ChristenUnie.nl

Huiswerk voor antirevolutionaire erfgenamen in CDA, CU en SGP

Tue, 07 Sep 2010 13:36:14 +0200

De antirevolutionaire beginselen zijn in de huidige politieke situatie uiterst actueel, vinden Jan Westert en Rob Nijhoff van het Wetenschappelijk Instituut. De antirevolutionaire erfgenamen in CDA, CU en SGP hebben meer met elkaar te delen dan nu gebeurt.

De interne spanningen binnen het CDA roepen de vraag op: Kunnen antirevolutionairen elkaar over partijgrenzen heen opscherpen? Die vraag is breder dan de ”CDA-vraag” of de keuze voor een open middenpartij zich verdraagt met een beginselpartij. Buiten het CDA zijn politici uit de antirevolutionaire traditie vooral te vinden in kringen van ChristenUnie en SGP. Vanuit de christelijk-sociale traditie trekken ze ieder hun spoor met verschillende accenten en keuzes. Wat verbindt hen? En begint dat te midden van de huidige formatieperikelen niet extra gewicht te krijgen?

Allereerst is er natuurlijk het antirevolutionaire elan zelf. Groen van Prinsterer had een diep christelijk-historisch respect voor de continuïteit van de geschiedenis, een continuïteit die ligt onder alle veranderingen, ontwikkelingen, wendingen, discontinuïteiten en nieuwigheden. Dat is geen conservatisme, er blijft openheid voor het nieuwe dat van pas komt, gerichtheid op leniging van nood en verbetering van onderliggend structureel onrecht. Maar hierin klinkt wel een echo van de Schepper Die om Christus’ wil nooit loslaat wat Zijn hand begon.

Daarom: geen ontwrichting van de samenleving. Ook niet door tweedelingen van allochtoon en autochtoon, seculier en religieus of westers en islamitisch. Om niet te ontaarden in dergelijk populistisch sentiment heeft democratie de grenzen van een rechtsstaat nodig – en in acht te nemen.

Zijn antirevolutionairen tegenover maatschappelijke woelingen dan zo overheidsminnend? Integendeel. Ja, gezagsgetrouwheid beoogt onder andere instandhouding van de rechtsstaat. Maar een bedillerige overheid willen antirevolutionairen juist beteugelen. De overheid heeft een beperkte, begrensde taak.

Daarom wilde Abraham Kuyper dat de overheid de directe, eigensoortige vormen van soevereiniteit erkende van allerlei andere kringen in de samenleving. In verenigingen of bedrijven is het niet de overheid die de beslissingen neemt.

Vervolgens valt er te letten op de drie belangrijkste kwesties die de antirevolutionairen hebben beziggehouden aan het begin van de 20e eeuw: vrijheid van godsdienst en onderwijs (de schoolstrijd en de erkenning van ”vrije” kerken), politieke emancipatie van alle bevolkingsgroepen (met of zonder uitbreiding van het kiesrecht) en het opkomen voor sociaaleconomisch achtergestelden (de ”sociale quaestie”). Opvallend is dat alle drie prioriteiten nu opnieuw aan de orde zijn.

Erkenning van de vrije beleving van levensovertuiging tot in eigen organisaties toe, ook voor onderwijs, staat op het spel. Dit debat raakt het wezen en de grenzen van de rechtsstaat. Mogen er dan geen vragen worden gesteld bij de vormgeving van de rechtsstaat? Natuurlijk wel. Juist nu het christelijke ethos wegslijt dat de rechtsstaat tot nu toe gedragen heeft: gelijkwaardigheid en vrijheid van mensen. Wat betekent dit? Wat te denken van populistische of, zo men wil, fundamentalistische partijen die anderen fundamentele vrijheden misgunnen?

Grondig huiswerk is hier nodig, dat meteen de politieke emancipatie van bevolkingsgroepen raakt. Ook die speelt opnieuw – of nog altijd. Ooit kregen socialisten, antirevolutionairen, rooms-katholieken en bevindelijk gereformeerden toegang tot het Nederlands parlement, naast liberalen en conservatieven. Zo is momenteel partijvorming vanuit islamitische stromingen vooralsnog eerder een blijk van emancipatie dan een bedreiging. Stigmatisering of uitsluiting van allochtonen of moslims vergroot ressentiment, verscherpt tegenstellingen en stimuleert extremistische neigingen.

Ten slotte de sociaaleconomisch achtergestelden. Vaak zijn dat immigranten of hun (klein)kinderen. Volgens de Tilburgse theoloog Erik Borgman (op het Christelijk-Sociaal Congres 2010) legt het huidige populisme een nieuwe sociale kwestie bloot. Ook hier ligt huiswerk: tegemoetkomend zijn bij participatie, maar tegelijk streng zijn bij grensoverschrijdend gedrag. Vind in deze delicate combinatie maar eens een wijze balans. Bovendien is nu de sociaaleconomische situatie ongunstig, vooral voor laag opgeleiden, allochtoon of autochtoon. Niet alleen zijn hier in Nederland de economische middelen momenteel beperkt (de crisis), ook wereldwijd laten voedsel, energie en grondstoffen hun schaarste merken.

Kortom: antirevolutionairen hebben gezamenlijk huiswerk, juist als ze de gezonde politieke uitgangspunten zien die hen basaal verbinden. Van soevereiniteit in eigen kring én de reikwijdte van christelijk-sociaal denken, tot en met de vrijheden die vragen om diepere bezinning op de rechtsstaat. Vanuit vertrouwde beginselen hebben op deze gebieden antirevolutionaire erfgenamen meer met elkaar te delen dan nu plaatsvindt. Wie reserveert een ronde tafel?

Bron: Reformatorisch Dagblad

Segers: Ben ik een politiek correcte lafaard? (ND-column)

Thu, 26 Aug 2010 09:05:48 +0200

Sommige mensen zijn gezegend met een overzichtelijk wereldbeeld. De 'joods-christelijke pastor' Ben Kok is zo iemand. Hij is de opsteller van de verklaring van evangelische voorgangers die de komst van het door Geert Wilders mogelijk gemaakte kabinet ondersteunen. Mensen met bezwaren tegen de islam die zijn verklaring niet ondertekenen, noemt hij zonder dralen ,,politiek-correcte lafaards''.

Als je zo de toon zet, ben je snel uitgepraat. Maar goed, nu de aanklacht klinkt en de temperatuur in het islamdebat weer oploopt, moet ik mezelf de vraag maar stellen.

Zeker nu ik me een paar dagen in Caïro op enige afstand van Nederland bevind en in een omgeving verkeer waarin ik moeilijk blind voor de uitwerking van de islam kan zijn. Ben ik een politiek-correcte lafaard?

Ik laat de nogal ongepolijste typeringen van de verklaring met betrekking tot de islam en Mohammed even voor wat ze zijn en wend me maar tot mijn christenvrienden in Egypte.

,,Natuurlijk is de islam niet alleen een religie, maar ook een politieke ideologie’’, zei Mikhail toen ik met hem een paar Nederlandse politieke dilemma´s doornam. ,,Loop hier naar buiten en je merkt het en als christen ervaar ik dat iedere dag.’’ De gedachte dat moslims in het Westen zending mogen bedrijven, terwijl christenen in Arabische landen moeten zwijgen, is voor hem een gekmakende. Ook een oudere Egyptische professor met wie ik sprak, uitte zijn zorgen. ,,Al in 1974 waarschuwde ik Engelse christenen voor de groei van de islam in hun land’’, zei de een.

,,Maar ze namen me niet serieus en zeiden dat mijn angst voor de islam voortkwam uit het minderwaardigheidsgevoel van een christelijke minderheid in een islamitisch land. En nu komen ze er zelf achter.’’

Druk van islam

Als je optrekt met Arabische christenen of ex-moslims is het lastig om lang politiek correct te blijven. Zij zullen je vertellen hoe ze de druk van de islam ervaren, hoe ze intimidatie, haatpreken en geweld van nabij hebben meegemaakt. Als je ziet dat in ieder land met een islamitische meerderheid de vrijheden en rechten van minderheden beperkt worden, schept dat ook weinig vertrouwen. En iedere serieuze christen die God in Jezus Christus heeft leren kennen, kan niet onberoerd blijven bij wat de islam beweert over onze Heer en Heiland. Hij zou niet Gods Zoon zijn, niet aan het kruis gestorven en niet zijn opgestaan. De heilsfeiten waar het christelijk leven mee staat of valt, worden door de islam vierkant ontkend. Dat schept toch een afstand als je de interreligieuze dialoog wilt aangaan.

Als het politiek correct is om in de islam alleen maar een vredelievende, esoterische verschijning te zien, dan ben ik het niet.

Ik erger me aan de bijna neerbuigende manier waarop progressieve politici menen moslims te moeten beschermen tegen verbale religiekritiek. Ik vind het ongehoord dat politici die in tradities staan die het christendom hebben beschimpt en die de mond vol hebben van de scheiding tussen kerk en staat, nu ramadanfestivals sponsoren. Nee, ik geloof niet dat ik heel erg politiek correct ben. Een lafaard dan? Moet ik de daad bij het woord voegen en de verklaring van Ben Kok ondertekenen?

Dappere politici

De verleiding waar christenen al veel vaker voor hebben gestaan, en nu weer, is om een heilig doel met onheilige middelen te bevechten. Bij de diepe kloof die ik ervaar tussen islam en christelijk geloof, bij alle zorgen die ik heb over de culturele toekomst van Nederland, geloof ik dat het woord van Christus tot Petrus ook nu geldt: ‘steek je zwaard weer in de schede’. In de geestelijke strijd tegen de islam kunnen Wilders en zijn symptoombestrijding ons niet redden.

Alleen als ons land en ons continent hun geestelijke wortels weer ontdekken, kunnen ze weer gaan bloeien. Lege kerken zijn een ingrijpender probleem dan die paar volle moskeeën. En als we onderwijsvrijheid en andere rechten exclusief inperken voor moslims, dan proberen we de duivel met Beëlzebul uit te drijven. Dan nemen we net als Petrus het zwaard op en verlagen we ons tot onheilige middelen.

Is dat alles? Natuurlijk niet.

Daar waar de rechtsstaat in het geding is, waar vrijheden van ex-moslims onder druk staan, daar ligt een politieke taak die dappere politici ter hand moeten nemen.

Rechtschapen politici komen op voor verdrukte minderheden in islamitische landen, bestrijden moslimfanatici die geweld niet schuwen, leggen financiële ondersteuning voor religieuze en culturele instellingen vanuit onvrije landen aan banden en gaan het debat met moslims aan over centrale waarden van onze samenleving. Want het grootste deel van de islam heeft zich nog nooit verzoend met politieke en religieuze vrijheid.

Maar diezelfde rechtschapen politici zullen evenzeer pal staan voor de rechtsgelijkheid van alle Nederlanders en zullen geen rechten voor een deel van de samenleving opeisen die ze de islamitische minderheid niet gunnen.

Het is de smalle weg tussen politieke correctheid van sommige progressieve politici en de onheilige middelen van een eenmansstichting.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie

Misplaatst optimisme over oplossing crisis

Fri, 20 Aug 2010 12:02:40 +0200

Het optimisme van CDA-senator Van de Beeten over de oplossing van crises (Nederlands Dagblad, 14 augustus) is misplaats, vindt Rob Nijhoff. Hij overschat ons verantwoordelijkheidsbesef en ,,schuilt weg achter VVD-argumenten''.

door Rob Nijhoff

Senator Schuurman spreekt over de samenloop van crises (voedsel, water, klimaat, internationale veiligheid). Dat lijkt hem geen toeval. In hetzelfde interview dicht senator Van de Beeten hem daarom pessimisme toe en schaalt zichzelf als optimist in.

,,Ik bespeur bijna nergens een pluk-de-daghouding’’, zegt hij.

Deze rooskleurige visie doet mij denken aan een liberaal optimisme.

De dominante vormen van liberalisme steunen al enkele eeuwen op een onderliggend vooruitgangsgeloof. Door dalen heen wordt de wereld toch steeds beter. De huidige neoliberale variant van dit optimisme ziet vooral in economische inzet en bewegingsruimte de oplossing van allerlei crises.

Daarbij negeert het dat juist grote investeringsfondsen en multinationals omwille van hooggespannen winstmarges gemakkelijk andere dan economische belangen wegdrukken.

Boeit het de directie van Lion Capital dat ouder Hema-personeel via de WW op Nederlands belastinggeld terugvalt? Toch net zo min als de Amerikaanse MSDdirectie daarmee zit bij hun voormalige Organon-werknemers in Oss? En net zo min als de Trafigura-directie oog had voor het milieu of de slachtoffers in Ivoorkust waar men de Probo Koala gevaarlijk afval liet dumpen.

Wie bespeurt hier geen pluk-de-daghouding?

Versmald perspectief

Het zijn drie illustraties van het ‘versmalde perspectief’ dat Schuurman als symptoom ziet van de huidige crises – of is het een oorzaak? En voorbeelden blijven opborrelen. Dat vroeg of laat een diepzeeboring naar olie tot een milieuramp zou leiden, zoals nu in de Golf van Mexico, was voorspelbaar. Alleen, het is flauw om dat nu te roepen, want we wilden en willen allemaal goedkope benzine – ik ook. Of is dat geen pluk-de-daghouding?

Dit keer niet (alleen) van de BPdirectie, maar van ons, consumenten.

En van onze politieke partijen.

Wie de urgentie van de crises erkent, zoals de CDA-senator, verwacht ook bijbehorende inzet op meer dan economie of automobiliteit alleen. Daarbij hoeft de overheid niet meteen uit te pakken met groots moreel leiderschap.

Maar moreel verantwoording doen van eigen beleidskeuzes – dat lijkt me geen vreemde vereiste. Voor partijen en overheden niet, maar evenmin voor bedrijfsdirecties. Doorgaans ontbreekt dat perspectief echter in neoliberale betogen of bijbehorende realpolitik.

Enkeling

Senator Van de Beeten vult aan: ,,Slechts een enkeling zegt: Ik leef nu, laat degenen die over honderd jaar leven het maar uitzoeken.’’

Precies deze zin functioneert echter als argument van het vooruitgangsgeloof, uit vele, ook liberale monden. Onlangs nog op een bijeenkomst van de Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD, in een debat over kernenergie: het kernafval van nu moet je niet als zwaarwegend probleem opwerpen, want daar vindt het voortschrijdend inzicht van volgende generaties wel een oplossing voor. Of mag dat geen plukde- daghouding heten?

Tot nu toe ging het over economische en politieke kringen, inclusief onszelf als consument en kiezer. Maar ook in wetenschappelijke kringen is het ‘zorgen voor morgen’, het tegenovergestelde van een pluk-dedaghouding, niet vanzelfsprekend.

De filosoof Bas Haring wijdde er een populair boekje aan (Het aquarium van Walter Huijsmans). Daarin laat hij weinig heel van motieven op grond waarvan mensen beweren dat ze rekening houden met de wereld van morgen. Ook met het idee van rentmeesterschap kan hij niks, met of zonder God. Haring is maar een voorbeeld. Maar misschien heeft de Verlichting het verantwoordelijkheidsbesef van mensen toch meer ontworteld dan senator Van de Beeten lief is. Juist ‘pluk-de-dag’ geldt voor velen als hoge wijsheid: ‘Geniet ervan, hoor! Je leeft maar een keer!’ – of andere alledaagse of wetenschappelijk aangeklede variaties daarop.

Geen zorgen

Ten slotte Van de Beeten zelf; heeft hij als optimist echt geen zorgen? Toch wel. Uit bijvoorbeeld ziekenhuizen ziet hij de ziel verdwijnen, de gemeenschapszin.

Maar, senator, ons zorgsysteem eist toch van ziekenhuisdirecties een focus op functionele efficiëntie? Precies de focus die men bij BP, MSD en Lion Capital hanteert. Hoe waardeert u dan dat ook in CDA-kringen ‘de keuzevrijheid van de patiënt als invalshoek’ werd gekozen voor de gezondheidszorg?

Oog hebben voor de patiënt als persoon, natuurlijk!

Maar voor herstel van gemeenschapszin is toch meer nodig dan een liberale maximalisatie van individuele keuzemogelijkheden?

Zonder dieper perspectief is optimisme een lek luchtbed.

Onbevooroordeelde kiezers, partijen en politici kunnen voor zo’n perspectief prima terecht bij christelijke bronnen en normen.

En zeker het CDA van nu, als ik zo vrij mag zijn, behoeft en verdient meer visie, een sterkere Cfactor, dan een sussend mantra dat het allemaal wel meevalt; meer eigenheid dan weg te schuilen onder de neoliberale vleugel van de VVD.

Rob Nijhoff is medewerker bij het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Dit artikel verscheen in het Nederlands Dagblad van 20 augustus.

Gezocht: communicatie-medewerker

Thu, 05 Aug 2010 12:31:51 +0200

Het Wetenschappelijk Instituut is op zoek naar een nieuwe communicatie-medewerker voor twee dagen in de week (waarvan ��n dag thuis). We zijn op zoek naar iemand met gevoel voor politiek, communicatie en vormgeving. De functie is goed te combineren met een studie.

COMMUNICATIE-MEDEWERKER (0,4 fte)

Wetenschappelijk Instituut ChristenUnie

Het Wetenschappelijk Instituut is de denktank van de ChristenUnie en is gevestigd in het partijbureau in Amersfoort. Het WI brengt regelmatig publicaties uit, heeft een kwartaalmagazine, beheert een opiniewebsite en medewerkers treden op in de media. De communicatie-medewerker ondersteunt en stimuleert de interactie met de buitenwereld.

Taken

(Begeleiden van) drukwerk, uitgave, promotie en presentatie van publicaties van het WI.
Vormgeven van banners, projectfolders en bundels
Bewaken en toepassen van de huisstijl
Contact onderhouden met de pers
Redactie-ondersteuning voor Opunie.nl, de opiniewebsite van het WI
Opzetten van campagnes voor donateurs- en fondsenwerving
Ondersteuning bij de organisatie van congressen, tafelgesprekken en symposia
Communicatie met donateurs
Deelnemen aan het maandelijkse werkoverleg

Eigenschappen

Goede beheersing van de Nederlandse taal
Affiniteit met politiek in het algemeen en de ChristenUnie in het bijzonder
Gevoel voor vormgeving en in staat om banners en folders vorm te geven of bereid dat te leren
Flexibel inzetbaar

De functie van communicatiemedewerker is goed te combineren met een studie. Van de twee dagen kan er één dag thuis worden gewerkt, waarvoor een laptop van het WI beschikbaar is.

Geïnteresseerden kunnen tot en met 20 augustus 2010 een brief met motivatie en CV opsturen naar wi@christenunie.nl. Voor meer informatie over de functie kunt u contact opnemen met Gert-Jan Segers (via 033-4226960 - Algemene WI nummer) of Harmjan Vedder (06-45020595). U kunt uw vragen ook mailen naar wi@christenunie.nl

Niet te snel andere wang toekeren (column door Gert-Jan Segers - ND)

Tue, 27 Jul 2010 17:30:44 +0200

Paars is van de baan en ik laat er geen traan om. Integendeel. Maar tijdens de onderhandelingen over paars waren er commentaren die me een onbehagelijk gevoel gaven. Stefan Paas produceerde er een toen hij zich uitliet over het leven onder zo'n paars kabinet (Nederlands Dagblad, 10 juli) De teneur was dat als er inderdaad zo'n kabinet zou komen er nog geen man overboord zou zijn.

De vrijheid voor het bijzonder onderwijs zou dan ingeperkt worden – en Paas zou daar zeker niet bij staan juichen – maar het zou ook weer nieuwe mogelijkheden geven. Er komt dan voor wat betreft de christelijke vorming van jongeren meer op gezinnen en kerkelijke gemeenten aan. Dat kan uiteindelijk goed uitpakken voor de jongeren zelf en voor hun plek in het gezin en in de kerk.

Het gekke is, ik ben het er woordelijk mee eens. De ziel en zaligheid van onze kinderen hangen inderdaad niet af van het christelijk onderwijs. Mocht het bijzonder onderwijs de nek om worden gedraaid, dan is het waar dat het antwoord nog sterker dan nu al zal moeten komen van het gezin en de kerkelijke gemeenschap. En toch gaf deze bijdrage me een ongemakkelijk gevoel. Ik geloof namelijk dat Stefan Paas de juiste woorden op het verkeerde moment zei. Want nog voor er een debat over de onderwijsvrijheid was gevoerd, nog voordat er überhaupt sprake was van een paars kabinet, lag de handdoek al in de ring. De andere wang was al toegekeerd, nog voordat er een klap op de ene wang was gegeven.

Lijdelijkheid

De Heer heeft ons gevraagd om de minste te zijn. Maar de bereidheid tot geestelijke ootmoedigheid mag nooit leiden tot instemming met politieke onrechtvaardigheid. Als de Heer ons vraagt de andere wang toe te keren, betekent dat niet dat die eerste klap ook gerechtvaardigd is. Ten tijde van de slavenhandel was het waar dat een christen-slaaf ooit zou thuiskomen in het Vaderhuis met vele woningen, waar ras, kleur en afkomst geen verschil meer zouden maken. Het was zelfs waar dat toen al, in Christus, er geen zwarte of blanke was.

Maar het was nogal misplaatst om ten tijde van dat schrijnende onrecht te beginnen met die laatste troost van God. In het voorlaatste van deze wereld waren christenen destijds namelijk geroepen te strijden tegen het onrecht van de mensenhandel.

Dat de christen-slaaf ondertussen troost van God ontving, ook van de belofte dat God het onrecht in de hemel zou rechttrekken, deed niets af aan de plicht hier en nu te strijden tegen de slavernij.

Jezus heeft gezegd dat christenen in de wereld verdrukking zullen lijden. Hij heeft ook gezegd dat Zijn Koninkrijk niet van deze wereld is. Als we deze ‘laatste’ of ‘eerste’ waarheden in het politieke debat over de voorlaatste dingen inbrengen, hebben we al snel niets meer te zeggen over bijvoorbeeld christenvervolging elders in de wereld. Dan kijken we lijdelijk toe hoe met politieke beslissingen fundamentele waarden over het leven en de schepping met voeten getreden worden.

We zien in onrecht een bevestiging van wat Jezus over verdrukking zei en in de afbraak van onze cultuur een onderstreping van het feit dat Jezus’ koninkrijk niet van hier is. Maar met die afzijdigheid en lijdelijkheid geven we ondertussen wel ruim baan aan onrecht.

Bitterheid

We zijn geroepen om als burger van dit land het recht te dienen.

We mogen zelfs voluit aanspraak maken op onze rechten, zoals Paulus zich beriep op zijn Romeinse burgerrechten.

Daarom protesteer ik als christenen geacht worden om, in tegenstelling tot mensen met een andere overtuiging, in het publieke domein te zwijgen over hun diepste overtuiging.

Het is onrechtvaardig als er in subsidiëring onderscheid gemaakt wordt tussen religieuze instellingen en zogenaamd neutrale instellingen. Het onderscheid tussen religieus en seculier is doorgaans misleidend en kan de opmaat zijn voor ongelijke behandeling.

