutie nauw opgetrokken met de Moslimbroeders en gebruiken nu de kopten als pionnen in hun sinistere spel.

De geregisseerde botsingen van zondag kunnen twee doelen dienen. Allereerst is er toenemende kritiek op de Militaire Raad en het verkwanselen van de revolutie. In een land als Egypte is het bespelen van deze sentimenten uiterst effectief. Met kopten als zwarte schapen hopen Tantawi c.s. de harten van de grote meerderheid van moslims voor zich te winnen. Het tweede doel is het uitstel van de verkiezingen van 28 november. De eenvoudig aan te wakkeren religieuze spanningen rechtvaardigen dan de verlenging van de machtsperiode van de militairen. Dat spel heeft Mubarak hen geleerd.

Pijnlijke weeën
Maar de kopten laten zich niet langer willoos gebruiken. Egyptische christenen zijn uiterst somber over de huidige situatie en over het giftige sentiment bij veel islamitische medeburgers. Maar bij de begrafenissen van de slachtoffers van zondag lieten ze opnieuw hun proteststem horen. Zij zijn burgers van hun land, hebben recht op een overheid die hen beschermt en verzetten zich met recht tegen geweld dat het op hen gemunt heeft. En nobele moslims staan schouder aan schouder met hen. De komende maanden zal blijken of Egypte verder afglijdt naar een islamitisch gekleurde, militaire dictatuur of dat dit de pijnlijke weeën bleken te zijn van een vrijer, democratischer Egypte.

Nederland en andere Europese landen zijn geen machteloze toeschouwers. De 100 miljoen euro die de EU heeft uitgetrokken voor hulp aan het nieuwe Egypte moet er alleen komen als verkiezingen doorgang vinden, waarnemers daarbij worden toegelaten, als onderzoeken naar de moordpartijen van dit jaar worden uitgevoerd en als moslims en christenen door de wet gelijk worden behandeld. Daar is nu nog onvoldoende sprake van.

Minister Rosenthal gaat eind deze maand naar Egypte. Hij kan daar een duidelijke boodschap brengen en heldere voorwaarden stellen aan onze hulp. Laat hem een effectieve advocaat zijn van iedereen die een vrijer en rechtvaardiger Egypte wil.

Door Gert-Jan Segers

Dit artikel verscheen ook in de Volkskrant van 12 oktober 2011

Voorwoord Denkwijzer herfst 2011: 'Vertrouwen'

Tue, 11 Oct 2011 13:04:50 +0200

Heeft u er nog een beetje vertrouwen in? Banken vallen om, economieën staan op instorten, schuldenlasten stijgen, politici zitten met de handen in het haar. Tegelijk groeit populisme in een context van moreel relativisme en staat tolerantie onder druk. Kortom, het eind van onze westerse beschaving is nabij. Of is dit overdreven? Ik moet zeggen dat ik in sommige buien – ook gedurende de afgelopen zomertijd – toe mag geven aan een zeker pessimisme, een wantrouwen in de toekomst.

Zonder vertrouwen geen samenleving

Vertrouwen heeft te maken met het geloof dat de ander zich houdt aan afspraken, aan beloftes. Het speelt op alle terreinen in de samenleving. In huwelijken, gezinnen, maar ook in de buurt. Als je je grasmaaier uitleent aan de buurman verwacht je die weer terug te krijgen. Dat lijkt normaal, maar spreekt niet vanzelf. In Groot-Brittannië vertrouwt minder dan de helft zijn buurtgenoten. En slechts 30% stemt in met de stelling dat ‘de meeste mensen kunnen worden vertrouwd’.

No we cannot

Het vertrouwen in de politiek is laag. Mensen vragen zich af: doen politici wel de goede dingen? En doen ze de dingen wel goed? Media voeden deze sentimenten, goed nieuws is geen nieuws. Het vertrouwen in het democratisch bestel is gelukkig wel hoog. Maar ook dat kan veranderen. De financieel-economische crisis toont het onvermogen van de politiek aan, in Nederland, de EU en de VS. Het lukt leiders niet om de problemen op te lossen, terwijl burgers dat wel verwachten. Ze beloven dingen die ze niet kunnen waarmaken. Yes we can? Soms is het beter te zeggen: no we cannot! Ook buiten de politiek worden buitensporige beloftes gedaan. En als die niet uitkomen, voelen mensen zich verraden en keren ze zich tegen de instituties van politiek, recht en de bankwereld.

Gouden kalf

Op de beurzen verdampt het geld. Mensen vluchten in goud, als laatste redmiddel. Maar voor echt houvast is meer nodig dan een gouden kalf. Hier raken we met het thema vertrouwen aan een existentiële laag. Hans Boutellier spreekt van een alomtegenwoordig gevoel van overbodigheid, van de ervaring voortdurend de trein te missen. Het leven in een grenzeloze wereld zorgt voor groeiende behoefte aan houvast. Worden we nog gekend? Mogen we er zijn? Roel Kuiperwees eens op het dragende karakter van vertrouwen: het vertrouwen dat anderen er onvoorwaardelijk voor je zijn, je niet in de steek laten als het er echt op aankomt. En ten diepste: het vertrouwen dat ons leven gedragen wordt, dat God zelf voor ons instaat en er voor ons is.

Door Geert Jan Spijker

Christendom zonder Christus (column de Oogst)

Tue, 11 Oct 2011 13:23:23 +0200

Een Noorse rechts-extremist die tientallen jongeren dood schoot in naam van een raszuiver Europa. Een explosie van geweld en plunderingen in Londen. Wat hebben deze diep tragische gebeurtenissen ons te zeggen?

In de nasleep van de rellen in Londen en enkele andere grote Engelse steden, hield Premier Cameron een indrukwekkende toespraak. ‘Te lang’, zei hij, ‘hebben we gezwegen over goed en kwaad, over moraal, over het belang van het gezin’.
De tragiek van onze cultuur is, zoals de Engelse cultuurcriticus Dalrymple het beeldend zei, dat een tiener heeft meer kans op een flatscreen-tv op zijn kamer dan een vader in huis. Premier Cameron zag de situatie onder ogen en concludeerde: we hebben een morele crisis en kunnen daar alleen samen uitkomen. Daarmee zei Cameron ook iets over ons hele continent. En, voeg ik daar als christen aan toe, de diepste oorzaak is onze keus om weg te lopen bij onze Vader en het Evangelie.

Het Europese landschap is bezaaid met kerken, maar ze raken leeg. Onze cultuur is gestempeld door het christendom, maar Christus zélf wordt steeds meer de grote Onbekende. Europa is als een bos bloemen die is afgesneden van zijn wortels en er zo nog een tijdje fleurig bij kon staan, maar nu op het punt staat te verwelken. Rellende en plunderende tieners zijn als de vallende bladeren van bloemen waarvan de wortels al lang geleden zijn doorgesneden.

De les van Libanon

Deze zomer was ik in Libanon. Een land met een prachtig landschap en er was weinig wat me deed denken aan het mij meer vertrouwde Egypte. Hier zijn groene heuvels, dalen met riviertjes. Vanuit het stadje waar ik verbleef, had ik Beiroet aan mijn voeten en keek ik uit over de Middellandse Zee, met achter me bergen met de trotse ceders van Libanon.

Tegelijk wist ik dat de bodem van dit mooie land doordrenkt is van bloed en dat elke inwoner een goede reden heeft om anderen te haten. Syrië en Israël hebben met hun legers en bommencampagnes de situatie naar hun hand proberen te zetten, terwijl elke religieuze factie in Libanon bloed aan haar handen heeft, iedere sektarische groep zijn eigen martelaren heeft en de huidige status-quo er slechts een is van een breekbare, gewapende vrede.

Het verschil tussen de Libanese christenen en de Egyptische kopten is opvallend. Christenen in Libanon zijn een grote minderheid, doen volop mee met het grote machtsspel, leveren de president en leven in hun eigen christelijke wijken en dorpen waar het beeld van de maagd Maria de pleinen en de straten markeert.

Een Egyptische christen kan niet eens dromen van deze vrijheid. Maar toch is het niet moeilijk een verbitterde Libanese christen te vinden. ‘Moslims zijn achterlijk, hebben te veel kinderen, Hezbollah is de marionet van Iran en Syrië, terwijl christenen de wettige erfgenamen van dit mooie land zijn.’ Ik stel me zo voor dat een nadere kennismaking van menig Libanees christen en Geert Wilders hen wederzijds goed zou bevallen. Ze delen dezelfde boosheid, angst, strijdlust, maar ook een nogal gemankeerde versie van de werkelijkheid.

Want waarom is er geen christelijke meerderheid meer in Libanon? Alleen maar omdat Libanese christenen massaal emigreerden en hun land achterlieten voor een nieuwe meerderheid van moslims. En in hoeverre wordt het christen-zijn van veel van de achtergebleven christenen niet vooral bepaald door het feit dat ze geen moslim zijn? De strijd van hen is vaak dezelfde heilloze strijd als die Wilders voert voor onze hoog geprezen joods-christelijke cultuur. Het is een strijd voor een christendom zonder Christus, van christenen voor wie ‘genade’ een vreemd woord is geworden. Het kruis is niet langer het teken van onze zwakte en zonde, maar van onze superioriteit en kracht.

Christelijke strijd?

Zo komen we bij Breivik, de Noor die als zoveel anderen uit een gebroken gezin komt en zonder zijn vader opgroeide. Hij zal de geschiedenis ingaan als de rechts-extremist die meende de strijd tegen de islam op een gruwelijk manier te moeten voeren. In zijn verklaring schreef hij dat hij geen persoonlijke relatie had met God, nooit bad, maar zich wel geroepen voelde in actie te komen voor ‘een christelijk Europa’. Hij zegt te staan voor een christelijk Europa zonder dat het iets gelegen laat liggen aan Christus zélf.

Moeten we dan maar de rode loper voor de islam uitleggen? Alles behalve dat. Tijdens de lessen die ik in Libanon aan dertig christenstudenten gaf, heb ik hen niet aangemoedigd tot naïviteit over de islam of tot wereldmijding. Een christen is een burger van zijn land, in volle rechten en plichten. Het gebrek aan godsdienstvrijheid in veel islamitische landen is hemeltergend onrecht dat bestreden moet worden. En in het beraad over de samenleving mag de stem van christenen luid en duidelijk worden gehoord. Maar nooit zullen wij een geestelijke strijd met ongeestelijke wapens mogen voeren. De echte wapens in de strijd voor een christelijk Europa zijn gebed en het Woord, alleen zo kunnen harten worden geraakt en verloren zonen weer bij de Vader thuiskomen.

Moederziel alleen

Of Nederland, Noorwegen, Engeland, Europa christelijk genoemd kan worden, zal afhangen van de mate waarin hun burgers Christus navolgen. Waardoor zou ons land islamiseren? Misschien een heel klein beetje door die 6 procent moslims, maar vooral en voornamelijk door die 94 procent die in meerderheid bij de hemelse Vader zijn weggelopen en nu moederziel alleen zijn. De vaderloze Britse tieners, de vaderloze Breivik, ze zijn de kinderen van een vaderloze cultuur. Het is daarom dat de christelijke beschaving ons bij de handen afbreekt.

De kinderen die hun hemelse Vader wel kennen, moeten in deze crisis doen wat ze kunnen. Bidden, helpen, getuigen, een gemeenschap van liefde en zorg vormen, maatschappelijk en politiek actief zijn. Laten we dit als onze vijf broden en twee vissen in Gods handen leggen en bidden dat Hij weer machtige dingen zal doen. O God, ontferm U over ons.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie

Cursus 'Bijbel en Politiek'

Fri, 07 Oct 2011 14:27:37 +0200

Theologen over christelijke politiek

Alle christelijke politieke partijen hebben verloren in 2010. Dat roept vragen op. Gaat de ontkerkelijking zich vertalen in een minimalisering van christelijke politiek? Of is er meer aan de hand? Zien christenen zelf nog redenen om te stemmen op een christelijke partij? Hoe kun je de uitdaging voor christenen in de huidige samenleving omschrijven? Is die ook politiek, maatschappelijk, of beperkt tot de sfeer van de kerk? Zegt de bijbel daar iets over?

Het denken over deze vragen vindt plaats bij een politieke partij als de ChristenUnie, maar ook op universiteiten. Theologen onderzoeken Schrift, traditie en de werkelijkheid zelf om verheldering en richting in die werkelijkheid aan te brengen. Vandaar dat het WI van de ChristenUnie deze winter samen met wetenschappers van verschillende universiteiten onder de vlag van AKZ+ een collegeserie rond politiek en theologie heeft opgezet.

Programma:
In vijf avonden wordt grondig nagedacht over uitgangspunten en geschiedenis van christelijke politiek, vanzelfsprekend met veel ruimte voor discussie.

17 januari: dr. A.L.Th. de Bruijne
Inleidend college over de begrippen ‘overheid’, ‘politiek’ en ‘post-christelijk’. Hoe komt het dat juist vanuit theologische hoek vragen over christelijke politiek worden gesteld? Wat wordt eigenlijk bedoeld met de term post-christendom en hoe komen we dat in Nederland tegen?

31 januari: dr. K. van Bekkum
Wat kunnen we in de christelijke politiek met de tien geboden of het oudtestamentische spreken over gerechtigheid? In de politieke theologie is een discussie gaande over de vraag wat het betekent dat de Bijbelse nadruk op christelijk burgerschap wortelt in het Oude Testament. Besproken wordt de verhouding tussen God en de aardse machten en de betekenis van de wet in de huidige postchristelijke samenleving.

14 februari: dr. J. Kennedy
In dit college wordt de vraag naar christelijke politiek vanuit historisch oogpunt benaderd. De geschiedenis van de afgelopen twee eeuwen staat centraal en de vraagstellingen die daarbij opkomen als het gaat om verzuiling en civil society.

28 februari: dr. S. Paas
In dit college staat centraal de vraag naar de verhouding tussen kerk en staat. De overheid zal niet de rol van redder aan moet nemen. Is het mogelijk om vanuit Bijbelse motieven een terughoudende visie op de overheid voor te staan? En wat betekent dat bijvoorbeeld voor sociaal beleid?

13 maart: dr. A.L.Th. de Bruijne
Op de laatste avond blikken we terug en gaan we na wat een en ander betekent voor onze huidige politieke situatie. Vanuit de persoon van Oliver O’Donovan is er bovendien aandacht voor de begrippen ‘democratie’ en ‘theocratie’ en de scheiding van de machten.

Plaats: Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, Johan van Oldebarneveldtlaan 46, Amersfoort
Tijd: 19.30-22.00 (incl. pauze)
Kosten: 175 euro (studenten 75 euro)

Informatie:

http://www.akzplus.nl/cnt/bijbel-en-politiek.html

Janneke Burger-Niemeijer
jjburger@tukampen.nl
038-4471710

De tolerantieweigeraar (RD)

Thu, 22 Sep 2011 18:36:47 +0200

De uitsluiting van ”weigerambtenaren” is een signaal van een cultuurverschuiving in de manier waarop Nederland omgaat met minderheden, schrijft drs. ir. Rob A. Nijhoff. De sfeer verhardt in de richting van tolerantieweigering.

Kunnen christenen hun energie beter besteden dan aan getouwtrek rond de weigerambtenaar? Ja: door die energie te richten op het zwaardere cultuurdebat dat daarachter ligt.

Eerst de discussie die weigerambtenaren binnen christelijke kringen oproepen. Verdienen ze steun? Zeker. Maar niet alleen omdat het gewetensberoep rond het huwelijk opvattingen betreft die van de meerderheid afwijken. Dat is nog geen inhoudelijke reden. Gewicht geeft dat de bedreigde opvattingen geen nogal subjectieve privéfratsen zijn, maar oude en bredere papieren hebben (wat ”men” daar inmiddels ook van vindt). In het oordeel van rechters weegt zo’n objectivering van gewetensbezwaren mee.

Vragen stellen over het gewetensberoep kan ook een vorm van hulp aan de bezwaarde zijn. Bevragen is echter niet hetzelfde als ontkennen. In die richting gaan vragen zoals: Is dat geweten hier niet eigenlijk een homofobe onderbuik? Is het huwelijk van man en vrouw niet eigenlijk alleen maar een cultureel bepaalde constructie uit de romantiek? Het punt is: een gewetensbezwaarde mag je stimuleren tot zelfkritiek, maar uiteindelijk gaat hij zelf over zijn geweten en zijn bezwaren.

Zakelijker is de vraag wat de publieke handeling nu inhoudt die aanleiding geeft tot gewetensbezwaar. Een caissière weigert immers ook niet zomaar uit gewetensnood om bepaalde producten af te rekenen. Kan dan een publieke ambtenaar zich dan niet helemaal beter terughoudend of formeel opstellen? Dat betekent hier: de burgerlijke wet uitvoeren, een partnerschap of huwelijk registreren, en niet te veel hechten aan flankerende toespraken. Door je publieke taak minder zwaar te laden, krijgt je geweten meer lucht – met volstrekt behoud van je eigen visie op het huwelijk.

Dergelijke vragen kunnen daarom bezwaarden helpen – mits ze de steun voor de daadwerkelijke weigerambtenaar niet wegdrukken. En, waar het cultureel nu om gaat: mits we niet over het hoofd zien dat er in de huidige Nederlandse cultuur wel degelijk een verschuiving plaatsvindt. Want stel, christelijke ambtenaren schikken zich en werken bij huwelijksregistratie gewoon even loyaal mee als bij bijvoorbeeld vergunningen rond bedrijven of winkels waar ze zelf nooit zouden willen werken. Dan nog is hier sprake van een verschuiving. Hier wordt een praktische oplossing voor bezwaarden niet-acceptabel verklaard – in dit geval bij huwelijksregistratie. Maar is zo’n oplossing, zolang elk homohuwelijk nog altijd vastgelegd kan worden, nu echt een ”schandvlek” (de term die een Amsterdamse wethouder zorgvuldig koos)? Hier verhardt een sfeer in de richting van tolerantieweigering.

Het is deze verharding die werkelijk aandacht vraagt. Want dit lijkt een cultuurverschuiving, geen incident. Er zijn meer voorbeelden. Het parlement sloot met grote meerderheid de legale ruimte voor ritueel slachten af. Dieren bleken –opnieuw– belangrijker dan joden, gaf de jood Manfred Gerstenfeld als commentaar. En de recente standpunten van artsenorganisatie KNMG rond euthanasie mogen artsen ruimte laten voor principiële bezwaren. Maar ook deze artsen komen nadrukkelijker in een uitzonderingssfeer: dit wordt gedoogd. Hoelang?

Waarom trekt vrijheidsminnend Holland de touwtjes nu zo dogmatisch strak aan? Ooit waren Amsterdam en de Nederlanden een vrijplaats voor vrijdenkers. Descartes, een uitgeweken Locke, een uitgestoten Spinoza: in de Nederlanden kon meer dan elders. Inmiddels lijkt Amsterdam echter een vrijplaats te willen worden voor een agressieve seculiere monocultuur. Daarom is uitsluiting van weigerambtenaren een signaal om niet te negeren. En dan niet primair vanwege die weigerambtenaar, maar vanwege de omgang met afwijkende minderheden in het algemeen. Tolerantieweigeraars verzieken een democratie.

Over de ontwikkelingen in de Nederlandse democratie, en daaronder de rechtsstaat, daarover zal het debat vooral moeten gaan. De bereidheid om naar elkaar te luisteren en tot compromissen te komen is onderdeel van een gezonde democratie. Of zijn (kleine) partijen inmiddels overbodig geworden als spreekbuizen voor minderheden? Het Nederlandse meerpartijenstelsel oogt juist flexibel ten opzichte van een vastlopende houdgreepdemocratie zoals in de VS. Het hoorbaar maken van de stem van vele gewetens verhoogt bestuurlijke kwaliteit en stabiliteit – mits er luisteraars zijn. Of draait politiek sinds ”nine-eleven” om blinde angst en ”doorzettingsmacht”?

Historicus James Kennedy sloot zijn boek ”Nieuw Babylon in aanbouw” (1995) over Nederland in de jaren zestig af met de observatie: „Maar die tijd, toen Nederland overstroomde van welvaart, hoop, en, ja, verdraagzaamheid, lijkt te verdwijnen.” Dat blijkt geen loos alarm, gezien het ‘wegwerken’ van weigerambtenaren en de opkomst van de tolerantieweigeraars.

De auteur is medewerker bij het Wetenschappelijk Instituut van de Christen Unie.

Dit artikel verscheen ook in het RD van zaterdag 17 september.

Column Segers: Geen oordeel van God (ND)

Fri, 16 Sep 2011 10:58:01 +0200

Als een goede column aan het denken zet en ongemak veroorzaakt, dan heeft Ad de Bruijne afgelopen zaterdag een goed exemplaar afgeleverd. Hij stelde de meest indringende vraag die over 11 september te stellen valt: was dit een oordeel van God?

Op een integere manier en met alle voorzichtigheid komt hij toch tot een ingrijpend antwoord. 9/11 was een ‘schrift op de wand’ dat ons vertelde dat we ‘gewogen zijn en te licht bevonden’. De Bruijne schrijft er onmiddellijk bij dat je dat alleen kunt zeggen als je weet dat het ook een oordeel over jouw leven is en dus niet hoofdschuddend richting New York kijkt. Hij gelooft dat wij in het Westen de erfenis van het evangelie er al zondigend doorheen hebben gejaagd. ‘Wie de ‘half-christelijke’ cultuur van het Westen om Christus wil liefheeft, mag haar de duiding van ‘9/11’ als oordeel van God niet onthouden.’

De Bruijne’s sombere kijk op het Westen deel ik. Maar bij de gelegde relatie met 9/11 wil mijn ongemak maar niet verdwijnen. 9/11 is niet alleen maar een abstract keerpunt in de geschiedenis, maar allereerst een tragedie waarin vaders, moeders, kinderen willens en wetens door fanatici zijn vermoord. Ik zou niet weten hoe we bedroefde nabestaanden zouden kunnen uitleggen dat God via de dood van hun geliefden de westerse wereld iets duidelijk wilde maken. Ik zou het niet kunnen.