Politiek en maatschappelijk moeten we er dwars voorliggen als paarse partijen de onderwijsvrijheid willen beknotten.

Ik wil zelfs nog wel opkomen voor sommige uiterlijke kenmerken van onze ‘christelijke’ cultuur. De waarde van de zondagsrust is goed uit te leggen en het verdedigen waard. Christelijke feestdagen verbinden ons met de wortels van onze cultuur.

Ik ga dan niet bij voorbaat zeggen dat het ons allemaal om het even is ‘omdat Jezus’ koninkrijk toch niet van deze wereld is’.

Politiek gevaar

De paars optie blijft ook in de toekomst een politiek gevaar.

En als het ooit toch tot paarse onrechtvaardigheid dreigt te komen, dan moeten we doen wat we kunnen om die te voorkomen.

Het geloof dat God regeert, behoedt ons daarbij voor bitterheid en op elkaar geklemde kaken, maar vermindert niet de politieke strijdlust.

Paars is zeker niet het einde van de wereld en ons geloof staat of valt niet met de kleur van het komende kabinet. Maar dat soort waarheden is alleen behulpzaam als een onderlinge bemoediging tijdens een politiek gevecht en als troost als alles verloren is. Maar we waren nog niet eens begonnen.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie.

Bron: ND.nl

Gespreksbasis christenen en moslims 'smal pad' (ND)

Mon, 19 Jul 2010 12:36:02 +0200

Het debat over wat christenen en moslims in Nederland scheidt en wat hen bindt, moet eerlijk, open en zonder taboes verlopen. Dat betogen Gert-Jan Segers, directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie, en Rasit Bal, co�rdinator van de opleiding islamitische theologie aan de Amsterdamse hogeschool INHolland, zaterdag in een tweegesprek in het Nederlands Dagblad.

Alleen op die basis is een gezamenlijke inzet mogelijk tegen de beperkingen van burgerrechten die de vrijheid van geloofsgemeenschappen waarborgen. Het gaat daarbij vooral om de vrijheid van godsdienst, van onderwijs en van vereniging.

,,Als wij, moslims en christenen, hier samen willen opkomen voor de vrijheidsrechten waarvan we dankbaar gebruikmaken, dan moeten moslims wel consequent zijn'', zegt Segers. ,,Zij mogen niet de ogen sluiten voor ernstige inbreuken op fundamentele vrijheden in islamitische landen. Dan begrijp ik de angst van mijn achterban in de zaaltjes waar ik spreek.''

Stap zetten

Bal erkent: ,,Gert-Jan heeft gelijk als hij zegt dat wij, moslims in veel gevallen pas hier, in Nederland kennis hebben gemaakt met de democratie en de rechtsstaat. Ik kan me voorstellen dat het besef hoe waardevol die rechten zijn bij christenen groter is dan bij moslims. Wat dat betreft hebben moslims een stap te zetten.''

Segers en Bal verkennen in hun discussie de mogelijkheden voor een ad-hoc bondgenootschap tussen christenen en moslims dat zich kan opwerpen voor het behoud van de godsdienstvrijheid en andere vrijheidsrechten van minderheden. Zij signaleren dat dergelijke rechten onder druk staan van een seculariseringsdrang door niet-confessionele politieke partijen.

Knuffelmethode

Segers beschrijft de gespreksbasis tussen christenen en moslims als een 'smal pad'. ,,Aan de ene kant moeten we ons ervoor hoeden moslims louter als slachtoffers te zien, als zwakke mensen die beschermd moeten worden. Zo'n knuffelmethode is denigrerend. Moslims zijn geen verdrukte minderheid, ze zijn volwaardige burgers. Daarom mag er aan de andere kant ook geen twijfel over bestaan dat alle burgerrechten hun onvoorwaardelijk toekomen. Dat staat buiten kijf.''

De directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie neemt daarmee afstand van de PVV, de groepering van Geert Wilders, die de onderwijsvrijheid voor moslims wil afschaffen en hen wil beperken in hun vrijheid van godsdienst en van vereniging.

Bron: Nederlands Dagblad, 17 juli 2010

Gert-Jan Segers over het paarse kabinet

Wed, 07 Jul 2010 15:54:07 +0200

Gert-Jan Segers, directeur van het WI, spreekt in Dit is de Dag over de mogelijke komst van een paars kabinet. Dit is de dag is een dagelijkse talkshow met een pittige koffietafel met gasten uit het nieuws, reportages, onderzoeksjournalistiek en een debat.

Wilders noemt de wording van een Paars-Plus-kabinet een nachtmerrie. Maar er zijn meer groepen in de samenleving die de komst van een regering van PvdA-VVD-D66-GroenLinks met argusogen tegemoet zien. Een regering met niet-confessionele partijen kweekt bij veel christenen bange vermoedens dat het gedaan is met de vrijheid van onderwijs, religieuze eigenheid en begrenzing in de medische ethiek.

In Dit is de Dag een debat hierover tussen Gert-Jan Segers van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie, Theo Brand van De Linker Wang, de bezinningsbeweging over geloof en politiek binnen GroenLinks en Rein Zunderdorp vice-voorzitter van het Trefpunt PvdA en Levensovertuiging.

Hier na te luisteren:

http://www.eo.nl/programma/ditisdedag/2009-2010/page/-/episode.esp?broadcast=11187090&programs=9665546

Zonder het geloof van onze grootouders gedijt moreel elastiek

Wed, 30 Jun 2010 16:34:07 +0200

In een column voor Protestant.nl schrijft Rob Nijhoff: "De verkiezingsuitslag lijkt een onprettig verschijnsel zichtbaar te maken. In Nederland is terecht vrijheid om afstand te nemen van het christelijk geloof van opa of oma, of die afstand op te rekken. Maar wat is het gevolg?"

Het kan snel gaan. In drie generaties of één mensenleven. Neem zuiderlingen: opa stemde nog KVP, pa PvdA, later Marijnissen, en zoonlief Wilders. Of het AR-lid boven de rivieren: eerst mee met het CDA, daarna VVD, nu PVV. In de verkiezingsnacht na 9 juni klaagde een SP-zoon op Radio 1 dat zijn vader ooit tegen de neutronenbom protesteerde, maar nu enkel voor zijn geld koos...

De verkiezingsuitslag lijkt een onprettig verschijnsel zichtbaar te maken. In Nederland is terecht vrijheid om afstand te nemen van het christelijk geloof van opa of oma, of die afstand op te rekken. Maar wie dat doet, rekt zomaar ook zijn of haar morele elastiek uit. Concreet: kiezen voor eigenbelang zonder op te komen voor dat van anderen. En is dat niet wat veel stemgedrag van juni verraadt? Meer moreel elastiek dan morele ruggengraat?

Willen we van iedereen weer het ras registereren, nog geen mensenleven na de oorlogwaarin onze opa’s in het verzet zaten? Moeten we moskeebouw verbieden waar anderhalve eeuw terug zowel Rooms-Katholieken als afgescheiden Gereformeerden de vrijheid bevochten om naar eigen inzicht kerken en scholen te organiseren? Na de oorlog werkte opa hard en was oma zuinig, zodat onze ouders konden studeren; gaan zij of wij nu mekkeren over een paar jaar langer werken?

Gelukkig heeft elastiek een boeiende eigenschap: als het niet helemaal breekt, trekt het je, hoe verder je het oprekt, steeds sterker terug naar waar je vandaan komt. Is dat niet te voelen, na de laatste verkiezingen?

Rob Nijhoff, Wetenschappelijk Instituut ChristenUnie, voor Protestant.nl

Waarom protestanten baat hebben bij biechten maar het toch niet kunnen

Wed, 30 Jun 2010 16:44:21 +0200

Gert-Jan Segers, directeur van het WI, staat in zijn column voor het Nederlands Dagblad stil bij de kracht van van het biechten. Lees hieronder de hele bijdrage.

Bisschop De Korte schreef hier (in het ND) onlangs een mooie column over de oecumene van het hart. Hij had er een paar bemoedigende oecumenische ontmoetingen op zitten en schreef dat het van groot belang is dat protestantse en katholieke Christusbelijders elkaar erkennen en herkennen. Ik onderstreep die woorden graag, maar ik vraag me af hoe we ervoor kunnen zorgen dat het niet bij mooie woorden blijft. Wanneer we zeggen dat we van elkaar kunnen leren, dan moet er ook boter bij de vis. Als ik dan in alle bescheidenheid zou moeten vertellen waarmee protestanten hun katholieke broeders en zusters misschien een dienst zouden kunnen bewijzen, dan kom ik al snel op het reformatorische ‘sola scriptura’. Er gebeurt namelijk werkelijk iets als in een preek, op een kring of tijdens persoonlijke studie de bijbel zo opengaat dat die voor zichzelf gaat spreken. Je merkt dan dat woord en Geest hand in hand gaan. Voor zover er bij hen niet al sprake is van een toenemende gerichtheid op de bijbel, gun ik alle katholieke Christusbelijders nog meer van deze ervaring.

Voor de goede verhouding haast ik mij naar datgene wat omgekeerd uit de katholieke traditie tot zegen van protestanten zou kunnen zijn. Ik moet dan onmiddellijk aan de biecht denken. Dit katholieke sacrament is enigszins in onbruik geraakt in de Nederlandse kerk, maar staat fier overeind in de lange en wereldwijde katholieke traditie. Het zou een zegen zijn als ook protestanten een vaste plaats en tijdstip kennen waarop ze letterlijk door de knieën gaan. Het zou ze de gelegenheid geven hun bitterheid, wroeging en hoogmoed te belijden en woorden van vergeving te horen die echt alleen voor hen bedoeld zijn. Er zijn gelovigen die jarenlang een geheim meedragen, iets hebben uitgespookt wat ze zichzelf nooit hebben kunnen vergeven. Voor hen is het een uitkomst om dat te kunnen opbiechten aan iemand die het alleen aan God doorvertelt en hen in Gods naam mag vergeven.

Ook voor veel politici zou de biecht een zegen zijn. Bij sommigen krijgt alleen een pijnlijke verkiezingsnederlaag hen op de knieën. De biecht zou voor politici een heilzame les in nederigheid zijn en een noodzakelijk regulier zelfonderzoek naar hun motieven in hun werk. Biechten zou hen helpen zich te realiseren dat hun macht slechts geleende macht is. En voor de ontmaskering van hun zelf verzonnen leugens zijn ze voortaan ook niet meer afhankelijk van paparazzi en stijlloze websites.

Onlangs waren we getuige van het voortijdige einde van een staatssecretaris en was er vervolgens een vergelijkbare episode rond een Commissaris van de Koningin. Het maakte pijnlijk duidelijk dat ook mannen die sterk lijken zwak zijn en dat ze in staat zijn om lang en ogenschijnlijk opgewekt met een leugen te leven. Dat werd nog eens geïllustreerd door het verhaal van de voormalige Democratische presidentskandidaat John Edwards. Ik zag pas een interview met de vrouw met wie hij een buitenechtelijke verhouding had. Ze vertelde dat terwijl Edwards campagne voerde, waarbij zijn ernstig zieke vrouw hem steunde, hij een parallel leven had waarin hij opnieuw vader werd. Hij had een vriend gevraagd om dat vaderschap te claimen en ontkende op TV, terwijl zijn blauwe ogen in de camera keken, dat hij de vader was het kind was. Alleen maar om het vege politieke lijf te redden. Ik heb zomaar de hoop dat hij in de biechtstoel iets eerder in de spiegel zou hebben gekeken en zichzelf en zijn familie dit drama bespaard had.

Toch laat ook uitgerekend de biecht zien dat het voor protestanten nog niet mee zal vallen om de oecumene met katholieken kerkelijk handen en voeten te geven. Het is makkelijker om iets van de laagkerkelijke traditie in te voegen in de hoogkerkelijke traditie dan andersom. Katholieken kunnen vrijuit winkelen in de protestantse traditie. Ze kunnen een protestants lied in hun liturgie inpassen, een katholieke versie van de Alpha-cursus maken, een Bijbelstudiemethode op een jongerenkring gebruiken. Dit soort elementen uit de laagkerkelijke traditie zijn los verkrijgbaar, die uit de hoogkerkelijke traditie niet. Bij de biecht hoort een kerk-, sacraments- en ambtsopvatting die protestanten vreemd is. Het ambt lijkt bij protestanten soms meer op een corveebeurt dan op een roeping van God. De protestantse voorganger en ouderling zijn je vrienden die je met hun voornaam aanspreekt, niet de opvolgers van Petrus en Johannes die de sleutels van het hemelrijk zijn toevertrouwd. En protestantse kerken zijn zo gedemocratiseerd dat gelovigen niet zomaar iets van hun ambtsdragers aannemen, zelfs geen vergeving van hun zonden.

Biechten zou ons baten. Maar de onmogelijkheid om het in te voeren toont de grote kloof die is ontstaan tussen de katholieke en de protestantse traditie. We zullen het voorlopig moeten doen met de oecumene van het hart. Er zit niets anders op dan elkaar als Christusbelijders te blijven ontmoeten, van elkaar te leren en samen voor God op de knieën te gaan. En toch. Als de oecumene van het hart inderdaad zo begint, dan is het ook weer niet niks.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie

Portret: Gert-Jan Segers wil in de modder staan

Wed, 30 Jun 2010 10:27:38 +0200

Hij is net als zijn vader een bevlogen man. Maar welke vorm moet Gert-Jan Segers geven aan zijn gedrevenheid? In een openhartig interview met het Friesch Dagblad vertelt de WI-directeur over zijn drijfveren. Jurgen Tiekstra schreef een portret.

In onderstaand pdf-bestand kunt het volledige artikel nalezen.

Moslim die christen wordt leeft in angst (Friesch Dagblad)

Mon, 21 Jun 2010 11:52:29 +0200

Moslims die christen worden krijgen in Nederland vaak te maken met vervolging. Pesterijen van ex-geloofsgenoten zijn aan de orde van de dag, en doodsbedreigingen komen geregeld voor. Daarover luidt stichting Gave de noodklok. Andere bronnen bevestigen de bedreigingen. Het Friesch Dagblad vroeg WI-directeur Gert-Jan Segers om commentaar.

Door Hanneke Goudappel (Friesch Dagblad)

,,Mensen denken dat bedreigingen aan het adres van moslims die christen zijn geworden alleen in moslimlanden als Marokko of Irak gebeurt’’, zegt Johanna Marten, teamleider van het Arabisch werk van stichting Gave, een interkerkelijke organisatie die kerken helpt om het evangelie aan asielzoekers te brengen. ,,Heel veel mensen in Nederland hebben geen idee van de problemen die moslims in Nederland ondervinden als ze christen worden. Ze weten niet dat ook in Nederland concrete bedreigingen en aanvallen plaatsvinden in naam van de islam.’’

Marten en de mensen uit zijn team horen maandelijks van ,,één à twee serieuze doodsbedreigingen’’ aan het adres van ex-moslims die zij begeleiden, vertelt hij. ,,Vaker nog horen we van mensen die met fysiek geweld te maken krijgen.”

In Nederland werden vorig jaar zo’n tweehonderd moslims christen. Bij de Politie Fryslân is niet bekend dat er aangiftes wegens bedreiging van bekeerde moslims zijn binnengekomen, meldt woordvoerder Irene Sloot. ,,In dit soort gevallen wordt niet zo heel snel aangifte gedaan.” Volgens Marten laten ex-moslims dat vaak achterwege uit angst.

Grimmiger

Eerde de Vries, voorzitter van de werkgroep Nederlands-Arabische diensten van de gereformeerd-vrijgemaakte Morgensterkerk in Leeuwarden, herkent de spanningen waarmee ex-moslims te maken krijgen. Tweemaal per jaar houdt de Morgensterkerk een Arabischtalige dienst, waarop gemiddeld zo’n tachtig Arabischtaligen af komen. ,,De sfeer lijkt grimmiger te worden. Ik hoor soms ook van concrete doodsbedreigingen. Zo is laatst iemand met wie wij contact hebben per sms met de dood bedreigd. Daarnaast hoor ik van mensen die ‘gewoon’ klappen krijgen.”

De Vries heeft vanwege de veiligheid van de betrokkenen voorgesteld om in het kerkblad van de gemeente alleen gefingeerde namen te noemen van tot het christendom bekeerde moslims. De Vries wil de Arabische diensten op koopzondagen houden, ,,zodat het in het asielzoekerscentrum niet opvalt als mensen de deur uitgaan. Niemand hoeft te weten dat ze naar de kerk gaan”.

Met voeten getreden

Islamkenner en directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie Gert-Jan Segers herkent de problemen. Hij woonde zeven jaar in Egypte en zag daar dat het altijd spanning oplevert als een moslim christen wordt. ,,In de islamitische wereld wordt de vrijheid van godsdienst structureel met voeten getreden. Met de komst van moslims naar Nederland is die cultuur geïmporteerd naar Nederland.”

Segers zegt dat de godsdienstvrijheid van groot belang is. ,,Het raakt de vrijheid van meningsuiting. Maar behalve de christelijke partijen en de VVD hoor je niemand over het thema.” Hij vindt dat op dit punt harde eisen moeten worden gesteld aan de integratie van moslims. ,,Wil de islam hier een blijvende plaats hebben, zullen moslims in het reine moeten komen met godsdienstvrijheid. Aan elke moslim die Nederland binnenkomt, zou duidelijk moeten worden gemaakt dat fysiek geweld ook op dit gebied niet getolereerd wordt. Het zou tot uitzetting kunnen leiden, want het strijdt volledig met waar ons land voor staat.”

Bron: Friesch Dagblad

Terugblik op de verkiezingen

Mon, 14 Jun 2010 10:13:31 +0200

WI-directeur Gert-Jan Segers verzorgde afgelopen dagen in diverse media een terugblik op de verkiezingen van afgelopen woensdag. Dagblad Trouw vroeg hem naar de oorzaken van het verlies van CDA en ChristenUnie. En ook in het EO-radioprogramma Deze Week wordt het verlies van de christelijke partijen geanalyseerd. Hieronder de links:

Wat is een christelijke keus op 9 juni? (ND)

Fri, 04 Jun 2010 15:36:56 +0200

"Christenen stemmen op allerlei partijen en of christelijke politici perse betere politici zijn?" Wat voor rol zou ons christen zijn kunnen spelen bij ons stemgedrag? In de laatste dagen voor de verkiezingen staat WI-directeur Gert-Jan Segers in zijn column voor het Nederlands Dagblad stil bij christelijke politiek.

Het zijn de laatste dagen voor de verkiezingen. Het campagnegeweld neemt toe, de verbale aanvallen worden steviger en de tenen langer. Er staat natuurlijk ook veel op het spel. De politieke verhoudingen worden voor een paar jaar vastgelegd, de koers van het overheidsbeleid bepaald en politieke kopstukken worden gemaakt of gebroken. De campagne aanschouwend kun je je zomaar afvragen: zou God hier nog wat mee te maken hebben?

Op Gods kinderen is in ieder geval nauwelijks peil te trekken. Ze stemmen elke denkbare partij en hebben volstrekt tegenstrijdige standpunten. We hebben linkse christensocialisten, we hebben rechtse christelijkconservatieven en daar tussenin twee christelijke partijen en – naar eigen zeggen – een seculiere partij die zich laat inspireren door de Bijbel. Je kunt moeilijk zeggen dat het christelijke geloof automatisch tot een bepaalde partijkeus leidt. Ook het belang dat aan verschillende thema’s wordt gehecht, verschilt vaak hemelsbreed. Ik ben christenen tegengekomen die andermans geloof afmeten aan de mate van kritiek op de islam, en er zijn christenen voor wie keuzes ten aanzien van duurzaamheid de doorslag geven. Dat is voor hen vaak het verschil tussen goed en fout. Ondertussen staan ze diametraal tegenover elkaar.

Betere politici

Of christenpolitici altijd betere politici zijn, waag ik ook te betwijfelen. Ik ken veel integere christenpolitici, maar ik weet zeker dat het geen heiligen zijn. Ik koester niet de illusie dat de heisa die de net afgetreden staatssecretaris van Defensie veroorzaakte, ook niet veroorzaakt zou kunnen worden door een CU’er of een SGP’er. En dat ook een christenpoliticus iets van eergevoel en ijdelheid kent, weet ik uit de eerste hand. Geen enkele christen staat aan de goede kant van de streep bij God. Integendeel. Kortom, christenen vinden van alles en doen van alles. Valt er nog wel een zinnig woord te zeggen over geloof en politiek?

Maar gelukkig spreekt God. Hij noemt zich de Immanuel, Ik ben erbij. God was erbij toen Abraham vol geloof naar het beloofde land ging en Hij was erbij toen deze aartsvader er in Egypte op los loog. God was erbij toen het volk Israël jubelend uit Egypte vertrok en ook toen ze uit ongeloof op de knieën gingen voor een door Aäron in elkaar gefrutseld beeld. God is erbij als wij een gloedvol betoog houden ter bescherming van al het door Hem geschapen leven en ook als we de plank mis slaan. In Jezus Christus heeft God voor deze wereld gekozen, zelfs voor dat soms oververhitte en structureel ontevreden landje aan de Noordzee. En als God de Immanuel is en deze wereld niet loslaat, dan moeten wij er bij lastige politieke keuzes ook maar bij blijven.

Tragische misvatting

Bij onze politieke keuzes maken we fouten. Maar het is een tragische misvatting te denken dat als je niets doet, je ook geen fouten maakt. Op dramatische momenten in de geschiedenis – denk aan de slavenhandel of de Holocaust – hebben christenen gedacht dat ze maar beter de andere kant op konden kijken. Ook nu is er onder sommige christenen de neiging om deze samenleving aan de heidenen over te leveren. En in de verwording van de samenleving zien ze vervolgens hun gelijk bevestigd.

Ik geloof dat we geen andere optie hebben dan vuile handen te maken, politieke richting te kiezen. Dan gelden de beroemde woorden van Maarten Luther: zondig dapper, maar vertrouw nog dapperder op Christus. Zodra je politici je stem toevertrouwt, zodra je als christenpoliticus met de voeten in de klei gaat staan, dan wordt het vroeg of laat gevolgd door verkeerde woorden en domme keuzes. Maar ook bij die dappere zonden is God erbij en heeft Hij ons in Christus lief. Hoe dom we soms ook doen.

Traditie vol wijsheid

Maar dat is nog niet alles. We hebben namelijk de Geest die ons wil leiden. En we zijn ook niet de eersten en de enigen die geloof en politiek met elkaar verbinden. We hebben een lange traditie vol wijsheid, we kunnen te rade bij Augustinus, Calvijn, Luther, Groen van Prinsterer, John Stott. We hebben een christelijke gemeenschap die elkaar – als het goed is – scherp houdt. Zo zouden we ook kunnen weten dat het bij deze verkiezingen om voor christenen cruciale zaken gaat als onderwijsvrijheid, medische ethiek, ruimte voor religieuze organisaties, godsdienstvrijheid. Bij alles waarin christenen van elkaar verschillen is er ook veel waarin ze elkaar vinden. Laat dat wat gewicht heeft ook zwaar wegen.