Ik besef onmiddellijk dat God niet gebonden is aan wat wij ons allemaal kunnen voorstellen. Zo lees ik soms over handelen van God in de Bijbelse geschiedenis dat ik moeilijk kan rijmen met hoe ik Hem in Jezus Christus heb leren kennen. In het licht van het Oude Testament zou ook 9/11 een voor mij moeilijk te begrijpen daad van God kunnen zijn. Maar ook in dat licht blijft er ongemak. Want als er bij het oudtestamentische Israël een directe relatie lag tussen zonde en straf, dan nog werden militaire nederlagen en gedwongen ballingschap voorafgegaan door indringende waarschuwingen bij monde van profeten. Gods oordeel komt niet uit de hemel vallen. Door wie en wanneer is het Westen op eenzelfde, onmiskenbare, profetische manier gewaarschuwd? En gaat God werkelijk met ‘het Westen’ om zoals hij met Israël omging? Ik betwijfel het.

Toen Jezus werd gevraagd of er een relatie was tussen (NB!) een ingestorte toren in Siloam en de zonden van de mensen die daarbij om het leven kwamen, was zijn antwoord ‘nee’. Maar hij riep de mensen die naar hem luisterden wel op zich te bekeren (Lukas 13). Ook de relatie tussen zonde en ziekte is volgens het evangelie geen directe (Johannes 9), net zomin als geloof automatisch tot voorspoed en een rustig leven leidt. Sommige geloofshelden van Hebreeën 11 werden miraculeus gered terwijl anderen gemarteld en gedood werden. Of je deugt of niet is volgens de Bijbel niet direct af te lezen aan dat wat je overkomt. Waarom zou dat nu wel bij 9/11 kunnen?

De laatste reden van mijn ongemak is dat het spreken over 9/11 als een oordeel van God er makkelijk toe kan leiden dat de terroristen vrijuit gaan. 9/11 was geen tsunami, maar gewoon mensenwerk. Bedacht, gepland, voorbereid en uitgevoerd door mensen van vlees en bloed. Geïnspireerd door een islamitische theologie die het doden van westerlingen – en zelfs ‘onzuivere’ moslims – aanmoedigt en met de belofte van hemelse heerlijkheden beloont. Deze gewelddadige versie van de islam is een dodelijk kwaad dat nog altijd slachtoffers maakt en daarom bestreden moet worden. Als we het mensenwerk van 9/11 als Gods oordeel beschouwen, dan ben ik bang dat gebeurt wat er in de Tweede Wereldoorlog bij sommige christenen ook gebeurde. Die bogen slechts het hoofd, zwegen over het kwaad en deden niets toen ze fanatici moesten bestrijden.

Waar is God dan wel op en na 11 september? Ik geloof dat hij er is met zijn belofte dat hij alle dingen – en dus ook de tragedie van 9/11 – laat meewerken ten goede. Wellicht is dat de reden waarom New York nu meer kerkgangers en Bijbellezers heeft dan tien jaar geleden. En als we van 9/11 geleerd hebben dat we nergens in deze wereld helemaal veilig zijn, dan is God er zoals is beschreven in psalm 46, die door president Obama bij de herdenking werd voorgelezen. Dan is hij er als onze burcht, veilige schuilplaats en hulp in nood. Als een God die kan troosten en helpen omdat hij als geen ander het kwaad aan den lijve heeft ondervonden en het eigenhandig heeft overwonnen.

We kijken in een donkere, beslagen spiegel.

Deze column verscheen ook in het ND van vrijdag 16 september

Gert-Jan Segers op Radio 1 over 9/11

Wed, 14 Sep 2011 22:40:26 +0200

Gert-Jan Segers, WI-directeur, was afgelopen zondag te gast bij Ed Anker van Radio 1 om te spreken over de gebeurtenissen van tien jaar geleden.

"New York is menselijker geworden. Maar het debat in Nederland is rauwer geworden na 9/11, en soms ook hysterischer." Dat zei Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de CU vandaag in Dit is de Zondag. Segers woonde ten tijde van de aanslagen in Cairo, Egypte.

"Zelf ben ik verder van de Islam af komen te staan, maar dichter bij moslims." Zo vatte hij de impact samen die de gebeurtenissen op 11 september 2001 op hem hadden. "Juist door die gebeurtenissen heb ik ontzettend veel gesprekken gehad met moslims. Echte ontmoetingen en pittige debatten. Voor de meeste moslims was het ook zoeken hoe zie die aanslagen nu een plek konden geven. Tegelijkertijd blijft er ook altijd een kant aan de Islam die geweld mogelijk maakt. De Arabische lente is juist daarom heel hoopvol."

U kunt de hele uitzending (1 uur) hier terugluisteren op de site van de EO:

http://www.radio1.nl/contents/36906-segers-na-9-11-is-het-rauwer-geworden?autostart=66210

Column Segers: Dead man walking (ND)

Fri, 19 Aug 2011 11:47:49 +0200

Deze zomer komen ze weer bijeen in de bossen van Doorn. Het zijn de mannen en vrouwen van de christelijke vakbond, het christelijk onderwijs, de zorg, de omroep, de confessionele politiek. Samen vormen ze het Christelijk-Sociaal Congres. Het is de late vrucht van het eerste Christelijk-Sociale Congres dat Abraham Kuyper 120 jaar geleden organiseerde. Kuypers toespraak ("Zij kunnen niet wachten, geen dag en geen uur!") was de prelude op een christelijk-sociale beweging die vanuit een diepe overtuiging de handen uit de mouwen stak en zo in het centrum van de macht belandde. Lang konden macht en overtuiging worden gecombineerd, maar the times they are a-changin’. De christelijk-sociale familie zal moeten kiezen.

In de combinatie van macht en christelijke overtuiging is de afgelopen eeuw veel moois opgebloeid. Een bescheiden overheid, maatschappelijke vrijheid en verantwoordelijkheid, ruimte voor religieuze verschillen, bescherming van de zwakken; het zijn de kernnoties van deze traditie. De overlegeconomie, onderwijsvrijheid, een pluriform omroepbestel, woningcorporaties; ze zijn onlosmakelijk verbonden met het christelijk-sociale gedachtegoed. En op het toppunt van zijn macht kon een CDA-kamerlid zeggen: ‘we rule this country’. En hij had recht van pochen. Kom daar nu eens om. Het christelijke middenveld staat onder druk en kan voor zijn politieke bescherming niet meer rekenen op de macht van confessionele partijen. Het zetelaantal van deze partijen is kleiner dan ooit. Voor het CDA is die situatie overigens onwenniger dan voor de ChristenUnie. Want waar de ChristenUnie onzeker werd mèt macht, daar lijkt het CDA zich geen raad te weten als het zonder macht dreigt te komen. Toch zal het CDA zich daar op voor moeten bereiden. Net als de rest van de christelijk-sociale beweging.

Er is nog altijd een aanzienlijk deel van de christelijk-sociale beweging dat mikt op kwantiteit en behoud van de positie in het centrum van de macht. Het CDA ging vorig jaar liever verder zonder eigen mensen als Klink en Schinkelshoek dan zonder een paar stoelen in de Trêveszaal. En toen de publieke omroepen onlangs voor de keus werden geplaatst tussen groter worden door een fusie of kleiner blijven met behoud van eigen identiteit, kozen NCRV en KRO voor kwantiteit, terwijl de EO koos voor identiteit. Zo staan ook de christelijke zorg en het christelijk onderwijs voor eenzelfde keus. Interessant genoeg lijkt de christelijke onderwijskoepel, de Besturenraad, de keus te maken voor identiteit. Ze helpt christelijke scholen om werk te maken van hun christelijke identiteit en neemt binnenkort ook de gereformeerd-vrijgemaakte scholen onder haar hoede. Met een keus voor identiteit, zoals de Besturenraad en de EO die recent gemaakt hebben, is de christelijk-sociale beweging op de lange termijn heel wat levensvatbaarder dan met een keus voor behoud van macht.

Een keus voor macht en omvang is slechts uitstel van executie. Als je de wortels van een boom doorhakt, zal die boom nog even blijven staan, maar vroeg of laat komt er een storm die de boom zal vellen. Alleen mensen met een levende relatie met de bron van de christelijk-sociale beweging kunnen die beweging vitaal houden. Wij kennen onze ouders en grootouders, maar weinigen van ons kennen onze overgrootouders. Zo is het ook met God die zich Vader laat noemen. Zijn kinderen kennen Hem en willen met Hem leven. In cultureel opzicht zijn er heel misschien nog kleinkinderen die nog net weet hebben van christelijke waarden en normen. Maar God heeft zeker geen achterkleinkinderen. Kerken en christelijke organisaties die zich in alle bochten wringen om hun vage identiteit met onze seculiere cultuur te verzoenen, houden uiteindelijk niemand anders vast dan hun eigen, vergrijsde achterban die het zelf nauwelijks meer kan geloven. Er is geen enkele reden waarom een seculiere postmaterialistische Nederlander aan Kerk in Aktie zou geven, lid zou worden van de KRO of CDA zou stemmen, als Artsen zonder Grenzen, de AVRO en de VVD de voor de hand liggende alternatieven zijn. Wat de hippe trendwatchers van Motivaction ook zeggen, geloof doet er alleen toe als we het zelf ook echt geloven.

Dichtbij God en dichtbij mensen kunnen christenen in onze samenleving opnieuw het verschil maken. Niet omdat ze de macht hebben, die tijd is voorbij, maar wel omdat ze Jezus volgen en hun naasten lief hebben. Maar los van Christus is de christelijk-sociale beweging een dead man walking.

Deze column verscheen ook in het Nederlands Dagblad van 19 augustus

'De les van heilloze strijd' door Gert-Jan Segers (ND)

Sat, 13 Aug 2011 13:55:50 +0200

Waarom is er geen christelijke meerderheid meer in Libanon? Alleen maar omdat Libanese christenen massaal emigreerden en hun land achterlieten voor een nieuwe meerderheid van moslims. En waarom zou ons land islamiseren?

Midden in de nacht reden we van het vliegveld van Beiroet naar het hoger gelegen klooster waar ik een kleine week zou verblijven. ‘Allemaal Hezbollah’, zei Emile terwijl hij naar de flats langs de snelweg wees. Tien minuten later maakte hij opnieuw een armgebaar. ‘Hiervandaan is het allemaal christelijk.’ Hij leek opgelucht toen hij het zei. Dit was het gedeelte van de stad waar hij woonde.

Op weer andere delen van het bescheiden Libanese grondgebied wonen soennieten, druzen, radicale en minder radicale Palestijnen die diezelfde week nog met elkaar slaags zouden raken. Iedereen zijn eigen grondgebied, met zo weinig wat ze samen delen.

Het is een prachtig landschap en er was weinig wat me deed denken aan het mij meer vertrouwde Egypte. Hier zijn groene heuvels, dalen met riviertjes. Vanuit het stadje waar ik verbleef, had ik Beiroet aan mijn voeten en keek ik uit over de Middellandse Zee, met achter me bergen met de trotse ceders van Libanon. Maar tegelijk wist ik dat de bodem van dit mooie land doordrenkt is van bloed en dat elke inwoner een goede reden heeft om anderen te haten. Syrië en Israël hebben bij gelegenheid met hun legers en bommencampagnes de situatie naar hun hand proberen te zetten, terwijl elke religieuze factie in Libanon bloed aan haar handen heeft, iedere sektarische groep zijn eigen martelaren heeft en de huidige status quo er slechts een is van een breekbare, gewapende vrede.

opvallend verschil

Maar toch is het niet moeilijk een verbitterde Libanese christen te vinden. ‘Moslims zijn achterlijk, hebben te veel kinderen, Hezbollah is de marionet van Iran en Syrië, terwijl christenen de wettige erfgenamen van dit mooie land zijn.’ Ik stel me zo voor dat een nadere kennismaking van menig Libanees christen en Geert Wilders hen wederzijds goed zou bevallen. Ze delen dezelfde boosheid, angst, strijdlust, maar ook een gemankeerde versie van de werkelijkheid.

heilloze strijd

Want waarom is er geen christelijke meerderheid meer in Libanon? Alleen maar omdat Libanese christenen massaal emigreerden en hun land achterlieten voor een nieuwe meerderheid van moslims. En in hoeverre wordt het christen-zijn van veel van de achtergebleven christenen niet vooral bepaald door het feit dat ze geen moslim zijn? De strijd van hen is vaak dezelfde heilloze strijd als die Wilders voert voor onze hoog geprezen joods-christelijke cultuur. Het is een strijd voor een christendom zonder Christus, van christenen voor wie ‘genade’ al lang geleden een vreemd woord is geworden. Het kruis is niet langer het teken van onze zwakte en zonde, maar van onze superioriteit en kracht.

Waardoor zou ons land islamiseren? Niet door die 6 procent moslims, maar alleen maar door die 94 procent die in meerderheid niet meer met God en zijn evangelie wil leven. Dat is de enige reden waarom onze christelijke cultuur ons bij de handen afbreekt. Vicepremier Verhagen debiteerde in zijn recente toespraak over populisme dat de komende tien jaar in Brabant 237 van de 287 kerken zullen verdwijnen. Hij vertelde het alsof dat het resultaat zal zijn van een orkaan als ‘Katrina’ die ongelukkigerwijs ons land komt aandoen. Maar de enige reden waarom kerken hun deuren sluiten, is omdat gelovigen het niet meer geloven en de kerk links laten liggen. Daar komt geen moslim aan te pas.

Christus navolgen

Tijdens de lessen die ik in Libanon aan dertig christenstudenten gaf, heb ik hen niet aangemoedigd tot naïviteit over de islam of tot wereldmijding. Een christen is een burger van zijn land, in volle rechten en plichten. Het gebrek aan godsdienstvrijheid in veel islamitische landen is hemeltergend onrecht dat bestreden moet worden. En in het beraad over de samenleving mag de stem van christenen luid en duidelijk worden gehoord. Maar of een land christelijk genoemd kan worden, zal afhangen van de mate waarin zijn burgers Christus navolgen. Rechtvaardigen kunnen pas groeien als de ceders van Libanon als ze geplant zijn in het huis van de Heer (Psalm 92).

Dit artikel verscheen ook in het Nederlands Dagblad van 13 augustus

ND Column Segers: Laat Martha en Maria zich verzoenen

Fri, 29 Jul 2011 15:55:24 +0200

‘En er moet hier even helemaal niets meer!’ Dat is wat veel gereformeerde christenen de afgelopen twintig jaar tegen elkaar hebben gezegd. In de decennia ervoor moest er van alles en nu moest er nog maar één ding: niets meer.

Het christelijk leven was lang tot in detail voorgeschreven, van krantenabonnement tot schoolkeus, van stemgedrag tot vakantiebestemmingen. Schouder aan schouder, met de rug naar de wereld. Totdat het ging knellen en we ons van elkaar hebben bevrijd.

Ik ben opgegroeid in een bevindelijk-gereformeerde gemeente in Friesland met weinig soortgenoten in de omgeving. Ik heb de hele stad doorgefietst om de enkele lezers van het Reformatorisch Dagblad van betrouwbaar nieuws te voorzien. Ik had het idee dat het aantal rechtvaardigen in Leeuwarden zo ongeveer af te lezen was aan het aantal abonnees van deze krant. Als net als in Abrahams tijd tien onschuldige burgers voldoende waren om een stad te redden, dan zat Leeuwarden in die tijd nog net aan de goede kant van streep. Voor de lagere school moest ik per lijndienst 30 kilometer reizen naar de dichtstbijzijnde reformatorische school en toen ik een politieke belangstelling ontwikkelde, lag het volstrekt voor de hand dat dat via de SGP tot verdere bloei zou komen.

Het Nederlands Dagblad komt voort uit een belendende zuil, die in mijn herinnering een nog rechtere lijn trok van Abraham naar de eigen kerk. Via het bijzondere fenomeen van de ‘postvakjes in de kerk’ kon iedere gereformeerde organisatie binnen vijf minuten haar plaatselijke doelgroep van informatie voorzien. Toen ik in 1988 in Leiden ging studeren, stond de gereformeerde zuil nog fier overeind. Ik werd via vrienden van de vrijgemaakte studentenvereniging ingewijd in mij tot dan toe onbekende geheimen van de voortgaande reformatie, het kerkgeboden lidmaatschap, het ethisch conflict, het Amersfoorts Congres en alles wat er daarna allemaal moest en waar zij hun buik van vol kregen.

Het vuur van de oprichters van verzuilde organisaties had nog lang nagegloeid. Maar naarmate de tijd verstreek, werd het killer, werd het lidmaatschap plichtmatiger en werd een positie binnen een verzuilde organisatie steeds meer een knellende verantwoordelijkheid. De zuil was tussen de gelovigen en de rest van de wereld komen te staan en, veel erger, soms stond die zuil tussen de gelovigen en God. Al die christelijke draverij, het was vaak het hollen van Martha. Er kwam een groeiend verlangen om als Maria aan de voeten van Jezus te gaan zitten. Om even niets meer te moeten en alleen maar te luisteren naar de woorden van de Meester zelf.

De Martha in de orthodoxe christenheid is op de gang gezet en er wordt binnen nu al een tijd schande van haar gesproken. En we gaan nu de gevolgen merken. Het christelijke mediabedrijf Inspirit ging over de kop vanwege dalende abonneebestanden van bladen als CV-Koers en Aan de Hand. De christelijke kranten boeren achteruit en de keus voor een kerk kan per plaats en per jaar veranderen. Steun voor confessionele politiek is alles behalve vanzelfsprekend en christelijke uitgevers kunnen alleen nog met een incidentele bestseller de eindjes aan elkaar knopen. Er moet helemaal niets meer en zo dreigen we iets heel wezenlijks kwijt te raken. Niet zozeer een blad, krant of Kamerzetel meer of minder, maar wel het geloof dat verschil maakt. De overtuiging dat christenen geroepen zijn met God middenin de wereld te staan om daar licht en zout te zijn.

Bonhoeffer concludeerde in Navolging: alleen de gelovige is gehoorzaam en alleen de gehoorzame gelooft. Tijdens de verzuiling geloofden we alleen het laatste deel van zijn conclusie, namelijk dat alleen de gehoorzame gelooft. Het was de misvatting dat alleen diegene die op de juiste partij stemt en de goede krant leest er blijk van geeft een gelovige te zijn. Daar is terecht mee afgerekend. Want geloof staat of valt alleen met Christus en niets en niemand anders. Maar nu is het moment aangebroken dat we naar Bonhoeffers hele conclusie gaan luisteren. Want het is ook de gelovige die gehoorzaamt. Het komt aan op de ontmoeting met Christus én op navolging van Hem. Dan worden de keuzes van het hart middenin de wereld zichtbaar. Want wat stelt geloof en navolging voor als een gelovige zich op geen enkele manier onderscheidt bij zijn geldbesteding, mediagedrag, seksuele moraal, politieke en maatschappelijke keuzes, omgang met de schepping?

Het wordt tijd dat Martha en Maria zich met elkaar verzoenen.

Segers schilt appeltje met de Rode Draad (Radio 1 EO)

Thu, 30 Jun 2011 18:41:04 +0200

In het radioprogramma Dit is de Dag van de EO gaat Gert-Jan Segers weer eens in debat, deze keer met Metje Blaak, woordvoerder van De Rode Draad over de uitstapprogramma's voor prostituees.

U kunt de discussie hier terug luisteren

Gert-Jan Segers vs. Dick Pels in de nieuwe Wapenveld

Wed, 29 Jun 2011 15:15:20 +0200

In het laatste nummer (nr. 3/2011) van het christelijke studieblad Wapenveld staat een uitgebreide discussie tussen Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, en Dick Pels, directeur van het Wetenschappelijk Bureau van GroenLinks. In hun gesprek over gelijkheid, vrijheid en vrijzinnigheid komen diverse onderwerpen aan bod en zijn de verschillen soms duidelijk zichtbaar.

Het volledige debat is hier te downloaden als pdf.

Column Segers: Nederland is te klein voor snobisten (ND)

Fri, 17 Jun 2011 16:07:38 +0200

Een gemeentelid was een paar weken in Amerika geweest en kwam gebruind en met een licht accent terug. Midden in een zin stopte hij even, knipte een paar keer met z’n vingers en tuurde in de verte alsof het woord dat hij zocht daar ergens te lezen viel. ‘Hoe zeg je dat ook alweer in het Nederlands?’ Het is een vroege herinnering, maar nog altijd een zeer levendige. En zoals dat volgens mij vaker in gezinnen van voorgangers gaat, oog in oog met gemeenteleden houd je je beleefd, maar thuis schater je het in dat soort gevallen uit. Wat een aansteller.

Er zijn hele volksstammen snobisten. Twintigers die Nederland zo beklemmend vinden en daarom met een rugzak over de wereld gaan trekken. Met allemaal dezelfde vlechtjes in hun haar, dezelfde Lonely Planet-gids in hun hand die hen allemaal in drommen aflevert bij dezelfde jeugdherberg in New York, dezelfde tempel in Thailand en hetzelfde restaurant in Caïro. Ze praten voornamelijk met elkaar, maar natuurlijk, ze leren zoveel van die andere culturen. De mensen daar zijn zo warm, zo gastvrij, zo vriendelijk. Zo anders dan Nederland.

Je hebt remigranten die na een terugkeer van elders ook maar blijven hangen in hun openlijke afkeer van Nederland. Het is hier te koud, te onvriendelijk, te georganiseerd, te individualistisch, te ongeestelijk. En ik kan me die afkeer heel goed voorstellen, juist omdat ikzelf een remigrant ben. Ik weet dat het even duurt voordat je je hier weer helemaal thuis voelt. En ja, Nederland heeft z’n kuren en nare trekjes. Maar de waarheid is dat elk land en elke cultuur die heeft.

Die geweldige, Oosterse gastvrijheid is op een subtiele manier heel wat minder onbaatzuchtig dan het eerst lijkt. Ik heb gemerkt dat Egyptenaren een fenomenaal vermogen hebben om lijstjes bij te houden van wat ze je ooit gaven en wat je hen daarvoor teruggaf. Ze weten heel goed wie bij wie in het krijt staat.

Die warme Afrikaanse familiebanden, waar onze periodieke verjaardagsvisites zo mager bij afsteken, kunnen dodelijk omhelzingen zijn. Prachtig dat binnen families zo goed voor elkaar gezorgd wordt, maar het is soms een eufemisme voor het kaalplukken van de degene die hard werkt en iets meer verdient. Het verhindert sommigen om in alle vrijheid christen te worden, juist omdat de familie dat niet is. Particuliere initiatieven en de keuzes van het hart sterven zo een vroege dood in de lange armen van de familie.

Maar zoals elk dorp, elke stad, elke cultuur, elk land zijn minder aantrekkelijke kanten heeft en er soms naar solliciteert om op neergekeken te worden, zo is er ook overal schoonheid en vriendelijkheid te ontdekken. Ook in Nederland.

Laten we eens een paar zegeningen tellen. We kunnen hier politici kiezen met wie we een overtuiging delen en weer wegstemmen als ze er niets van bakken. We kunnen lid worden van een partij (inderdaad!), hebben een vrije pers, genoeg te eten en onderwijs dat ook toegankelijk is als je ouders iets minder verdienen. In ons dichtbevolkte land hebben we prachtige natuurgebieden en openbaar vervoer dat je van Roodeschool naar Vaals kan brengen. We hebben in iedere streek een kerk waar de Bijbel opengaat en waarbij het je vrij staat om je te voegen in het koor dat God de lof toezingt. Wat een land.

De jaren dat ik in Egypte en de VS woonde, waren jaren van veel vreugde en af en toe een beetje frustratie. Het eerste is genade en het tweede is onlosmakelijk verbonden met het leven dat God ons geeft, op welke plek van de wereld dan ook. Als het hier even lastig is, dagdroom ik soms van een hernieuwd verblijf in de VS en ik weet dat ik me er gelukkig zou kunnen voelen. Maar een vertrek zou de weg van de minste weerstand zijn. Het lijkt flink om je elders te vestigen.

Het lijkt cool om als backpacker over de wereld te zwerven. Maar het is vele malen dapperder om trouw dat te doen wat God van je vraagt op de plek waar hij je geplaatst heeft. Voor mij is dat ons vlakke land aan de zee, met zijn eigen nukken en zegeningen. Sommige snobisten kunnen zich goed voorstellen dat God van de hele wereld houdt. Maar ik waag te geloven dat God zelfs van Nederland houdt.

CU en SGP: schouders onder samenwerking (RD)

Mon, 06 Jun 2011 16:58:36 +0200

DEN HAAG – ChristenUnie en SGP hadden het vorige week even goed met elkaar gehad. Maar in die emotie moeten zij niet blijven hangen, vinden de directeuren van de wetenschappelijk instituten. „We blijven bondgenoten.”

Na de Senaatsverkiezing van vorige week maandag vielen er tussen CU en SGP harde woorden. Kort daarna klonk in beide kampen alweer een gematigder toon, en werd hier en daar een aanzet gegeven tot hernieuwde toenadering.

Eén zo’n aanzet kwam van het wetenschappelijk instituut (WI) van de ChristenUnie, de Groen van Prinstererstichting. Directeur Gert-Jan Segers suggereerde om samen met het WI van de SGP een studiemiddag te organiseren. Jan Schippers, directeur van de Guido de Brèsstichting, reageerde direct positief.

Maar waarover moet zo’n congres gaan? En wat zijn sinds vorige week eigenlijk de perspectieven voor een blijvende samenwerking? Voorafgaand aan hun gezamenlijke project brainstormen beide directeuren.

Schippers: „Kijk, dat geruzie van vorige week kún je zien als een markeringsmoment om nog verder uit elkaar te gaan. Je kunt ook zeggen: Nu is het welletjes, we zetten de schouders weer onder een goede samenwerking. Dat laatste zou míjn keuze zijn.”

Segers: „Eens. We hebben veel meer gemeenschappelijk dan wat ons scheidt. Onze gezamenlijke traditie gaat terug naar Groen, maar we staan ook, beide, op de schouders van mannen als Calvijn en Augustinus. Daaruit vloeit een visie voort op mens en samenleving die SGP en CU veel sterker bindt dan nu soms lijkt. Al dat gepraat over linksigheid of rechtsigheid, dat is in dat licht toch eigenlijk klein bier?”

Schippers: „Uiteindelijk is het uniek dat we in Nederland als christelijke partijen present zijn in de samenleving. Waar in de wereld vind je dat? Jammer genoeg zijn we gewend geraakt te veel vanuit onze eigen kaders te opereren, vanuit onze vertrouwde Nederlandse christentoko’s. Het is goed om wat vaker bij elkaar over de schutting te kijken. Ik heb het voorrecht gehad om als Veluwse jongen een aantal jaren in Brussel en Straatsburg te werken, als medewerker van de CU/SGP-eurofractie. Daardoor ga je de Nederlandse politieke twistpunten wel wat relativeren. Zo ontmoette ik daar eens een behoudende, rooms-katholieke Française die zó vol vuur sprak over de waarde van het traditionele gezin, dat ik dacht: Dat verhaal had u zó in Nederland voor de SGP kunnen houden.”

Segers: „Als vrouw, námens de SGP?”

Schippers: „In elk geval vóór de SGP. En dan juist als vrouw. Als je als man zoiets beweert, krijg je al snel het verwijt: Ja, natuurlijk, dat zeg jij vanuit jouw positie.”

Segers: „Onze partijen ontmoeten elkaar inderdaad te weinig; eigenlijk alleen als er gedoe is, zoals over Europa, reststemmen of de positie van vrouwen. Dat is niet goed. We moeten elkaar ook los van dat gekrakeel opzoeken. Wij zijn toch niet als twee schepen die elkaar in de nacht passeren? Ik geloof er niets van dat wij elkaar als partijen niets meer te zeggen zouden hebben: de één aangeduid als rechts, de ander soms zeer badinerend afgeschilderd als een soort GroenLinks met een christelijk sausje. Vandaar ook het idee om een gezamenlijke studiemiddag te organiseren. Wat het thema betreft, zijn er veel mogelijkheden. De islam bijvoorbeeld, of integratie.”

Schippers: „Ja, of gezinsbeleid.”

Segers: „Of de gedachten van Charles Taylor. Of het proefschrift van J. P. de Vries over Van Ruler. Maakt niet uit. Juist nu het belangrijkste front ligt tussen geloof en ongeloof is het onze dure plicht om elkaar te zoeken. De SGP is en blijft voor de CU de meest verwante partij. Nog weer heel anders dan het CDA, waarmee wel geestelijke herkenning is, maar dat ten diepste een partij is die geen politiek bedrijft bij een open Bijbel. Kijk, op sommige concrete politieke thema’s mogen wij dan van mening verschillen, en ik vind dat zoiets ook mag, maar laten we niet het beeld creëren of versterken dat je met de Bijbel dus eigenlijk alle kanten uit kunt, van uiterst links tot uiterst rechts. Wie zo’n beeld schetst, zaait cynisme over de mogelijkheid om geloof en politiek met elkaar te verbinden. Dat is desastreus. Over kernzaken behoren we het wel degelijk eens te zijn.”

Schippers: „Waarin we van elkaar kunnen verschillen, is begrensd. Zo zijn we beiden wars van een kil neoliberalisme, maar ook van het ideaal van een volledig maakbare samenleving waarin de eigen verantwoordelijkheid van mensen geheel wordt weggedrukt.”

Segers: „Zeker. En tegen het linkse label dat de CU dikwijls krijgt opgeplakt, verzet ik me trouwens net zo fel als destijds tegen de term klein rechts. We zijn niet links. Punt! Het predikaat christelijk-sociaal geeft misschien het idee dat we wat links van het midden zijn: een beetje christelijk én een beetje sociaal. Maar dat is geen goede samenvatting van onze samenlevingsvisie. Al wil ik ook wel weer zó zelfkritisch zijn dat wij in het verleden misschien wel eens te snel naar de overheid hebben gekeken om problemen op te lossen, terwijl we ons eigenlijk hadden moeten afvragen of datgene wat we wilden oplossen wel een overheidstaak was. Maar het was een eerste impuls, die kwam vanuit een goed hart: je ziet de nood, bijvoorbeeld van kinderen die roken of te veel snoepen. Dan wil je iets doen. En juist omdat je in Den Haag in de context van de overheid werkt en denkt, zijn de geldpotten dichtbij en is ook een taskforce zó opgericht.”

Schippers: „Een belangrijke vraag voor de toekomst is wel hoe we elkaar kunnen vinden in het beschermen van de westerse rechtsstaat tegenover de islam. Verder vraag ik me soms af of binnen de SGP de risico’s ten aanzien van de PVV wel voldoende worden gezien. Dit is toch een partij die het individuele in plaats van het algemeen belang nastreeft. Het is ook een partij met ten diepste een anti-religieuze agenda. Volgens sommigen is ze zelfs antihumaan, in de zin dat grondrechten bij die partij niet voor iedereen lijken te gelden. We moeten ervoor waken dat het beeld ontstaat dat het verschil tussen SGP en PVV slechts gradueel is. Nee, het is principieel: wij zien moslims als schepselen van God.”

Segers: „Volgens ons mag je daarom ook nooit rechten claimen of verdedigen die je niet óók aan anderen gunt, ook als hun visie haaks staat op het Evangelie. En dat is het geval met de islam, die erkent immers Christus niet als de Zoon van God. Christus, onze enige Hoop in leven en in sterven! Dat snijdt een christen door de ziel. Toch zou een overheid wat ons betreft geen religieuze agenda moeten hebben. Daar komen alleen maar ongelukken van. Jullie overheidsvisie is theocratisch, Bijbels genormeerd. Ik heb, zeker als ik met SGP-jongeren spreek, wel het gevoel dat jullie op dit punt in beweging zijn. Ik zeg het respectvol, maar het piept en knarst bij de SGP op dit punt. Maar uiteindelijk stemden jullie vorig jaar wél tegen een motie die aangaf dat de overheid niet mag meewerken aan een de-islamisering van Nederland.”

Schippers: „Het vervelende aan stemmingen is dat de uitslag zo zwart-wit is. Dat een fractie met haar stemgedrag worstelde en dat de interne afweging er eigenlijk een was van 60 procent vóór, 40 tegen, zie je niet terug. Uiteindelijk geloven wij dat het niet de taak van een overheid is om geloof op te leggen onder dwang, als dat überhaupt al zou kunnen. De SGP meent wél dat de overheid Gods eer dient te bevorderen. Vroeger werd dat uitgelegd als zouden wij de Tien Geboden moeten omzetten in wetgeving. Nu is de lijn meer om ervoor te zorgen dat wetgeving niet in strijd is met die geboden. In die zin is er sprake van een matiging van ambities.”

Dit artikel stond in het Reformatorisch Dagblad van 4 juni. Het artikel is hier te vinden op refdag.nl

Foto's Duurzaamheidssymposium

Tue, 31 May 2011 15:25:43 +0200

Klik op een foto voor een grotere versie.

Verslag Duurzaamheidssymposium 27 mei

Tue, 31 May 2011 14:12:43 +0200

Duurzaamheid: samen kiezen voor kwaliteit

Herman Wijffels zette vrijdag 27 mei jl. direct de toon. De WI-bundel Duurzaamheid. Kiezen voor kwaliteit prees hij als bij de tijd (‘state of the art‘) en aan het front (‘leading edge’) van het Haagse politieke spectrum. Hoewel dat ten opzichte van de duurzaamheidsambities van het huidige kabinet weinig moeite kostte, voegde hij ironisch toe.

Martine Vonk, die met Jacqueline Bloemhof de redactie van de bundel vormde, overhandigde Herman Wijffels het eerste exemplaar. In haar introductie gaf ze aan na een jaar denken nog geen zinvol alternatief te kennen voor de term ‘rentmeesterschap’ om de grondhouding van de mens op aarde te typeren. De term is misbruikt, eenzijdig financieel opgevat, of meer gericht op groei en ontwikkeling dan op het op peil houden van de bronnen van leven. Maar de kern blijft: de aarde is van de Heer, en wie erop wonen (Psalm 24), en mensen zijn geroepen Christus na te volgen, ook in het omgaan met elkaar en met deze aarde.

Prof. Wijffels zelf gaf aan waar de mensheid staat in de culturele ontwikkeling tot nu toe. We zien het einde van de moderniteit, waar het nog draaide om kwantiteit en materiële groei. De mensheid moet nu kiezen voor kwaliteit – de ondertitel van de bundel – en voor geestelijke verdieping. Onze situatie eist een geestelijke bewustzijn dat niet meer uitgaat van individueel eigenbelang, maar denkt vanuit de relatie, de gemeenschappelijkheid, de gedeelde bronnen van deze aarde.

De zaal bevroeg Wijffels hoe hij de rol van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) in deze overgangstijd zag. Zijn reactie: alle ondernemen behoort MVO te zijn, het is een veeg teken dat we er nu een speciaal etiket voor nodig hebben. Doel van ons menselijk handelen is toch dienstbaarheid aan menselijke waardigheid? Stel jezelf de klassieke vraag: waartoe zijn wij hier op aarde? De veldleeuwerik die in de bundel voorkomt had hem getroffen: als boerenzoon liggend op het gras hoorde hij ze zingen. Zo was bij hem in het hart gedrongen: ik ben met huid en haar verbonden met deze aarde.

Voor een kritische noot zorgde Reinier Sonneveld met een gesproken column. Hij signaleerde onder de positieve termen (‘kwaliteit’, ‘kansen’) dat de bundel iets ingehoudens had. Begrijpelijk wellicht in een politieke bundel, maar toch. Duurzaamheid is ook pijn. En verontwaardiging over onrecht.

Esmé Wiegman, fractielid van de ChristenUnie in de Tweede Kamer, mocht het forum aftrappen, op zoek naar de politieke speerpunten die uit de bundel volgen. Zij hekelde de polarisatie die minister Bleker tussen boeren en natuurorganisaties oproept, zonder zich hard te maken voor constructieve samenwerking. Namens het provinciale niveau onderstreepte Wouter de Jong (ex-gedeputeerde van de provincie Utrecht) de urgentie van de problematiek. Weinig ambitie tonen is jezelf op achterstand zetten, verder weg zakken. In Utrecht zijn natuur- en landbouworganisatie (LTO) wel tot een gemeenschappelijke aanpak gekomen. Op lokaal niveau wees Ard Kleijer (wethouder in Putten) op de groeiende rol van biomassa in zijn gemeente. Dat een biobased economy een zinvol alternatief is voor onze fossiele economie, benadrukte ook prof. Wijffels, met verwijzing naar prof. Henk van den Berg in de zaal (redacteur van het Kort Commentaar Bioenergie: natuurlijk beter?). Maar met technische oplossingen alleen komen we er niet. Nodig is echte verandering van binnen uit, en die begint door zelf in de spiegel te kijken.

Rob Nijhoff

Nieuw aanbod ChristenUnie Opleidingscentrum

Wed, 25 May 2011 12:44:50 +0200

De ChristenUnie presenteert het aanbod voor 2011-2012 in haar studiegids onder een nieuwe naam: ChristenUnie Opleidingscentrum. Daarmee wordt onderstreept dat er niet alleen kader geschoold wordt, zoals de oude naam Kaderschool deed vermoeden. De cursussen zijn nadrukkelijk ook bedoeld voor leden. De naam Opleidingscentrum duidt op een plaats waar kennis en ervaring doorgegeven worden, waar mensen elkaar ontmoeten en hun netwerk uitbreiden.

In het nieuwe aanbod worden nog meer cursussen georganiseerd in samenwerking met het WI. Bestond er eerder al samenwerking op het gebied van de cursus Verdieping christelijk sociale politiek en de Masterclass christelijk-sociaal denken en doen, komend seizoen wordt dit met drie nieuwe cursussen uitgebreid. Het gaat om de cursussen Samenleving, Duurzaamheid en Vrijheid. Voor alle drie de thema’s geldt dat deze naar voren zijn gekomen uit een onderzoek dat het ChristenUnie Opleidingscentrum, toen nog de Kaderschool, enkele maanden geleden deed onder leden, bestuurders en politici.

Het complete aanbod is te vinden op de website en in de nieuwe studiegids. Deze is gratis aan te vragen via www.opleiding.christenunie.nl/studiegids.

Column Segers: Met glimlach en een gestrekt been (ND)

Fri, 20 May 2011 16:29:34 +0200

Een Delftse sociëteit, een morsige zaal met christen- en moslimstudenten, een Marokkaanse imam die al zestien jaar in Nederland woont, een Nederlandse christen die zeven jaar in Egypte heeft gewoond. En dan een avond praten over God, geloof en vrijheid.

Dat was zo ongeveer het recept. Het was veelzeggend dat het aantal christenstudenten het dubbele was van wat de organisatoren hadden verwacht en dat van de beloofde dertig moslimstudenten slechts die drie kwamen opdagen die de avond mede hadden georganiseerd. Het is een aardige afspiegeling van het aantal christelijke theologen dat studie van de islam maakt en het aantal moslimtheologen dat het christelijk geloof serieus neemt.

Voordat imam Said en ik in een korte uiteenzetting iets konden vertellen over onze enige hoop in leven en sterven, stonden er ‘recitaties’ op het programma. Achteraf begreep ik dat tijdens de voorbereiding de moslimstudenten aan hun christelijke collega’s hadden gevraagd om iets over Maria voor te lezen ‘waarbij dan niet vermeld zou worden dat Jezus de Zoon van God was’. Het tegenovergestelde werd vervolgens echter luid en duidelijk verkondigd. Imam Said reciteerde de Koran in het Arabisch, terwijl op het scherm de Nederlandse vertaling van Sura 19 meeliep. Het was een statement dat blijkbaar op een christelijke studentenvereniging afgegeven moest worden: God heeft geen zoon. Wat er ook nog gezegd zou worden, dat was dan alvast maar gezegd.

Met het voorlezen van deze Sura werd onmiddellijk duidelijk dat in het hart van de islam de ontkenning staat van het hart van het evangelie. Volgens een devote moslim als imam Said is Jezus Christus niet de Zoon van God, is Hij niet aan het kruis gestorven en is Hij niet opgestaan. En als imam Said en zijn Koran gelijk hebben, dan zijn christenen – vrij naar Paulus’ woorden in 1 Korintiërs 15 – de sneuste mensen van de wereld. Dan is het hele christelijk geloof een sprookje, schrijven we boeken vol over een luchtspiegeling en vieren christenen iedere zondag een tragisch misverstand.

Het interessante was dat ook tijdens het vervolg imam Said heel vriendelijk de meest onvriendelijke dingen kon zeggen. De islam is een heel tolerante godsdienst, zo betoogde hij. Joden en christenen hoeven alleen maar een speciale belasting te betalen en hebben dan hun vrijheid. Hij leek zich niet eens te realiseren dat die joden- en christenbelasting van hetzelfde niveau was als een kopvoddentax en hoofddoekjesverbod. Terwijl fatsoenlijke politieke partijen protesteren tegen Wilders’ discriminerende voorstellen, slaat imam Said zijn koran open om doodleuk te komen met even discriminerende wetgeving voor in zijn gedroomde samenleving. Hij ging er glimlachend met een gestrekt been in.

Moslims hadden volgens hem ook alle vrijheid om van hun geloof af te vallen en christen te worden. Er is nu namelijk nergens ter wereld een echt islamitische staat waarin het verbod op geloofsafval gehandhaafd mag worden. Maar, zo vroeg een wakkere student, heeft een moslim die vrijheid dan ook nog in uw ideale, islamitische staat? Imam Said zag zelfs dan nog wel mogelijkheden voor een moslim om christen te worden. ‘Als hij er maar niets van laat merken.’ Tja.

Dit soort betogen stemt me niet erg hoopvol over de toekomst van onze multireligieuze samenleving. Imam Said krijgt hier alle vrijheid om te streven naar islamitische onvrijheid. Na afloop wond ik me er nog meer over op dan op de avond zelf. Die avond heb ik warme woorden over Jezus Christus proberen te spreken en een pleidooi voor vrijheid gevoerd. Juist als we vreedzaam met elkaar willen samenleven in een wereld waarin moslims en christenen afwisselend meerderheid en minderheid zijn, kunnen we niet met minder toe dan godsdienstvrijheid voor allen.

Voor zover ik het kan nagaan, heb ik het beleefd gehouden. Maar misschien had ik beter een voorbeeld aan Jezus kunnen nemen. Als in Zijn tijd geestelijke leidslieden andere mensen de weg versperden naar het koninkrijk van de hemel, dan kregen ze van Jezus de wind van voren. Huichelaars, noemde Hij hen, dwazen, blinde leidslieden (Matteüs 23). Maar als ik Jezus inderdaad wil volgen, dan zou ik Hem ook helemaal moeten volgen. Zoals toen Hij zijn nachtrust opofferde om de vragen van die ene farizeeër, Nicodemus, te beantwoorden en hem geduldig en liefdevol te vertellen hoe hij vrede met God kon krijgen.

Als ik mezelf langs de meetlat van het evangelie leg, was ik de avond zelf waarschijnlijk te vriendelijk en na afloop te kwaad.

'ChristenUnie: geen knus zuiltje' door Rob Nijhoff

Fri, 13 May 2011 10:45:16 +0200

Dit artikel verscheen vandaag ook in het Nederlands Dagblad. Daar is helaas in gesneden, dit is de originele versie.

In zijn Politieke analyse van 7 mei jl. koppelt Marcel ten Hooven het politiek gebruik van christelijke argumenten of Bijbelse taal aan wereldmijding. Het ChristenUnie-bestuur zou terug willen ‘naar de veilige niche van weleer’. Dat het bestuur dat wil hoop en geloof ik niet. Wel signaleert Ten Hooven iets, alleen iets anders dan hij schrijft.

Waren zuilen ooit bedoeld als veilige niches? Abraham Kuyper bevorderde christelijke organisaties niet voor de interne knusheid, maar om vanuit en met Bijbelse ‘beginselen’ merkbaar en zinvol present te zijn in de maatschappij dankzij onderlinge samenwerking. Sindsdien groeiden allerlei vormen van inzet om Bijbelse motieven ook in een volgende generatie door te laten werken, via christelijk onderwijs, en breder, in heel de samenleving, via bijvoorbeeld een christelijke politieke partij, vakbond of publieke omroepsvereniging.

Het vermijden van tale Kanaäns kan voor bijvoorbeeld de EO een bewuste keus zijn. Maar doorgaans verdwenen Bijbel en geloof eind vorige eeuw uit grondslagen, spraakgebruik en naamgeving van talloze organisaties als oorzaak, gevolg en teken van ontkerstening, interne secularisatie, verlies van eigen christelijke herkenbaarheid. Het ChristenUnie-bestuur wil echter juist dat het hart van christenpolitici krachtig, merkbaar en expliciet resoneert in het publieke debat in politiek Den Haag en daarbuiten. Is dit een terugtrekkende beweging? Integendeel.

Luister eens naar zangeres Chi Coltrane. Zij brengt een breed repertoir, waaronder songteksten met expliciet Bijbelse taal, zoals haar “Go Like Elijah”. Trekt zij zich bij dat lied opeens terug in zichzelf, achter haar piano op het podium, als een veilig, maar eenzaam zuiltje? Integendeel. Juist dan is ze kwetsbaar, en haar publiek kan geraakt worden.