Al eerder heeft God dappere mensen gezegend. William Wilberforce was in Engeland een eenzame strijder, maar is na een levenslange politieke strijd wel gebruikt om de slavenhandel af te schaffen. Groen van Prinsterer was een ‘generaal zonder leger’, maar stond aan de wieg van de christelijke scholen van onze kinderen. Dietrich Bonhoeffer was een uitzondering onder Duitse christenen, maar dankzij hem behield de kerk na de Tweede Wereldoorlog nog iets van haar geloofwaardigheid en al decennia is hij een lichtend voorbeeld voor mensen die met God middenin de wereld willen staan.

Laten we op 9 juni dapper kiezen. God is erbij en wie weet wat er nog met onze stem gaat gebeuren.

Nieuwe DW: Vrijheid

Mon, 14 Jun 2010 09:28:28 +0200

"Vrijheid lijkt vanzelfsprekend, maar we moeten er voortdurend voor opkomen.", dat zegt Geert Jan Spijker in het nieuwste nummer van DenkWijzer. DW is het studieblad van het WI. Het juni-nummer is vanaf nu te bestellen in de webwinkel. Donateurs krijgen DW gratis thuisgestuurd.

Vrijheid lijkt vanzelfsprekend, maar we moeten er voortdurend voor opkomen. Dat zien we op Bevrijdingsdag, maar we merken het ook in het huidige politieke klimaat. Centraal thema van zelfbenoemd progressief Nederland is immers gelijkheidsstreven, ten koste van maatschappelijke vrijheden. Hoeveel ruimte voor verschil laat de overheid Nederlanders de komende jaren nog toe?

Ruimte voor burgers en verbanden

Christelijke politiek komt principieel op voor ruimte voor verschil in de samenleving, voor personen en groepen. Dat begint bij geestelijke vrijheid. De overheid heeft niet te treden in het geweten van mensen, in de relatie van mensen tot God of tot zingevingsvraagstukken. Paul Marshall opent dit nummer met een betoog over deze eerste vrijheid: hij benadrukt dat we wereldlijke en geestelijke macht moeten onderscheiden. Vrijheid van geloof is de kern, het startpunt van de vrijheden die we in Nederland kennen en die zijn ontwikkeld in onze geschiedenis. Ook niet-christelijke denkers erkennen dat de verhouding van kerk en staat een fundamentele rol heeft gespeeld in de ontwikkeling van ons vrije westen. Denk aan de vroege kerk als tegenkracht tegenover de machtige staat. Momenteel zien we grote druk van linksliberale zijde om maatschappelijke vrijheden de kop in te drukken en individuen te ‘bevrijden’ van ‘onderdrukkende verbanden’, met hulp van de overheid.

Zelfbeperking overheid

Van essentieel belang voor ieders vrijheid is de aanwezigheid van een rechtsstaat. Die moet de ruimte overeind houden voor mensen om hun leven te leven. De overheid moet daarbij opletten dat ze zichzelf in toom houdt. Gemakkelijk wordt ze een ongelimiteerd machtscentrum dat over de burgers heen walst. Van groot belang is dat macht gespreid is, dat er ‘checks and balances’ zijn. Volksinvloed is een belangrijke beperking op de regering. De volksvertegenwoordiging controleert immers de regering. Democratie is nodig vanwege de slechtheid van de mens, het kwaad zit ook in overheidspersonen. Wederzijdse correctie is daarom nodig en een constitutie zorgt ervoor dat recht de macht beperkt. De rechterlijke macht speelt hierbij een cruciale rol.

Onze ‘onderkoning’ Tjeenk Willink roert zich regelmatig in het debat om zijn zorg uit te spreken over het disfunctioneren van onze rechtsstaat, onder meer door de vermarkting van het bestuur, en de verbestuurlijking van de politiek. Moet het Huis van Thorbecke herzien worden? Naast deze structurele kwestie is van belang het maatschappelijk ethos. In welke richting ontwikkelt zich onze samenleving? Hangen vergaande secularisering en het verdwijnen van ruimte voor verschil inderdaad samen? Gedijd de rechtsstaat zonder christelijke voedingsbodem? Laat de ChristenUnie tussen populisme en secularisme een eigen geluid laten horen op dit thema waarin echt opgekomen wordt voor het ‘recht van allen’.

Gert-Jan Segers over zijn missie

Wed, 02 Jun 2010 17:06:01 +0200

"Samenleven is ingewikkelder geworden, maar als christenen wil ik me in zetten om bruggen te bouwen." In een nieuwe campagnefilm maakt WI-directeur Gert-Jan Segers geen geheim van zijn drijfveer om zich met politiek bezig te houden.

Radio 1 over WI-tafelgesprek Godsdienstvrijheid

Tue, 25 May 2010 17:45:39 +0200

Vandaag werd in het radio 1 programma Dit is de Dag aandacht besteed aan het tafelgesprek Godsdienstvrijheid van het Wetenschappelijk Instituut, afgelopen vrijdag. Theoloog Erik Borgman spreekt over het belang van het gesprek tussen moslims en christenen.

http://www.eo.nl/programma/ditisdedag/2009-2010/page/Paul_Rosenm_ller__Harry_Hendriks__Julius_van_de_Graaf_en_Erik_Borgman/episode.esp;jsessionid=2836FF6581894F3401D02B498C7D6329.mmbase01?episode=11186868

Moslim: geweld tegen bekeerlingen beschamend (ND)

Tue, 25 May 2010 17:41:16 +0200

Christenen en moslims kunnen samen optrekken om de godsdienstvrijheid te verdedigen. Dat was de uitkomst van een tafelgesprek over godsdienstvrijheid, georganiseerd door het WI. Gert-Jan Segers en Tweede Kamerlid Jo�l Voordewind gingen in gesprek met vertegenwoordigers uit de christen- en moslimgemeenschap.

,Ik ben zelf moslim, maar als ik uw verhaal hoor, dan schaam ik mij diep. Het gaat om menselijke waardigheid en dan sta ik naast u. Het spijt me wat u is overkomen.'' Aldus Rasit Bal gisteren uit op een bijeenkomst over godsdienstvrijheid, georganiseerd door de ChristenUnie.

Onderduiken

Hij reageerde op een aangrijpend verhaal van een man uit de regio Afghanistan/Pakistan die in 1982 naar Nederland kwam. Na zijn bekering tot het christelijk geloof is hij regelmatig bedreigd. Zelfs moest hij, op aandrang van de politie, met zijn gezin onderduiken.

Zijn verhaal staat model voor veel andere moslims die christen zijn geworden, weet Rien van de Toorn van stichting Gave. Intimidatie en geweld tegen ex-moslims komen vaak voor, zowel in Nederland als in het islamitische land van herkomst. Acht van de tien houden zich daarom stil, uit angst voor de gevolgen van hun bekering.,,De islam heeft wel een ingang, maar geen uitgang'', vatte Van de Toorn het probleem samen.

Kleur bekennen

Rasit Bal, coördinator van de imamopleiding aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, nam de handschoen op. Hij bood niet alleen zijn excuses aan, maar riep ook andere religieuze leiders in de islam op ,,kleur te bekennen''. Te vaak, zei Bal, hoor ik imams spreken over ,,de schoonheid van de islam''. ,,Dat is niet genoeg, die imams snappen het niet.'' Ze ontkennen de problemen die er zijn en ,,spelen mooi weer''.

Bron: Nederlands Dagblad, Piet de Jong, 22 mei 2010

CU op de bres voor uitgezette Nederlanders (RD)

Tue, 25 May 2010 17:30:10 +0200

Een prominente moslim sprak vrijdag op een bijeenkomst van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie zijn steun uit voor een protestactie tegen de uitzetting van het Nederlandse echtpaar Boonstra uit Marokko. Zo'n samenwerking ziet de ChristenUnie graag vaker ontstaan.

Met ferme stappen komt Rasit Bal, coördinator van de imam-opleiding in Amsterdam, naar voren. Actievoerder Tijmen van Oldenrijk overhandigt hem een houten hart. Samen drukken ze het terug op een houten bord, waarop vervolgens weer de contouren van een huis zichtbaar worden. Dan drukken de mannen elkaar de hand.

Van Oldenrijk zet zich in voor het Nederlandse echtpaar Boonstra, tot 8 maart dit jaar werkzaam in het kindertehuis Village of Hope in Marokko. Op die dag moest het echtpaar het land uit, omdat het Marokkaanse kinderen zou willen bekeren tot het christendom. „Het huis verloor zijn hart”, verklaart Van Oldenrijk, waarna hij iedereen oproept tot steun aan de actie www.actieboonstra.nl.

Als het aan de CU ligt, krijgen acties als die voor de familie Boonstra een vervolg en zetten christenen en moslims zich in de toekomst vaker gezamenlijk in voor de godsdienstvrijheid. Vrijdag polste de partij de bereidheid daartoe van vertegenwoordigers van christelijke en moslimsorganisaties tijdens een rondetafelbijeenkomst in Den Haag.

Andere, concrete vervolgstappen kwamen nog niet van de grond, wel kondigde Bal aan ook bereid te zijn een gezamenlijke verklaring voor het behoud van de godsdienstvrijheid in Nederland te ondertekenen. „In een tijd waarin de grenzen van de grondwettelijke vrijheden opnieuw worden getrokken, moeten joden, christenen en moslims laten zien dat religieuze tradities geen bedreiging vormen voor het publieke domein”, aldus Bal.

Scriba dr. A. J. Plaisier van de Protestantse Kerk in Nederland benadrukte dat de kerk noch de staat, noch de straat moet willen bezetten. „Er moet een open ruimte blijven in het publieke domein”, aldus de theoloog, die zich uitsprak tegen „opdringerige vormen van godsdienstig leven die een claim leggen op Nederland.”

Vreedzame protesten tegen de inperking van godsdienstvrijheid noemde Plaisier goed. Kerken en christelijke organisaties moeten van hem ook de positieve kracht van religie zichtbaar maken. „We moeten mensen de bronnen die kunnen bezielen nabij brengen. Het verhaal dat de kerk is overgeleverd moet steeds opnieuw worden verteld”, zei Plaisier, die zijn stem zal uitbrengen, samen met onder anderen een imam, om daarmee te onderstrepen dat godsdiensten in Nederland een bijdrage leveren aan de democratie.

Oud-campagneleider H. J. van Rhee van de CU riep de partij op het thema godsdienstvrijheid een veel prominentere plek te geven in de campagne. De CU kan dat doen door een coalitie met D66 uit te sluiten, meent Van Rhee. Tweede Kamerlid Voordewind zei daarop dat de CU dan moet weigeren om met elke partij die de invloed van godsdienst in het publieke domein wil beperken een coalitie te vormen. „Dan plaatsen we onszelf buiten de politieke realiteit”, aldus Voordewind, die een coalitie met D66 wel omschreef als „moreel ongewenst.”

Tot zijn teleurstelling ontbraken collega’s met een moslimachtergrond van onder meer PvdA en GroenLinks op de bijeenkomst.

Esm� Wiegman over abortus in het Katholiek Nieuwsblad

Fri, 21 May 2010 19:08:27 +0200

Vandaag komt bij het WI van de ChristenUnie een nieuw Kort Commentaar uit, getiteld: 'Van Levensbelang. Een agenda voor de bescherming van het ongeboren leven'. Het Katholiek Nieuwsblad sprak met Tweede Kamerlid Esm� Wiegman over de publicatie.

Esmé Wiegman komt net uit de Kamerbespreking over ‘Uit vrije wil’, het euthanasievraagstuk. “Ik realiseer me dat discussies over zaken als euthanasie en abortus nog steeds heel moeilijk liggen”, is haar reactie. Toch ziet Wiegman “meer ruimte voor debat”, een uitdrukking die ten grondslag ligt aan een ‘Kort Commentaar’, getiteld Van levensbelang over abortus die het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie deze week heeft uitgebracht en waaraan Wiegman heeft bijgedragen.

Waar ziet u die ruimte voor debat groeien?

“Van een maatschappelijke verandering in het denken over abortus is nog weinig te zien. Maar ik heb wel hoop: mijn generatie, de dertigers, die niet heeft deelgenomen aan al die roerige discussies van de jaren ’70 en ’80, is veel beter aanspreekbaar op redelijke argumenten.”

Kunt u voorbeelden noemen?

“Ik heb dat ervaren bij interviews met bladen als ***Linda*** en ***Viva***, moderne bladen. Maar ook in mijn contacten met de mensen van FIOM (organisatie voor hulp bij zwangerschap – ea), die heel blij zijn geweest met onze voorstellen, ongeacht onze verschillen in opvattingen.”

Uit jullie rapport blijkt dat slechts vijftien procent van de abortusartsen wijst op de mogelijkheid van adoptie en nog minder op de mogelijkheden voor opvang bij zwangerschap.

“Inderdaad. Wij hopen door een beter protocol meer voor elkaar te krijgen. Wij doen daar in ons ***Kort Commentaar*** enkele concrete suggesties voor. Onder andere dat de counseling plaatsvindt op neutraal gebied en niet in de abortuskliniek. En door een speciale counsellor en niet de abortusarts die een week later de abortus zal uitvoeren.”

U komt met uw stuk in de verkiezingstijd.

“Dat is omdat de verkiezingen vervroegd zijn. Ons ***Kort Commentaar*** richt zich onder meer tot de nieuwe regering: om niet opnieuw de abortusdiscussie in de taboesfeer terug te zetten van de jaren ’70 en ’80, waardoor iedere discussie stukloopt op reacties als ‘Dit tast de fundamenten aan van het zelfbeschikkingsrecht’. Nee, als je dan zo ‘pro choice’ bent, maak het dan ook mogelijk dat mensen kunnen kiezen voor het uitdragen van een zwangerschap.”

U legt veel nadruk op selectieve abortus. Kinderen met een handicap worden geweerd. Dat lijkt wel nazi-denken.

“Ik neem zelf nooit een verwijzing in de mond naar het nazisme. Dat heeft zo’n enorme lading en roept vaak verwarring op – dat komt de discussie niet ten goede. Mij gaat het erom dat een kind met een handicap er gewoon mag zijn. In ***Medisch Contact*** heeft een kinderarts onlangs haar collega’s opgeroepen anders om te gaan met het syndroom van Down, omdat het prima met het leven verenigbaar is. Haar conclusie was: ‘Moeten we daar mensen niet veel beter over voorlichten?’ En niet een te negatief beeld schetsen, wanneer dit syndroom tijdens de zwangerschap wordt vastgesteld.”

Dus u wilt tornen aan de keuzevrijheid van een vrouw?

Om de beschermwaardigheid van het ongeboren leven veel beter te borgen.

Een arts mag dan niet meer instemmen met de abortus van een kindje met Down?

“Bij het definiëren van ‘noodsituatie’ willen we niet terechtkomen in het maken van lijstjes. Want volgens de huidige wet gaat het om wat de vrouw als noodsituatie ervaart.”

Maar u wilt toch juist de definitie van ‘noodsituatie’ vastleggen en grenzen aangeven?

Precies. Maar wij willen eerder iets doen aan die nood dan lijstjes opstellen. Want als je dat doet, kijken de vrouwen voor ze bij de arts aankomen welke noodsituatie er wel toegestaan is. Mijn voorstel is veel rigoureuzer dan lijstjes: prima die 20-wekenecho, die kan de zorg aan moeder en kind ten goede komen, maar verplaats de abortusgrens naar 18 weken (nu 24 –ea.), waardoor je het hele vraagstuk van de selectieve abortus ongedaan maakt.”

Inderdaad rigoureus, maar daar zal geen Kamermeerderheid voor te vinden zijn.

“Nu al komen er vragen uit de medische wereld om de grens te verleggen vanaf wanneer je pasgeborenen behandelt, omdat die grens door de medische wetenschap eerder komt te liggen. De huidige termijn is een jaren ’80-termijn.”

Het gaat om een heel klein percentage abortussen: 2,2 procent boven de 16 weken, volgens jullie rapport. Is dat geen symboolpolitiek?

“Er is wel degelijke sprake van een toename van late abortussen, en het maakt een einde aan de selectieve abortussen. We kunnen dan alle aandacht richten op de noodsituaties van vrouwen met een zwangerschap tot 18 weken.”

De ontvangst van jullie stuk is voorspelbaar: daar heb je die achtergebleven ChristenUnie weer. Of niet?

“Je wordt telkens weer met dat soort reacties om de oren geslagen, dat zal ook nu wel weer gebeuren. Maar wat we echt willen is mensen bij de hand nemen en zeggen: ‘Oké, ideologische verschillen zijn er en wij zijn de ChristenUnie en hebben onze opvattingen als minderheid, maar kijk naar wat wij inhoudelijk voorstellen. Vanuit ‘goede zorg’ zou je het daar toch mee eens moeten zijn…’

Jullie voorstel bij seksuele voorlichting ook te spreken over monogamie en onthouding, zal dat niet worden weggehoond?

“Ook daar zie je de afgelopen jaren dat mensen zeggen: ‘Poeh, die heel vrije seksuele moraal, daar zitten toch heel wat kanttekeningen aan. Omdat jonge meiden daardoor heel gemakkelijk beschadigd raken en gemakkelijk een slecht zelfbeeld kan ontstaan. Heel veel voorlichtingsprogramma’s, ook van de GGD, richten zich ook op intimiteit en relatie. En dat het helemaal niet gek is als je even wacht: zo jong en zoveel hoeft niet; het is heel gewoon ‘nee’ te zeggen en je grenzen kenbaar te maken.”

Zie ‘Kort Commentaar’ Van levensbelang op www.christenunie.nl/nl/nieuws

"CU wil regelgeving abortus verscherpen" (RD)

Wed, 19 May 2010 18:26:00 +0200

De ChristenUnie wil de abortuswetgeving op een aantal onderdelen aanscherpen. Dat blijkt uit een kort commentaar van het Wetenschappelijk Instituut (WI) van de partij dat donderdag op de mat valt van degenen die het WI financieel steunen. De CU wijst de huidige abortuswet principieel af, en wil via een aantal concrete maatregelen een ontwikkeling ten goede in gang zetten. Deze lijn, die in de laatste verkiezingsprogramma’s is ingezet, heeft het Wetenschappelijk Instituut nader uitgewerkt. ChristenUnie-Kamerlid Wiegman, die in de Tweede Kamer namens de fractie het woord voert over de medische ethiek, was nauw bij de opstelling van het commentaar betrokken.

De ChristenUnie pleit voor objectieve gesprekken (counseling) voorafgaand en na afloop van de verplichte vijf dagen beraadtermijn. Daarbij moet eerlijke voorlichting gegeven worden over alternatieven. In de praktijk wordt er nauwelijks aandacht gegeven aan deze wettelijke plicht om alternatieven aan te dragen bij intakegesprekken.

Om de drempel voor een abortus te verhogen, zou in de toekomst een verwijsbrief van de huisarts noodzakelijk zijn, net als nu voor specialistische zorg. Ook moet er meer aandacht komen voor nazorg aan vrouwen die een abortus ondergingen.

Verder wil de ChristenUnie bij mediacampagnes meer aandacht voor de keuze om seksueel contact uit te stellen en te kiezen voor monogamie. De huidige campagnes zijn vooral gericht op voorbehoedsmiddelen.

In de voorlichting die scholen geven over abortus en preventie moet volgens de CU meer evenwicht komen. Op dit moment is de voorlichting vooral technisch van aard. Scholen met een (christelijke) levensbeschouwing vinden de voorlichting die wordt aangeboden te eenzijdig en te neutraal. De partij bepleit de subsidies eerlijk te verdelen en deze ook ten goede te laten komen aan organisaties die pleiten voor uitstel van geslachtsgemeenschap tot na het huwelijk en voor monogamie. Het kabinet heeft volgens de CU een goed begin gemaakt met de financiering van de opvang voor tienermoeders, maar dat moet een volgend kabinet structureler aanpakken.

Bron: Reformatorisch Dagblad, woensdag 19 mei 2010

Als binden van Cohen maar niet gaat knellen (Trouw)

Wed, 19 May 2010 11:56:29 +0200

"Iedereen telt mee, is de campagneleus van de PvdA. Geldt dat voor heel Nederland of alleen voor gelijkheidsminnend links?" Die vraag stellen WI'ers Gert-Jan Segers en Geert-Jan Spijker vandaag in een opinieartikel in Trouw.

Iedereen telt mee, is de campagneleus van de PvdA. Geldt dat voor heel Nederland of alleen voor gelijkheidsminnend links?

Bij de komende verkiezingen gaat het om financiën, maar op een principiëler niveau ook over onze vrijheden. De Nederlandse traditie van ruimte voor verschil staat onder druk van progressieve partijen. Uitspraken van voormalig PvdA-minister Ronald Plasterk over de afschaffing van de ’enkele-feit-constructie’ (dat iemand kan worden geweigerd alleen omdat hij homoseksueel is), laten dat eens te meer zien. Hoe staat de leider van links, Job Cohen, daarin? Hij wil de boel bij elkaar houden, maar geldt dat voor heel Nederland of alleen gelijkheidsminnend links?

In de vorig jaar verschenen bundel ’Binden’ benadrukt Cohen meermalen dat er in Nederland ruimte voor verschil moet zijn. Traditioneel bood onze identiteit veel vrijheid en dat moeten we vasthouden. Godsdienstvrijheid behoort tot de kern van de Nederlandse rechtsstaat.

Cohen pleit voor een positieve invulling van de godsdienstvrijheid, inclusief het recht dat een religie zich kan en mag ontplooien in de publieke ruimte. Een citaat ter illustratie: „Het nieuwe, ongeschreven principe van integratie, dat bovendien nog wel eens trekjes wil krijgen van assimilatie, gaat niet boven de in onze Grondwet neergelegde vrijheid van godsdienst en vrijheid van onderwijs.”

Mooie woorden, maar is Cohen sterk genoeg om ze te verwerkelijken? Het prominente emancipatiehoofdstuk uit het PvdA-verkiezingsprogramma ademt helaas een andere sfeer. Het spreekt over acceptatieplicht van leraren en leerlingen voor elke school. Het wil de onderwijsvrijheid inperken en scholen dwingen tot acceptatie van alle leraren en leerlingen. En gunt ze de vrijheid zo niet om op basis van een eigen overtuiging eigen keuzes te maken.

De uitspraken van Plasterk sluiten daarop aan. Hoezo vrijheid van opvattingen en overtuiging? En verder: terwijl Cohen in 2001 over de gewetensbezwaarde trouwambtenaar zei: „Respect voor godsdienstige opvattingen moet tot tolerantie leiden”, stelt het PvdA-verkiezingsprogramma dat geen enkele trouwambtenaar mag weigeren een homostel in de echt te verbinden. Een pragmatische Albayrak werd onlangs meteen teruggefloten toen ze van die lijn afweek. Het kamp-Plasterk kan niet zomaar genegeerd worden.

Kortom: de theorie van ruimte voor verschil is mooi, maar de praktijk blijkt anders. En dat is verklaarbaar. Cohen geeft zelf een eerste verklaring. Voor het eerst in eeuwen kennen we een meerderheidscultuur in Nederland, en wel een seculiere. En die meerderheid ziet godsdienstvrijheid als een belemmering van een vrije samenleving. Een ander gevolg is dat die meerderheid zich verlicht en bevrijd acht en zich opstelt tegenover een minderheid die dat niet zou zijn – zij moeten nog door die Verlichting heen. Deze tendens hangt samen met het feit dat we het sinds enkele decennia zijn verleerd met echte verschillen om te gaan. We moeten dat vermogen opnieuw ontwikkelen.