Wat signaleert Ten Hooven dan wel? Dat expliciet verwijzen naar Bijbelse noties in politiek en ander publiek debat minder op begrip kan rekenen dan in de tijd van Kuyper. Christelijke organisaties ‘werken’ echter alleen als de dieptelaag van christelijke bewogenheid en Bijbelse lijnen merkbaar doorwerken in de reacties op wat nu speelt. Dat is niet veranderd sinds Kuyper, Jongeling, Leerling of Rouvoet. Geen enkele woordvoerder in de Nederlandse christelijk-politieke traditie wilde of wil een knus zuiltje, hoe expliciet de Bijbel ook ter sprake kwam of komt. Wat veranderde, is het publiek.

Veel christenen zijn zich goed bewust dat een meerderheid in Nederland het niet als doorslaggevende wijsheid opvat wanneer een christenpoliticus verwijst naar de natuur als Gods schepping, en daarom niet ons eigendom om naar eigen believen uit te baten of te buiten. Maar moet ik zo’n dieper motief van christenen dan maar niet meer noemen? Omdat het buiten het ‘morele esperanto’ valt van die meerderheid of van secularisten? De motivatie en argumentatie van christenen vormt een complex samenhangend weefsel, zoals ook die van liberalen, sociaal-democraten en soms zelfs die van populisten. Als ik mij alleen mag beroepen op motieven die anderen bij voorbaat delen, wordt een debat nogal aangepast en kameleon-achtig.

Houdt een liberaal zich in omdat niet alle Nederlanders ‘individuele autonomie’ het eind van alle tegenspraak vinden? Veel christenen kennen de individuele wil niet zo’n dikke, allesoverheersende status toe en willen in morele afwegingen naast eigen keuzevrijheid veel meer zaken geëigend gewicht geven – ook bijvoorbeeld de stille, onmondige stem van een embryo, van natuur of van wie sterven rond de evenaar. Maar beroepen anderen zich ook maar iets minder op die basale autonomie om christenen maar niet voor het hoofd te stoten?

Het gelijk van Ten Hooven zit in de status die christenen niet meer kunnen toekennen aan verwijzingen naar de Bijbel, de Tien Geboden of Jezus Christus zelf. De aarde is van de Heer (Psalm 24), en dat blijft zo, maar dergelijke verwijzingen hebben geen zelfstandige kracht van bewijs of gezag voor mensen die zich buiten deze traditie bewegen. En toch, al deelt iemand een Bijbelse visie in een aantal opzichten niet: begrijpen wat een christen zegt, lukt doorgaans prima. De Bijbel is een publiek boek. En ook in een publiek Kamer- of raadsdebat kunnen goed gekozen woorden bezieling en overtuigingskracht hebben die anderen raakt. Net als bij Chi Coltrane.

Artikel Gert-Jan Segers: 'De dubbele nationaliteit van christenen in een postchristelijke cultuur'

Tue, 10 May 2011 21:41:29 +0200

De dubbele nationaliteit van christenen in een postchristelijke cultuur

Het Europese landschap is bezaaid met kerken, christelijke feestdagen markeren onze kalender en bijbelse verhalen klinken door in kunst en taalgebruik. Het christelijk geloof heeft ontegenzeggelijk zijn uitwerking gehad op het Westen. Tegelijk zegt de bijbel dat het koninkrijk van Jezus Christus niet van deze wereld is.[1] Een wezenlijk kenmerk van het leven van een christen is, volgens de bijbel, het aspect van vreemdelingschap.[2] In de belijdenis van de eerste christenen – “Jezus is Heer” – zit dat ook opgesloten. Niet de aardse heerser heeft de hoogste zeggenschap over het leven van een christen, alleen Jezus Christus heeft dat. De toewijding aan Jezus en zijn koninkrijk leidt onvermijdelijk tot een gereserveerde houding ten aanzien van elk aards koninkrijk. Christenen zijn burgers van twee werelden, hebben dus een dubbele nationaliteit en een primaire loyaliteit ten aanzien het hemelse koninkrijk.[3]

In onze context leidt het bij veel christenen tot een innerlijke distantie ten opzichte van conservatieven die de westerse cultuur ‘sacrosanct’ verklaren en met ‘christelijke waarden’ schermen om nieuwkomers op afstand te houden. Geert Wilders’ toekomst lijkt te staan of vallen met de positie van de islam in Nederland. Christenen daarentegen zetten zich met hart en ziel in voor hun samenleving, maar niet alsof hun leven er vanaf hangt. Het leven van christenen hangt af van Jezus Christus en christenen vinden hun identiteit in Hem, niet in hun land en niet in hun cultuur. De christelijke kerk heeft het einde van Rome overleefd en zal ook een mogelijk einde van onze huidige cultuur overleven. Met die gelovige relativering zetten christenen zich in voor de ”vrede van de stad waarin ze wonen”.[4]

Wel in de wereld, niet van de wereld

In zijn oratie bij de aanvaarding van het bijzonder hoogleraarschap aan de Vrije Universiteit, De kerk in de context van de islam, stelt theoloog Bernhard Reitsma de uitspraak van Jezus dat zijn koninkrijk niet van deze wereld centraal.[5] Hij doordenkt de vraag wat christenen te doen staat nu zij in Nederland oog in oog staan met de islam. In de geschiedenis hebben christenen en moslims vaak vijandig tegenover elkaar gestaan. Soms namen christenen het zwaard op, maar zelfs toen het zwaard in de schede bleef, heeft de kerk zich volgens Reitsma ook vaak bezondigd aan een ‘kruistocht mentaliteit’. Zo hebben christenen kruis en zwaard, geloof en macht met elkaar verbonden, terwijl Jezus nog zo had gezegd dat zijn koninkrijk niet van deze wereld is. Na zich te hebben afgevraagd wat die woorden in onze context betekenen, betoogt Reitsma dat de kerk geroepen is om dicht bij Christus te blijven, niet te vertrouwen op aardse machten, het zwaard te laten vallen, af te zien van ‘christelijke politiek’, profetisch te spreken en zich te schikken in de minderheidspositie die de kerk eigen is.

Is daarmee alles gezegd? Weten volgelingen van Jezus nu wat hen te doen staat in een multiculturele en grotendeels seculiere samenleving? En als Reitsma stelt dat de kerk moet afzien van elke aanspraak op macht, vraagt hij dan de christenpolitieman te deserteren als die een lid van de Hofstadgroep moet arresteren? Als hij stelt dat de kerk afstand moet nemen van een ‘kruistocht mentaliteit’, heeft hij het dan ook over een christenpoliticus die opkomt voor de vrijheid van godsdienst in islamitische landen? Waarschijnlijk niet. Voor beantwoording van deze vragen zijn een aantal onderscheidingen op hun plaats, die voor christenen van belang zijn om hun roeping als lid van de christelijke minderheid te verstaan.

1. Jezus’ koninkrijk is niet van deze wereld, maar de wereld is wel van Hem

Reitsma zet vol in op Jezus’ uitspraak dat zijn koninkrijk niet van deze wereld is. Dat koninkrijk heeft dus niets te maken met het ellebogenwerk en de vaak gewelddadige machtsstrijd van de zondige wereld. Dat betekent dat de kerk de belichaming is van het nieuwe leven en de plaats is waar Jezus’ volgelingen elkaar de voeten wassen. De christelijke gemeente is dan een ‘tegen-culturele’ gemeenschap van naastenliefde, vergeving en barmhartigheid. Een gemeenschap die bidt voor wie haar vervolgt, een ‘beter vaderland’ verwacht[[6] en het zwaard niet zal opnemen om in Gods naam een plek op aarde te bevechten.

Jezus’ koninkrijk is dus niet van deze wereld, maar tegelijk is de wereld wel van God[7]. Jezus’ koninkrijk mag zich dan wel onttrekken aan de zondige patronen van deze gevallen wereld, maar God onttrekt zich niet aan de door hem geschapen wereld. Hij is de Schepper en Onderhouder van de wereld, heeft deze wereld lief, zond zijn Zoon er naar toe en waait er met zijn Geest. Bovendien is Christus niet alleen “het hoofd van de kerk”[8], maar Hij is ook ‘heerser over de vorsten van de aarde’[9], het ”hoofd over alles”[10] en alle aardse machten zijn door en voor Christus geschapen[11].

Het feit dat Jezus’ koninkrijk niet van deze wereld is, zegt dan wel alles over dat koninkrijk, maar niet alles over Gods (ver)houding tot de wereld. Het komt ook niet in mindering op Gods liefde voor de hele wereld. Het hemels burgerschap van christenen relativeert hun Nederlands staatsburgerschap, maar het reduceert het niet. Christenen zijn kinderen van de hemelse Koning en tegelijk Nederlandse burgers in volle rechten en plichten. Zij verwachten een beter vaderland en zijn tegelijk geroepen om in het hier en nu goed te doen, vrede te stichten en onrecht te bestrijden.

De spanning die deze ‘dubbele nationaliteit’ oplevert, komt tot uitdrukking in een dubbele plicht. Als het de eerste christelijke plicht is om het evangelie te prediken en onze vijanden lief te hebben, dan is het de tweede christelijke plicht zich in te zetten voor het welzijn van Gods wereld, uiterlijke vrede en publieke gerechtigheid in onze samenleving.[12] Als God deze wereld niet opgeeft, die wereld in zijn goedheid ordent met behulp van overheden[13], dan kunnen christelijke burgers zich in een democratische rechtsstaat niet aan hun verantwoordelijkheid onttrekken ten aanzien van de overheidsmacht en het landsbestuur. In een volledig ontaarde tirannie als die van bijvoorbeeld Nazi-Duitsland, is het een christelijke plicht om af te zien van elke verantwoordelijkheid voor politiek en bestuur. Maar van een dergelijke tirannie is in Nederland geen sprake.

2. De vergeving van Romeinen 12 en de vergelding van Romeinen 13

In zijn oratie betoogt Bernhard Reitsma dat de kerk de wapens niet mag opnemen tegen de islam en ook niet mag hopen dat een ‘christelijke’ overheid dat voor de kerk doet. Mag een christelijke overheidsdienaar wel actie ondernemen tegen sinistere plannen van een terroristische groepering of moet hij zich schikken in zijn lot als lid van de lijdende kerk? Hoe geloofwaardig is de profetische kritiek op machthebbers als christenen zich blijkbaar helemaal aan machtsstructuren moeten onttrekken? En hoe kan een christen dankbaar zijn voor vrijheid voor het evangelie als hij geen vinger mag uitsteken om die vrijheid te beschermen? Hier lijkt een aantal zaken door elkaar heen te lopen die maar beter kunnen worden onderscheiden.

Het kan ons denken helpen als de persoonlijke en kerkelijke sferen onderscheiden worden van de publieke sfeer en de persoonlijke ontmoeting en theologische dialoog met moslims niet verward worden met onze politieke verantwoordelijkheid.[14] Dat onderscheid voert terug tot de Romeinenbrief, waarin Paulus in hoofdstuk 12 een gepassioneerde oproep doet aan de gelovigen om niet wraakzuchtig en haatdragend te zijn: ”zegen uw vervolgers, vergeld geen kwaad met kwaad, geef uw vijanden te eten en te drinken, overwin het kwade door het goede”. In deze houding is af te lezen dat Jezus’ koninkrijk niet van deze wereld is, dat wie Christus volgen andere maatstaven hebben dan de wereld. Christenen zijn geroepen lief te hebben, ook iemand als Osama Bin Laden.

Maar Paulus schreef door. In Romeinen 13 staat dan dat God de overheid heeft ingesteld om het kwade te straffen en het goede te belonen. De overheid is dus geen pacifistische entiteit en is niet geroepen terroristen de andere wang toe te keren. Het onderscheid van Romeinen 12 en 13 kan helpen om te weten wanneer christenen wat moeten doen. Als volgeling van Christus zijn zij dus in hun persoonlijke levenssfeer geroepen geen kwaad met kwaad te vergelden, terwijl ze als volgeling van Christus in een publieke verantwoordelijkheid alles op alles moeten zetten om terrorisme te bestrijden. Daarmee worden kruis en zwaard niet op een onheilige manier met elkaar verbonden, maar worden de persoonlijke en publieke roeping onderscheiden. Natuurlijk is daar geen ondoordringbaar schot tussen te plaatsen. Zo zal een christelijke machthebber de geduldige en verdragende regering van Christus weerspiegelen.[15] Maar zonder het onderscheid tussen de vergeving van Romeinen 12 en de vergelding van Romeinen 13, verliezen we het zicht op de gerechtvaardigde en noodzakelijke rol van de overheid en zouden christenen hun samenleving overlaten aan kwaadaardige willekeur en terreur.

3. Gerechtvaardigde en ongerechtvaardigde macht

In zijn afwijzing van een vermenging van kruis en zwaard en van geloof en macht, verbindt Bernhard Reitsma macht consequent met geweld. En dat is te eenzijdig. Inderdaad, machthebbers bezondigen zich soms aan religieus geweld en er zijn kruistochten geweest waarbij in Gods naam is gemoord. Maar het is onterecht om macht altijd met (een ongelegitimeerde vorm van) geweld te verbinden. Er moet onderscheid gemaakt worden tussen gerechtvaardigde en ongerechtvaardigde macht.[16] Volgens Romeinen 13 zijn overheden door God ingesteld, moeten ze het kwaad straffen en het goede belonen en zijn ze als legitieme machthebbers zelfs dienaren van God. Overheid en zwaardmacht zijn er weliswaar vanwege de zonde, maar daarmee nog geen zondige structuren waar een christen zich nooit mee mag identificeren. Gerechtvaardigde macht die een christen uitoefent, is van een heel andere orde dan de ongerechtvaardigde macht van protestantse en katholieke milities in Noord-Ierland of van Libanese falangisten die in de Palestijnse kampen Sabra en Shatila moordend rondgingen.

4. De overheid en haar begrensde taak

Ter onderstreping van de theologische typering van de kerk als minderheid en uit angst dat moslims het christelijk geloof als een westerse religie beschouwen, schrijft Bernhard Reitsma dat christenen zich niet met machthebbers mogen identificeren. Maar zo wordt de overheid groter gemaakt dan ze mag zijn. Alsof de huidige twee coalitiepartijen die in de christelijke traditie staan hun macht zouden aanwenden voor de verbreiding van het christendom en de bestrijding van de islam. Christelijke partijen zetten zich via hun vertegenwoordigers in voor publieke gerechtigheid, die in zijn normering Bijbels is, maar in zijn reikwijdte beperkt. Daar waar de overheid een taak heeft, kan zij nooit neutraal zijn en zal een christenpoliticus zich inzetten voor de goede richting van het beleid. Iedere begroting is een moreel document, omdat er keuzes in gemaakt zijn die terugvoeren tot morele uitgangspunten. Maar een overheid die zijn (zwaard)macht gebruikt voor geestelijke doeleinden gaat niet alleen zijn boekje ver te buiten, maar doet ook het evangelie, dat alleen in vrijheid aanvaard wil worden, geweld aan.[17] Godsdienstvrijheid en vrijheid van meningsuiting gelden voor alle burgers en alle soorten gelovigen. Een doordachte begrenzing van de overheidstaak behoedt christenen enerzijds voor onheilige en overspannen verwachtingen van een ‘christelijke’ overheid en een gekerstende samenleving, anderzijds voor wereldmijding.

Christelijke inzet voor een postchristelijke cultuur

Het denken van Bernhard Reitsma gaat in het spoor van de Amerikaanse theoloog John Howard Yoder (1927-1997). In de bespreking en beoordeling van Yoders theologie komt de gereformeerde hoogleraar Douglas J. Schuurman met een typering van de Amerikaanse cultuur, die sterke parallellen vertoont met die van Europa en dus ook Nederland.[18] Hij typeert de Amerikaanse cultuur als ‘postchristelijk’, waarbij het publieke domein is ‘gezuiverd’ van expliciet christelijke taal en praktijken. Het christelijk geloof wordt als irrelevant dan wel als gevaarlijk beschouwd. Voor zover er nog sprake is van ‘christelijke’ gebruiken, dan zijn die losgeraakt uit hun oorspronkelijke context, waarbij het volgens Schuurman maar zeer de vraag is of die ‘christelijke’ moraal wel kan overleven buiten de context van het christelijk geloof.

Voor Yoder is het westerse christendom echter, tot zijn eigen schade, nog steeds met handen en voeten gebonden aan de westerse cultuur. Christenen hebben zich verbonden met de machten van deze wereld en westerse culturele praktijken. Sinds Constantijn de Grote zijn kerk en macht, kruis en zwaard met elkaar heeft verbonden, heeft de zaak van Christus enorme schade opgelopen. De christelijke gemeenschap is ooit begonnen als een geweldloze en onderling solidaire beweging, gebaseerd op een gedeeld geloof. Daarna heeft er een onaanvaardbare vermenging van cultuur en geloof plaats gevonden, waarbij de naam van Jezus is uitgeroepen over Germaanse en Romeinse praktijken. Godsdienstoorlogen zijn de beschamende gevolgen geweest van het ongelukkige huwelijk tussen de christelijke kerk en het Westen. Volgens Yoder kan een christen uiteindelijk geen machthebber zijn, omdat hij daarin vroeg of laat in strijd zal komen met Jezus’ onderwijs over rijkdom, bezit en het doden van andere mensen. Bij een toepassing van Yoders theologie zouden Nederlandse christenen zich uit de politiek moeten terugtrekken, geen enkele poging moeten ondernemen om westerse vrijheden te verdedigen en terrorisme te bestrijden.

In zijn beoordeling van Yoder stelt Schuurman allereerst dat behalve de kritiek die er inderdaad te geven is op het Constantijnse, westerse christendom, er ook heel wat positiefs over te zeggen valt. Allereerst al het feit dat Constantijn de keizerlijke aanspraak op de goddelijke titel liet varen, ruimte gaf aan kerken, het instituut huwelijk versterkte en een einde maakte aan de gruwelijke straf van de kruisdood. En wie kan ontkennen dat onder invloed van het christendom in het christelijke Westen armoede is bestreden, het recht is bevorderd en kunst en muziek opbloeide? Ook de muziek van Bach, de kunst van Michelangelo en de gedichten van Milton behoren tot die cultuur. Het is op zijn minst onevenwichtig om de ‘christelijke’ cultuur van het Westen alleen maar negatief te duiden.

Schuurman is het met Yoder eens dat een door de overheid ‘afgedwongen christelijkheid’ moet worden afgewezen. Er is inderdaad sprake geweest van een ongezonde verhouding tussen de kerk en de staat. Maar, zo onderstreept Schuurman, er is op dit punt brede consensus onder christenen, waarbij een van overheidswege afgedwongen christendom wordt afgewezen. Dwang is strijdig met geloof en liefde en afgedwongen geloof is geen echt geloof. Maar op het punt van Yoders opvatting dat christenen totaal moeten afzien van elke machtsuitoefening, is Schuurman veel kritischer. Omdat de overheid een instelling is van God en naastenliefde door middel van gerechtigheid vorm wordt gegeven, is het dienen van de publieke zaak ook een vorm van christelijke roeping. Schuurman citeert met instemming Calvijn, die in zijn tijd dezelfde ‘doperse’ gedachtegang bekritiseerde. Is het niet merkwaardig, schreef de Geneefse reformator, dat christenen op alle manieren en in alle beroepen hun naasten kunnen dienen, behalve in overheidsdienst, terwijl juist dat ambt expliciet en met ere in de bijbel wordt genoemd?

Uiteindelijk breekt Schuurman een lans voor het onderhouden van, wat hij noemt, een ‘voluntary cultural christianity’. Christelijke waarden zijn in deze cultuur dominant, maar worden op geen enkele manier meer met geweld afgedwongen, voorzover dat nog zou kunnen. Christenen maken deel uit van de cultuur, geven samen met medeburgers die cultuur vorm en kunnen zo bijdragen aan een transformatie van die cultuur. De betrokkenheid op die cultuur en de bijdrage aan de vormgeving ervan is een uiting van naastenliefde. Ze hebben christenen scholen gesticht, ziekenhuizen geopend, verslavingszorg opgezet en zijn ze, ook via de politiek, betrokken op hun wijk, dorp en stad. Die betrokkenheid van christenen heeft geleid tot beïnvloeding van architectuur, muziek, de opvatting met betrekking tot huwelijk en gezin, economische en politieke structuren en culturele waarden. Dienstbaarheid aan de politiek, samenleving en cultuur is dienst in de wereld van God en is ook dienst aan God en aan de naaste.

Christenen hoeven zich niet krampachtig vast te klampen aan uiterlijke, ‘christelijke’ kenmerken van deze cultuur, omdat hun geloof en identiteit er niet mee samenvallen. Maar christenen blijven wel deel uitmaken van die cultuur en zijn er mede verantwoordelijk voor. Daarmee wordt geen uiterlijke herkerstening nagestreefd, terwijl tegelijk de samenleving niet aan haar lot wordt overgelaten. Het is de smalle weg tussen wereldmijding en machtswellust.

Drs Gert-Jan M. Segers MIPP (1969) studeerde in Leiden en Washington DC en is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie.

[1] Johannes 18:6, waar Jezus in zijn rechtzaak tegenover Pilatus verklaart: “Mijn koningschap hoort niet bij deze wereld. Als mijn koningschap bij deze wereld hoorde, zouden mijn dienaren wel gevochten hebben om te voorkomen dat ik aan de Joden werd uitgeleverd. Maar mijn koninkrijk is niet van hier.”

[2] Zie bijvoorbeeld 1 Petrus 1:1, 17; 2:11; Johannes 16:33

[3] Filippenzen 3:20, “Maar wij hebben ons burgerrecht in de hemel, en van daar verwachten wij onze redder, de Heer Jezus Christus.”

[4] Jeremia 29:7

[5] Reitsma B (2008). De kerk in de context van de islam: macht of minderheid. Soteria 25, september.

[6] Hebreeën 11:16

[7] Psalm 47:8, 9

[8] Kolossenzen 1:18

[9] Openbaring 1:5

[10] Efeziërs 1:22

[11] Kolossenzen 1:16

[12] Voor het onderscheid tussen eerste en tweede roeping: Bruijne ALT de (2008). Fitna en de kerken. De Reformatie 83( 27) 12 april.

[13] Volgens Romeinen 13.

[14] Zie ook: Segers G (2006). Achmed en ik, hoe werkt de dialoog tussen christenen en moslims? Lezing op het congres van Sensor op 7 april. Verkrijgbaar via www.sensor.nl

[15] Paas S (2007). Vrede stichten, politieke meditaties. Zoetermeer: Boekencentrum. p 421.