Daarnaast zit ook bij Cohen zelf enige argwaan over religie. „Zelf heb ik niets met geloof”, zegt hij aan het begin van ’Binden’. Spinoza is een van zijn geestelijke helden, en die moest toch weinig hebben van de godsdienstvrijheid. De overheid duldt geen concurrent naast zich en wil ultieme loyaliteit. Religieuze structuren betekenen een gevaar voor maatschappelijke orde. Maar durven we te tolereren dat in maatschappelijke verbanden als kerk, gezin en school echt anders gedacht wordt dan de meerderheid wil?

Tot slot lijkt het erop dat de PvdA strategisch zo veel mogelijk afstand wil nemen van Balkenende-IV, dat bekendstond als christelijk-sociaal. Iedere associatie met christendom en bijbehorend vermeend moralisme moet vermeden worden. Elke schijn dat de PvdA niet vrijzinnig en geheel van deze tijd is, moet worden bestreden. Veelzeggend is dat Cohen direct verkondigde een zo progressief mogelijke coalitie te willen.

Iedereen telt mee – ja. Maar met de manier waarop de PvdA dat wil, zal Cohen niet altijd blij zijn. Nadruk op ruimte voor verschil staat op gespannen voet met het uniformeringsstreven van zijn partij. Binden kan dan snel beklemmend worden.

Bron: Trouw, woensdag 19 mei 2010

Peter Mulder: leve de markt, maar wel in de economie (ND)

Mon, 17 May 2010 09:48:06 +0200

Dr. Bob Goudzwaard is te negatief over de markt, vindt collega-econoom Peter Mulder. Hij trad woensdag op als co-referent bij de jaarlijkse Groen van Prinstererlezing van het Wetenschappelijk Bureau van de ChristenUnie. Hij gaf de CU een flink aantal tips mee voor een visie op de economie vanuit christelijke inspiratie. Hieronder een samenvatting.

door Peter Mulder

Lang leve de markt. Immers, de mens is creatief, zelfbewust, leert van zijn fouten en helpt de ander. Het marktmechanisme stimuleert deze eigenschappen in het economisch verkeer, beter dan welk ordeningsprincipe ook. Tegelijk beteugelt de markt de schaduwzijden van de mens. De tucht van de markt dwingt de egoïstische mens tot dienstbaarheid aan de medemens, het dwingt de destructieve mens tot efficiënte omgang met schaarse natuurlijke bronnen, het dwingt hardleerse mensen om het de volgende keer beter te doen, en het dwingt luie mensen om hun van God gegeven talenten te ontplooien en hun eigen brood te verdienen. Goudzwaard is daarom naar mijn mening per saldo te negatief over de markt (Nederlands Dagblad 12 mei).

Het bewijs ligt voor het oprapen. Sinds de dagen van Calvijn is de armoede in Europa enorm gedaald, de levensverwachting spectaculair gestegen, en alle lagen van de bevolking hebben enorm veel meer kansen om hun talenten te ontwikkelen. En dat vooral dankzij de ontwikkeling van markten in wisselwerking met technologische en wetenschappelijke ontwikkeling. Menig economisch probleem is niet het gevolg van teveel aan marktwerking, maar van het gebrek daaraan.

Onvolkomen

Pure en perfecte markten bestaan overigens niet; economie gaat over onvolkomen markten en economische wetenschap idem dito. Dat markten onvolmaakt zijn heeft allerlei oorzaken: de mogelijkheid van afwenteling van kosten op derden, gebrek aan informatie bij marktpartijen en de ondeelbaarheid van netwerken (denk aan snelwegen, spoor, energie en waterleidingen). Bovendien is de mens niet uitsluitend geneigd tot het goede. In principe kan de markt ook devolueren tot een plek waar de mens de mens tot een wolf is. Daarom geldt: zonder goede marktmeester geen goede markt; zonder een duidelijk afgebakend speelveld, heldere spelregels en strenge scheidsrechters geen goede competitie.

De regels worden vastgesteld door de regering met instemming van het parlement. Hier ligt dus een belangrijke taak voor een politieke partij. Zelfregulering door de sector zelf werkt meestal onvoldoende – keuren van vlees moet je niet aan de slager zelf overlaten. De overheidstaak is op haar beurt beperkt. Ze dient ervoor te waken dat het kwaad van mensen hele systemen infecteert. Dat is al belangrijk en ingewikkeld genoeg. Een al te hoge overheidstaak miskent dat de overheid zelf ook bestaat uit mensen. Goudzwaard gaat uitgebreid in op marktfalen, maar vermeld niet dat er ook zoiets is als overheidsfalen, met aantoonbaar nare gevolgen. Markten dienen te worden gereguleerd, overheden ook.

Samenspel

Voor de ChristenUnie betekent het samenspel van markt en overheid concreet twee zaken: Dat zij zich altijd en overal moet inzetten voor het tegengaan van afwenteling van kosten, én daarnaast voor het beschermen van de kansen van economisch zwakke partijen op de markt. Denken in termen van ‘markt versus overheid’ is stom. Allereerst omdat het een valse tegenstelling is. De staat kan niet zonder de markt in het creëren of vergroten van (elementaire) levensmogelijkheden voor haar inwoners – zie het faillisement van de voormalige Sovjetunie. De markt kan ook niet zonder de staat als marktmeester – zie het recente faillisement van banken.

Denken in termen van markt versus overheid is ook stom omdat de samenleving een variëteit aan levenssferen kent: rechtspraak, justitie, gezin, onderwijs, zorg, kerken, vereningen, sport. Zowel de markt als de overheid zijn voor hun goed functioneren - ja zelfs voor hun overleven - afhankelijk van deze levenssferen. Noch economisch handelen, noch overheidsoptreden is denkbaar zonder normen, waarden, vertrouwen, goed geschoolde mensen, rechtvaardige rechtspraak. Als wij ons onderwijs, ons gezin, onze rechtspraak, onze kerk en onze relaties gaan organiseren volgens de wetten van vraag en aanbod, dan zijn we de weg kwijt.

Marktwerking dient dus niet het samenleven te ordenen, maar het economisch leven. Daarmee is het middel, geen doel. Doel is het creëren of vergroten van levensmogelijkheden: kans op voedsel, onderdak, onderwijs en zinvol werk voor zoveel mogelijk mensen, en in harmonie met onze natuurlijke leefomgeving. Hoe kan een concrete, onderscheidende economische visie van de CU eruitzien?

Commercialiseer de economie. Geen verstoring meer met subsidies, tariefmuren en bureaucratie. Dus geen steun aan scheepsbouw, DAF, Fokker, boeren, hypotheekafnemers, en nog eens heel kritisch kijken naar EU-structuurfondsen voor regionale ontwikkeling. Daarentegen wél graag en snel marktwerking op de snelweg en bij vervuiling.

Maak duidelijke regels en stel goede scheidrechters aan. De problemen op de Amsterdamse taximarkt en de Nederlandse woningmarkt zijn niet het gevolg van te veel marktwerking, maar van een gebrek aan regels en een slecht presterende marktmeester, die voortdurend in zijn handelen beperkt wordt door een slap parlement dat vatbaar is voor lobby’s van gevestigde belangen.

Stop de commercialisering van de samenleving. Rechtspraak, justitie, gezin, onderwijs, zorg, kerken, vereningen en sport hebben economische aspecten, maar zijn geen economie. Commercialiseer alles en je weet zeker dat morele sentimenten schaarser worden op het marktplein. Onderwijs, zorg en gezin zijn niet alleen kostenposten, ze leveren bovenal erg veel op.

Kijk verder dan de landsgrenzen bij het beschermen van de kansen van economisch zwakke partijen op de markt. Een steeds verder globaliserende wereld betekent dat het economisch speelveld een steeds globaler karkater krijgt. Klimaat, milieu, energie, voedsel en monetair beleid zijn Europese en mondiale kwesties. De EU-scepsis in de gelederen van de CU is een zeer problematische sta-in-de-weg. Het trekken van lijnen langs nationale grenzen is iets voor de PVV, christenen hebben als het goed is meer met het doorbreken van grenzen – het is tenslotte volgende week niet voor de eerste keer Pinksterfeest.

Bron: Nederlands Dagblad, vrijdag 14 mei 2010

Groen van Prinstererlezing 2010: Crises vragen om breed beraad (ND)

Wed, 12 May 2010 12:16:12 +0200

De samenleving wordt geconfronteerd met crisis van wereldomvang, die de markt of de overheid niet alleen kunnen oplossen. Naar goed christelijk-sociale traditie is een breed samenlevingsberaad nodig, gericht op duurzaamheid en minder op consumptie. Dat was gisteren de boodschap van dr. Bob Goudzwaard in de jaarlijkse Groen van Prinstererlezing van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie.

Hieronder een samenvatting van de lezing van Goudzwaard uit het Nederlands Dagblad, op woensdag 12 mei verschenen op de opiniepagina.

door Bob Goudzwaard

‘Men verwachtte een gouden eeuw, maar een ijzeren kwam.’ Deze beroemde regel van Groen van Prinsterer uit Ongeloof en Revolutie had betrekking op het Verlichtingsdenken dat aan de Franse Revolutie voorafging. Het geloof in een rationeel vormgegeven, mechanisch perfect werkende wereld is door de historie afgestraft en na de val van de Berlijnse Muur dan ook duidelijk op zijn retour. Toch zien veel politici en wetenschappers de moderne samenleving nog steeds als een samenstel van al dan niet goed in elkaar passende mechanismen. Denk aan het marktmechanisme.

Het reformatorische gedachtegoed, en daarmee ook het christelijk-sociaal denken, is bewust op een andere grondslag gebouwd. Dat van de samenleving als een levend lichaam, waarin de verschillende leden op elkaar zijn aangewezen. Een lichaam waarin dus de hand niet kan zeggen tegen de voet: ‘ik heb jou niet nodig’, en waarin juist de zwakke onderdelen met groter respect worden tegemoet getreden. Nog steeds blijkt het van grote waarde dat vooral in tijden van nood mensen en instellingen worden opgeroepen voor elkaar verantwoordelijkheid te nemen, en daarover ook jegens elkaar rekenschap af te leggen: een verantwoordelijke samenleving. Het Nederlandse poldermodel is primair uit die christelijk-sociale traditie geboren.

Markt als dienst

In een van zijn preken omschrijft Calvijn het marktverkeer van zijn dagen als een uiting van menselijke gemeenschap en een teken van Gods genade. Dat gaat terug op zijn visie van de mens als door God geschapen. God heeft mensen niet zo verschillend gemaakt om ons aan elkaar ongelijkwaardig te doen zijn. Integendeel, juist door al hun verschillen zijn mensen des te meer op elkaar aangewezen, en kunnen ze elkaar dienen in wat ze aan goederen en diensten aanbieden en van elkaar vragen. Zo mag de markt de plaats zijn van onderlinge menselijke ontmoeting en dienstverlening.

De visie van Calvijn en van de christelijk-sociale beweging kun je nog steeds doortrekken naar het heden, al is daarbij wel voorzichtigheid geboden. Onder de invloed van het moderne denken zijn veel markten de laatste twee eeuwen steeds meer verhard tot autonome en onpersoonlijke mechanismen. Klassieke economen als Adam Smith en - nog sterker - de latere neo-klassieke economen verfoeiden juist het element van onderlinge ontmoeting. Want dan komen er mogelijk schadelijke coalities tussen producenten of consumenten, en dat zou markten onvolkomen maken. Alleen pure en perfecte markten kunnen werken als zuivere evenwichtsherstellende mechanismen tussen vraag en aanbod; en dat is nog steeds het ideaalbeeld van de meeste economen. Daardoor is de economische werkelijkheid goeddeels naar die opvatting gaan staan.

Beperkingen

We zullen de moed moeten hebben de intrinsieke beperkingen van de moderne markten onder ogen te zien. 1. Geen markt zal een behoefte vervullen wanneer er geen sprake is van koopkrachtige vraag. Maar wat heeft deze beperking ongelooflijke gevolgen! Want de meest dringende behoeften op deze wereld zijn vaak de behoeften van de armen. Terwijl de behoeften van de rijkeren juist bij voorrang worden vervuld.

2. Er komt op die markt geen enkel aanbod tot stand, wanneer daar geen voldoende geldelijke beloning tegenover staat. Een pure en volledige markteconomie kent geen voorzieningen als vuurtorens en stoplichten. Ook diensten of voorzieningen om het milieu te redden komen pas dan tot stand wanneer bedrijven er brood in zien.

3. De markt zal vanuit zichzelf geen waarde toekennen aan iets wat niet geprijsd is. Het is vanuit die prijs-van-nul filosofie dat gifbelten konden ontstaan. En doen beroepsziekten zich nog steeds voor als gevolg van de mogelijkheid onbetaald lasten af te wentelen op werknemers. Denk ook aan de overlast van geluid en stank, bodem- en luchtverontreiniging. Vormen van reclame die nietsontziend ook aan kinderen schadelijke behoeften opdringen.

De intrinsieke beperkingen van het marktmechanisme worden gelukkig vaak nog gedempt en teruggedrongen door een nog steeds heersend besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingen. Door de positief-kritische invloed van consumenten. En niet in de laatste plaats door de invloed van een goede regelgeving van de overheid. Maar het is een heel delicate balans.

Mentaliteit

Onze economische orde kent nog steeds een zodanige concurrentie dat bedrijven zich gedwongen voelen de uiterste grenzen van vraag, aanbod en prijs op te zoeken. Belangrijker is nog dat de dominante mentaliteit in onze samenleving steeds minder doortrokken is van gevoelens van solidariteit, mededogen, loyaliteit en voorzorg. Veeleer staat de maximale verkrijging van het eigen individuele materieel geluk voorop.

Zo kan een samenleving ontstaan, waarin er nauwelijks meer aandacht is voor de behoeften van mensen die geen koopkracht meebrengen, zoals onverzekerden, mensen op wachtlijsten en armere landen; bijstandstrekkers, werklozen en achterblijvenden. In zo’n samenleving wordt ook steeds meer achterwege gelaten of verwaarloosd wat zich niet op korte termijn terugverdient, zoals onderhoud aan natuur, wegen, wijken en spoornet. Worden in de zorg de zwaarste risico's aan de klanten zelf gelaten.

Kijkend naar de macht van het geld via de financiële markten: Abraham Kuyper zei eens dat ook christenen stelselmatig vergeten dat geld niet behoort tot de geschapen wereld. Het is eerst en vooral een publiek goed dat tot en met bescherming behoeft. Was het niet de staat die als eerste geld aanmuntte en van een waarmerk voorzag? De diepe historische fout van de algehele privatisering van de geldaanmaak zal ons nog lang in onze hebzuchtige economieën als een vloek blijven achtervolgen. Tenzij de geldaanwas qua soort en volumegroei van nu af aan volstrekt aan de ketting wordt gelegd.

Crises

Onze samenleving wordt geconfronteerd met een aantal crises van wereldomvang die onderling sterk verbonden zijn. Zo is er sprake van een vertraging van de voedselproductie door zowel voortgaande erosie en de gevolgen van klimaatverandering, als door de sterke opkomst van bio-energie ten gevolge van onze grote energiebehoefte. Nu al zijn tal van landen, vooral de rijkere, bezig over het rond van de wereld hun eigen voedsel- en energievoorziening veilig stellen. En ze bereiden zich daarbij ook voor op eventuele militaire confrontaties. Deze crisis hebben alle te maken met ons leven op veel te grote voet.

Dit vraagt niet alleen om internationaal overleg en overheidsmaatregelen. Ze vergen ook een dringend appel vanuit de politiek op de hele samenleving. De tijd is gekomen voor een breed samenlevingsberaad. Een beraad dat dient te gaan over de overgang, die nu meer dan ooit nodig is, naar een meer duurzame en minder op consumptiegroei gerichte samenleving. De centrale vraag is of, terwijl velen van ons nog een gouden eeuw verwachten, de komst van een nieuwe ijzeren eeuw nog wel te voorkomen valt.

Goudzwaard bij Dit is de Dag (radio 1)

Wed, 12 May 2010 14:00:31 +0200

Vanochtend was prof. dr. Bob Goudzwaad te horen bij Dit is de Dag. Goudzwaard zal vanavond de Groen van Prinstererlezing 2010 uitspreken onder de titel 'Crisistijd. Naar een andere waardering van markt en overheid'. Peter Mulder, econoom aan de VU, zal een co-referaat houden vanavond. Het interview met Goudzwaard is na te luisteren via onderstaande link:

http://www.eo.nl/programma/ditisdedag/2009-2010/page/Jeanine_Hennis_Plasschaert__Bob_Goudzwaard__Piet_de_Jong/episode.esp?episode=11186798

Het einde van Wilders en het begin van het islamdebat (NRC)

Sat, 08 May 2010 12:18:39 +0200

"Hoe kleiner de PVV wordt, hoe serieuzer het islamdebat gevoerd kan worden. Nu houden politici hun mond omdat ze niet met Geert Wilders geassocieerd willen worden. Maar we staan pas aan het begin van het islamdebat". Dat zegt Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie.

Het politieke midden wordt gered door de economische crisis. Wilders heeft op financieel-economisch gebied geen dwingende agenda en maakte bij de college-onderhandelingen in Den Haag en Almere een hoofddoekjesverbod tot belangrijkste inzet. Burgers zien dat Wilders geen serieuze antwoorden op serieuze vragen heeft. Maar de electorale teruggang van de PVV biedt het politieke midden en betrokken burgers nu wel de unieke gelegenheid om een nieuw begin te maken met het islamdebat.

Het islamdebat is een tijd door Wilders gegijzeld geweest. Iedereen die niet kritiekloos tegenover de islam stond, moest eerst uitleggen dat hij anders dan Wilders was. En politici die Wilders als een gevaar beschouwden voor maatschappelijke en politieke stabiliteit onthielden zich van de weersomstuit van elke kritische bevraging van de islam. Het verhinderde een volwassen islamdebat. Wat overbleef was een door Wilders aangezwengeld debat over dubbele paspoorten, een Koranverbod en inperking van vrijheden van moslims. We zijn er niets mee opgeschoten. Maar in een volwassen islamdebat gaat het niet om de vraag of moslims er echt bij kunnen horen, maar om onderwerpen waarbij de huidige manifestatie van de islam botst met onze democratische rechtsstaat.

Islam heeft een probleem met pluraliteit

De islam is ontworpen als een publieke, meerderheidsgodsdienst. De islam lijkt daardoor niet goed toegerust om vruchtbaar met religieuze, politieke en culturele diversiteit om te gaan. Overal waar de islamitische wereld andere beschavingen raakt, zijn er gespannen verhoudingen. “Islam has bloody borders”, schreef Samuel Huntington. Een reis langs de randen van de islamitische wereld is een reis langs conflicthaarden. Vanaf het kruidvat van de Balkan, via de brandhaard op de Kaukasus gaat het dan naar China waar het centrale gezag en moslims recent weer botsten. In India staan hindoes en moslims elkaar regelmatig naar het leven. In Thailand zijn er gewelddadige confrontaties tussen moslims en de boeddhistische meerderheid. Op de overwegend katholieke Filippijnen vechten moslimgroepen voor een onafhankelijke moslimstaat en op de Indonesische eilanden Ambon en Sulawesi is er geweld tussen christenen en moslims. In Afrika zijn er scherpe tegenstellingen tussen het islamitische Noorden van Soedan en Nigeria en het christelijke Zuiden. En waar de westerse wereld met miljoenen immigranten uit de hele wereld te maken heeft, is de verhouding met de islamitische nieuwkomers de meeste spannende.

Juist in die verhouding komen vragen rond de rechtsstaat op, wat samenhangt met het publieke karakter van de islam. Waar er langs de randen van de islamitische wereld conflicten zijn is er binnen die wereld sprake van een democratisch tekort. Mensenrechtenorganisatie Freedom House constateert dat op Mali na geen enkel islamitisch land als vrij kan worden gekenmerkt. In de door de islam gedomineerde regio van het Midden-Oosten en Noord-Afrika is er zelfs sprake van een verslechtering van de situatie. De islam lijkt in deze tijd niet goed in staat om met pluraliteit om te gaan. Het is aan niet-moslims om hier steeds kritische vragen over te blijven stellen. En het is aan moslims om de relatie tussen de islam en vrijheid en democratie verder te doordenken.

Islam heeft een probleem met godsdienstvrijheid

In de islamitische landen is er momenteel niet of nauwelijks sprake van vrijheid van godsdienst. Afvallige moslims lopen grote risico’s. Van de landen waar christenen worden vervolgd gaat het voor driekwart om islamitische landen (vlg Open Doors). Ook ex-moslims in Nederland en andere westerse landen lopen gevaar. Zo werd de oprichter van het Nederlandse comité van ex-moslims, Ehsan Jami, op straat aangevallen en moest hij na bedreigingen beveiligd worden. In het boek ‘Weg uit de islam’, samengesteld door Ibn Warraq (pseudoniem), durven de meeste ex-moslims slechts anoniem hun verhaal te doen. Zelfs als ze in het Westen wonen.

Als moslims deel willen uitmaken van de westerse wereld, als de islamitische wereld in vrede wil leven met de eigen niet-islamitische minderheden en het Westen, dan is vrijheid van godsdienst een cruciaal thema. Het is problematisch als de moslims in het Westen hun recht op de vrijheid van godsdienst willen laten gelden, terwijl niet-moslims in de islamitische wereld die vrijheid niet hebben. Het is merkwaardig dat Nederlandse moslims de vrijheid hebben om anderen uit te nodigen om moslim te worden, terwijl afvalligen als Afhsin Ellian en Ayaan Hirsi Ali beveiligd moeten worden en minder bekende afvalligen zomaar op straat aangevallen kunnen worden. En het is onbestaanbaar dat de Organisatie van Islamitische Landen (OIC) klaagt over ‘islamophobia’ elders in de wereld terwijl de afzonderlijke lidstaten in eigen land de eigen niet-islamitische minderheden de meest elementaire vrijheden onthouden. Het is de uitdaging voor moslims om hun geloof te verzoenen met een multireligieuze wereld en om tolerantie in islam te funderen.

Wilders agendeerde een serieus onderwerp maar nam nooit de moeite om het echt serieus te nemen en daarover het gesprek met moslims aan te gaan. Het politieke middenveld heeft er zich verder afzijdig van gehouden. Maar nu de schaduw van een grote PVV steeds minder dreigend boven het politieke landschap hangt, is het tijd voor een nieuw begin van het islamdebat. Respectvol en inhoudelijk.

Gert-Jan Segers werkte tussen 2000 en 2007 in Egypte en is nu directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie.

Bron: nrc.nl, verschenen in het NRC van zaterdag 8 mei 2010.

Het uiterlijk is belangrijker dan het innerlijk (ND)

Sat, 08 May 2010 12:46:14 +0200

"We zaten in een sessie over kleuren, dassen en pakken, en de kledingadviseuse ontmoette bij de Kamerkandidaten lichte scepsis." WI-directeur Gert-Jan Segers geeft in zijn column in het Nederlands Dagblad een inkijkje in het leven van een kandidaat-kamerlid. En hij komt tot verrassende bespiegelingen.

Dit waren mensen die het liever over de politieke inhoud hebben dan over de verpakking. Maar toen zei de stijladviseuse een waar woord. Ze vertelde dat je je kunt kleden zoals je je voelt, maar - en dat was haar punt - dat je je ook kunt voelen zoals je je kleedt. De eerste optie slaan we doorgaans hoger aan, omdat we vinden dat we ons niet mooier moeten voordoen dan we zijn. Anders ben je al snel een patser. Maar je innerlijke rust en zekerheid kunnen ook groeien doordat je uiterlijk een beetje verzorgd is. In dat geval helpt je kleding je om met meer zekerheid en overtuigingskracht je boodschap te verkondigen. Het is niet de manier waarmee ik ben opgevoed, maar ik zag dat ze een punt had.

Verliefd

We leven in een romantische cultuur waarin je innerlijk, je gevoel de maat der dingen is. Iets is pas goed als het goed voelt. Je gaat een relatie aan als je op elkaar verliefd bent en je verbreekt die als het gevoel er niet meer is. De Libelles die ik in m'n leven gelezen heb, bevatten ook nogal eens verhalen van vrouwen die 'nu eindelijk eens voor zichzelf hadden gekozen'. De schade die dat bij man en kinderen oplevert, is ondergeschikt aan het bevrijde gevoel dat zij er zelf aan over gehouden heeft.

En andersom zijn er nogal wat mannen die, als een karikatuur van zichzelf, na hun veertigste een vrouw ontmoeten met wie er onmiddellijk zo'n bijzondere band is. De films die we kijken - van Titanic tot English Patient - vertellen het ons keer op keer: niet je belofte aan je eigen man of vrouw is heilig, maar jouw verliefdheid op wie dan ook geeft de doorslag. Onze cultuur slaat eerlijkheid hoger aan dan trouw en je hebt daarom alle recht om een een einde te maken aan 'de leugen van een slecht huwelijk'.

Omdraaien

Maar met de wijsheid van de adviseuse is het hoog tijd dat we de zaken eens omdraaien. Je bent namelijk helemaal niet gedwongen je te gedragen zoals je je voelt, maar je kunt je juist gaan voelen zoals je je gedraagt. Je houdt je eerst onvoorwaardelijk aan je huwelijksbelofte, zoekt de communicatie met je partner en daarna zou je gevoel zomaar terug kunnen komen.

Het romantische verlangen naar ervaring en de dwangmatige hang naar eerlijkheid, hebben ook gevolgen voor het geloof van veel mensen. Hoeveel Nederlandse christenen zijn er niet afgehaakt 'omdat ze niets meer voelden, omdat ze God niet meer ervaarden'? En hoeveel mensen hebben hun geloof niet aan de wilgen gehangen omdat ze zich niet geloviger wilden voordoen dan ze waren? Tallozen.

Het is de tragische uitkomst van een cultuur waarin de wispelturige mens het centrum van het universum is geworden. Het is natuurlijk een nogal weinig bescheiden gedachte dat het bestaan van de grote eeuwige God afhangt van het grillige gevoelsleven van een enkel sterfelijk mens op deze kleine aardbol. Alsof je God hele dagen moet voelen. Wonderlijk genoeg schiet God ons in onze zwakheid te hulp en heeft Hij ons een kerk en sacramenten gegeven.

Het zijn de uiterlijke rituelen die ons helpen om het geloof te 'doen' in plaats van alleen maar te voelen. En juist door het gaan naar de kerk, zingen van een lied, het zien en voelen van water, het proeven van brood en wijn, kan het gevoel soms zomaar volgen.

Gebedsriemen

Het verhaal gaat dat in een van de concentratiekampen in de Tweede Wereldoorlog Joodse rabbijnen samenkwamen om zich te buigen over de vraag of God schuldig was aan het drama dat de Joden overkwam. Na een lange en intensieve beraadslaging kwamen de geestelijken tot de conclusie dat God inderdaad schuldig was aan wat later de Holocaust zou heten. De almachtige God had dit kunnen voorkomen, maar had het niet gedaan.

Het oordeel was nog maar net uitgesproken toen een van de rabbijnen opmerkte dat het tijd was om te bidden. De gebedsriemen gingen om en de gebeden werden uitgesproken. En zo werd er uiterlijk aan God vastgehouden, zelfs op het moment dat innerlijk al het geloof was weggeslagen.

Deze rabbijnen lieten zien dat God groter is dan ons gevoel, zelfs groter dan onze diepste wanhoop. Om de waarde van vrijheid te blijven zien, moeten we vasthouden aan de rituele herdenkingen van 4 en 5 mei. Om ons een volk te kunnen blijven voelen, moeten we vooral met vlaggen blijven wapperen op Koninginnedag en Prinsjesdag. Om God weer te ervaren, moet je vooral dagelijks de Bijbel lezen, gebeden opzeggen, liederen zingen, brood en wijn proeven. En om van je man of vrouw te blijven houden, moet je omhelzen, zoenen en vrijen. Het gevoel heeft soms een beetje hulp nodig.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie

Bron: Nederlands Dagblad, 7 mei 2010

Uitnodiging: Groen van Prinstererlezing 2010

Mon, 26 Apr 2010 15:30:23 +0200

Op dinsdag 11 mei zal prof. dr. Bob Goudzwaard de Groen van Prinstererlezing 2010 verzorgen. Econoom Peter Mulder zal een co-referaat verzorgen. Goudzwaard spreekt onder de titel: 'Crisistijd. Naar een andere waardering van markt en overheid.'

Het is crisis. De economie heeft flinke klappen gekregen. Na het socialisme heeft nu ook het liberalisme zijn eenzijdigheid bewezen. Socialisme streeft via de staat een gelijkheidsideaal na, liberalisme via de markt een vrijheidsideaal. Waarom bleken beiden tot verharding te leiden? En waarom zou de christelijk-politieke traditie, waarop Groen van Prinsterer zijn stempel drukte, meer perspectief bieden dan deze eenzijdigheden?

Het Wetenschappelijk Instituut biedt u graag u de unieke gelegenheid om in deze crisistijd het geluid van prof. dr. Bob Goudzwaard te beluisteren, de eminence grise van de bedachtzame visies op economie en samenleving... U bent daarom op dinsdagavond 11 mei 2010 van harte welkom in Stadscafé de Observant, stadhuisplein 7 te Amersfoort. Inloop vanaf 19:30. De lezing start om 20:00.

Drukbezocht symposium over populisme

Mon, 12 Apr 2010 11:27:41 +0200

"Het politieke midden is ideologisch leeg." Met die kritiek richting CDA en PvdA opende Koert van Bekkum het debat tijdens een symposium over populisme van het WI en de Evangelische Hogeschool. Schutte waarschuwde zijn eigen partij, de ChristenUnie, niet tot populisme te vervallen. 'Het volk' was ondertussen massaal naar Amersfoort getrokken om het interessante en scherpe debat te volgen.

Het Nederlands Dagblad deed verslag van de middag:

De PVV wordt zelfs vanaf de kansels gedemoniseerd, vindt Peter Frans Koops, oprichter van een lokale, christelijke variant op de partij van Geert Wilders. Hij hoopt dat er in de kerken ooit nog eens voor de PVV gebeden gaat worden.

AMERSFOORT – De ultieme doelstelling van de PVV – afrekenen met de islam – werd met de Bijbel in de hand zowel verdedigd als verworpen, gistermiddag in Amersfoort. ,,De Here Jezus was radicaal. Die radicaliteit zie ik terug in acties om de islam de kop in te drukken’’, zegt aan de ene kant Peter Frans Koops van de Spakenburgse Vrijheids Partij.

Aan de andere kant staat Koert van Bekkum, adjunct-hoofdredacteur van het Nederlands Dagblad: ,,De Here Jezus zegt dat we het gewas met het onkruid moeten laten opgroeien en dat God uiteindelijk zal oordelen.’’

Het gisteren gehouden symposium van de Evangelische Hogeschool moest over populisme gaan, maar het debat werd volledig gedomineerd door de PVV en de islam. Gaat het over de combinatie ‘christen-zijn en PVV’ dan duikt de laatste tijd steeds vaker het Spakenburgse raadslid Koops op, die in zijn woonplaats Spakenburg ,,een soort christelijke PVV’’ heeft opgericht. Volgens hem voelen steeds meer christelijke kiezers zich aangetrokken tot de PVV, ,,de enige partij die de islam ‘fout’ durft te noemen’’. Te vuur en te zwaard verdedigt hij daarom zijn standpunten en probeert waar mogelijk beelden bij te buigen. De PVV is niet extreem-rechts en Wilders is meer realist dan populist, vindt hij. ,,De christelijke partijen zijn eerder populistisch met hun politiek correcte de-boel-bijelkaar- gepraat.’’ Een christen kan volgens hem prima PVV stemmen, omdat de PVV een valse godsdienst bestrijdt, prostitutie wil uitbannen en kritisch staat tegenover abortus en euthanasie.

Hij tekent daar bij aan dat er ook punten bij de PVV zijn die ,,beslist Bijbels kunnen worden ingevuld’’, zoals ,,het goedkeurde standpunt over homoseksualiteit’’.

Satan

Kerkgangers die denken dat Wilders verkeerde dingen propageert, moeten beter luisteren, vindt Koops. ,,Wilders zit het dichtst bij de waarheid. We mogen niet meer toekijken en tolereren. De satan neemt gebied in en Wilders waarschuwt terecht. Juist christenen en ook dominees die staan voor Gods Woord zouden dit toch moeten verstaan.’’ Koops zegt zich grote zorgen te maken over de houding van de kerken en hoopt dat er in de kerken ooit nog eens voor Wilders gebeden zal worden.

,,De demonisering van Wilders vindt zelfs plaats vanaf de kansel, dit is een slechte zaak.’’

Koops wil net als Wilders ,,afrekenen met de islam’’ en alle politieke middelen inzetten om de groei van deze godsdienst in te dammen: geen nieuwe moskeeën, geen boerka’s en geen islamitische scholen. Maar volgens Koert van Bekkum snijdt een christen die zich tegen moskees keert zichzelf grandioos in de vingers. ,,Want waarom stoppen we dan niet met het bouwen van kerken? Met een bouwverbod van moskees, zaag je de tak van de godsdienstvrijheid af waar je zelf op zit.’’

Van Bekkum en ook voormalig GPV-Kamerlid Gert Schutte missen bij Koops en Wilders elke vorm van barmhartigheid in het spreken over moslims. ,,Onderschat het probleem niet, maar ga er op een christelijk manier mee om’’, adviseert Schutte. ,,Ik ben groot voorstander van zending onder moslims, maar beschouw hen wel als je medeburgers. In het openbare leven hebben moslims en niet-moslims een gelijke positie.’’ Maar Koops vindt juist dat christenen vanuit liefde iemand niet naar de moskee kunnen laten gaan. ,,Mijn lijfspreuk is: ontmasker de islam uit liefde tot de naaste medemens.

Bron: Nederlands Dagblad, zaterdag 10 april

Hypocriet GroenLinks (Rob Nijhoff in ND)

Mon, 12 Apr 2010 09:56:36 +0200

"Het is mooi dat GroenLinks niks heeft tegen subsidies aan christelijke clubs - zoals Femke Halsema in het ND van donderdag 8 april mogelijke stemmers lijmt. Het is nog mooier dat GroenLinks zich wil onderscheiden van 'andere seculiere partijen die religie willen terugdringen tot het priv�domein'. Het is dan wel hypocriet, als christelijke organisaties van GroenLinks toch geen christelijik personeel mogen aannemen." Aldus WI-medewerker Rob Nijhoff, in het Nederlands Dagblad.

In welke domeinen buiten het privédomein mag een christen dan de levensbeschouwelijke invloed op zijn op haar keuzes wel laten doorwerken? Of mag buiten het privédomein toch alleen een seculiere levensbeschouwing doorwerken?

Laten we van Femke Halsema aannemen dat hier binnen GroenLinks geen antichristelijk ressentiment meespeelt. Mooi dat zij ‘subsidie Youth for Christ verdedigde’. Maar dat deed ze ‘aangezien deze ten goede komt

aan de opvang van kwetsbare jongeren’. Daarmee heeft ze nog niet verdedigt dat Youth for Christ ten behoeve van deze jongeren vanuit een christelijke visie mag werken met overtuigde christenen die deze visie en inspriratie voluit kunnen en willen inzetten.

Dat de EO geen sollicitanten zou mogen afwijzen ‘weigeren op de enige grond dat hij/zij niet gelovig is’, betekent wel degelijk het einde van een voluit beleefde christelijke identiteit van christelijke organisaties. Dit stimuleert allerlei vormen van hypocrisie. Van valse redenen om iemand af te wijzen tot schijnvertoningen van niet-christenen die op christelijke wijze bidden. Hoe staat GroenLinks tegenover het uitsprken van ambtsgebeden door niet-christelijke bestuurders??

Dat levensbeschouwelijke organisaties niet boven de wet staan, is een open deur. Dat GroenLinks het antidisciminatie-artikel 1 van de Grondwet wil gebruiken om sollicitatie-eisen en andere vrijheden van organisaties aan te tasten, is de keus van die partij. Waarom zou het blad Opzij niet mogen kiezen voor een redactie van uitsluitend vrouwen, als Opzij dat wil? Waarom mogen de Vrijmetselaars geen mannenclub vormen? Waarom zou een homo-organisatie niet uitsluitend homo-personeel mogen aannemen? Als het antidiscriminatie-artikel bedoeld zou zijn om identiteitsverstekend personeelsbeleid tegen te gaan, moet het artikel zo snel mogelijk geherformuleerd worden, zodat het niet langer al bij voorbaat strijdig is met de andere vrijheden.

En waarom zou de overheid eventuele subsidie-toekenning van dergelijk personeelsbeleid laten afhangen? Subsidie hing toch af van wat ‘ten goede komt’ aan de samenleving? Daarom is het ook zo goed dat de SGP bestaat: geen enkele andere partij vertegenwoordigt de vrouwen die nu bewust SGP stemmen. Dat is nog eens democratische politiek.

Kortom, GroenLinks propageert aloud staatsdirigisme ten koste van de gewetensvrijheid, en daarmee hypocrisie. Het verhullen daarvan is het bewijs van dezelfde hypocrisie.

Ingekort verschenen in Nederlands Dagblad van zaterdag 10 april.

Gert-Jan Segers: "Verkiezingsprogramma is een motie van vertrouwen"

Wed, 07 Apr 2010 13:16:31 +0200

Gisteren werd het Verkiezingsprogramma van de ChristenUnie gepresenteerd in Nieuwspoort, Den Haag. WI-directeur Gert-Jan Segers schreef intensief mee aan dat programma. Tijdens de persconferentie schetste hij de uitgangspunten van de ChristenUnie voor de komende jaren. Lees hier de volledige tekst van de speech:

"Tijdens de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen zijn er door de ChristenUnie hier in Den Haag bloembollen uitgedeeld. Die zijn in de grond gestopt, in de hoop en het vaste vertrouwen dat ze in het voorjaar zouden gaan bloeien. En doorgaans beschamen bloembollen ons vertrouwen niet. Ze komen nu ook massaal uit. Met dit verkiezingsprogramma wil de ChristenUnie de voorwaarden scheppen die de spreekwoordelijke bloei van onze samenleving mogelijk maken.

Dit verkiezingsprogramma kan geduid worden als een motie van vertrouwen in de samenleving. Want als er iets nodig is in deze tijd, dan is het wel herstel van vertrouwen. Op dit moment is het vaak het wantrouwen dat regeert en dat werkt verstikkend.

De ChristenUnie wil met dit programma vooruitzien en investeren in vertrouwen. Juist nu. Want dit is het moment waarop de overheid en de samenleving hun onderlinge verantwoordelijkheden opnieuw moeten doordenken. De overheid is nu soms een reus op lemen voeten, maar zal weer een dienstbare overheid moeten worden. Onze economie heeft een periode van wildgroei achter de rug die met een grote klap eindigde in een crisis, en die economie zal een duurzame economie moeten worden. En de samenleving waarin burgers en overheid elkaar soms nauwelijks ruimte gunnen, zal weer een bloeiende samenleving moeten worden.

De ChristenUnie voert christelijk-sociale politiek. Dat is geen optelsom van een paar christelijke en een paar sociale standpunten. Christelijk-sociale politiek put wijsheid uit het Woord van God en begint en eindigt met de overtuiging dat we op elkaar zijn aangewezen. Niemand leeft voor zichzelf. Zo zijn ook overheid en samenleving niet elkaars vijand, maar elkaars bondgenoot. Nu we voor enorme uitdagingen staan is die visie een heilzame leidraad.

Dit betekent een hernieuwd vertrouwen in de kracht van de samenleving en nieuwe randvoorwaarden voor het bondgenootschap tussen overheid en samenleving.

Zo zal er veel sterker de verbinding moeten worden gelegd tussen formele zorg en de informele zorg van familie, vrienden en buren. We kiezen ervoor om de solidariteit in de zorg niet alleen maar collectief te organiseren, de zorg is een verantwoordelijkheid van ons allemaal.

Als het gaat om veiligheid worden burgers veel meer ingeschakeld, bijvoorbeeld via Burgernet en de zorg voor hun buurt. Tegelijk investeren we 400 miljoen extra in agenten en toezichthouders.

Het onderwijs krijgt weer de ruimte om te doen waar het goed in is. Minder regels, minder doelsubsidies, meer geld en meer ruimte voor de scholen zelf. Wij investeren 1,3 miljard in ons onderwijs.

Levensbeschouwelijke organisaties worden niet langer gewantrouwd of zelfs gedwarsboomd, maar hun compassie met de samenleving is een deugd waar de overheid van profiteert. Ruim baan dus voor bijzonder onderwijs, levensbeschouwelijk jeugdwerk en een pluriform omroepbestel.

En ondertussen blijft de overheid een schild voor de zwakken. Het is dus een kerntaak van de overheid om op te komen voor veiligheid, voor de beschermwaardigheid van het leven en mensen die voor kortere of langere tijd niet voor zichzelf kunnen zorgen.

Ook voor onze multiculturele en multireligieuze samenleving heeft deze visie gevolgen. Onze samenleving staat onder druk vanwege de toegenomen culturele en religieuze verschillen. En het is de rechtsstaat die ruimte biedt om op een ontspannen manier met die verschillen om te gaan. Dat vraagt er wel om dat de overheid de grenzen van de rechtsstaat scherp bewaakt. Door lik-op-stuk-beleid en bijvoorbeeld ook het tegengaan van financiële ondersteuning van Nederlandse organisaties vanuit aantoonbaar onvrije landen zoals Saoedi-Arabië. De ChristenUnie kiest er voor om te investeren in veiligheid, we kijken ook kritisch naar de instroom van nieuwkomers en willen een overheid die actief strijdt tegen onverdraagzaamheid, discriminatie en antisemitisme. Als we elkaar op die manier vinden rond onze centrale politieke en religieuze vrijheden, dan kunnen we er beter mee leven dat we ons soms anders kleden, of dat we een ander geloof hebben. De ideale burger is niet alleen maar de seculiere liberaal, maar is iedereen die zich aan de wet houdt en zich inzet voor de democratische rechtsstaat.

Ik sluit af. Juist met een christelijk-sociale visie komen onze uitdagingen in een ander licht te staan. De ChristenUnie maakt keuzes voor veranderingen niet omdat het allemaal minder moet, maar juist omdat het allemaal beter kan. En daarom is het cruciaal dat we elkaar weer vertrouwen, ruimte gunnen en waar nodig de helpende hand bieden.

De bollen zitten in de grond. De ChristenUnie zet er zich voor in om de tuin te onderhouden, schoffelen, snoeien en besproeien. En we zien hoopvol uit naar de bloei van de samenleving."

WI-directeur Gert-Jan Segers op kandidatenlijst Tweede Kamer

Tue, 06 Apr 2010 09:28:27 +0200

De vice-premier, zes door de wol geverfde Kamerleden en een keur van getalenteerde nieuwkomers. De kandidatenlijst die het landelijk bestuur van de ChristenUnie aan de partij voorstelt, belooft een krachtige, kundige en ervaren Kamerfractie na de verkiezingen van 9 juni. WI-directeur Gert-Jan Segers krijgt plek 12.

De selectiecommissie is in haar rapport lovend over Segers: "Gert-Jan Segers (40) is in het verleden beleidsmedewerker geweest van de RPF-fractie. Hij was werkzaam voor de Evangelische Omroep en woonde en werkte enkele jaren in Egypte als coördinator van een christelijk toerustingcentrum in Caïro. Daarna volgde hij een aanvullende studie in de Verenigde Staten. Sinds 2008 is hij directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Hij heeft in deze rol laten zien dat hij wetenschappelijke denkkracht combineert met veel politiek inzicht en gevoel. Hij is in zijn publicaties, voordrachten en mediaoptreden een vurige en overtuigende pleitbezorger is van de christelijk-sociale politiek gebleken. Zijn specialisme is het terrein van islam en integratie. Gert-Jan Segers studeerde Politieke Wetenschappen en deed de Master of International Public Policy met specialisatie Islam en Midden-Oosten; hij woont in Hoogland en is lid van de Protestantse Kerk in Nederland."

Cursus 'Van Plato tot Hannah Arendt. Politieke filosofen over vrijheid'

Tue, 30 Mar 2010 14:04:10 +0200

Het WI heeft prof. dr. Sander Griffioen uitgenodigd om een vierdelige cursus te verzorgen over 'Vrijheid'. We duiken daarbij in de geschiedenis van het politieke denken in de hoop dat we allerlei actuele thema's beter gaan verstaan - vooral het thema van vrijheid en orde.

De cursus heeft drie functies: die van een spiegel, van een waarschuwing & bemoediging, en die van een vaardigheidstraining.

(i) Spiegel. Veel van wat ons vandaag bezighoudt en waarop we maar moeilijk zicht krijgen, zien we in het verleden gespiegeld. Daarbij wordt de blik gescherpt door de afstand in de tijd. Een voorbeeld (naast vele andere die aan de orde komen) is de tegenwoordige obsessie met veiligheid en de bereidheid vrijheid voor veiligheid in te wisselen. Hier houden Hobbes en (op andere manier) Dostojevski ons een spiegel voor. Een ander voorbeeld is de trend in Reformatorische kerken om de calvinistische samenlevingsvisie in te ruilen voor een min of meer doperse. Hier helpt het om even naar de strijd van Augustinus met de donatisten terug te keren.

(ii) Waarschuwing & bemoediging. Waarschuwing: van Hobbes naar Dostojevski’s Grootinquisiteur zijn het maar enkele stappen. Enz. Enz. Een bemoediging is het te merken dat het Christelijk geloof niet uit de geschiedenis valt weg te denken en als een kracht ten goede heeft gewerkt. Er is een enorme erfenis in onze handen gelegd!