[16] Stoep J van der (2008). Religie, maatschappelijke orde en geweld. Philosophia Reformata, 73 (1) p 97.

[17] Rouvoet A (1992). Reformatorische staatsvisie. Nunspeet:Marnix van Sint Aldegonde Stichting . p 98 e.v.

[18] Schuurman DJ (2007). Vocation, Christendom, and Public Life: A Reformed Assessment of Yoder’s Anabaptist Critique of Christendom’ in: Journal of Reformed Theology 1. p 247-271.

__________

Dit artikel verscheen eerder in 'Tijdschrift voor Religie, Recht en Beleid', 2011 (2) 1, p. 5 - 11.

Foto's Groen van Prinstererlezing

Mon, 18 Apr 2011 10:36:01 +0200

Woensdag 6 april, plenaire zaal Eerste Kamer.

Column Segers: Antisemitisme (ND)

Fri, 15 Apr 2011 15:24:27 +0200

Antisemitisme

Jodenhaat is te dom om er zomaar aan voorbij te gaan. Waar Hitlers antisemitisme in het begin van zijn beweging nog een eigenaardigheid was, daar begon het met de Kristallnacht in 1938 uit de hand te lopen. Tientallen Joden werden vermoord, honderden synagogen in brand gestoken en duizenden winkels van Joden vernield. Maar ronduit dom werd het toen de nazi’s middenin een wereldoorlog met vele fronten hun energie bleven verspillen aan het in standhouden van een moordindustrie die een einde moest maken aan de aanwezigheid van de Joodse minderheid. Wat dreef hen in vredesnaam tot deze blinde waanzin?

Het antisemitisme in onze tijd komt niet exclusief maar wel voor een groot deel voor rekening van moslims. Rabbijn Lody van der Kamp die tijdens een wandeling door Amsterdam met de Hitlergroet wordt geconfronteerd, jonge Joodse jongens die de tram maar niet meer nemen, scholen waarop lessen over de Holocaust gevoelig komen te liggen. Het is vaak terug te voeren tot Marokkaans-Nederlandse jongeren. Het is dom gedrag. En je vraagt je af hoe die jongeren aan die onfrisse ideeën zijn gekomen.

Er is in de hele islamitische wereld een obsessie ontstaan met Israël en Joden. Als een Libische opstandeling zoekt naar de ultieme belediging van zijn president Gadhafi, dan noemt hij hem voor de camera ‘die Jood’.

Maar als Israël niet mag bestaan en de Joden altijd de vijanden zijn, dan is een redelijke oplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict heel ver weg. In de studie die deze week werd uitgebracht door IMPACT-SE (een organisatie die schoolboeken in Israël en de Arabische landen controleert) blijkt dat in Palestijnse schoolboeken de zelfmoordenaars worden verheerlijkt en de staat Israël zelfs meestal niet eens op de landkaart staat. Om nog maar te zwijgen van de educatieve Sesamstraatachtige programma’s van Hamas in Gaza.

Met het onvermogen om Israël als een realiteit te accepteren en met Joden als buren samen te leven, schieten Palestijnen en hun Arabische bondgenoten zichzelf in de voet. Met zoveel haat kan er nooit een Palestijnse Mandela opstaan en zal niemand in het Midden-Oosten ooit echt in vrede kunnen leven. In de relatie tot Israël moet uiteraard onderscheid worden gemaakt tussen kritiek op Israëlische politiek, antizionisme en antisemitisme. Het staat iedereen vrij om Israëls handelwijze ten aanzien van Palestijnen te bekritiseren. Sterker, daar is soms alle aanleiding voor. Maar problematischer wordt het als dat overgaat in antizionisme dat het bestaan van Israël ter discussie stelt.

Ruim 60 jaar na de stichting van de staat Israël is het onzinnig en onvruchtbaar om die staat haar plaats op de wereldkaart te misgunnen. En na de Holocaust waarin bleek dat ook Europa geen veilige plaats voor Joden was, is het zelfs immoreel om Israël van de landkaart te willen vegen. Nog kwaadaardiger is het antisemitisme dat Joden als minderwaardige mensen beschouwt. De meeste criticasters van Israël zijn geen antisemieten. Maar in sommige gevallen neigt kritiek op Israël wel degelijk naar antisemitisme. Zo zegt 41 procent van de Nederlanders te begrijpen dat, gezien het Israëlische beleid, mensen een hekel hebben aan Joden.

Vorige week was ik op het congres over antisemitisme. Ik vroeg daar de sprekers waar het antisemitisme volgens hen vandaan komt. Volgens de een was er antisemitisme in de christelijke theologie geslopen, terwijl voor de ander afgunst de oorzaak was. Maar tegelijk is het verschijnsel te dom voor alleen maar redelijke verklaringen. Waarom is die kleine minderheid, dat volk dat zich op zoveel plaatsen zo heeft aangepast, zo vaak het mikpunt van haat en geweld?

Twee jaar geleden keek ik vanaf de Olijfberg op de oude stad van Jeruzalem. Aan de oostkant zag ik hoe de Gouden Poort was dichtgemetseld. Het is de poort waardoor, volgens Ezechiel, de Messias de stad binnen zal komen. In de 16e eeuw nam een islamitische heerser het zekere voor het onzekere en legde er ook nog eens een begrafenisplaats voor. Het laat iets zien van een diepere beweegreden van mensen die Joden de voet dwars willen zetten. Of het nou gaat om Duitsers in de eerste helft van de 20e eeuw, of sommige moslims in de 21e eeuw, het grootste geheim van het Joodse volk roept de diepste weerzin op. Dat was het laatste antwoord dat ik vorige week kreeg. En ik geloof dat het waar is.

Lezing Gert-Jan Segers: Democratische omwenteling in het Midden-Oosten?

Mon, 11 Apr 2011 11:45:17 +0200

Op maandag 18 april geeft Gert-Jan Segers, directeur van het WI, een lezing over het Midden-Oosten in de Openbare Bibliotheek van Eindhoven.

Demonstraties en opstanden in het Midden-Oosten. Tunesië, Egypte en Libië beleven een democratische omwenteling. Leiders die decennia het regeringspluche hebben warm gehouden, moeten het veld ruimen. Waar komt die plotselinge democratiseringsgolf vandaan? Is dit de eerste internet-revolutie? En vooral: wat komt er terecht van alle beloften om een vorm van democratie in te voeren? De spreker en het forum zullen op deze en op meer vragen antwoord geven tijdens deze thema-avond gewijd aan het Midden-Oosten en Democratie.

Discussie welkom.

Maandag 18 april 2011. 20.00 tot 22.00

Openbare Bibliotheek Eindhoven, ‘Witte Dame’, Emmasingel

Presentatie: Mohamed el Haddad.

Demonstraties en opstanden in het Midden-Oosten. Tunesië, Egypte en Libië

beleven een democratische omwenteling.

Leiders die decennia het regeringspluche hebben warm gehouden, moeten

het veld ruimen. Waar komt die plotselinge democratiseringsgolf vandaan?

Is dit de eerste internet-revolutie? En vooral: wat komt er terecht van alle

beloften om een vorm van democratie in te voeren?

De spreker en het forum zullen op deze en op meer vragen antwoord geven

tijdens deze thema-avond gewijd aan het Midden-Oosten en Democratie.

Discussie welkom.

Presentatie: Mohamed el Haddad.

Gert-Jan Segers studeerde Politieke Wetenschappen en met daarbij

International Public Policy met specialisatie Islam en Midden-Oosten.

Hij woonde zeven jaar in Egypte.

Deze avond wordt georganiseerd door de Bibliotheek in samenwerking met

Nederlands Genootschap voor Internationale Zaken, afd. Zuid.

Verdere inlicht : Hans Schippers, J.L.Schippers@tue.nl , tel 040-247 5955.

Toegang: € 6,50 ; bibliotheekleden en leden NGIZ: € 4,50 .

Verdere inlicht : Hans Schippers, J.L.Schippers@tue.nl , tel 040-247 5955. Aanmelden kan op deze website.

Toegang: € 6,50 ; bibliotheekleden en leden NGIZ: € 4,50 .

Deze avond wordt georganiseerd door de Bibliotheek in samenwerking met Nederlands Genootschap voor Internationale Zaken, afd. Zuid.

Terugkijken op de Groenlezing: verslag kranten en video

Fri, 08 Apr 2011 12:21:12 +0200

Woensdag 6 april sprak senator Egbert Schuurman de Groen van Prinstererlezing 2011 uit in een volle Eerste Kamer. Zijn verhaal is in enkele kranten aangehaald en die worden hier verzameld. Ook kunt u de hele lezing terugkijken op video.

Schuurman: conservatisme is half werk

DEN HAAG - De conservatieve stroming is 'half werk' en kan daarom nooit een alternatief zijn voor christelijke politiek. Dat zei ChristenUniesenator Egbert Schuurman woensdagavond in de Groen van Prinstererlezing.

Schuurman, die later dit jaar de Eerste Kamer verlaat, vindt dat het conservatisme een aantal goede uitgangspunten heeft, zoals dat de mens geneigd is tot alle kwaad, en dat de rol van de staat beperkt moet zijn. Maar hij vindt het conservatisme ook eenzijdig. 'Vanwege de terecht beperkte visie op de staat, kiezen conservatieven - ook vandaag - voor rechtse politiek, omdat daarin de beperkte visie op de staat terug gevonden zou worden. Het lijkt er op dat ze daarmee de schaduwkanten van ongebreidelde technisch-economische machtsuitoefening ten koste van wat God in zijn schepping gegeven geeft, op de koop toenemen.' Schuurman stelt dat - 'hoezeer waardering voor het verzet tegen de morele crisis ook valt te waarderen' - de conservatieve stroming 'dus half werk en niet toekomstgericht' is.

De materialistische cultuur kraakt volgens de senator in zijn voegen. Hij wijst daarbij op allerlei crises in het milieu en de wereldwijde economie, maar ook de individualisering die leidt tot moreel verval. 'Onze cultuur is door en door materialistisch en individualistisch geworden, blind voor de spirituele dimensie van het bestaan en met weinig of geen aandacht voor essentiële levensverbanden. Er is geen tijd geweest waarin de materiële welvaart zo groot is als in onze tijd, maar ook geen tijd waarin de geestelijke leegte zo ernstig is.'

CU-kritiek op conservatisme

DEN HAAG – ChristenUniesenator Schuurman heeft kritiek op het conservatisme. „Er zit niet genoeg diepgang in de beweging en ze kijkt niet ver genoeg vooruit.”

Dat zei Schuurman woensdag in Den Haag, waar hij voor het Wetenschappelijk instituut van zijn partij de Groen van Prinstererlezing uitsprak.

De ChristenUniefractievoorzitter benadrukte dat de uitgangspunten van het conservatisme over de geneigdheid van de mens tot het kwade en over een beperkte staatstaak, goed zijn.

Maar volgens hem boren de conservatieven niet diep genoeg. Ze nemen niet hun uitgangspunt in de heilsgeschiedenis van schepping, zondeval, verlossing en wederkomst. „Ze kijken niet ver genoeg terug naar het verleden en zien niet ver genoeg in de toekomst.”

Het conservatisme is wel kritisch ten opzichte van een pool van de verlichting, namelijk de ongebonden vrijheid, maar laat „de overmacht van wetenschap, technologie en economie accepteert.” Volgens Schuurman biedt het conservatisme „half werk” en kan het dus geen alternatief zijn voor christelijke politiek.

Ook de PVV van Wilders kan geen alternatief zijn voor christenen, zo stelde Schuurman tijdens de discussie die op de lezing volgde. Dat deze partij voorstander is van het homohuwelijk, moet voor christenen een reden zijn niet op de PVV te stemmen.

Verder stelde Schuurman dat de manier waarop Wilders over buitenlanders spreekt, niet aansluit bij de wijze waarop christenen over hun naasten behoren te spreken. De ChristenUniesenator vindt het tevens zorgwekkend dat de PVV feitelijk een beweging is waarin één man, te weten Wilders, alles voor het zeggen heeft.

Schuurman: Christusbelijders in de politiek, wees moedig!

Fri, 08 Apr 2011 10:03:25 +0200

Senator Egbert Schuurman riep woensdagavond 'Christusbelijders in de politiek' moedig te zijn. Christenpolitici moeten het niet nalaten om voluit te staan voor hun christelijke waarden en hun belangrijkste doelen na te streven, namelijk het opkomen voor de kwetsbaren in deze wereld en het zorgen voor schepping. Bekijk hier de video of download de podcast.

Publicatie Rob Nijhoff in Roemeens academisch tijdschrift

Mon, 04 Apr 2011 11:58:25 +0200

Voor het Roemeense 'Sfera Politicii' schreef WI-medewerker Rob Nijhoff een stuk over het Nederlandse christelijk-politiek denken.

Christian Democracy in neo-Calvinist perspective

Central motives, historical roots

ROB A. NIJHOFF

[Scientific Institute ChristenUnie]

Abstract:

The Dutch neo-Calvinist movement launched by Abraham Kuyper (1837-1920) contributed to postwar Christian Democracy in Europe alongside, for example, neo-Thomist social and political thinking. Christian Democrats defend institutional pluralism in civil society against both (socialist) statism and (liberal) individualism. Within this defense of a pluralist society the neo-Calvinist concept of (horizontal) ‘sphere sovereignty’ differs from the Roman Catholic principle of (hierarchical) ‘subsidiarity’. Recent attention to civil society brings to the fore centuries of Christian social initiatives and societal ideas, already within the Roman Empire, and Biblical roots of this praxis and thought. In this article is described how neo-Calvinism strengthens the central motives of Christian Democracy. The historical roots of these motives are traced in order to picture neo-Calvinism perpectively as only one source of Christian Democratic thinking among a variety of other historical sources.

Keywords: Christian Democracy, neo-Calvinism, Kuyper, sphere sovereignty, subsidiarity

Introduction

Despite electoral ups and downs Christian Democracy has offered postwar Europe „a genuine „third way” between capitalism and socialism”.[1] This early selfdescription as a „third way” can still be defended, but after the dismantling of the U.S.S.R. its main competitors better can be labelled as (political) Liberalism and Social Democracy: the former hailing individual and private initiatives, the latter stressing the lasting need for state regulation and support. The presence of other rivals, like conservatism or rightwing populism, triggers Christian Democracy to present its profile sharper than by taking position ‘between’ two political poles. So: what are the typical motives which recommend Christian Democracy above its competitors? Jonathan Chaplin, political theorist knowing this tradition from inside, answers: „Central to the Christian democratic political thought (…) is the priority it attaches to safeguarding the independence of civil society institutions.” [2]

Analysis of this distinctive trait of Christian Democracy will show a number of interrelated motives: the priority of society above its government, the plurality of societal institutions, and more. These motives, and the neo-Calvinist contribution to it, have roots in the general history of Christian practice and thought: not only earlier initiators of Christian politicial action or ideas, but also church life itself [3], and its inspriration in emphases and examples that can be found in both Testaments of the Bible.

In the next sections central motives of Christian Democracy are listed. After this list, the order of a historical narrative is used to present practices and ideas that somehow fuelled Christian Democracy and its neo-Calvinist current. Finally, the lines of this sketchy overview are drawn together, highlighting the neo-Calvinist contribution to the central motives of Christian Democracy.

This overview remains sketchy. It is not a historical study; it does not argue for some causal claims in a history of ideas: ideas usually have many fathers! Aim here is to probe the neo-Calvinist contribution to Christian Democracy adding some preparatory historical background. In this way the novelty and potential of the neo-Calvinist contribution can be assessed. The assessment itself is left to the reader.

Central motives of Christian Democracy

Safeguarding the indepence of societal institutions is a distinctive feature of Christian Democracy, not the only one. This feature itself, however, already harbours a number of motives. It assumes a civil society that (1) is distinct from its government; (2) has more to offer than a private sphere for each citizen, or for private economic initiatives resulting in a ‘market’; (3) consists of a plurality of different types of institutions or organisations, areas or spheres (families, schools, companies, churches, leisure clubs, and so on), all having their own responsibility or vocation within or for society as a whole; (4) is bound with its government into an ordered state by rule of law; (5) has a kind of priority above its government: citizens and organisations can take initiatives and decisions without having to wait for approval by a government (illegal ones of course may show up afterwards in court!); (6) recognises a specific responsibility and vocation in service of society by the government, however limited by the responsibilities of the other spheres of society; (7) should be distinguished from churches (or other ‘worldviewish’ communities), which can be seen as ‘spiritual societies’ functioning at the same time as institutions within civil society.

Other motives of Christian Democracy could be derived from its very name, the combination of Christianity and democracy: Christianity passes on a legacy of Biblical principles and historical (good or bad) examples of how to govern churches and peoples. Pointers are there to, for example, accountability, equality and even voting-by-all-members. Principles formulated by actual Christian Democratic parties in Europe will yield even more motives: justice, stewardship, solidarity, and so on. For clarity however, the focus on the seven motives above will do.

Historical roots (1): From Biblical to Medieval Times

The history of ideas that fuelled Christian Democracy goes back to the origins of life and rule of law as described in the first books of the Bible. The book of Genesis presents God as the Creator of this universe. Point taken: no other absolute rule or power within this world should be recognised! The other books of the Torah contain laws and regulations primarily meant for the people of Israel once settled in the Promised Land. One law (Deuteronomy 17) obliges any future king to read the Torah-laws as daily practice. So: law should be respected above power, right above might. When prophets arose in the name of God and Torah, the prophet Natan rebuked king David (circa 1000 BC) about his recent adulterous and murderous acts – and survived! David didn’t kill him, but broke and repented. Accountability and moral right took position next to power politics and whimsical arbitrariness.

Jesus himself reversed the leadership ideals of his own followers by pointing to his own example of serving others: „Whoever wants to be first must be slave of all” (St. Mark 10:44-45, New International Version). Mutual care and service is seen by St. Paul and St. Peter as vital for the church life – the church labelled even „Body of Christ”, in which all parts have their specific function and no one is superfluous.

Bishop Basil the Great (circa 370) exemplified this attitude of service and broadened its scope to society when he initiated in Cappadocia a shelterhouse that became the first public hospital of the Western world.[4] This xenodocheion became a stepping stone in the monastic tradition. Both in Eastern and Latin Christendom monasteries sprouted as centres of spirituality, learning and practical service for their surrounding societies, and „the first democratically organised institutions in the world. By free elections in which all the brothers participated, abbots were chosen.”[5]

In his De Civitate Dei St. Augustin presented the church as spiritual community in lasting contrast to the „city of man” till the end of world history. Governments of this world at best aspire an earthly kind of peace and justice, which never will be more than a dim reflection of the spiritual peace and justice that finally will be found in the City of God. Although even churches are „mixed societies” of sinners and saints (and usually in-betweens!), he made the point that church members have a double loyalty, and should never submit to any earthly ruler when forced to act against their heavenly King. The relation of Church and State had become a standing topic throughout the Middle Ages and beyond.

Historical roots (2): Calvinist and Catholic voices

Calvin (1509 – 1563) is known for his emphasis on the sovereignty of God, which asks for a life style in daily life that suits Him. Less known is his endorsement of the principle of mutual service not only within church life itself or in church aid for society, but even on common economic life. He saw „the market not just as an «expression of human solidarity», but even as «a sign of the grace of God.»”[6]: it is an exercise in mutual dependence, each contributing with one’s own gift and vocation, together creating a society.

Althusius, syndic of Emden (1604-1638), applied this Calvinist idea of ‘symbiosis’, of living together, on society as a whole („community”, „universitas”), in his Politica (1603, 3rd edition in 1614) [7]: „The members of a community are private and diverse associations of families and collegia [e.g. guilds], not the individual members of private associations.” In his view, institutions or organisations of different types are actors within society in their own right, sharing among each other goods and services.

In the 19th century, the Roman Catholic Pope Leo XIII gave his encyclical „On capital and labor”, Rerum Novarum (1891). He, too, stressed the fundamental role of families and gives the first hints for the principle of „subsidiarity”, without using the term. Section 13 reads: „A family, no less than a State, is, as We have said, a true society, governed by an authority peculiar to itself, that is, by the authority of the father.”[8] It was Pope Pius XI in his Quadragesimo Anno (1931; section 80) that bound the State explicitely to a „subsidiary function”, allowing its intervention in the life of associations at more fundamental levels of society only when they themselves are not able to uphold their lives. [9]

Historical roots (3): Neo-Calvinism

The neo-Calvinist movement originated in the Netherlands at the end of the 19th century, but soon spread to other continents by the fame of Abraham Kuyper (1837-1920)10 and by Dutch emigrants. A number of motives of Christian Democracy are shared by the neo-Calvinism, but not distinctive for neo-Calvinism itself. Concentrating on distinctive motives of neo-Calvinism, its starting point in political reasoning is (1) the sovereignty of God, the Creator of this world, who in Christ Jesus is Lord of Lords and governs world and world history. (2) This sovereignty, God’s will, is to be respected in every area of life – not only in some sacred areas. (3) Areas or ‘spheres’ in civil society like families, companies or churches have their own specific share in this sovereignty, independent (free) from the government: the sovereignty of a father, an employer, a church council is not state sovereignty.

Kuyper introduced the concept of ‘sphere sovereignty’ when he inaugurated in Amsterdam the „Vrije Universiteit” (Free University, 1880). Free: free from influence by the government, and free from control by some church synod or congregation of bishops. The same freedom from intervention by the government or by other spheres of society he claimed not only for churches themselves, but also for families, companies, political parties, and so on.

So for Kuyper „sphere sovereignty” was a sociological or political concept. Herman Dooyeweerd (1894-1977), who studied Law at the Free University, as philosopher of law refined Kuyper’s idea to a full-grown ontology. For every sphere, institution or organisation in society (or whatever entity in reality) he assumed it has a „qualifying function”. He saw similarities in the functioning of, for example, companies and hospitals: in a building employees work, money and materials flow. But within this physical, social and economic functioning („aspects”) Dooyeweerd looks for a leading aspect that „qualifies” this multi-aspectual functioning. For a company, its economic aspect itself is leading: a company is an economic organisation. In a hospital, however, its economy should be in service of a higher level, i.e. of care – and care is, according to Dooyeweerd, an ethical qualification.

What about governments? How does a state relate to citizens, institutions or organisations, to society? Dooyeweerd [11]: „A real State cannot find its qualifying function in any other than the juridical aspect.” Aiming at „public justice” a government should defend or balance the legal rights of citizens, institutions and organisations within its territorory, against each other and against external enemies.

Drawing the lines together

Natan’s rebuke that made king David return to rule of law; the role of churches from the Roman Empire onward; monasteries and Calvinist ‘economical’ life styles: these examples of practices moulded civil societies and modelled views on their relations with governments. The plurality in kinds of institutions and organisations in civil societies has grown. Their claim for a kind of autonomy has been defended differently: in a hierarchical way by the principle of subsidiarity; in a horizontal way by the neo-Calvinist „sphere sovereignty”. This last view of a really, qualitatively pluralistic civil society destroys every picture of society as a bunch of individuals associating in several contingent ways, or as one monolythic, if layered, pyramid with the government (or a spiritual leader) at its top.

Buijs and Chaplin (political theorists) and Goudzwaard (economist) are examples that neo-Calvinism is still providing intellectual inspiration for actual applications in the societies of our globalising world.

Bibliography

ALTHUSIUS,, Johannes, [orig. 1603, 3rd1614], Politica. An abridged translation by Frederick S. Carney , Indianapolis, Indiana: Liberty Fund, 1995.

BERMAN, J. Harold, Faith and Order. The Reconciliation of Law and Religion (Grand Rapids, Michigan; Cambridge UK: Eerdmans, 1993.

BERMAN, J. Harold, Law and Revolution II. The Impact of the Protestant Reformations on the Western Legal Tradition ,Cambridge, Mass.: Belknap, Harvard UP,2003.

BURNSIDE, Jonathan, God, Justice and Society. Aspects of Law and Legality in the Bible , Oxford: Oxford University Press, 2011.

BUIJS, J. Govert „Agapè and the Origins of Civil Society”, in Henk Geertsema, Rik Peels, Jan van der Stoep (eds.) Philosophy Put to Work. Contemporary Issues in Art, Society, Politics, Science and Religion ,Amsterdam: VU University, 2008,

CHAPLIN, Jonathan, Herman Dooyeweerd. Christian Philosopher of State and Civil Society , Notre Dame, Indiana: University of Notre Dame Press, 2010.

DOOYEWEERD, Herman, A New Critique of Theoretical Thought, Vol. I-III + Index , Philadelphia: Presbyterian and Reformed Publishing Co., 1953-1958.

GOUDZWAARD, Bob, VENNEN, van der Mark, HEEMST, van David Hope in Troubled Times. A New Vision for Confronting Global Crises ,Grand Rapids, Michigan: Baker Book House, 2007.

HESLAM, S. Peter Creating a Christian Worldview. Abraham Kuyper’s Lectures on Calvinism, Grand Rapids, Michigan; Cambridge, UK: Eerdmans, 1998.

KUYPER, Abraham [orig. 1899], Lectures on Calvinsim ,Grand Rapids, Michigan: Eerdmans, 1931.

WITTE, John Jr., God’s Joust, God’s Justice. Law and Religion in the Western Tradition ,Grand Rapids, Michigan; Cambridge UK: Eerdmans, 2006.

NOTE

1 Jonathan Chaplin, Herman Dooyeweerd. Christian Philosopher of State and Civil Society (Notre Dame, Indiana: University of Notre Dame Press, 2010), 11.

2 Chaplin, Dooyeweerd, 23.

3 Cf. John Witte Jr., God’s Joust, God’s Justice. Law and Religion in the Western Tradition (Grand Rapids, Michigan; Cambridge UK: Eerdmans 2006), 88-90.

4 Govert J. Buijs „Agapè and the Origins of Civil Society”, in Henk Geertsema, Rik Peels, Jan van der Stoep (eds.) Philosophy Put to Work. Contemporary Issues in Art, Society, Politics, Science and Religion (Amsterdam: VU University 2008), 39-40.

5 Buijs, „Agapè”, 44.

6 Bob Goudzwaard, Mark van der Vennen, David van Heemst, Hope in Troubled Times. A New Vision for Confronting Global Crises (Grand Rapids, Michigan: Baker Book House 2007), 95.

7 Johannes Althusius, Politica. An abridged translation by Frederick S. Carney (Indianapolis, Indiana: Liberty Fund 1995), 40.

8 Leo XIII, Rerum Novarum, http://www.vatican.va/holy_father/leo_xiii/encyclicals.

9 Pius XI, Quadragesimo Anno, http://www.vatican.va/holy_father/pius_xi/encyclicals.

10 Peter S. Heslam, Creating a Christian Worldview. Abraham Kuyper’s Lectures on Calvinism (Grand Rapids, Michigan; Cambridge, UK: Eerdmans 1998), 11-13.

11 Herman Dooyeweerd, A New Critique of Theoretical Thought, Vol. III (Philadelphia: Presbyterian and Reformed Publishing Co. 1957), 434.

ROB A. NIJHOFF – (MSc MTh) a studiat Informatică şi Teologie, actualmente îşi pregăteşte teza de disertaţie pe tema „Order and Reason” (Free Press, Amsterdam).

http://sferapoliticii.ro/sfera/157/art03-Nijhoff.php

Economie heerst in Europa over de politiek (RD) Sander Luitwieler

Mon, 04 Apr 2011 10:58:31 +0200

De maatregelen die op de Europese top gisteren en vandaag besloten zijn, zetten de voor Europa zo kenmerkende diversiteit onder druk, betoogt dr. Sander Luitwieler. Bovendien laten ze zien dat het economische en financiële systeem ons in de greep heeft in plaats van andersom.

De daadkracht die de Europese Unie op dit moment tentoonspreidt als reactie op de economische en financiële crisis is indrukwekkend te noemen. De Europese leiders hebben op de top gisteren en vandaag in Brussel een aantal maatregelen genomen die Europa’s financiële stabiliteit en economische groei en concurrentiekracht moeten vergroten. Het gaat, onder meer, om een versterking van het Stabiliteits- en Groeipact, inclusief strengere begrotingsvoorwaarden en sancties; de versterking van het tijdelijke noodfonds voor de euro, waar Griekenland en Ierland nu geld uit krijgen, en de instelling van een permanent noodfonds, waarvoor het EU-verdrag gewijzigd wordt; en een meer gecoördineerd economisch beleid binnen de eurozone op het gebied van onder andere lonen en pensioenen.

Bij Europese maatregelen keert steeds de discussie terug of er nu wel of niet sprake is van soevereiniteitsverlies en bevoegdheidsoverdracht. Ook tijdens de afgelopen Kamerdebatten weer. Het kan in dit opzicht behulpzaam zijn een onderscheid te maken tussen het overdragen van soevereiniteit, waarbij de lidstaten buiten spel staan en bijvoorbeeld de Europese Commissie het alleenrecht heeft, en het delen van soevereiniteit door de lidstaten gezamenlijk.

Diversiteit

Diversiteit

Bij de op de Europese top genomen maatregelen gaat het niet om overdracht van soevereiniteit, wel om het delen daarvan. Zo heeft de Commissie weliswaar een zelfstandige rol bij het opleggen van sancties in het kader van het Stabiliteits- en Groeipact, maar uiteindelijk beslissen de lidstaten bij meerderheid binnen de Raad van Ministers, waarmee sprake is van het delen van soevereiniteit. Ook beperken de maatregelen de beleidsautonomie, dat is de vrijheid die lidstaten hebben om naar eigen inzicht beleid te voeren.

Vaak wordt binnen de EU gekozen voor het delen van soevereiniteit, met als achterliggende gedachte dat het beter is aan de onderhandelingstafel te zitten dan helemaal niet aan tafel te zitten. Tegenstanders van het delen van soevereiniteit dienen zich dan ook goed te realiseren dat het alternatief hiervoor overdracht van soevereiniteit betekent.

Het is echter belangrijk niet in deze discussie te blijven steken, want het effect van deze maatregelen is hetzelfde: het Europese integratieproces schrijdt voort en leidt –zoals het woord al doet vermoeden– tot meer uniformering en homogeniteit binnen de EU.

Dit is om twee redenen problematisch. In de eerste plaats zet het de voor Europa zo kenmerkende diversiteit onder druk. Van begin af aan is Europa gekenmerkt door diversiteit, met name op religieus, politiek en cultureel gebied. Het zit Europa als het ware in de genen. Langzaam maar zeker heeft Europa geleerd met verschillen om te gaan en die te tolereren. Misschien kan het zelfs leren om verschillen te waarderen en die als een verrijking te zien. Daarvoor is het wel van het grootste belang dat de EU in haar beleid waakt voor knellende uniformiteit en de diversiteit tussen lidstaten en culturen respecteert.

Paradox

In de tweede plaats is het problematisch dat de Europese leiders, laat staan de burgers, de controle over dit proces niet in handen hebben. De economische insteek die aan het begin van het integratieproces is gekozen omwille van verzoening van tot dan toe strijdende staten heeft steeds meer de overhand gekregen. Het politieke systeem is ondergeschikt geraakt aan het economische systeem. De dominantie van de economische dimensie gaat ten koste van sociale en ecologische dimensies. Waarden als solidariteit en duurzaamheid komen hierdoor in het gedrang. Overheden zijn in afnemende mate in staat hier iets aan te doen. In plaats van dat de politiek de economie beheerst, heerst de economie over de politiek.

Hier is sprake van een beheersingsparadox. Globalisering en Europese integratie zijn bij uitstek uitingen van het rationeel-instrumentele streven van de moderne mens naar beheersing van zijn leven en de wereld om hem heen. Maar het gevolg daarvan is dat de lidstaten nu in feite zelf beheerst worden, vooral door het economisme. Je zou kunnen zeggen dat het moderniteitsproject zodoende aan zijn eigen succes ten onder gaat.

Politici en burgers kunnen dus wel verontwaardigd zijn over de voortgaande Europese integratie met alle beperking van soevereiniteit en autonomie van dien, maar dat is niet geloofwaardig zolang we zelf economie en materie belangrijker vinden dan immateriële zaken en waarden.

Sander Luitwieler werkt mede namens het WI aan een groot onderzoek naar de (christelijke) waarden van Europa.

Gert-Jan Segers bij 'Deze Week' (Radio 5)

Mon, 28 Mar 2011 14:10:17 +0200

WI-directeur Segers was zaterdag 26 maart te gast bij het radioprogramma 'Deze Week' van de EO.

Religie is in Nederland ten dode opgeschreven. Althans, dat zeggen Amerikaanse wetenschappers op grond van wiskundig onderzoek. Want, zeggen ze: alleen als een maatschappelijke groepering groeit, is het aantrekkelijk om je erbij aan te sluiten. Voor religieuze groeperingen geldt het tegendeel. Welke tekenen bevestigen de stelling van deze onderzoekers? Welke tekenen van hoop zijn er voor de kerken en voor het christelijk geloof? Naar welke kant slaat de balans door?
Daarover gaan in gesprek: Gert-Jan Segers, Jan Hoek en Arjan Lock. Gespreksleider: Embert Messelink.

De uitzending is hier terug te luisteren.

Lezing Gert-Jan Segers op het CU Bestuurderscongres

Mon, 21 Mar 2011 14:48:54 +0100

Hendrik Pierson. Dominee Hendrik Pierson was een man van het Reveil. Of hij links was of rechts, dat weet ik niet. Maar wat ik wel weet is dat hij in de 19^e eeuw een onvermoeibare strijder was tegen het kwaad van de prostitutie. Hij was de voorzitter van de zogenaamde Middernachtzending. De mensen van deze vereniging probeerden de vrouwen uit de prostitutie te halen en spraken mannen op hun gedrag aan. Het was een missie waarvoor ze soms in elkaar geslagen werden.

Maar het weerhield hen niet om kaartjes uit te delen onder prostituees, met als tekst:

“Wij willen u redden uit den treurigen toestand van zonde en ongeregtigheid waarin gij verkeert. Wij zouden u zoo gaarne een toevluchtsoord bezorgd hebben, waar gij kunt hooren van den Heer Jezus.”

Dat was de bewogenheid van Hendrik Pierson en zijn geestverwanten. Ze waren geraakt door de liefde van Jezus, hadden grote compassie met vrouwen in de donkerste uithoeken van hun samenleving en deden wat ze konden om hen te helpen.

En ze deden meer dan alleen maar evangeliseren. Want die missionaire bewogenheid ging namelijk hand in hand met praktische opvang van vrouwen die de bordelen hadden ontvlucht, en het ging hand in hand met politieke actie. Lokale stadsbesturen kregen petities aangeboden en scherpten soms hun wetgeving aan. In die strijd stonden de broeders en zusters van de Middernachtzending schouder aan schouder met feministen als Aletta Jacobs. Ook zij weigerde te prostitutie normaal te vinden.

De strijd heeft meer dan 50 jaar geduurd. Pas na een halve eeuw van christelijke hulpverlening, maatschappelijke en politieke actie werd de strijd beslecht. In maart 1911, precies 100 jaar geleden, kwam een algemeen bordeelverbod tot stand kwam, en die kwam tot stand door een politieke gelegenheidscoalitie van het christelijke kabinet-Heemskerk en de socialistische oppositie.

Het is een schoolvoorbeeld van hoe christenen daadwerkelijk het verschil kunnen maken. Niet alleen maar christelijke bewogenheid, niet alleen maar gelovig activisme, niet alleen maar politieke strijd en het was niet alleen maar een kwestie van politieke behendigheid. Maar het was de combinatie van dit alles wat dit zo succesvol maakt. Het is een schoolvoorbeeld voor de ChristenUnie.

Hulpverlening zonder een wettelijk bordeelverbod bleef dweilen met de kraan open. Een voorstel voor een bordeelverbod, zonder dat de vrouwen daadwerkelijk geholpen werden, zou kil en koud zijn geweest. En als christenen als Hendrik Pierson het alleen hadden moeten doen, was het ze waarschijnlijk niet gelukt. Dankzij de hulp van feministen en socialisten ging er 100 jaar geleden werkelijk een wissel om in Nederland.

Als we nadenken over de positie van de ChristenUnie dan moeten we dit voor ogen houden. Christelijke betrokkenheid bij de samenleving begint niet bij de politiek. Politieke actie en wetgeving zijn in het ideale geval slechts het sluitstuk.

"Politieke actie en wetgeving zijn in het ideale geval slechts het sluitstuk."

De beweging van de eerste christelijke gemeente is een beweging waar we altijd naar terug moeten. De eerste christenen werden aangeraakt door het evangelie, leefden in een gemeenschap van onderlinge zorg en bemoediging, voelden zich geroepen tot navolging van Christus. En middenin de samenleving staken ze de handen uit de mouwen, werden scholen gesticht en zieken verzorgd, vondelingen opgevangen, aan armen eten gegeven. En ja, waar het mogelijk was, waren ze ook dienstbaar aan het bestuur van het land. Dat is de geschiedenis van de kerk en dat is ook ons verhaal.

Te vaak hebben christenen naar christelijke politici gekeken als degenen die het kwaad uit de samenleving moeten bannen. Bij het aantreden van de ChristenUnie als regeringspartner waren de verwachtingen soms hoog gespannen. Te hoog soms. En des te groter de teleurstelling als blijkt dat de ChristenUnie Nederland niet christelijker kan maken, als wij de publieke opinie over medische ethiek niet eigenhandig kunnen veranderen, niet iedereen weten te overtuigen van het nut van zondagsrust. Het is deze misvatting die ons parten speelt. En het is op dit punt dat we de rol van de ChristenUnie opnieuw moeten herijken.

De ChistenUnie stelt niet veel voor als de woorden die we spreken niet gedekt worden door de daden die we doen. We kunnen pas met recht pleiten voor een striktere abortuswet als de mensen van Siriz (voorheen VBOK) klaar staan om vrouwen in nood te helpen.

We kunnen pas met recht de huidige euthanasiewet bekritiseren, als er huizen zijn als dat van Kuria in Amsterdam waar mensen in de laatste fase van hun leven omringd worden door liefde, aandacht en goede zorg.

De ChristenUnie is pas echt geloofwaardig in haar kritiek op gebrekkig sociaal beleid als christenen in de praktijk mensen de helpende hand bieden. Hoe sterker stichtingen als Present en Hip groeien, hoe meer vrijwilligers er mee doen bij de voedselbank, met des te meer kracht kunnen wij een kabinet en lokale bestuurders aanmoedigen om een fatsoenlijk sociaal beleid te voeren.

En ja, ook nu moeten wij de barricades op tegen de mensonterende toestanden van vrouwenhandel en prostitutie op de Amsterdamse Wallen. Maar dat kan de ChristenUnie alleen als we hand in hand optrekken met de mensen van het Scharlaken Koord en als we behendig genoeg zijn om gelegenheidscoalities te sluiten met socialisten en feministen. Als die er vandaag ten minste nog zijn…

Dit is geloofwaardige christelijke politiek. Die begint bij het hart, het centrum van het geloof, die begint bij Christus. En dat is dan politiek die voortkomt uit christelijke bewogenheid met de naaste en die samen optrekt met christelijke maatschappelijke organisaties als De Hoop, Het Scharlaken Koord, Youth for Christ, EO, christelijke zorg, het christelijk onderwijs.

Zo is de ChristenUnie een verbindingsschakel tussen een dienstbare samenleving en de dienstbare overheid die we nastreven.

En in die positie maken we ons sterk voor de samenleving zodat die werkelijk dienstbaar kan zijn. Vrijheid is daarom ook een cruciale waarde van christelijke politiek. De vrijheid om onbelemmerd het goede te kunnen doen, niet gehinderd door een overheid die aan alle touwtjes trekt, en je alles uit handen neemt, en niet gehinderd door een markt die alles voor het zeggen heeft.

Dit is de christelijk-sociale traditie waarin we staan. Tegenover de maakbare samenleving van sociaaldemocraten, tegenover hun staatsdirigisme dat de burgers alle verantwoordelijkheid uit handen wil nemen, maar ook tegenover een dominantie van de markt die zelfs de zorg en onderwijs zijn wil dreigt op te leggen.

Wij zijn de partij van soevereiniteit in eigen kring, wij zijn de partij van de samenleving. Ik geloof dat mevrouw Peetoom, kandidaat-voorzitter van het CDA het ook weleens over die partij heeft, maar als je surft naar www.partijvandesamenleving.nl dan kom je toch echt bij de ChristenUnie uit.

"Wij zijn de partij van soevereiniteit in eigen kring, wij zijn de partij van de samenleving."

Maar dan moeten we wel steeds waarmaken. Steeds moeten we kritisch naar ons programma en onze voorstellen kijken en nagaan of we geen last hebben van een overheidsreflex. Bezint eer u begint aan weer een subsidie, weer een verbod, weer een taskforce en weer een actieplan. Bij veel problemen in de samenleving, ligt de oplossing ook in de samenleving. Als we ons dat steeds realiseren, mogen we ons inderdaad de partij van de samenleving noemen.

Maar we zouden ons ook Partij van de vrijheid kunnen noemen. Vrijheid voor verantwoord ondernemen, vrijheid voor MKB’ers die van dubbeltjes kwartjes kunnen maken, vrijheid van onderwijs, vrijheid om je talenten te ontplooien, vrijheid om geloof en maatschappelijke betrokkenheid te combineren, vrijheid om je hart te laten spreken in het publieke domein, de vrijheid van godsdienst (niet alleen hier, maar ook in islamitische, autoritaire, communistische landen), vrijheid voor gezinnen.

Door de samenleving te beschermen en de vrijheid van verantwoordelijke burgers te garanderen, weten we ook beter waar de overheid een duidelijke taak heeft en waar de markt frank en vrij zijn werk kan doen. Dan weten we bijvoorbeeld dat het op een daadkrachtige overheid aankomt om criminaliteit te bestrijden, drugs te bestrijden en om prostitutie en mensenhandel tegen te gaan. En dan weten we ook dat onze huizenmarkt wel wat meer marktwerking kan gebruiken. De onbeperkte hypotheekrenteaftrek is een onliberale maatregel die marktverstorend werkt. Maar ik geloof niet dat liberalen in dit opzicht heel erg liberaal zijn. Soms moeten we de samenleving ook terugveroveren op de markt. Denk aan de woningbouwcorporaties die hun oorsprong in de samenleving hebben en via overheidsinterventie uiteindelijk ‘vermarkt’ zijn. Het zou de moeite waard zijn om te onderzoeken hoe de buurten en de verantwoordelijkheid voor de woningen opnieuw in handen van de bewoners kunnen worden gelegd.

Ik zei het al. Onze politiek moet er op gericht zijn dat burgers verantwoordelijkheid kunnen dragen voor hun gezin, voor de school van hun kinderen, de zorg voor hun familie, hun buren, hun kerkelijke gemeente, de voetbalclub en de eetclub. En onze politiek zou erop gericht moeten zijn dat bedrijven de ruimte krijgen om goed met mensen en met Gods schepping om te gaan. Wij zijn een partij van vrijheid.

En voor die vrijheid moeten we pal staan. Juist nu de vrijheid onder druk staat. En daarbij zijn er drie groepen die het op vrijheid hebben gemunt.

Het zijn secularisten die religie achter de voordeur willen houden. Waar zij vrijuit mogen spreken over hun diepste overtuiging, daar moeten christenen en andere gelovigen zwijgen en op geen enkele manier laten merken dat ze gelovig zijn. Vrijheid van onderwijs, vrijheid van levensbeschouwelijke organisaties om hun eigen personeelsbeleid te voeren staan onder druk. En daarin staat de ChristenUnie tegenover secularisten.

Het zijn populisten die de vrijheid van godsdienst willen inperken. Volgens hen hebben Henk en Ingrid altijd gelijk, ook als dat betekent dat de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van onderwijs niet voor moslims en wel voor de rest van Nederland gelden. Daarin staat de ChristenUnie tegenover populisten.

Het zijn islamisten die vrijheid willen gebruiken om de vrijheid van anderen in te perken. Maar vrijheid van godsdienst is geen vrijbrief voor antisemitisme, voor haatpreken, voor verheerlijking van geweld en bedreiging van ex-moslims die bijvoorbeeld christen zijn geworden. Daarin staat de ChristenUnie tegenover islamisten.

Als vrijheid gegarandeerd is, kunnen we maatschappelijk en politiek ons hart laten spreken. Voor mensen die in de knel raken, mensen die gevangen zitten in een verslaving. Voor een verantwoorde omgang met Gods schepping, waarin boeren niet gestraft worden voor goede zorg voor land en dier, maar daar juist voor beloond worden. En dan zullen we de advocaten zijn van dat leven wat voor anderen waardeloos lijkt. Als er dan een nog betere downtest op de markt wordt gebracht, om nog eerder en nog zekerder bij ongeboren kinderen het down-syndroom vast te stellen, dan zijn wij de advocaten van die mensen en mensjes die zelf niet kunnen spreken, maar die net als wij zijn geschapen door God. Dan zijn wij de partij van het leven.