(iii) Vaardigheid: zo’n reis door de tijd bevordert behendigheid in het omgaan met begrippen en ideeën, en dat lijkt me een voorwaarde voor het politieke handwerk.

Meedoen?

U kunt zich opgeven voor deze cursus via wi [a] christenunie.nl. De kosten voor de cursus zijn 30 Euro. Er is beperkt plaats, dus geef u snel op.

Opzet van de cursus:

Alle bijeenkomsten vinden plaats op het Partijbureau van de ChristenUnie in Amersfoort.

19 april

Plato over orde en vrijheid
het goede leven volgens Aristoteles
van de stad naar de wereld: de Stoa
de twee steden: Augustinus

tekst: Plato's parabel van de grot

26 april

het beest en wij: Hobbes
verdraagzaamheid à la Spinoza

tekst: Dostojevski's parabel van de grootinquisiteur

17 mei

gastrecht volgens Kant
de zelfbewuste staat: Hegel
excurs Hegel en Dooyeweerd

tekst: Kant over wat ons verdeelt en samenbindt

1 juni

de volgzame ambtenaar en de anarchiste: Adolf Eichmann en Hannah Arendt
de kwetsbare vrijheid en de radicaliteit/banaliteit van het kwaad

tekst: hoofdstuk uit S. Griffioen, Moed tot cultuur

Nieuwe DW: Dienstbaarheid

Tue, 06 Apr 2010 13:52:50 +0200

Dit jaar staat voor het WI in het teken van DVD, het waardentrio Dienstbaarheid, Vrijheid, Duurzaamheid. aan de hand van die waarden willen we 'het verhaal' van de ChristenUnie expliciteren. In de komende nummers van Denkwijzer staat telkens een van deze waarden centraal. Het april-nummer over Dienstbaarheid ligt inmiddels bij onze donateurs op de mat.

Uit het voorwoord van Geert Jan Spijker:

Dienstbare samenleving

Dienstbaarheid is sinds het ontstaan van de ChristenUnie een centrale waarde voor de partij. Roel Kuiper, destijds directeur van het WI, publiceerde Dienstbare samenleving (2001) en Dienstbare overheid (2003). Die nadruk op dienstbaarheid willen we vasthouden. Mensen zijn hier op aarde niet louter voor hun eigenbelang, maar ook – of misschien zelfs vooral – voor andermans belang. Naastenliefde gaat ver, soms zelfs heel ver. Lees de column van Tim Vreugdenhil er maar op na.

Ook Balkenende IV benadrukte het belang van een dienstbare samenleving. De coalitie investeerde stevig in jeugd en gezin, in buurten en wijken, in sociale samenhang. Het kabinet wilde onderlinge betrokkenheid en zorg stimuleren. Burgers hebben de verantwoordelijkheid naar elkaar om te zien, zich in te zetten voor het geheel. Dat is momenteel lastig, het maatschappelijk middenveld heeft aan stevigheid verloren. Socioloog en opiniemaker Kees Schuyt zegt in dit nummer: “We missen momenteel een vorm van onbaatzuchtigheid die kenmerkend was voor de civil society.” En hij ziet het niet rooskleurig in voor de toekomst. Gezin en kerk zijn verzwakte instituties en de dominantie van de commercie maakt het er niet beter op. Kan meer aandacht voor ‘de buurt’ ons misschien verder helpen? Marja Jager-Vreugdenhil onderzoekt dit.

Dienstbare Overheid

Een dienstbare samenleving kan niet zonder een beschermende overheid. De gebrokenheid zit diep, ook in de samenleving. Gelukkig is er een overheid om het kwaad te bestrijden, het recht na te streven en voorwaarden voor vrede te creëren. Centraal is het besef dat de overheid in dienst staat van Iemand, van de Schepper. Overheden zijn er niet om particuliere wensen te behartigen, maar hebben te maken met een Opdrachtgever (en een opdracht) die boven deelbelangen uitgaat. Die notie zien we ook terug in het grondige artikel van Gerhard Hoogers. Hij betoogt dat juist de onderworpenheid aan God per definitie grenzen stelt aan de uitoefening van het overheidsgezag.

De bezinning op DVD is begonnen op 19 februari, de middag van ons symposium. Tijdens de nacht die daarop volgde viel het kabinet. Er komt een nieuw verkiezingsprogramma, u kunt daar het nodige over lezen in dit nummer. Tegelijk gaat de fundamentele bezinning door, we nodigen u van harte uit daaraan bij te dragen via wi@christenunie.nl.

De bittere noodzaak van burenbezoek (column)

Fri, 26 Mar 2010 11:43:40 +0100

"We komen simpelweg te weinig bij elkaar over de vloer om elkaar de eenvoudige vraag te stellen: 'Hoe gaat het nou eigenlijk met je?'"In zijn column in het Nederlands Dagblad, schrijft WI-directeur Gert-Jan Segers over het belang van goede contacten in de buurt. Burenbezoek als bittere noodzaak.

Je buurvrouw kan aan kanker leiden, zonder dat je daar lange tijd ook maar enige weet van hebt. Een andere buurvrouw kan midden in de winter met een zonnebril langs je huis lopen en de indruk wekken de filmster uit te hangen. Terwijl ze last heeft van de meest verschrikkelijke migraineaanvallen. We komen simpelweg te weinig bij elkaar over de vloer om elkaar de eenvoudige vraag te stellen: “Hoe gaat het nou eigenlijk met je?” Zomers loop je elkaar nog weleens tegen het lijf, maar ’s winters is het ook in sociaal opzicht een kille boel.

Toen Rianne en ik ooit bij mijn zus en zwager in Guinee op bezoek gingen, moesten we een dag lang hun dorp in om de belangrijkste mensen te begroeten. We moesten gaan zitten, vertellen hoe de reis was gegaan, hoe met de familie in Nederland was en we kregen te eten. Het was nog voor de oogsttijd, maar van het weinige voedsel dat ze nog net hadden, werd ruim gedeeld. Halverwege onze ronde bedachten we tot onze schaamte dat we die eerste dag in dat Guinese dorp met meer mensen hadden kennisgemaakt dan in onze eigen straat in Nederland. Duizenden kilometers van onze straat hadden we binnen een dag meer burenbezoekjes afgelegd dan in onze eigen buurt.

Eerlijk gezegd hoeft het, wat mij betreft, hier ook weer niet helemaal op z’n Guinees aan toe te gaan. En als het daar wel op lijkt, houd ik altijd mijn hart vast. Ook hier zijn straten waar mensen constant bij elkaar over de vloer komen. Waar ze tijdens voetbaltoernooien alles oranje kleuren en alle wedstrijden samen bekijken. Waar ze de hele zomer met elkaar rond de barbecue staan. Om nog maar te zwijgen over buren die samen op vakantie gaan. Niets ten nadele van mijn buren, maar ik vermoed dat als je het als buren lang en vreedzaam met elkaar wilt uithouden, je dan vooral niet elkaars beste vriend moet willen worden. Maar goed, er zit nog een wereld tussen het Guinese model en de gespreksloze winters in Nederland.

Hoeveel er op het spel staat als het gaat om burenbezoek, wordt geïllustreerd door een onderzoek van de Amerikaans-Indiase politicoloog Varshney. Hij onderzocht de patronen in het sektarische geweld tussen moslims en hindoes in India. Hij vroeg zich af waarom in tijden van spanning in de ene stad honderden doden vielen, terwijl in de andere stad het bij woorden bleef. Zijn studie wees uit dat in gebieden waar de islamitische en hindoe gemeenschappen een lange traditie hebben van onderling contact en samenwerking, het geweld achterwege blijft. Maar waar moslims en hindoes in geïsoleerde gemeenschappen leven, laait het geweld steeds weer op en vallen er doden. Het laat zien dat in India burenbezoek levens redt.

Nu vallen er in Nederland nog niet zoveel doden bij sektarisch geweld, maar de spanningen lopen wel op. Er zijn brandstichtingen in moskeeën die voor veel onrust bij moslims zorgen, er is geweld van Marokkaans-Nederlandse jongeren die een steeds grotere bron van ergernis vormt. Ik houd mijn hart soms vast. Gek genoeg zijn het vooral moslims die er voor zorgen dat niet-moslims bij hen over de vloer komen. Tijdens de Ramadan worden ze voor iftar-maaltijden uitgenodigd. Het zou niet gek zijn als christenen ook hun bijdrage gaan leveren en de christelijke deugd van gastvrijheid ruimhartiger gaan beoefenen. Het kan levens redden.

In de preken in onze kerk worden we regelmatig opgeroepen om het evangelie door te geven aan mensen in onze omgeving. Maar hoe kun je je buren uitnodigen voor een Alpha-cursus als je niet eens weet hoe het eigenlijk echt met ze gaat? In mijn woonplaats werden we door de gemeentelijke overheid een handje geholpen. Via het project ‘Sophie aan tafel’ worden buren gestimuleerd elkaar uit te nodigen. Het leverde bij ons een volle kamer op met mensen waar ik de naam nog niet eens goed van wist. En ik kwam er achter dat twee buurvrouwen al langer een ziekte hadden waar ik nog enkele weet van had. Die winterse zonnebril snap ik nou ook beter.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie

Deze column verscheen in maart in het Nederlands Dagblad

Vrolijke Irving na zure regen

Tue, 23 Mar 2010 23:36:05 +0100

"Owen Meany was een raar, klein, slim mannetje met een hoge, schrille stem. Om dat ventje draait het in de roman 'Bidden wij voor Owen Meany' van John Irving." Gert-Jan Segers, directeur van het WI, legt in het Reformatorisch Dagblad in het kader van de Boekenweek iets bloot van zijn passie voor schrijven. Segers schreef zelf twee romans.

Toen ik het kloeke boek las, was voor mij de ontdekking vooral hoe mooi verhalen kunnen zijn als ze goed worden verteld. Mijn leescarrière op de middelbare school was er een zoals van velen in Nederland: ’t Hart, Bordewijk, Hermans, dat soort werk. Het enige dat ik me van mijn boekenlijst herinner, is dat altijd alles bij iedereen mislukte en dat fietsers altijd tegenwind hadden. Het was de zure regen der Nederlandse letteren.

Toen las ik opeens die opgewekte, vrolijk makende pil van John Irving. Zodra ik het boek –vaak in de trein– weer opensloeg, zweefde ik als vanzelf naar de wereld die Irving met zijn taal had geschapen.

Ook al begint het boek met de ontboezeming dat de ik-figuur, John, dankzij Owen Meany christen is geworden, het is geen stichtelijk werkje. Oppassende ouders van leesgrage kinderen zijn gewaarschuwd. Maar het grote thema van het boek heeft zeker een religieuze dimensie. Meany is namelijk te weten gekomen wanneer en waarom hij zal sterven. Hij zal Vietnamese kinderen redden en daarbij het leven laten.

Ook de lezer komt dat al in een vroeg stadium te weten. Toch blijf je gretig doorlezen omdat je nog geen flauw benul hebt van hoe de apotheose zich zal voltrekken. Gek genoeg is de ‘wetenschap’ dat hij vroegtijdig zal sterven voor Meany geen last. Integendeel. Het laatste van zijn leven motiveert hem in het voorlaatste. Dat christelijke motief geeft te denken over je eigen leven.

Maar waar ik stiekem echt naar verlangde toen ik het boek uit had, was om ooit zelf zo’n verhaal te kunnen schrijven. Eentje dat oppassende ouders met een gerust hart kunnen geven en dat leesgrage kinderen simpelweg doet vergeten dat het verhaal verplichte kost voor hun boekenlijst is.

Dit is het laatste deel van een serie waarin schrijvers op een persoonlijke manier reflecteren op het Boekenweekthema.

Symposium over populisme: 'Yes we can!' (Korting voor donateurs!)

Fri, 19 Mar 2010 14:55:56 +0100

Het populisme heeft de laatste tijd een grote vlucht genomen met alle gevolgen van dien. Gevestigde politieke partijen lijken niet altijd adequaat daarmee om te gaan en ook onder christenen ontstaat verwarring. Een groot aantal van hen vraagt zich af wat populisten bezielt, terwijl anderen ermee sympathiseren, christelijke strijdlust onder woorden brengen en bijvoorbeeld willen afrekenen met de islam. Tijd voor een debat.

Onder leiding van Gert-Jan Segers, directeur van het WI van de ChristenUnie, gaan met elkaar in debat:

Koert van Bekkum, adjunct-hoofdredacteur van het Nederlands Dagblad, over de opkomst en maatschappelijke inbedding van het populisme.
Gert Schutte, oud-fractievoorzitter van het GPV, over de uitwerking van het populisme op de gevestigde politieke partijen. Hoe moet het wel en hoe moet het niet?
Peter Frans Koops, gemeenteraadslid in Bunschoten, over de positie van christenen ten opzichte van populisme en bijvoorbeeld de PVV.

Vrijdag 9 april 2010 | 14.00 - 17.00 uur

Locatie: De Lichtkring, Laan naar Emiclaer 1, Amersfoort

Toegang: €15,- | studenten €5,- | cv koersabonnees/WI-donateurs €10,- (nog geen donateur? Klik dan hier!)

Dit symposium wordt georganiseerd door de Evangelische Hogeschool, het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie en opinieblad CV-koers. Aanmelden kan via http://www.eh.nl/concept/site.php?pg=247

De derde weg tussen populisten en elitisten

Tue, 16 Mar 2010 16:31:13 +0100

"De politieke verhoudingen verscherpen. Twee perspectieven lijken lijnrecht tegenover elkaar te staan: dat van de populisten tegenover dat van de elitisten, de onderbuik van de massa tegenover de redelijkheid van de 'progressieven'." Geert Jan Spijker, WI medewerker, zet in het blad Ellips vraagtekens bij die benadering en onderzoekt wat een derde optie kan inhouden.

Dit artikel verscheen in 'Ellips' van maart 2010 onder titel: 'Hart, hoofd en onderbuik'

Als student woonde ik lange tijd – naar alle tevredenheid - in een achterstandswijk in Rotterdam-west. Met mijn huisgenoten had ik weinig last van omwonenden – zij meer van ons vermoedelijk – en met criminaliteit kwamen wij weinig in aanraking. Bovendien profiteerden we van de multiculturele omgeving, vooral in culinair opzicht.

Onze bejaarde buurvrouw was echter aanzienlijk minder te spreken over onze veelkleurige leefomgeving. ‘Die buitenlanders’ hadden heel haar wijk in enkele decennia veranderd van een beschaafde, blanke buurt tot een criminele, verwaarloosde wijk, vol drugspanden en hangjongeren.

Vanuit haar perspectief was de opkomst van Pim Fortuyn een verademing. Zijn ‘Leefbaren’ benoemden de problemen eindelijk eens, zij erkenden de reëel bestaande angstgevoelens, zij pakten de verloedering met daadkracht aan. Zij zouden van Nederland weer een thuis maken, iets waar de gevestigde elite in had gefaald. Veel anderen – inderdaad die elite – vonden de benadering van Leefbaar veel te ver gaan: ze demoniseerden moslims, beschouwden alle jonge Marokkanen als criminelen en waren dus onverdraagzaam. Het ‘multiculturele drama’ moest niet worden overdreven.

In dit artikel zet ik beide perspectieven tegenover elkaar: dat van de populisten tegenover dat van de elitisten, de onderbuik van de massa tegenover de redelijkheid van de ‘progressieven’. Na een vergelijking beantwoord ik de vraag of deze tegenstelling wel helemaal recht doet aan de werkelijkheid en wat een derde optie kan inhouden.

De onderbuik

Populisme is een ontaarding van democratie. Waar democratie op een gezonde manier volksinvloed tracht te regelen en recht wil doen aan een ingewikkelde werkelijkheid met veel verschillende meningen, daar blinkt het populisme uit in simplisme. Populisten pretenderen in korte tijd ingewikkelde politieke problemen op te kunnen lossen. Problemen in de zorg? Als de SP aan de macht is zullen die zo opgelost zijn. Het integratievraagstuk? Als de PVV regeert, lost zij het in een paar jaar tijd op (als ze niet door lastige democratische partijen en vervelende compromissen wordt gefrustreerd…).

Om de benodigde oplossingen te bereiken is niet alleen de partij van belang, maar vooral de Grote Leider. Deze charismatische figuur vertegenwoordigt het volk en weet wat de burgers willen. Bovendien doet hij recht aan hun angst. Angst waarvoor? Voor verlies van houvast, voor toename van het vreemde, voor allochtonen, moslims, de EU, de wereld - kortom: het bedreigende andere. Het is een gevoel van onbehagen, van verlies van overzichtelijkheid. Dit overkwam mijn oude buurvrouw. Zij verloor alle overzicht en houvast: de vriendelijke bakker op de hoek verdween, de kruidenier werd Surinaams, het vlees werd halal, de tramconducteur slecht verstaanbaar, etc. Waar was haar Nederland gebleven?

Tegelijk overheerst bij populisten het idee dat de huidige politiek niks doet om iets te verbeteren aan de situatie. De gevestigde partijen hebben alleen oog voor eigen gewin. Politici zijn ‘zakkenvullers’ die niet om het volk geven. Kortom: het volk koestert scepsis jegens de elite. Er is een kloof tussen burger en bestuur.

Het beeld dat de overheid – de elite – het volk minacht en elkaar baantjes toeschuift, wordt sterk gestimuleerd door de media. Kranten en TV laten alleen slecht nieuws zien en voeden het idee dat het slecht gaat met de samenleving en dat de politiek hiervoor de hoofdverantwoordelijke is – in ieder geval niet de machteloze burger zelf. Pas als de populist aan de macht is dan zal ‘het volk’ werkelijk weer invloed hebben, dan wordt echt geluisterd naar de ‘gewone man’. Dan lossen de problemen zich wel op…

Het hoofd

D66 en GroenLinks nemen het duidelijkst en het hardst stelling tegen het populisme. De nadruk op Nederlandse identiteit en hang naar het verleden riekt volgens hen naar eng nationalisme, bekrompen kneuterigheid, beknellende jaren ’50. Terugkeer is achteruitgang. ‘Zin in de toekomst’, is de leus van GroenLinks komende verkiezingen. ‘Europa: Ja’, aldus D66 bij de afgelopen Europese verkiezingen. De hoogopgeleide elite – niet zelden woonachtig in Amsterdam - gelooft in openheid en verdraagzaamheid. Men vindt Europa mooi, de wereld nog mooier. Globalisering en flexibilisering zijn toe te juichen. Kennismaking met culturen leert ons relativeren. En dat is plezierig.

Een ding wordt niet gerelativeerd: onze redelijkheid. Als we als verstandige mensen met elkaar blijven discussiëren dan lossen conflicten zich wel op. Van argumenten verwachten deze ‘progressieven’ het heil. Botsingen van culturen en stromingen gaan voorbij. Ideologische veren moeten we afschudden. Het geloof in de Verlichting is groot - durf zelf te denken! Geloof in God daarentegen moeten we wantrouwen. Dat geloof is een voedingsbodem voor allerlei irrationele en nare dingen, zoals kruistochten. Religie moeten we buiten het publieke domein houden. Zodra mensen hun – orthodoxe – geloofsovertuiging mee naar buiten nemen, wordt het gevaarlijk. Waar populisten alleen de islam uit het publieke domein willen verwijderen, wil de elite dat dus met alle religie doen - uitzonderingen als Job Cohen daargelaten.

Is daarmee het maatschappelijk probleem opgelost? Door een redelijk en open maatschappelijk debat tussen de diverse bevolkingsgroepen komt men vanzelf nader tot elkaar. En de kloof tussen burger en bestuur zullen we dichten door bestuurlijke vernieuwing – het aloude kroonjuweel van D66. Meer (directe) democratie is de oplossing. En anders neemt de elite het volk wel bij de hand en leidt het naar het nieuw vrijzinnig vaderland. Als iedereen maar VPRO en VARA kijkt, dan worden we vanzelf duurzaam en ‘verschillig’.

Het hart

Beide stromingen – die van massa en elite – staan niet alleen maar tegenover elkaar. Er zijn belangrijke overeenkomsten. Beide hebben een angst voor het vreemde. Bij populisten is die angst met name gericht op de islam, als niet-westerse, intolerante godsdienst. Bij de elite is men bang voor religie in het algemeen en orthodoxe varianten in het bijzonder. Met man en macht probeert men geloof uit het publieke domein te weren. Beide richtingen kennen dus maar betrekkelijke waarde toe aan de godsdienstvrijheid.

Een tweede, meer fundamentele overeenkomst is dat de mens het begin- en eindpunt is van politieke besluitvorming. In het hart zetelt de overtuiging dat de mens heer en meester is van deze wereld. Die overtuiging leidt tot een verabsolutering van de stem van het volk. De mens is de hoogste instantie, zijn wil is wet. In het hart wortelen geloof en ongeloof (lees: geloof in redelijkheid, in vrijzinnigheid).

Het feit dat de mens de maatstaf is, is niet zonder gevaar. Groen van Prinsterer stelt: “De grond van mijn klacht is dat wat vroeger omschreven en bevestigd werd door onveranderlijke wetten en inzettingen van God nu afhankelijk is van het goedvinden van de staat. Het is afhankelijk van de wil van de veranderlijke mensen en gaat dus in wezen teniet. Er is vrijheid voor zover het mogelijk, nuttig en wenselijk is.” Willekeur ligt dus op de loer. Want hoe betrouwbaar is het volk als ‘schepper’ van de rechtsorde? Hoezeer kunnen wij vertrouwen op de wisselende meerderheden? Hoe willen zij zichzelf begrenzen?

Een alternatief

Juist onderworpenheid aan God stelt grenzen aan de uitoefening van overheidsgezag. Een samenleving heeft behoefte aan hogere waarden als vrijheid en gelijkwaardigheid, aan gegeven rechtsbeginselen. Gods perspectief en normen zijn goed voor alle burgers, zij zijn de beste garantie tegen willekeur door de overheid. Ook bieden ze de beste bescherming van minderheden tegen de meerderheid. Dat zien we nu zowel progressieven die hun vrijzinnigheid willen opleggen, als bij populistische conservatieven die de godsdienstvrijheid van moslims willen beperken. De Bijbel leert dat tarwe en onkruid hier op aarde samen mogen opgroeien, dat geloof en dwang niet samengaan.

Wat me vooral stoort bij populisten is een gebrek aan gastvrijheid voor ‘vreemdelingen’. De PVV beroept zich regelmatig op de joods-christelijke identiteit, maar verbindt die niet met opofferingsgezindheid en gastvrijheid, eerder met het uitsluiten van moslims door hen op harde toon naar beneden te halen. Met nederigheid, naastenliefde en dienstbaarheid heeft het weinig te maken.

Als vreemdelingen hebben wij een plek gekregen om hier op dit stukje aarde te wonen. We zijn samen verantwoordelijk voor de leefbaarheid van onze omgeving. De overheid kan daarbij helpen, maar ze kan onze problemen niet oplossen of ons gelukkig maken – welke kleur die overheid ook heeft. We zijn vooral geroepen naar elkaar om te zien, juist naar de nabije naaste. Met dat uitgangspunt was ook mijn buurvrouw geholpen.