Ik sluit af.

Onze overtuiging is allereerst een zaak van geloof, van navolging van Christus. En onze politiek begint bij de gemeenschap van verantwoordelijke burgers, bij gezin, school, kerk, buurt, een LinkedIn-community, creatieve ondernemers en twitter-vrienden. Bij de dienstbare samenleving, daar klopt ons politieke hart. Daar hoort een overheid bij die zich dienstbaar weet en een markt die moreel begrensd is. Daarmee heeft christelijke politiek een eigen positie, en overstijgt ze de ouderwetse links-rechts tegenstelling. En vanuit die eigen positie zet de ChristenUnie zich in voor de verdediging van de door God gegeven vrijheden en voor bescherming van alles wat leeft.

De ChristenUnie is de partij van de samenleving, de partij van de vrijheid en de partij van het leven.

Zo zijn we niet links en niet rechts, maar zijn we onszelf. Een Unie van christenen. Een partij van mensen die Christus willen volgen en met God, middenin de wereld willen staan.

Ik dank u wel.

Reageren op de lezing kan hier op Opunie.nl

Column Segers: Met God, middenin de samenleving (ND)

Fri, 18 Mar 2011 12:08:02 +0100

Soms wordt de indruk gewekt dat het zetelaantal van de christelijke partijen zoiets is als Gods AEX-index. Verlies van christelijke partijen is dan onmiddellijk een teken van secularisatie. Winst en kabinetsdeelname zouden betekenen dat 'religie weer terug is'. Gelukkig is God groter dan het bescheiden mensenwerk dat confessionele politiek heet. Maar het is ook waar dat de missie van christelijke partijen veel meer omvat dan het streven naar zoveel mogelijk zetels. Bij een discussie over het bestaansrecht van christelijke partijen staat er ook meer op het spel dan alleen maar de toekomst van deze partijen.

Ooit omschreef Dietrich Bonhoeffer het leven van een christen kernachtig als een leven 'met God, in de wereld'. Toen de negentiende eeuwse Britse politicus William Wilberforce na zijn bekering worstelde met de vraag of hij in de politiek moest blijven, of dat hij fulltime God moest gaan dienen, zei een vertegenwoordigster van een antislavernijcomité tegen hem: 'In alle bescheidenheid suggereren wij om beide te doen'. Het was het begin van een lange politieke strijd tegen het onrecht van de slavenhandel.

In Nederland heeft diezelfde christelijke overtuiging geleid tot een rijke traditie waarin het christelijke geloof middenin in de samenleving handen en voeten kreeg. En als we om ons heen kijken, zien we nu prachtig werk van De Hoop, Het Scharlaken Koord, de EO, Youth for Christ, Leger des Heils. Het christelijke geloof maakt inderdaad verschil.

Het is niet de taak van een christelijke organisatie om God er overal bij te halen. Hij is er namelijk al bij nog voordat wij erbij zijn. Als Immanuël zijn naam is, dan is God er ook bij als we ons middenin een economische crisis bevinden, als sociale spanningen oplopen, als ons verbruik van energie ons voor steeds grotere problemen plaatst. Maar dat betekent ook dat als God er bij is, zijn kinderen niet mogen achterblijven. Jezus ging praten met de moslims van zijn tijd, werd vrienden met corrupte belastingambtenaren en gebruikte de maaltijd met vrouwen van lichte zeden. En als we Hem willen volgen, dan zijn we geroepen om met Hem, middenin de wereld te staan.

Christenen hebben in de samenleving veel te delen. Hun tijd, liefde, betrokkenheid, maar zeker ook hun hoop. God heeft niet alleen beloofd erbij te zijn, Hij heeft ook beloofd alles nieuw te maken. Mensenhandel, honger, ziekte, eenzaamheid, sociaal chagrijn, uitputting van de aarde, het zal allemaal voorbij zijn als God een heel nieuw begin maakt. Daarom zijn christenen mensen van de hoop. Zij geloven dat aardse ellende niet het laatste woord heeft en God nu al op een bijzondere manier de dingen kan recht zetten.

Bonhoeffer heeft het einde van de oorlog niet gehaald, maar stierf als martelaar met de hoop op het eeuwige leven. Wilberforce heeft vlak voor zijn dood nog net wel gezien dat zijn lange strijd tegen slavernij werd beloond. Beiden waren mannen van de hoop. En als er nu ergens behoefte aan is, dan is dat het wel. Meer dan ooit is ons duidelijk dat er sprake is van een multicultureel drama, van een overbelaste overheid, eenzame mensen, kinderen in de knel, te dure zorg, van wereldwijd onrecht. We weten goed wat er aan schort, maar waar we naar snakken is een perspectief, is politiek van hoop. Christenen die middenin de samenleving staan, kunnen daar de belichaming van zijn. En anders dan in de periode van tijdens en na de verzuiling, is er een grotere onbevangenheid en openheid voor een christelijke inbreng in het publieke debat.

Een christelijke maatschappelijk en politieke inbreng is nodig en mogelijk. Maar paradoxaal genoeg wordt voor veel christenen hun geloof meer een privézaak dan iets wat ook in de politiek en de samenleving gestalte krijgt. Een politieke keus wordt eerder gebaseerd op een enkel standpunt dan op een overtuiging, heeft meer met een mening te maken dan met geloof. En dan staat er dus meer op het spel dan de zetels van christelijke partijen. Waar het naar mijn overtuiging nu op aan komt, is een hernieuwde keus om met God middenin de samenleving te staan, Christus te volgen en daar te doen wat je kunt. Een christelijke partij helpt om die missie levend te houden en om meer te doen dan je in je eentje had gekund.

Deze column verscheen in het Nederlands Dagblad van 18 maart 2011. Het is ook hier te vinden op de site van het ND.

Foto's Expertmeeting Europa

Tue, 15 Mar 2011 17:00:45 +0100

Vrijdag 11 maart presenteerde Sander Luitwieler in een volle zaal het eerste deel van zijn project over Europa.

Het ND verslag van de middag is ook hier te vinden.

ChristenUnie deed weinig aan herstel van vertrouwen (ND)

Mon, 14 Mar 2011 08:45:25 +0100

De Nunspeetse wethouder Nico Schipper constateert, als bewoner van de biblebelt waar de ChristenUnie juist in traditionele bolwerken op 2 maart het meest verloor, dat er onduidelijkheid is over de positie van de ChristenUnie. ‘De partij moet zich de vraag stellen hoe het komt, dat in de beleving van veel kiezers de ChristenUnie stelt dat het nieuwe kabinet kwalijker is dan D66’, zegt Schipper, voorzitter van de werkgroep die de Tweede Kamerverkiezingen van juni vorig jaar valueerde.

Maar met het oog op de Provinciale Statenverkiezingen ziet Segers ook dat een deel van de achterban moeite heeft met de toon die de ChristenUnie aanvankelijk had ten opzichte van het huidige kabinet. ‘De ChristenUnie had terecht kritische vragen ten aanzien van het minderheidskarakter, maar heeft vervolgens wel gezegd dat het kabinet op de daden zal worden beoordeeld. Dat is echter minder goed overgekomen bij onze kiezers, waarvan een belangrijk deel wil dat deze regering gewoon nog even doorgaat. Van die mensen is een deel uitgeweken naar vooral CDA en SGP, omdat ze totaal niet zitten te wachten op nieuwe verkiezingen met bijbehorend gedoe. Ik geloof echter niet dat die kiezers voorgoed verloren zijn voor de ChristenUnie.’Ook Nico Schipper zegt dat ‘we nog wel een paar keer zullen moeten herhalen dat dit kabinet fair zal worden beoordeeld, voordat die boodschap overkomt’. ‘De ChristenUnie moet duidelijk maken dat de ideologie van D66 heel ver bij ons vandaan staat, en dat we evenals bijvoorbeeld de SGP de voorstellen van het kabinet op de inhoud beoordelen.’

Voor Schipper was de uitslag van de ChristenUnie bij de Provinciale Statenverkiezingen ‘eigenlijk niet zo’n grote verrassing’. ‘Het beeld lijkt heel erg op dat van vorig jaar. Vertrouwen gaat te paard en komt te voet. Er was weinig tijd om aan herstel van vertrouwen te werken, maar er is ook weinig aan gedaan. Het is nu de hoogste tijd om te laten zien dat we leren van onze fouten.’ Schipper vindt dat de partij moet oppassen de uitslag van 2 maart makkelijk te accepteren. ‘Het laatste wat we nu moeten doen is allerlei verklaringen aandragen. Onze achterban ervaart de uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen als pijnlijk en teleurstellend, en maakt zich zorgen. Er moet nu werk gemaakt worden van de aanbevelingen in het evaluatierapport. Het is op dat front veel te stil.’

Zijn devies is dat de ChristenUnie vooral duidelijk moet maken waar ze voor wil staan: ‘Wat zijn onze diepste motieven om politiek te bedrijven en hoe kunnen we die delen met de achterban? stemmenwinst moet daarbij niet onze focus zijn. Als we herkenbaar zijn als navolgers van Christus, wekt dat vertrouwen en dan zien we vanzelf welke mensen zich bij ons aansluiten.’

Ook Gert-Jan Segers gelooft dat in een sterk christelijk profiel de toekomst voor de ChristenUnie ligt. ‘Onze achterban denkt heel divers over thema’s als duurzaamheid en sociaal-economische vraagstukken. Sommigen willen het linkser, anderen rechtser. Daarom moeten we niet zozeer met onze concrete resultaten de boer op gaan, maar laten zien dat we christelijke politiek bedrijven vanuit een kloppend hart. Alleen zo kunnen we voor verbinding zorgen in de breedte van onze achterban.’

Verder denkt hij dat de ChristenUnie niet meer moet spreken over het christelijk-sociale profiel van de partij. ‘Dat is ontzettend jammer, want de hele christelijke politiek komt uit die traditie. Maar ik zie in dat het moeilijk is om aan het predikaat vast te houden; het is vervuild geraakt. We bedoelen er geen linksige politiek mee, maar die geur heeft het wel.’ Ook Segers zegt dat de partij af moet van de uitstraling dat D66 minder erg is als de PVV. ‘Niet omdat we een hekel hebben aan de mensen van D66, maar omdat wat de visie op mens en samenleving betreft, de kloof met die partij het diepst is. Anders gezegd: de ChristenUnie gedijt het best tegenover D66.’ <

Gerard Beverdam nd.nl

Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de partij, herkent Schippers waarneming. ‘Het vertrouwen staat onder druk bij een deel van de achterban, juist in plaatsen als Woudenberg, Bunschoten en Urk met hun grote volkskerken, waar de ChristenUnie altijd zeer goed vertegenwoordigd is geweest.’ Segers schrijft het tanende vertrouwen toe aan de periode van de kabinetsdeelname van zijn partij, ‘waarin we minder uitgesproken konden zijn’. ‘Mensen vragen zich af: staat de ChristenUnie nog wel voor datgene waar ze altijd voor heeft gestaan?’ Maar met het oog op de Provinciale Statenverkiezingen ziet Segers ook dat een deel van de achterban moeite heeft met de toon die de ChristenUnie aanvankelijk had ten opzichte van het huidige kabinet. ‘De ChristenUnie had terecht kritische vragen ten aanzien van het minderheidskarakter, maar heeft vervolgens wel gezegd dat het kabinet op de daden zal worden beoordeeld. Dat is echter minder goed overgekomen bij onze kiezers, waarvan een belangrijk deel wil dat deze regering gewoon nog even doorgaat. Van die mensen is een deel uitgeweken naar vooral CDA en SGP, omdat ze totaal niet zitten te wachten op nieuwe verkiezingen met bijbehorend gedoe. Ik geloof echter niet dat die kiezers voorgoed verloren zijn voor de ChristenUnie.’Ook Nico Schipper zegt dat ‘we nog wel een paar keer zullen moeten herhalen dat dit kabinet fair zal worden beoordeeld, voordat die boodschap overkomt’. ‘De ChristenUnie moet duidelijk maken dat de ideologie van D66 heel ver bij ons vandaan staat, en dat we evenals bijvoorbeeld de SGP de voorstellen van het kabinet op de inhoud beoordelen.’

door Gerard Beverdam

Dit artikel verscheen eerder in het Nederlands Dagblad van 12 maart 2011.

Verslag Expertmeeting Europa: 'Europa was niet zo heel christelijk' (ND)

Mon, 14 Mar 2011 08:42:51 +0100

Wie nadenkt over de bijdrage van het christendom aan Europa, moet erkennen dat Europa helemaal niet zo christelijk is geweest. ‘Hoeveel geslaagde experimenten met christelijke politiek kennen we eigenlijk uit het verleden?’Dat hield theoloog Stefan Paas de ChristenUnie gisteren voor. De partij is een project begonnen, waarin het studie doet naar de positieve bijdrage van het christendom aan de waarden in Europa. ‘We hebben vaak kritisch gekeken naar de samenballing van macht in Brussel’, stelde Gert-Jan Segers van het wetenschappelijk bureau. ‘Nu willen we bezien welke positieve waarden we in Europa delen en op zoek gaan naar de betekenis van het evangelie voor ons continent, dat toch bezaaid ligt met kerken.’

Namens de ChristenUnie is politicoloog Sander Luitwieler deze studie begonnen. ‘Het is opvallend hoe belangrijk het christendom geweest is voor de vorming van de Europese cultuur, vooral als het gaat om waarden. Dit verhaal verdient het om gereconstrueerd en verteld te worden’, aldus uitwieler. Christelijke deskundigen hielden de ChristenUnie gisteren echter voor dat het christendom niet zomaar allerlei positieve waarden in Europa kan opeisen. Stefan Paas vroeg zich af, of er wel een christelijk Europa is geweest. ‘Er was sprake van massale doop, christelijke ritualisering van de macht, een nagenoeg monopolie van christelijke kerken, christelijke politieke programma’s als zondagsrust. Maar was dit christelijk in de zin dat het gestempeld werd door de navolging van Jezus Christus?’

Gruweldaden

Volgens Paas heeft het christendom in de geschiedenis van Europa zowel edelmoedigheid als gruweldaden gelegitimeerd, maar is er voor dat laatste te weinig oog. ’Ik kom bij christelijke politici zelden tegen dat ze zich diepgaand bezinnen op de vaak treurige resultaten van christelijk machtsstreven in Europa’s verleden.’ Paas kreeg bijval van anderen. Volgens de Amsterdamse filosoof Govert Buijs kent het christendom verschillende tradities. Eén die macht altijd rechtsreeks met God verbond en één die de staatsmacht juist wilde begrenzen. ‘Nu stellen we vast dat die tweede het gelijk aan haar zijde heeft.’

Ook de Vlaamse theoloog Patrick Nullens vroeg zich af of het christendom waarden als gelijkheid wel kan claimen. ‘Veel humanisten en mensen die zich aan de katholieke hiërarchie ontworsteld hebben, zullen u daarin tegenspreken.’Sander Luitwieler hoopt eind dit jaar zijn onderzoek naar ‘de Europese cultuur en haar waarden’ af te ronden. <

Dit artikel verscheen in het Nederlands Dagblad van 12 maart 2011.

ChristenUnie is in islamdebat de verlegenheid voorbij (RD)

Mon, 14 Mar 2011 08:43:21 +0100

De ChristenUnie heeft geen slap, maar een helder en duidelijk doordacht standpunt over de islam, reageert Gert-Jan Segers op P. F. Koops (RD 7-3). De rechtsstaat moet beschermd worden, maar de islam als godsdienst mag niet met politieke middelen worden bestreden.

De ernst waarmee de ChristenUnie de bezinning op de komst van de islam ter hand heeft genomen, staat in contrast met de stilte hierover in andere partijen. Het is op z’n zachtst gezegd curieus dat het Spakenburgse raadslid Koops in deze krant de indruk wekte dat de bezinning binnen de ChristenUnie nog zou moeten beginnen. Er zijn door de ChristenUnie talloze lokale bijeenkomsten georganiseerd, het Wetenschappelijk Instituut heeft een congres gehouden, er is een islamstudie verschenen en de interne bezinning is nooit gestopt. En terecht. De komst van de islam en de integratie van moslims zijn een grote sociale kwestie in onze tijd.

Als het over de islam gaat, zijn de verschillen tussen de ChristenUnie en de PVV groot, maar toch anders dan Koops suggereert. Voor christenen is de confrontatie met de islam namelijk veel ingrijpender dan die voor de PVV is. Voor de PVV is de islam slechts een politieke ideologie die de westerse vrijheid bedreigt. Maar voor christenen is de islam een ontkenning van het hart van het Evangelie. Ons geloof staat of valt met het belijden dat Jezus Christus de Zoon van God is, dat Hij is gestorven aan het kruis en weer is opgestaan. Door dat te ontkennen is de islam veel meer dan alleen maar een politieke ideologie die ons niet aanstaat. Ten diepste is er sprake van een geestelijke strijd tussen het Evangelie en de islam die daar haaks op staat. Die strijd kan nooit met politieke middelen gevoerd worden.

In de politieke praktijk is de ChristenUnie ook niet van de symboolpolitiek. Wij willen niet eerst belasting heffen op een hoofddoekje om vervolgens datzelfde hoofddoekje in de bus te verbieden. Een vraag naar dat hoofddoekjesverbod leverde in een recent tv-debat ook gehakkel op van de PVV-lijsttrekker voor de Eerste Kamer, de Graaf. Hij had waarschijnlijk ook zelf door dat het een nogal onzinnig voorstel is.

Maar de politieke verschillen zijn nog principiëler. De ChristenUnie wil geen onderscheid tussen eerste- en tweederangsburgers met meer en minder rechten. Dan zouden wij moslims hier gaan behandelen zoals christenen in islamitische landen worden behandeld en tasten we de fundamenten van de rechtsstaat aan. Hoe kunnen we met goed fatsoen het bijzonder onderwijs verdedigen als we anderen die vrijheid misgunnen? En hoe kunnen we met goed recht opkomen voor vervolgde christenen in islamitische landen als we in ons eigen land de godsdienstvrijheid van moslims inperken?

Laat helder zijn dat onze inzet voor de rechtsstaat inzake de islam twee kanten heeft. De rechtsstaat creëert allereerst binnen de grenzen van de wet vrijheid voor alle overtuigingen. Niet alleen voor die ons bevallen, maar ook voor geloofsovertuigingen die ons door de ziel snijden. Koren en onkruid groeien tegelijk op en het oordeel zal aan God zijn, zegt Jezus in Mattheüs 13. Een overheid moet daarom uiterst terughoudend zijn in zaken van geloof en ongeloof, maar moet des te scherper optreden in zaken van recht en onrecht.

De rechtsstaat biedt dus niet alleen vrijheid, maar trekt tegelijk ook scherpe grenzen. Antisemitisme, oproepen tot haat en geweld, agressie ten opzichte van ex-moslims, ze zijn ontoelaatbaar. Daarin staat de ChristenUnie een steviger beleid voor dan nu vaak gangbaar is. Als bijvoorbeeld joden in Amsterdam en christenen in Egypte worden aangevallen, moeten zij in ons hun bondgenoot vinden in de strijd tegen dit onrecht.

De laatste mistaxatie van Koops betreft de notie die senator Kuiper onlangs inbracht. Kuiper gaf aan dat er nooit sprake kan zijn van shariarecht in onze democratische rechtsstaat. Dat was geen oprisping voor de verkiezing, maar een diepe overtuiging dat vrijheden niet misbruikt mogen worden om de vrijheid en rechten van anderen teniet te doen. Dat geldt voor islamisten als zij onderscheid willen maken tussen moslims en niet-moslims, maar evenzeer voor populisten. Dan wordt duidelijk dat noch voorstellen uit populistische hoek om bijvoorbeeld tot een Koranverbod te komen, noch islamitische rechtsnormen die strijden met de rechtsstaat publieke betekenis kunnen krijgen. De ChristenUnie wil nagaan hoe onze vrijheden beter beschermd kunnen worden tegen mogelijk misbruik en komt met initiatieven daartoe.

De komst van de islam naar Nederland is in veel opzichten een ingrijpende ontwikkeling. Maar die vraagt niet om symboolpolitiek, maar om principiële en doordachte politiek. De ChristenUnie is in dit debat de verlegenheid voorbij. Ik zou daarom graag met Koops in zijn thuishaven Spakenburg verder het debat willen aangaan. Ik hoop dat hij die handschoen oppakt.

De auteur is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie.

Dit artikel verscheen op 10 maart 2011 in het Reformatorisch Dagblad. Het artikel kunt ook hier vinden.

Column Gert-Jan Segers: Brengt de Arabische lente iedereen vrijheid? (CV Koers)

Mon, 07 Mar 2011 14:12:34 +0100

Het Midden-Oosten schreef de afgelopen weken geschiedenis: het volk kreeg een stem. Maar de vraag is: geldt de herwonnen vrijheid óók voor de niet-islamitische minderheden?

De Arabische wereld heeft van de vrucht van vrijheid gegeten en zal daarom nooit meer worden wat ze was. Een groeiend aantal Arabieren staat nu voor de keus van goed en kwaad. En kwaad betekent bijvoorbeeld dat in een Arabische democratie nu ook islamisten via de stembus aan de macht kunnen komen om daarna de islamitische wetgeving, de sharia, tot grondwet te verheffen. Het is de nachtmerrie van Arabische christenen, van het Westen en uiteraard ook van Israël. Maar landen als Egypte en Tunesië zouden zich nu ook kunnen ontwikkelen tot een volwassen rechtsstaat met politieke vrijheid en godsdienstvrijheid. We kunnen op die laatste, goede keus hopen, maar ondertussen is het de vraag of het daar ooit van kan komen. Kan de islam samengaan met vrijheid en democratie?