Door mr.drs. Geert Jan Spijker, medewerker Wetenschappelijk Instituut ChristenUnie

ChristenUnie-visie: "Sterkste schouders, zwaarste lasten" (Radio 1)

Mon, 08 Mar 2010 15:33:38 +0100

Een tijdelijke crisistax, hervorming van de woningmarkt en 12 miljard aan bezuinigingen. De ChristenUnie presenteerde vandaag een eerste aanzet tot het verkiezingsprogramma voor 9 juni. "We staan voor enorme uitdagingen. Wij pakken die aan vanuit het principe: de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten", zo legt WI-directeur Gert-Jan Segers uit bij Radio 1.

Luister hier naar het verslag op radio 1: http://www.radio1.nl/contents/13587-christenunie-wil-12-miljard-bezuinigen
Via http://www.christenunie.nl/ kunnen leden van de ChristenUnie meedenken over het verkiezingsprogramma.

Radiogesprek over verkiezingsuitslag

Fri, 05 Mar 2010 11:20:35 +0100

De gemeenteraadsverkiezingen zijn voorbij. Hoe moet het nu verder richting 9 juni? In het EO-radioprogramma 'Deze Week' gaat WI-directeur Gert-Jan Segers in gesprek met de andere panelleden. Over de definitieve doorbraak van Wilders, het gebrek aan vertrouwen in politici, leiderschap en de bestuurbaarheid van het land. Zaterdag, 20:35, radio 5.

ND-column: Waarom hebben we God verlaten?

Wed, 03 Mar 2010 12:37:07 +0100

"Ja, ook ik ben bezorgd over de bestuurbaarheid van dit land. Maar misschien mag ik in de kakofonie van politieke beschouwingen op dit punt even de beurt aan me voorbij laten gaan. Er is namelijk iets waar zelfs een politiek dier als ik zich meer zorgen over maakt dan over een kabinetscrisis." Dat zegt Gert-Jan Segers in zijn column voor het Nederlands Dagblad.

In de acht jaar dat ik in het buitenland heb gewoond, heb ik veel mensen tot geloof in Jezus Christus zien komen. Zelfs sommige sceptische Europeanen heb ik in Egypte tot geloof zien komen en het aantal moslims dat Jezus als hun verlosser leerden kennen, nam in de loop van de jaren steeds meer toe. In Amerika zaten we in een bruisende, vitale kerk en ontmoette ik bijvoorbeeld een studiegenoot uit China die me geweldige verhalen vertelde over de onstuimige groei van de kerk daar. Maar Nederland, allemensen, wat is dat toch met Nederland? Ons lieve landje lijkt soms wel een vervloekt stukje op Gods aarde. Een uithoek in de wereld waarin Gods Geest zich stil lijkt te houden, waar de wind van het ongeloof over de poldervlakte giert, waar de scepsis ons met de Hollandse melk wordt ingegoten.

Niet meer relevant

Ik had vroeger twee oudere neven die met God en de kerk hadden gebroken, maar die waren destijds van de buitencategorie. Hun breuk met de kerk had zich ooit in een parallelle wereld afgespeeld, ver bij mij vandaan. Het was niet iets dat me toen hevig beroerde. Dat veranderde toen ik in mijn studententijd met een ouderejaars praatte die op het punt stond van zijn geloof te vallen. Mijn gemoedsrust werd pas echt wreed verstoord toen ik bij leeftijdsgenoten en vrienden van dichtbij zag hoe het geloof in God als zand tussen de vingers weg kan glijden. En nu zie ik tot mijn grote verdriet bij een generatie onder me soms hetzelfde gebeuren. Lieve mensen die het echt hebben geprobeerd, die studie van de bijbel maakten, God serieus hebben gevraagd zich bekend te maken en uiteindelijk tot de slotsom zijn gekomen dat God en geloof voor hen niet meer relevant zijn.

Een lawaaimakende ex-gelovige op afstand doet me eigenlijk niet veel. Het is misschien geen fraaie reactie, maar iemand als Maarten ’t Hart vind ik eerder aandoenlijk dan dat hij me enige vertwijfeling bezorgt. Zelfs het verhaal van de jonge schrijfster Franca Treur verneem ik zoals ik ooit kennis nam van het ongeloof van mijn oudere neven. Franca Treur studeerde, net als ik, ook in Leiden en was daar eveneens lid van de reformatorische studentenvereniging CSFR. Nu is ze blij van het Godsgeloof te zijn bevrijd en is ze een nieuw gezicht van de schare ex-gelovigen. Maar na lezing van haar verhaal in het kerstnummer van Vrij Nederland, sla ik het blad dicht en verheug ik me vooral op het geboortefeest van mijn Heiland.

Doodsnood

Vele malen moeilijker is het als heel dichtbij iemand van God los raakt. Als je ziet dat voor een beminde God irrelevant is geworden en het geloof een curiositeit. Ik weet dan ook nooit zo goed wat ik nog moet zeggen. Ze kennen de bijbelverhalen, ze weten hoe christenen hun geloof verdedigen, ze hebben vast ontroerende getuigenissen gehoord, aansprekende preken beluisterd. Wat zou ik daar nog aan toe kunnen voegen? Een verdrietige vorm van berusting komt over me en ik vraag me af: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebben ze U verlaten?’. Soms herinner ik me in dat soort situaties hoe twijfel ook door mijn eigen hart gierde en soms opnieuw aan de deur van mijn hart klopt. Maar dan prevel ik: ‘Naar wie anders zou ik moeten gaan, Heer, U hebt de woorden van het eeuwige leven’. Maar wat ik vooral voel is een grote bezorgdheid over mijn drie dochters die hun pubertijd nog voor zich hebben liggen. En een bezorgdheid over de uitgedunde kudde gelovigen hier. O God, laat niet los wat U hier in de Lage Landen ooit bent begonnen. Waai met uw Geest, niet alleen in verre buitenlanden, maar ook hier.

In reactie op de atheïstische dominee Hendrikse wil mijn kerk, de PKN, het weer over God hebben. Geweldig om het weer over God te hebben, maar liever niet alleen met Hendrikse. Laten we het in de kerk inderdaad weer over God hebben, laat het over Jezus gaan als we na afloop koffie drinken, naar huis lopen, als we thuis aan tafel zitten, in bed liggen. Laten we weer met elkaar bidden, veel bidden. Laat we God weer terug bidden in onze eigen levens, in die van onze beminden, zodat we weer warm worden van het evangelie. Want het is hier zo koud geworden.

‘Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten?’, schreeuwde Jezus ooit in doodsnood uit. Nog geen drie dagen later was het Pasen.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie

"Juist christen moet actief zijn in politiek" (Reformatorisch Dagblad)

Mon, 01 Mar 2010 10:19:15 +0100

GRONINGEN - Christenen moeten zich niet in een hoekje laten drukken, maar stevig aan het publieke debat meedoen. Omdat geloof alles met politiek te maken heeft, moeten juist christenen in de politieke organen actief aanwezig zijn. Dit zei mr. drs. Geert Jan Spijker donderdagavond voor zo'n tachtig studenten van het Groningse CSFR-dispuut Yir'at Adonay.

Spijker studeerde rechten en filosofie en is momenteel werkzaam als onderzoeker bij het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie. Het Groningse CSFR-dispuut houdt een lezingencyclus over het thema ”Religie en Politiek”.

Spijker vond het wel frappant dat de lezingencyclus was gepland zo direct na de val van het kabinet-Balkenende IV. Hij zei begrip te hebben voor de gevoelens van teleurstelling die velen hebben. Juist omdat christelijke partijen deel uitmaakten van de coalitie, moeten christenpolitici hun verantwoordelijkheid beseffen en zich de gebeurtenissen persoonlijk aantrekken, zei hij.

In zijn lezing met als thema ”Godsdienst in de Kamer” verdedigde Spijker het bestaansrecht en grote maatschappelijke nut van christelijke politiek. Echt christelijke politiek kenmerkt zich volgens hem door de macht ondergeschikt en dienstbaar te maken aan de gerechtigheid. Het christendom was van meet af aan tolerant vanwege de belijdenis dat het geloof alleen door God kan worden gewerkt en dus nooit dwingend door een overheid kan worden opgelegd, zo stelde hij.

De inleider constateerde veel verwarring rond het begrip scheiding van kerk en staat. Seculiere stromingen als het liberalisme willen alle godsdienst naar het privédomein verbannen. Anderzijds wordt, bijvoorbeeld door de invoering van de WMO, de kerk de rol van sociale dienstverlening opgedrongen.

Hoewel Spijker een duidelijk onderscheid tussen kerk en staat bepleitte, bekritiseerde hij de kerk omdat deze te weinig profetisch spreekt. Zo laakte hij het stilzwijgen van de kerk toen de discussie over de embryo selectie speelde.

De onderzoeker ging ook in op de actuele waarde van het (Kuyperiaanse) beginsel soevereiniteit in eigen kring. Dit concept blijft een belangrijk element voor de Nederlandse rechtsstaat, zei hij. „Het christendom leverde de voedingsbodem voor de ideeën over de rechtsstaat waarbij ook de bescherming van kwetsbaren en minderheden wordt gegarandeerd. In de christelijke visie moet alle macht, dus ook de overheidsmacht, altijd aan normen buiten het machtsstelsel worden getoetst. Om deze redenen zijn de democratische verworvenheden en rechten nergens zo veilig als bij de christelijke politieke partijen.”

De inleider wees op fricties en inconsequenties bij niet-christelijke politieke stromingen. „Seculiere politici beweren dat zij alle godsdienst buiten beschouwing laten, maar ondertussen blijkt bij gevoelige onderwerpen als homobeleid en medisch-ethische kwesties dat zij in het debat alle redelijkheid verliezen. Seculiere politici pleiten voor een absoluut zelfbeschikkingsrecht, maar vinden wel dat artsen moeten meewerken bij de uitvoer van de wens tot levensbeëindiging en daarmee wordt de medicus opgezadeld met medebetrokkenheid en daarmee verbonden schuldgevoelens.”

Symposium 'Yes we can!' - over politiek en populisme

Mon, 01 Mar 2010 08:10:00 +0100

De Evangelische Hogeschool in Amersfoort en het Wetenschappelijk Instituut (WI) van de ChristenUnie organiseren het symposium 'Yes we can!'. Tijdens de bijeenkomst zullen Koert van Bekkum, Gert Schutte en Peter Frans Koops vanuit christelijk perspectief spreken over politiek en populisme. Dagvoorzitter is WI-directeur Gert-Jan Segers, en het symposium vindt plaats in de Lichtkring te Amersfoort op vrijdag 9 april.

“Het populisme heeft de laatste tijd een grote vlucht genomen met alle gevolgen van dien. Gevestigde politieke partijen lijken daarmee niet altijd adequaat om te gaan en ook onder christenen ontstaat verwarring,” licht Els van Dijk, directeur van de EH, toe. “Een groot aantal van hen vraagt zich af wat populisten bezielt terwijl anderen ermee sympathiseren, christelijke strijdlust onder woorden brengen en bijvoorbeeld willen afrekenen met de islam. Wij denken dat het hoog tijd is voor een debat.”

“De grote uitdaging in de politiek is om je boodschap dicht bij mensen te brengen zonder de waarheid geweld aan te doen,” vindt WI directeur en symposiumvoorzitter Gert-Jan Segers. “Het is maar de vraag of christelijke politici daar altijd in slagen. We moeten kritisch naar onszelf durven kijken. Tegelijkertijd mag je je afvragen of populisten echte problemen benoemen en met degelijke oplossingen komen. Dat zijn spannende vragen.”

De EH organiseert een aantal keer per jaar symposia gekoppeld aan een actueel maatschappelijk thema. Op deze manier biedt zij de diverse thema’s die in het onderwijsprogramma verwerkt zijn, aan een bredere doelgroep aan. Ook het WI van de ChristenUnie organiseert regelmatig symposia, congressen en tafelgesprekken over actuele politieke thema’s.

Gert-Jan Segers over christenen en de PVV (Nederland 2)

Fri, 26 Feb 2010 16:37:30 +0100

Voor een groeiend aantal christenen is de PVV van Geert Wilders een alternatief aan het worden voor de christelijke partijen, vanwege het heldere anti-Islam standpunt. Andere christenen nemen fel stelling tegen hem. Wat moet je als christen met de PVV? Andries Knevel praat hierover met WI-directeur Gert-Jan Segers in het EO-programma 'Door de Wereld'. Morgen om 19:00 te zien op Nederland 2.

Gert-Jan Segers levert bijdrage aan boek technologiekritiek

Fri, 26 Feb 2010 16:37:08 +0100

Donateurs van het WI zijn van harte welkom op het symposium 'Different cultures - one world', dat zal plaatsvinden op vrijdag 12 maart. Daar wordt een boek gepresenteerd over de dialoog tussen christenen en islamieten betreffende technologiekritiek. WI-directeur Gert-Jan Segers leverde ook een bijdrage.

Tijdens deze middag zal de boekpresentatie plaatsvinden van de publicatie ‘Different cultures – One world; welke het resultaat is van een bijzonder project. Deze startte met de afscheidsrede van prof. Schuurman aan Wageningen Universiteit, getiteld: ‘De uitdaging van de islamitische technologiekritiek’. Vervolgens zijn onder leiding van prof. Schuurman vele christelijke en islamitische denkers uit binnen- en buitenland een baanbrekend project gestart genaamd ‘Structures for Life’, waarin ze onderzochten in hoeverre en hoe een dialoog kan plaatsvinden tussen christenen en islamieten betreffende technologiekritiek. Mensen die hun medewerking hebben verleend zijn bijvoorbeeld prof. Marc de Vries, prof. Clement van Pelt, prof. Bünyamin Duran, prof. Ahmed Akgunduz, prof. Henk Jochemsen en Dr. Furkan Aydiner. Uitkomst van dit project is het boek geworden, waarin de resultaten zijn neergezet.

Mocht u de mogelijkheid hebben om deze middag bij te wonen, dan willen we vragen u aan te melden via Jos Boer, Centrum voor Christelijke Filosofie, via pr.reform.philos@planet.nl of telefoonnummer 035-5880205. Mocht u iemand kennen die hier mogelijk geïnteresseerd in is, aarzelt u niet deze persoon in te lichten. Deelname aan het symposium is gratis.

De presentatie zal plaatsvinden op vrijdag 12 maart 2010 vanaf 14.30 uur in het Forum-gebouw van Wageningen Universiteit.

WI ChristenUnie viert verdubbeling aantal donateurs

Mon, 22 Feb 2010 17:51:31 +0100

Het Wetenschappelijk Instituut had vrijdagmiddag wat te vieren. Terwijl in Den Haag de crisis alle aandacht vroeg, serveerde het WI van de ChristenUnie taart. Sinds de zomer is het aantal donateurs van het WI namelijk verdubbeld! Met ruim 4200 donateurs is het WI van de ChristenUnie nu verreweg de grootste van alle WI's van politieke partijen. Met die steun kunnen we nog beter ons werk doen: de christelijk sociale politieke traditie levend, vruchtbaar en actueel houden!

Inspirerend startsymposium DVD

Mon, 22 Feb 2010 10:24:46 +0100

"Een vruchtbare discussie en een prachtige start van ons DVD-jaar", zo typeerde WI-directeur Gert-Jan Segers het symposium over het nieuwe waardentrio van het WI: Dienstbaarheid, vrijheid, duurzaamheid. Tijdens de startmiddag spraken o.a. Egbert Schuurman, Kars Veling en Herman Sietsma lovende woorden over het initiatief om tot een nieuwe compacte samenvatting te komen van "het verhaal" van de ChristenUnie.

De middag begon met complimenten van Egbert Schuurman voor het initiatief van het WI. Het Eerste Kamerlid onderstreepte het belang van brede duurzaamheid als verbinding tussen vrijheid en duurzaamheid. Wel heeft Schuurman vraagtekens bij het ChristenUnie-alternatief voor People Planet Profit: Rechtvaardigheid, Rentmeesterschap en Relevantie. Inhoudelijk kan de senator zich daar in vinden, maar het moet geen geforceerde zoektocht worden naar 3 x R. Rob Nijhoff, medewerker van het WI, ondervangt die kritiek later op de middag door het nieuwe begrip Relevantie nader uit te werken: "We willen toe naar relevantie voor de economie. We moeten de totale impact van economische bedrijvigheid op de samenleving bekijken en niet alleen het BNP."

Herman Sietsma, hoofdredacteur van DenkWijzer, heeft vooral kritiek op een ongelukkige zinsnede in de startnotitie. “In de tekst wordt de indruk gewekt dat de overheid er slechts is om het kwaad te bestrijden. Maar de overheid heeft ook een taak om het goede te bevorderen.” Vanuit de zaal worden de woorden van Sietsma voorzien van voorbeelden, die duidelijk maken dat inderdaad een preciezer formulering nodig is.

Vrijheid

“Het kernbegrip ‘vrijheid’ is misschien wel de meest spannende van de drie.”, vindt Gert-Jan Segers. Kars Veling, directeur van het Johan de Witt College in Den Haag, constateert dat vrijheid zoals we dat in het westen kennen onder druk staat. De voormalige ChristenUnie voorman roept het WI op werk te maken van een nieuwe doordenking van de democratische rechtsstaat. “We moeten naar een hernieuwd begrip van publiek belang, rule of law, scheiding der machten en democratie toe. En de ChristenUnie moet daarvoor buiten de eigen kaders en traditie durven zoeken naar antwoorden.” Guido Terpstra, raadslid voor de ChristenUnie in Leiden, hekelt juist “het leentje-buur spelen” van de ChristenUnie bij de waardering van het begrip vrijheid. Hij wijst op de rijke joods-christelijke traditie van tolerantie en vrijheid, die volgens de jonge promovendus voldoende handvatten bevat voor een eigen onderbouwing van het vrijheidsbegrip.

Op het vlak van de economie krijgt het WI huiswerk mee van VU-Econoom Peter Mulder. Hij heeft stevige kritiek op de duurzaamheidsparagraaf, met name vanwege het ontbreken van economisch perspectief. Hij mist een visie op de markt, belastingen en levensloop. WI-medewerker Rob Nijhoff is het met Mulder eens. Ook constateert hij tevreden dat de vragen uit het publiek en de bijdrage van Gedeputeerde Wouter de Jong vooral oproepen tot meer radicaliteit op het gebied van duurzaamheid. “Dat zien we als een stimulans om deze paragraaf nog scherper te maken.”

Open traject

Na afloop was er met name waardering voor het open karakter van het DVD-traject. Geert Jan Spijker, bedenker van DVD, onderstreept dat: "Deze middag was bedoeld om mensen vanaf de start bij de ontwikkeling van DVD te betrekken. Het past bovendien bij de werkwijze van het WI. We willen een knooppunt zijn van alle expertise die in de partij aanwezig is. Vanmiddag hebben we weer mogen constateren dat die kennis volop aanwezig is. Op deze manier ligt er eind 2010 een sterk en breedgedragen verhaal op tafel."

Wilt u ook bijdragen aan het DVD-traject? Mail u bijdrage naar wi@christenunie.nl of bezoek een van de vele DVD-activiteiten in het komende jaar. U wordt op de hoogte gehouden via onze nieuwsbrief en de website.

WI ChristenUnie lanceert DVD'tje

Sat, 20 Feb 2010 13:52:41 +0100

De ChristenUnie wil het jubileumjaar benutten om op compacte wijze helder te maken waar de partij voor staat en wat ze beoogt. Als kapstok voor dat project heeft het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie een dvd-tje ontwikkeld. Die drieletter combinatie staat voor de waarden: dienstbaarheid, vrijheid en duurzaamheid. Het Nederlands Dagblad doet verslag.

Door ND-redacteur Piet H. de Jong

HILVERSUM - ,,Ik merk dat er grote behoefte aan een samenvattende visie is’’, vertelt Geert Jan Spijker, medewerker van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie. Veel mensen lezen niet de veelal dikke publicaties die in de loop van de jaren door kopstukken van de partij zijn geschreven, heeft hij bemerkt. Ook is de achterban van de ChristenUnie diverser geworden. ,,Dat vraagt erom onze visie explicieter te verwoorden.’’

,,In mijn contacten met lokale bestuurders heb ik ervaren dat ze niet altijd goed weten wat het betekent dat de ChristenUnie in de christelijk-sociale traditie staat. Sommigen denken dat dat een aanduiding is voor linkse politiek. Die traditie gaat evenwel terug op de grondleggers van de antirevolutionaire politiek, Guillaume Groen van Prinsterer en Abraham Kuyper. De christelijk-sociale traditie legt nadruk op het opkomen voor kwetsbaren én het belang van onderscheiden verantwoordelijkheden.’’ Dat laatste verwijst naar het ordeningsprincipe dat bekend werd onder de naam ‘soevereiniteit in eigen kring’. De staat heeft een beperkte bevoegdheid naast andere ‘kringen’, zoals gezin en kerk.

Volgende week vrijdag organiseert het instituut van de ChristenUnie een symposium over dit thema. Over elk van de drie waarden komt na de zomer een boek uit. In oktober wordt er een congres georganiseerd over de waarde ‘vrijheid’.

,,Het is’’, zegt Spijker, ,,typerend voor de ChristenUnie dat er zoveel aandacht is voor de sociale verbanden in de samenleving. Niet voor niets hebben Kars Veling, Roel Kuiper en André Rouvoet daar in hun boeken veel nadruk opgelegd. Focus op dienstbaarheid in de samenleving is daarmee onderscheidend voor mijn partij. In tegenstelling tot socialisten, die de overheid centraal stellen, en liberalen die het individu voorop zetten, wil de ChristenUnie het belang van de samenleving benadrukken. Tegelijk is een overheid nodig om kwaad te bestrijden en voorwaarden te scheppen voor de samenleving.’’

Vrijheid
Een spannende term vandaag de dag is ‘vrijheid’. Ook Geert Wilders werpt zich op als kampioen van het vrije woord. ,,Wij onderscheiden levensbeschouwelijke en maatschappelijke vrijheid. Bij het eerste is het begrip tolerantie cruciaal, legt Spijker uit. ,,Daarmee wordt het verschil met de theocratische insteek van de SGP helder. Dat komt vooral tot uiting op het punt van de godsdienstvrijheid. De ChristenUnie is daar volmondig voorstander van, ook als dat als pijnlijk wordt ervaren. Belangrijk is het besef dat tarwe en onkruid samen opgroeien en dat Gods Koninkrijk niet met kracht maar door de Geest komt. Professor Jochem Douma schreef ooit dat wie Schrift zegt, ook tolerantie zegt. Dat is voor ons een principiële notie.’’

Met het vrijheidsbegrip neemt de ChristenUnie ook stelling tegen de opvatting van de PVV van Wilders, die wel met dat begrip schermt maar minderheden (moslims) daarvan wil uitsluiten. ,,Vrijheid is van iedereen en geloof is ook voor het publieke domein’’, licht Spijker toe. ,,Het is belangrijk dat heel helder te blijven zeggen. Soms lijkt het alsof we in Nederland bang geworden zijn voor diversiteit en verscheidenheid. Als we vrijheid en tolerantie niet goed beschermen dreigen we terecht te komen in een seculiere meerderheidscultuur. Als partij moeten we hier duidelijk stelling betrekken’’, aldus Spijker.