Dat we getuigen zijn van een historische omwenteling is duidelijk. Lang was het dood tij in de Arabische wereld. Het waren samenlevingen die gedomineerd werden door mastodonten die het pluche alleen maar aan hun zonen wilden afstaan. Het was een regio waarin politiek debat ontbrak, media door de staat gemuilkorfd waren en waar apathische burgers alle hoop op verbetering al lang geleden hadden verloren. En het was een wereld waarin christenen op z’n best tweederangsburgers waren, maar vaak vervolgd werden. Een regio zonder vrijheid en hoop. In de jaren dat ik in Egypte woonde, merkte ik niets van een aankomende revolutie. Egyptenaren bogen gedwee hun hoofd onder de heerschappij van de farao’s. Steeds haalden ze hun schouders op als hen naar hun politieke mening werd gevraagd. Maar na Tunesië kregen ze hoop en rechtten ze de rug. Arm en rijk, religieus en seculier, moslim en christen, gezamenlijk lukte het hun om Mubarak weg te krijgen en het lot van Egypte niet langer in de handen van een kliek machthebbers te leggen. Zelfs in de landen waar nog geen opstand is uitgebroken – zoals Syrië en Saoedi-Arabië – weten machthebbers wat hun te wachten staat als ze het verlangen van hun bevolking naar vrijheid blijven frustreren. Het zal in het Midden-Oosten en Noord-Afrika nooit meer worden zoals het was. Het volk heeft een stem gekregen.

Superieur systeem

Het verlangen van de mensen op het Tahrirplein in Caïro en in de straten van Tripoli laat zien dat vrijheid en democratie ook op het Midden-Oosten een onweerstaanbare aantrekkingskracht uitoefenen. Westerlingen voelen ongemak bij die constatering, alsof hun politieke systeem superieur zou zijn. Maar de Arabieren spreken voor zichzelf: zij willen vrijheid zoals het Westen die heeft. Respect voor individuele waardigheid en de vrijheid te beslissen over het bestuur van het land; het zijn universele verlangens die in de democratische rechtsstaat het best gewaarborgd blijken. De vrijheid die wij hier hebben, is de hoop van de meeste Arabieren. Nu lijkt hun hoop vervuld te kunnen worden. Ook de meest overtuigde moslims – tot aan de leden van de Moslimbroederschap – hebben hun mond vol van vrijheid en democratie.

Arabische machthebbers hebben het Westen steeds voor de keus geplaatst: steun ons of anders komen moslimextremisten aan de macht. Steeds kozen de VS en Europa voor stabiliteit boven vrijheid en mensenrechten. Nu is er de kans een andere keus te maken en het Midden-Oosten te helpen de vrijheid te omarmen waar het al zo lang op hoopt. Maar in deze fase – en juist in het Midden-Oosten – is het cruciaal om te benadrukken dat het houden van verkiezingen niet de ultieme uiting van vrijheid is. Democratie zélf is niet heilig en leidt niet automatisch tot een vreedzame samenleving. Die tragische misvatting duikt steeds weer op, zeker in relatie tot het Midden-Oosten.

De angst van Egyptische christenen

De publicist Ian Buruma schreef onlangs in NRC Handelsblad dat een mogelijke overwinning van de Moslimbroeders een zaak is van de Egyptenaren zelf. Analisten, zoals Bertus Hendriks van Instituut Clingendael, wijzen op het feit dat de Moslimbroederschap democratische verkiezingen wil en de invoering van de sharia laat afhangen van de keus van het volk. Dat klinkt democratisch en dat is het ook. Maar waar geen rechtsstaat is die aan de democratie voorafgaat, daar dreigen minderheden door de meerderheid vermalen te worden. Dat is ook nu de angst van Egyptische christenen. In tegenstelling tot Nederlandse studeerkamergeleerden koesteren zij een diep wantrouwen ten aanzien van de Broederschap. Deze ervaringsdeskundigen kijken niet naar mooie verklaringen, maar weten dat ze zonder een rechtsstaat ook in een democratie als minderwaardige burgers kunnen eindigen. Om nog maar te zwijgen over het dreigende lot van hen die de islam willen verlaten.

Ook de verkiezingsoverwinning van Hamas in Gaza wordt regelmatig aangevoerd als een uiting van westerse hypocrisie. Want daar werden vrije verkiezingen gehouden en toen de uitslag ons niet beviel, werd Gaza geïsoleerd. Het zou het toonbeeld van een dubbele westerse moraal zijn. Maar dat is het niet. Het is juist het toonbeeld van één moraal: die van de democratische rechtsstaat waarin minderheid en meerderheid, moslim en christen, allemaal voor de wet gelijk zijn. Voor Hamas was de verkiezingsoverwinning de vrijbrief om af te rekenen met de tegenstanders: de politieke verzetsorganisatie Fatah. Maar in een rechtsstaat staan hogere waarden centraal dan de wil van de meerderheid en heeft 51 procent van de bevolking niet het recht om de andere 49 procent het leven zuur te maken. De grote lakmoesproef voor de mate van vrijheid in het nieuwe Midden-Oosten is dan ook niet of er vrije verkiezingen komen – uiteraard zijn die ook nodig – maar veel meer of de islamitische meerderheid de niet-islamitische minderheid dezelfde rechten en plichten geeft als de meerderheid.

Gouden Eeuw

Veel moslims in het Midden-Oosten leven tussen het verlangen naar westerse vrijheid en het heimwee naar de Gouden Eeuw van de islam. Het was de tijd voor de vijftiende eeuw, toen de islamitische beschaving toonaangevend was en het Westen in de islam zijn politieke en militaire meerdere moest erkennen. Dat heimwee stond in 1928 aan de wieg van de Egyptische Moslimbroederschap. Het was het verlangen naar de terugkeer van de kalief – de islamitische heerser – en naar een islamitisch wereldrijk dat alle andere beschavingen de baas is. Juist toen het Turkije van Atatürk de moderniteit omarmde en het kalifaat afschafte, was bij de founding father (en grootvader van de Zwitserse filosoof Tariq Ramadan) Hassan Al-Banna en zijn Moslimbroeders het heimwee naar islamitische glorie sterker dan het verlangen naar westerse vrijheid.

Al-Banna’s belofte dat vervlogen tijden kunnen terugkeren resoneert nog altijd in de harten van miljoenen Arabische moslims. De leus van de Broeders – ‘Islam is de oplossing’ – raakt bij velen een gevoelige snaar. Het heeft geleid tot een merkwaardige en ongemakkelijke verhouding tussen het Westen en een groot deel van de islamitische wereld. Er is bewondering voor de democratische vrijheid in het Westen, maar ook een weerzin tegen cartoonisten, filmmakers en politici die van die vrijheid gebruikmaken. Een taxichauffeur in Caïro vertelde me dat hij blij was dat ik geen Amerikaan was omdat Amerika zo slecht was. Toen ik hem zei dat ik hem aan een ticket en een verblijfsvergunning voor de VS kon helpen, keek hij me hoopvol aan. Hij verlangde naar het land dat hij zei te haten.

De dominante interpretatie van de islam helpt niet bij de ontwikkeling van een democratische rechtsstaat. Bekering van moslims tot het christendom leidt in het Midden-Oosten in de meeste gevallen tot intimidatie en soms zelfs tot doodsbedreiging en moord. Onlangs presenteerde Open Doors de ranglijst van landen waarin christenen het meest vervolgd worden. De dominante aanwezigheid van islamitische landen op die ranglijst spreekt boekdelen. Invoering van de sharia zou leiden tot een rechtsongelijkheid tussen mannen en vrouwen, moslims en christenen. Voor Geert Wilders en sommige christenen zijn die feiten en een aantal onaangename teksten uit de Koran voldoende om te concluderen dat het nooit wat kan worden tussen moslims en vrijheid. In Wilders’ wereldbeeld is de islamitische wereld een gevangene van haar verleden en zijn moslims gedoemd tot onvrijheid en Arabische christenen veroordeeld tot een eindeloze achterstelling. Dat betekent ook dat iedere dialoog zinloos is, elk gesprek met een moslim verspilde moeite is en Arabische christenen nooit geholpen kunnen worden. Een troosteloze conclusie waar ik niet aan wil.

Democratische lente

De geschiedenis, waarin God regeert, kent haakse bochten waarbij een Berlijnse Muur opeens om blijkt te kunnen vallen, miljoenen Chinezen het Evangelie omarmen en India en Brazilië van ontwikkelingslanden in economische tijgers kunnen veranderen. Zo bevindt het Midden-Oosten zich nu op een kruispunt waarop de islamitische wereld opnieuw haar relatie tot vrijheid en democratie moet bepalen. Het Arabische verlangen naar vrijheid is daarbij intens en oprecht. Vele Arabieren waren bereid om hun leven daarvoor te geven. Daarom is het nu niet de tijd voor cynisme en fatalisme. Het is de tijd om Arabieren duidelijk te maken dat ze in het Westen een bondgenoot hebben in de groei naar een rechtsstaat waarin het op geen enkele manier uitmaakt welke geloofsovertuiging je hebt. Het is meer dan ooit de tijd om de dialoog met moslims te zoeken en duidelijk te maken dat vrijheden niet slechts een deel van de bevolking toekomen, maar álle burgers. Dat godsdienstvrijheid een vrijheid is van zowel moslims in Europa als christenen in het Midden-Oosten.

De Arabische wereld kent een democratische lente, waarbij de bevolking zich steeds minder de mond laat snoeren. Het eten van de vrucht van vrijheid kan inderdaad uitmonden in een dramatische keus voor onderdrukking van minderheden, zoals de christelijke. Het verleden, waarbij de islam tot veel onvrijheid heeft geleid, tempert de euforie. En zolang het heimwee naar de islamitische heilsstaat sluimert, is er het risico dat de herwonnen vrijheid van de islamitische meerderheid voor de niet-islamitische minderheid omslaat in onvrijheid. Daarom is het Westen het aan zichzelf en de Arabische christenen verplicht om de landen in het Midden-Oosten de helpende hand te bieden bij de eerste wankele stappen op weg naar een vrije en democratische rechtsstaat. Laat onze hoop sterker zijn dan onze angst.

Het artikel op cvkoers.nl

Column Gert-Jan Segers: Waarom ik stem wat ik stem

Tue, 01 Mar 2011 13:19:27 +0100

Voor de website opunie.nl heeft de directeur van het WI, Gert-Jan Segers, het volgende stuk geschreven.

Waarom ik stem wat ik stem

Ik heb een paar helden. William Wilberforce is er zo een. Een gladde prater in het Britse Lagerhuis die na zijn bekering als eenmansfractie tegen slavernij ging strijden. Een politieke activist die een leven lang vocht tegen de gevestigde belangen van zijn tijd. En maar een paar dagen voor zijn dood gunde God hem de zoete smaak van een politieke overwinning. Het was het einde van de slavenhandel.

Dietrich Bonhoeffer. Nog zo’n onaangepaste christen, die tegen de stroom in, Christus navolgde. Waar brave Duitse christenen hem vroegen om een beetje redelijk te blijven en de zaken niet op de spits te drijven, wist hij wat hem te doen stond. Hij probeerde een stok tussen de spaken van Hitlers moordmachine te steken en bekocht dat, april 1945, met de dood. Hij werd een martelaar waar na de oorlog beschaamde gelovigen zich met terugwerkende kracht aan op konden trekken.

In de bijbel figureren ook gelovigen die – huns ondanks – een heldenrol speelden te midden van politieke intriges. Obadja was een Secretaris-Generaal aan het Ministerie van Algemene Zaken van Koning Achab. Hij hield 120 profeten in leven. Esther gebruikte haar positie om een heel volk te redden. Daniel was een minister-president van zo’n beetje alle heidenen en leefde met God, middenin een politieke leeuwenkuil.

Het geheim van deze mensen was niet dat ze een speciaal DNA hadden. Niet dat ze op een goede dag besloten om een held te worden. Ze deden alleen wat ze konden, met de middelen die ze hadden, voor de zaak waar God ze toe riep.

Wij hebben onze eigen problemen. Niet even ingrijpend als slavenhandel, een moorddadige dictator of een kwaadaardige koning. Maar hier en nu gaat het bijvoorbeeld om menselijke waardigheid, zorg voor Gods schepping, godsdienstvrijheid, een haperende economie, een licht ontvlambare multiculturele samenleving. Ook wij hebben politieke slangenkuilen. Het zou mooi zijn als er mensen zijn die, met God, er middenin gaan staan om te doen wat ze kunnen.

Wat wij kunnen, is woensdag stemmen. Dat kan op mensen die ook in de politiek Christus willen volgen. Ik kan niet garanderen dat het altijd helden zijn, dat ze nooit de plank mis slaan, ik weet niet zeker of ze een hoofdrol in de Staten en de Senaat zullen vervullen. Maar het zijn wel mensen die hun hart willen laten spreken. En willen laten zien dat geloof ook in de politiek verschil maakt.

Ik maak woensdag mijn keus, uit overtuiging.

http://opunie.nl/opinie/waarom-ik-stem-wat-ik-stem/

Segers bij 'Door de Wereld' (NL2), 'Dit is de Dag' (Radio1), en Deze Week (Radio5)

Mon, 28 Feb 2011 17:35:01 +0100

Directeur van het WI, Gert-Jan Segers, was de laatste dagen te gast in de media.

1. Afgelopen zaterdag, 19 februari, zat hij aan tafel bij Andries Knevel in 'Door de Wereld' om te spreken over de situatie in Egypte. De aflevering kunt u hier terug kijken. Het gesprek begint na 12 minuten.

2. En dinsdag 22 februari was hij weer te horen bij 'Dit is dag':

Het dagelijkse appeltje wordt geschild door Gert-Jan Segers, directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie. Segers bebatteert met George Harinck, directeur van het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, over partijvorming op levensbeschouwelijke grondslag. Harinck vindt het niet meer van deze tijd om bijvoorbeeld nog christelijke (of islamitische) partijen op te richten. Segers vindt dat levensbeschouwelijke partijen nog steeds een positieve rol in ons politieke bestel spelen.

Het gesprek kunt u hier terug luisteren.

3. Over hetzelfde onderwerp was Segers op zaterdag 26 februari te gast in 'Deze week':

Historicus George Harinck zwengelde de discussie weer eens aan: is er nog bestaansrecht voor christelijke politieke partijen? Vinden christenen in deze tijd niet steeds makkelijker hun weg naar andere partijen? Met de provinciale verkiezingen voor de deur praten we over christelijke politiek in een post-christelijke samenleving. Aan tafel: Gert-Jan Segers van het wetenschappelijk bureau van de ChristenUnie, Koert van Bekkum van de hoofdredactie van het Nederlands Dagblad en Arjan Lock, directeur van de Evangelische Omroep. Gespreksleider: Embert Messelink.

Dat gesprek kunt u hier vinden.

Column Segers: Egypte en de hand van God (ND)

Fri, 18 Feb 2011 10:29:43 +0100

Nog maar een maand geleden had ik de sprong van het geloof nodig om nog een beetje hoop te houden voor het Midden-Oosten.
In een grotendeels sombere column schreef ik dat de islamitische wereld was als een zwart gat waarin elke poging tot verandering in het niets verdween. Het was mijn geloof dat me hoop deed houden voor de ‘lege kribbe’. Die geloofssprong was geen wanhoopsdaad. Daarvoor heb ik al te veel van Gods werk in het Midden-Oosten gezien. Daarvoor zijn er al te veel mensen die via dromen, Bijbellezen, christelijke media en ontmoetingen met christenen bij Jezus Christus hun rust en zaligheid vonden. Dat God aan het werk is in de islamitische wereld wist ik al. Maar of de krantenlezer en journaalkijker binnen afzienbare tijd vrolijk zouden kunnen worden van berichten uit het Midden-Oosten, dat waagde ik te betwijfelen.

We zijn twee revoluties verder, twee dictators armer en in verschillende Arabische landen zijn de barensweeën van vrijheid pijnlijk voelbaar. Is dit de geboorte van een nieuw Midden-Oosten? Is de omwenteling in Egypte de verhoring van gebeden en zien we hier de hand van God?

In ieder geval waren de omvang van het protest en de snelheid van de omwenteling in Egypte zeer opmerkelijk. Misschien dat er profeten zijn die nu vertellen dat ze het allemaal hebben zien aankomen, maar voor mij was deze revolutie een verrassing. Natuurlijk wist ik dat de gemiddelde Egyptenaar graag meer vrijheid wilde, dat hij uitgekeken was op Hosni en het niet zag zitten in zijn zoon Gamal. Maar het was diezelfde gemiddelde Egyptenaar die zijn schouders ophaalde als je vroeg of er nog protest zou komen. ‘This is Egypt’, zei hij dan. En dat verklaarde dan alles. Toen vorig jaar in Iran de mensen massaal de straat opgingen voor meer vrijheid, verzuchtte ik dat zoiets ondenkbaar was in Egypte. Ik heb op een overtuigende manier ongelijk gekregen.

Ook het vreedzame karakter van de Egyptische protesten was opmerkelijk. Zelfs nadat het regime zijn allerlelijkste gezicht had laten zien en hordes politieagenten in burger had laten inhakken op de demonstranten, bleven de protesten op Tahrir vreedzaam. Zelfs toen Mubarak op de oudjaarsavond van zijn bewind alles en iedereen trotseerde en zei gewoon aan te blijven, waren mensen woedend maar gingen ze niet over tot geweld. Opmerkelijk.

Nog iets. In de verhouding tussen moslims en christenen was ook iets opvallends aan de hand. In het vacuüm dat het regime willens en wetens creëerde zijn er twee incidenten geweest waarbij christenen het slachtoffer waren. In Egypte kenden moslims en christenen meestal een soort gewapende vrede en stonden ze elkaar regelmatig naar het leven (meestal naar het leven van christenen, overigens). Kerken die altijd door politiemannen bewaakt werden, waren opeens onbewaakte prooien voor mensen van kwade wil. Afgezien van één kerk in de Sinaï, is er niets gebeurd. Nu na de revolutie spreken Egyptische vrienden van een nieuwe sfeer. Schouder aan schouder hebben moslims en christenen hun huizen en straten moeten verdedigen tegen Mubaraks ‘plunderaars’. Dat schept een band.

Geeft dit alles reden om hier heel direct Gods hand in te zien? Het zou kunnen. Misschien zijn we getuigen geweest van de meer zichtbare uitvoering van Gods plan met een regio die door velen al was afgeschreven. Misschien is dit het begin van nieuwe ruimte voor het evangelie. Op de zondag voorafgaand aan Mubaraks aftreden stonden evangelische christenen te zingen, te spreken en te bidden op het Tahrirplein. Het voorheen ondenkbare bleek opeens mogelijk. Het zou de voorbode kunnen zijn van een nieuw Egypte met nieuwe vrijheid voor kopten en christenen met een islamitische achtergrond. Ik sluit het echt niet uit.

Maar voordat een nieuwe dag aanbreekt, is er altijd de schemer waarin de nacht zich nog niet direct gewonnen geeft. Het gevecht gaat nu over het al dan niet islamitische karakter van Egypte. Moslimbroeders die zich geen ander visioen kunnen voorstellen dan een islamitisch, maken zich langzaam maar zeker breder. Een leider van de Broederschap kondigde al aan dat de vrede met Israël moest worden beëindigd. En met het verdwijnen van die ene man van 70 miljard is er niet opeens een heel ander Egypte ontstaan. Dit kan nog alle kanten op. Maar ik zou mijn geloof niet serieus nemen, sterker, ik zou God niet serieus nemen als ik niet zou kijken naar de tekens van hoop. Ik hoop en bid dat het vingerwijzingen zijn van de hand van God in de geschiedenis van Egypte. ‘Gezegend mijn volk Egypte’ (Jesaja 19).

Expertmeeting Europa, 11 maart 2011

Wed, 16 Feb 2011 14:45:39 +0100

'Europa's waarden, doelstellingen en beleid vanuit christelijk-politiek oogpunt'

Een gezamenlijk project van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie en de European Christian Political Movement

Deel 1. De Europese cultuur en haar waarden

Wat is de bijdrage van verschillende levensbeschouwelijke tradities aan de vorming van de Europese cultuur? Heeft Europa gemeenschappelijke waarden? Welke tendensen kenmerken de hedendaagse Europese cultuur? Wat kan het christendom bijdragen aan de revitalisering van Europa's waarden?

Dr. Sander Luitwieler, politicoloog, EU-onderzoeker en adviseur, zal de contouren van het eerste deel van dit project presenteren. Vervolgens zullen drie sprekers hier op reageren:

Prof. dr. Roel Kuiper, historicus en filosoof, bijzonder hoogleraar reformatorische wijsbegeerte Erasmus Universiteit Rotterdam en Europa-woordvoerder ChristenUnie-fractie Eerste Kamer
Prof. dr. Govert Buijs, politicoloog en filosoof, bijzonder hoogleraar politieke filosofie Vrije Universiteit Amsterdam
Prof. dr. Stefan Paas, theoloog, bijzonder hoogleraar kerkplanting en -vernieuwing Vrije Universiteit Amsterdam

Daarna zal er een discussie met de zaal zijn

Klikt u hier voor aanmelden en meer info

Lezing Gert-Jan Segers 'God anno Nu'

Mon, 14 Feb 2011 11:08:33 +0100

Op donderdagavond 24 februari zal Gert-Jan Segers, directeur van het WI, in Leiden een lezing verzorgen in de reeks 'God anno nu'. Over kerk en staat, geloof en politiek.

De scheiding tussen kerk en staat is volop in discussie. In Amsterdam zijn pittige debatten gevoerd over de vraag of religieuze organisaties wel subsidie mogen ontvangen. En of Youth for Christ wel de meest aangewezen organisatie is om het jeugdwerk in de Amsterdamse Baarsjes uit te voeren. Ook landelijk is het de vraag wat de scheiding tussen kerk en staat betekent voor bijvoorbeeld de rol van de overheid bij de start van een imamopleiding en bij de weigering van een katholieke priester om de hostie aan een homoseksueel te geven.

Er gaan zelfs invloedrijke stemmen op – zoals die van de Leidse rechtsfilsoof Cliteur – die stellen dat het geloof in een enkele God zelfs bedreigend is voor een vreedzame samenleving en voor onze de liberale democratie. Het zou veiliger zijn om geloof maar helemaal buiten de deur van het publieke domein te houden.

In deze lezing wordt ingegaan op de rol van de kerk en christenen in de politiek en op de scepsis ten aanzien van de verbinding tussen geloof en politiek.

Donderdagavond 24 februari van 19.30 tot 21.00 uur
zaal 011, Lipsiusgebouw (1175), Cleveringaplaats 1, Leiden

Meer informatie over de avond én over de hele 'God anno nu' serie kunt u hier vinden

Foto's Studentendebat in de Eerste Kamer

Wed, 20 Jul 2011 14:28:16 +0200

Op 9 februari 2011 organiseerden senator Roel Kuiper en directeur van het WI Gert-Jan Segers een debat in een volle Eerste Kamer met vele studenten uit diverse verenigingen. Voor een sfeerimpressie hierbij enkele foto's.