Met maatschappelijke vrijheid wil de ChristenUnie mensen in de eerste plaats aanspreken in hun sociale context. De overheid heeft slechts beperkte invloed. ,,Neem de opvoeding, dat is een taak van de ouders. Mensen moeten in onderlinge relatie en verbanden zich kunnen ontplooien. Vrijheid mag je daarom nooit loskoppelen van dienstbaarheid en duurzaamheid. Vrijheid zonder doel bestaat niet, vrijheid is ook niet los verkrijgbaar. Je hebt vrijheid nodig om God en de ander te dienen. Echte vrijheid realiseert zich in gemeenschap.’’

De kritiek van de VVD op de ChristenUnie dat het mensen betuttelt, verwerpt Spijker. ,,Dat is te gemakkelijk. Neem het streven van minister André Rouvoet; dat is er op gericht de eigen kracht van het gezin te herstellen. Daarom wil hij ouders laten toerusten tot verantwoordelijkheid. Pas in noodsituaties, denk aan kindermishandeling, komt de overheid er aan te pas, omdat het tot taak heeft op te komen voor kwetsbaren.

Duurzaamheid
De waarde duurzaamheid koppelt de ChristenUnie aan de ‘triple-p-gedachte’. ,,We ‘vertalen’de trits ‘people, planet, profit’ in: rechtvaardigheid, rentmeesterschap, relevantie. Met dat laatste wil de ChristenUnie, meer dan het CDA tot dusver, werk maken van een duurzame economie,’’ vertelt Spijker. ,,Het is van groot belang dat we ons inzetten voor een leefbare en rechtvaardige wereld, ver weg en dichtbij. Er moet meer urgentie in komen, is onze boodschap. In veel gevallen, zie bijvoorbeeld de aanpak van Q-koorts, overheersen economische belangen.’’

In plaats van ‘winst’ wil de partij van Spijker toe naar het begrip ‘relevantie’ centraal zetten. Heeft een product toegevoegde waarde? Welke echte behoeften bevredigt dat? Hoe dat precies zijn politieke vertaling krijgt laat Spijker over aan de opstellers van het verkiezingsprogramma. ,,Belangrijk is dat wij als partij echt werk willen maken van duurzaamheid.’’

,,Tegelijk is er het besef dat wij de aarde niet redden, het is God die alles leidt en Zijn Koninkrijk doet komen. We zijn geen utopisten. Dat is een geruststellende gedachte en het roept ons ook op het gebed niet te verwaarlozen. Het gebed moet voor onze partij essentieel zijn. Wij zijn zondige, beperkte mensen die moeten leren nederig te willen zijn. Het gebed leert ons dienstbaar te zijn en is zo een belangrijk wapen tegen machtsmisbruik.’’

(Bron: Nederlands Dagblad, 17 februari)

Meer informatie over DVD op http://wi.christenunie.nl/dvdsymposium

Democratie vraagt inzet van heldere principes (Kuiper en Segers)

Mon, 15 Feb 2010 15:16:38 +0100

In het Reformatorisch Dagblad ontspon zich afgelopen weken een discussie over de overheidsvisie van de ChristenUnie. Prof. Harinck had in een bundel beweert dat de ChristenUnie naar een christelijke overheid streeft en keurde dat af. Gert-Jan Segers en Roel Kuiper, respectievelijk directeur en oud-directeur van het WI van de ChristenUnie reageerden.

Democratie ordent de politieke strijd tussen verschillende levensbeschouwingen. De ChristenUnie neemt daaraan deel vanuit een Bijbelse visie, reageren Roel Kuiper en Gert-Jan Segers op George Harinck (RD van donderdag)

De ChristenUnie streeft naar een overheid die christelijk is. Volgens prof. dr. George Harinck zou ze dat niet moeten doen. Hijzelf wil geen christelijke overheid en vindt ook dat de ChristenUnie moet breken met formuleringen die dat suggereren.

De ChristenUnie staat in een traditie van politiek denken en handelen. In de partij is het een uitgemaakte zaak dat de overheidstaak begrensd is en dat erkenning van geestelijke en andere vrijheden gewaarborgd dient te zijn. Hoe deze opvattingen voor de ChristenUnie en haar voorlopers functioneren, is in tal van publicaties uitgelegd.

Harinck wijst in zijn reactie op onze eerdere opiniebijdrage echter op formuleringen van het Kernprogramma van de ChristenUnie die volgens hem suggereren dat de geestelijke vrijheden bij de ChristenUnie in gevaar kunnen komen. Het artikel dat hij op het oog heeft (3.1) zegt dat de overheid Gods eer hoog houdt in de publieke samenleving en dat ze bij de uitoefening van haar ambt de Bijbelse norm van de publieke gerechtigheid hanteert. Betekent dit een beknotting van vrijheden? Nee, nog in datzelfde artikel (3.4) staat dat de overheid er niet is om „geestelijke dwang” uit te oefenen en de „geestelijke vrijheid” waarborgt. Wat is hier het probleem?

Ook het door Harinck gewraakte beroep op de Tien Geboden –sinds jaar en dag aanwezig in de papieren van de christelijke politiek– staat geenszins in het teken van het beknotten van vrijheidsrechten, maar in het kader van de invulling van de taak van de staat. Iedere overheid normeert. Dat is nu eenmaal haar taak. Dat doet ze bovendien voor zover haar taak reikt als hoofd van de publieke samenleving. Daar waar de overheid juridische en morele keuzes moet maken, wil de ChristenUnie laten zien dat Gods wet goed is voor mens en samenleving.

Allen bij geforceerde lezing van het Kernprogramma komen we bij interpretaties die Harinck volgt. De ChristenUnie wil staan voor een Bijbelse visie op politiek en overheid, maar het „totalitaire” karakter dat hij eraan toekent, heeft de partij nog nooit beziggehouden. Het Kernprogramma moet gelezen worden in de context van de politieke traditie waarin de ChristenUnie wil staan.

Harinck heeft echter moeite met het begrip ”christelijke overheid” als zodanig. Hij wil zo’n overheid niet, evenmin een liberale of een islamitische. Hij kiest voor de democratie. Dat klinkt heel mooi, maar levert geen duidelijke positie op. Een neutrale overheid is een fictie. Politiek is altijd de strijd van visies en levens- en wereldbeschouwingen om de inrichting van de samenleving. Het democratisch proces ordent die strijd. Maar het komt er wel op aan die strijd in te gaan met een heldere inzet. Die inzet beschrijft de ChristenUnie in haar Kernprogramma.

De auteurs zijn respectievelijk oud-directeur en directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie.

Bron: Reformatorisch Dagblad, 12 februari

CU moet breken met elke zweem van theocratie (prof. Harinck)

Mon, 15 Feb 2010 15:15:54 +0100

De CU opereert als een democratische partij, maar de basisdocumenten van de partij bevatten nog theocratische uitgangspunten. Daarom moet de CU ze herformuleren, stelt prof. dr. George Harinck.

Roel Kuiper en Gert Jans Segers menen dat ik in de bundel "Van de marge naar de macht" onzorgvuldig over de ChristenUnie heb geschreven (RD 04-02). Ik ben volgens hen onvoldoende op de hoogte van discussies binnen CU-kring, zodat ik een -gelet op mijn verwantschap met christelijke politiek- opvallend oningewijd artikel had geleverd.

Ik ben inderdaad de christelijke politiek toegedaan, maar daarover ging mijn artikel niet. Dat ging over de basisdocumenten zoals die rond 2000 door de CU zijn opgesteld en ook nadien bediscussieerd, met name de idee van de christelijke overheid. Ik was niet op die discussie gefocust, maar op de letterlijke tekst van de documenten.

Daarin valt te lezen dat de CU een christelijke overheid in het hier en nu voorstaat, die de Tien Geboden toepast en verdedigt in haar uitvoerende taken, met steun van de rechterlijke macht. Dat is, afgezien van alle mogelijke interpretaties, een opmerkelijke tekst die meer verwantschap toont met de SGP-beginselen dan men zou verwachten.

Deze en andere formuleringen inzake de christelijke overheid verdragen zich niet met het hoge goed van onze democratie. Dat weten CU’ers ook wel en daarom beklemtonen ze dat onder die christelijke overheid de geestelijke vrijheid gewaarborgd zal zijn. Maar deze garantie staat haaks op de Tien Geboden. Als die de norm zijn, zie ik het gelet op deze teksten somber in voor de moskee – en ook voor diverse kerken. De CU kent in de basisdocumenten alleen een gereformeerde kerk. Jammer voor de evangelischen en rooms-katholieken. Ook ik moet oppassen. Ik kreeg nu al van vooraanstaande CU-leden publiekelijk te horen dat mijn kritische beoordeling van de basisdocumenten gelijk staat aan diskwalificatie van de Bijbel. Wat zou straks een christelijke overheid daarvan vinden?

En Kuiper en Segers schrijven dat nu de CU aan de macht is „ze niet ineens de rechten en vrijheden van anderen” schendt. Met 6 zetels in het parlement niet ineens nee, maar met 36? De basisdocumenten bieden onvoldoende garantie. Anders dan de CU erkent de SGP tenminste dat geestelijke vrijheid en een christelijke overheid elkaar niet verdragen. Het is uiteindelijk van tweeën een.

Alleen, ik kies dan voor die geestelijke vrijheid, voor de democratie en niet voor de theocratie. Ik zie dat de CU in de politieke praktijk ook doen en daarom zouden die basisdocumenten gemoderniseerd moeten worden. Ik kies voor de democratie omdat ik christen ben. Ik wil geen christelijke overheid, evenmin een liberale of een islamitische overheid. Bij zo veel dominantie lopen minderheden altijd risico – GPV en RPF hebben dat terecht betoogd onder Paars.

Christelijke politiek moet geen politiek zijn ten bate van christenen, maar ten bate van aller recht. Laat de CU toch breken met elke zweem van theocratie en de democratie omarmen. Dat is het minst slechte dat christelijke politici in deze wereld kunnen doen.

De auteur is hoogleraar geschiedenis en directeur van het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme aan de Vrije Universiteit.

Bron: Reformatorisch Dagblad, 11 februari

Een 'wij' ontstaat 'zijdelings' (verslag tafelgesprek Moreel Kapitaal)

Wed, 10 Feb 2010 15:51:35 +0100

In zijn boek 'Moreel kapitaal' betoogt Roel Kuiper hoe de samenleving bestaat uit diverse sociale structuren. Sommige structuren, zoals huwelijk en gezin, bestaan uit sterke, 'dikke' onderlinge banden; andere, zoals een werkrelatie, bestaan uit meer vrijblijvende of contractmatige wederkerigheid.

e kind-zijn kun je nooit opzeggen, je dienstverband wel. In de ‘dikke’ verbanden, vooral het gezin, doet een mens, als het goed is, moreel kapitaal op: het vermogen zorgend aanwezig zijn voor de ander in de vorm van trouw, aandacht voor meer dan alleen je eigen belang, ruzies kunnen bijleggen, enzovoort. Via het complexe ‘spinnenweb’ dat de samenleving vormt, komt dit opgebouwde morele kapitaal ook ten goede aan het functioneren van de ‘dunnere’, contractuele of vluchtige relaties. Kalft de kwaliteit van bijvoorbeeld gezinnen af, dan ondervindt heel de samenleving daarvan de gevolgen. Kuiper wil de samenleving als geheel karakteriseren als een ‘verbond’. Daarmee vraagt hij er aandacht voor, dat een maatschappij alleen duurzaam kan blijven bestaan wanneer mensen niet steeds meer contractmatig met elkaar omgaan (‘voor wat, hoort wat’).

Deze drie posities leidden begrijpelijkerwijs tot een stevige discussie. De ruim dertig deelnemers aan dit TafelGesprek zien terug op een middag die veel stof tot verdere doordenking opleverde.

Je kind-zijn kun je nooit opzeggen, je dienstverband wel. In de ‘dikke’ verbanden, vooral het gezin, doet een mens, als het goed is, moreel kapitaal op: het vermogen zorgend aanwezig zijn voor de ander in de vorm van trouw, aandacht voor meer dan alleen je eigen belang, ruzies kunnen bijleggen, enzovoort. Via het complexe ‘spinnenweb’ dat de samenleving vormt, komt dit opgebouwde morele kapitaal ook ten goede aan het functioneren van de ‘dunnere’, contractuele of vluchtige relaties. Kalft de kwaliteit van bijvoorbeeld gezinnen af, dan ondervindt heel de samenleving daarvan de gevolgen. Kuiper wil de samenleving als geheel karakteriseren als een ‘verbond’. Daarmee vraagt hij er aandacht voor, dat een maatschappij alleen duurzaam kan blijven bestaan wanneer mensen niet steeds meer contractmatig met elkaar omgaan (‘voor wat, hoort wat’).

Kars Veling vond deze typering ‘verbond’ voor de samenleving als geheel veel te sterk, en zeker metaforen die Kuiper gebruikt zoals het ‘omhelzen’ (van Miroslav Volf), juist omdat talloze relaties en prakijken veel vrijblijvender zijn. Treinpassagiers bijvoorbeeld kijken elkaar doorgaans juist niet te vaak aan. Hoe krijg je dan wel verbondenheid in de samenleving? Door je voldoende te richten op een gemeenschappelijke bezigheid of een gezamenlijk doel.Een gedeeld perspectief is inderdaad teveel gaan ontbreken in geseculaiseerde landen. Maar dat krijg je niet terug door eindeloos daarover een dialoog aan te gaan. Richt je samen op gemeenschappelijke doelen, en een wij-gevoel ontstaat dan zijdelings.

Ook Tim Vreugdenhil leek Roel Kuiper te romantisch in zijn beroep op bijvoorbeeld huwelijk en gezin. In Amsterdam lopen gewoon teveel mensen rond als singles, daters, homo’s of met allerlei gebroken relaties. Deze mensen kunnen weinig met een herwaardering van huwelijk en gezin. Liever zou Vreugdenhil deze mensen bereiken vanuit de compassie Jezus Christus. Jezus, die huwelijkstrouw gebiedt, maar het huwelijk meteen ook relativeert: in Gods Rijk wordt niet gehuwd. En Paulus doet niet denigrerend over het huwelijk, maar beveelt de ongehuwde staat aan, voor wie het ‘moreel kapitaal’ daartoe bezit. Daaruit blijkt dat het licht van Gods Rijk, het ‘eschaton’, aloude scheppingsordeningen niet ter plekke opheft, maar wel sterk relativeert, of transformeert. Het zijn niet de structuren die moreel kapitaal leveren, maar het is God zelf die dit levert: net als de vader van de verloren zoon. De zoon had alle sociale structuren achter zich verbrand, maar de vader gaf hem volledig zijn sociale identiteit terug.

Deze drie posities leidden begrijpelijkerwijs tot een stevige discussie. De ruim dertig deelnemers aan dit TafelGesprek zien terug op een middag die veel stof tot verdere doordenking opleverde. De komende tijd zal het WI zich blijven bezig houden met deze thematiek.

Verslag van Rob Nijhoff

Vertekend beeld van overheidsvisie CU (Reformatorisch Dagblad)

Mon, 15 Feb 2010 14:50:07 +0100

Prof. George Harinck geeft een onzorgvuldige taxatie van het gedachtegoed van de ChristenUnie, vinden Roel Kuiper en Gert-Jan Segers. De overheidsvisie van de jubilerende partij is Bijbels doordacht en allerminst ondemocratisch. De twee reageren met hun artikel op uitspraken van Harinck in het RD.

Met verbazing hebben wij kennisgenomen van de taxatie van het gedachtegoed van de ChristenUnie door George Harinck. In een gesprek met deze krant (22 januari) stelde hij allereerst dat de ChristenUnie op het CDA gaat lijken. Daarnaast schreef hij, samen met Hugo Scherff, een bijdrage in het overigens zeer lezenswaardige boek ”Van de marge naar de macht. De ChristenUnie 2000-2010”. Daarin stellen zij dat de ChristenUnie niet echt zou kiezen voor een democratische opstelling, aangezien ze in haar basisdocumenten spreekt over een „christelijke overheid.”

Dit zou een theocratische rest zijn die de ChristenUnie maar beter kan opruimen. Weliswaar wordt erkend dat de ChristenUnie in een traditie staat die al sinds Groen van Prinsterer en Abraham Kuyper zo over de overheid spreekt. Maar de voortzetting van deze traditie is echter „oude wijn in nieuwe zakken.” De vernieuwing waar de ChristenUnie voor staat, zou ook moeten betekenen dat ze haar uitgangspunten herziet, want wat de ChristenUnie wil, ligt wel heel ver af van de „huidige toestand in Nederland” met een „seculiere overheid.”

De auteurs menen zelfs dat wat de ChristenUnie wil geassocieerd zou kunnen worden met landen als Iran, waar een religieuze overheid bestaat. Kortom: de ChristenUnie heeft een „probleem” en „achterstallig onderhoud”, waar nodig wat aan moet gebeuren. Pardon?

Overgeslagen

De twee auteurs zijn geen vreemden in het Jeruzalem van de christelijke politiek. Juist daarom is het verbazingwekkend dat zij zo ‘oningewijd’ schrijven. Voor andere hoofdstukken in dit boek zijn diverse interviews afgenomen. Hadden deze auteurs met hun grote vragen niet eens een keertje kunnen langskomen om hun verwondering te delen met mensen uit de partij?

Dan konden ze er ook op attent worden gemaakt dat ze heel wat publicaties die in de afgelopen tien jaar over christelijke politiek zijn verschenen, hebben overgeslagen, zoals bijvoorbeeld het boek ”Dienstbare Overheid” en de bundel ”Macht en overtuiging”. Als er sprake is van „achterstallig onderhoud”, dan betreft dat eerder het leeswerk van de auteurs. Erg onzorgvuldig allemaal.

De ChristenUnie en met name het Wetenschappelijk Instituut (WI) is juist intensief bezig (geweest) met het verder verdiepen en ontwikkelen van het gedachtegoed van de ChristenUnie. Dit jaar krijgt dat verder vorm door een langdurige bezinning op de kernwaarden van de ChristenUnie. Daarbij is het Bijbelse spreken over de mens, de samenleving, de overheid en de wereld het uitgangspunt.

De zaak zelf dan maar. Hoewel de auteurs niet goed duidelijk maken wat ze wel willen, zou opvolging van hun advies betekenen dat de ChristenUnie de overheid niet langer een christelijke norm voorhoudt. Wat de christelijke overheidsvisie inhoudt, is al vaak beschreven, zowel in de gelederen van de RPF als van het GPV als ook in het laatste decennium bij de ChristenUnie. De uitdrukking ”christelijke staat”, die in het verleden wel werd gebruikt, is al voor de start van de ChristenUnie kritisch heroverwogen in publicaties van onder meer Arnold Poelman en Rienk Janssens.

Wanneer de ChristenUnie spreekt van een christelijke overheid bedoelt ze niet een ”christelijke staat”, zoals Harinck en Scherff willen lezen, maar een overheid die zich in haar beleid laat normeren door Bijbelse inzichten over mens en samenleving. Dat die overheid er vaak andere normen op nahoudt, weten de vertegenwoordigers van de ChristenUnie ook wel, maar zij brengen in het democratisch beraad deze overtuiging naar voren. Wat is daar mis mee?

Vrijheden

Voor wie dit appel op de overheid wil doen, is het van belang om het geloofsinzicht vast te houden dat God door overheden de wereld regeert en dat Hij deze overheden ook ter verantwoording roept. Zie bijvoorbeeld het getuigenis van Paulus voor stadhouder Felix (Handelingen 24:25). De overheid heet een „dienares” (actief) van God. Dat die dienares geen ”religieuze overheid” is, maar vrede en gerechtigheid in een samenleving (inclusief de vrijheden) in stand houdt, is al vele malen in ChristenUniepublicaties betoogd.

Bron: Reformatorisch Dagblad van donderdag 4 februari

Recensie van 'Moreel Kapitaal' door Tim Vreugdenhil

Mon, 01 Feb 2010 10:22:05 +0100

Moreel Kapitaal, het nieuwste boek van Roel Kuiper komt op het goede moment, maar heeft te weinig aandacht voor de betekenis van dood en opstanding van Jezus voor maatschappelijke ordeningen en is te cultuur-optimistisch. Dat zegt Tim Vreugdenhil in een recensie uit de 3e DW van 2009. Deze recensie ligt ten grondslag aan een Tafelgesprek over Moreel Kapitaal op 5 februari.

Dit boek komt op een goed moment. Terecht zegt Kuiper dat het crisisgevoel heden ten dage weliswaar groot is, maar dat de morele dimensie ervan vaak buiten beeld blijft. Dat heeft veel te maken met de sterke invloed die het liberalisme op onze samenleving uitoefent. Het publieke domein heeft in het liberale denken als grondvorm het contract en niet een of andere voorgegeven orde waar mensen aan beantwoorden. Dat wil niet zeggen dat er in het liberalisme geen moraal is (ook in het contractdenken zijn er rechten en plichten en een liberaal als F. Bolkestein zocht vijftien jaar geleden al naar een ‘bezielend verband’), maar de fundering ervan is bepaald niet eenvoudig. Daarnaast is er dan nog het private domein: datgene wat mensen ‘achter de voordeur’ doen. Het wordt steeds duidelijker dat het private en het publieke niet in strikte zin gescheiden kunnen worden. De overheid bemoeit zich bijvoorbeeld weer meer met het gezin en (bij wijze van voorbeeld) het Amsterdamse college ziet mogelijkheden voor samenwerking tussen overheid en religieuze groeperingen. Je moet wel reactionair liberaal zijn om dat principieel af te keuren. Maar hoe leg je precies de verbinding tussen publiek en privaat? Daarover heeft Kuiper een visie die hij in zijn boek ontvouwt: de verbindingskracht van de samenleving wordt sterker als er meer gebruik gemaakt wordt van het aanwezige ‘moreel kapitaal’.

In het eerste deel van zijn boek bespreekt de schrijver hoe verbinding een probleem geworden is in de moderne samenleving. Hij haalt talrijke auteurs aan en vat helder samen. Ulrich Beck over de risicosamenleving, Samuel Huntington over de botsing der beschavingen, Martin Heidegger over moderne techniek, Giddens over globalisering. Het laat iets zien van de colleges die Kuiper in het dagelijks leven aan studenten op diverse plekken geeft. Te midden van al die bronnen probeert hij een eigen lijn te trekken waarbij relaties een sleutelwoord zijn. Het is niet heel gemakkelijk om die eigen benadering in het oog te houden. Mijns inziens ontkomt de schrijver in het eerste deel niet helemaal aan een eenzijdig negatieve weergave van de moderniteit. De meest invloedrijke moderniteitscriticus van dit moment, de Canadese denker Charles Taylor, maakt steeds duidelijk dat de ‘malaise van de moderniteit’ ook een positieve keerzijde heeft. De ‘utopische projecties’ waar Kuiper terecht op wijst hebben bijvoorbeeld ook voor allerlei zeer te waarderen gevolgen gezorgd (vooruitgang). Veel van de hedendaagse verworvenheden waren voor onze voorouders een absolute utopie. En bovendien: verbinding kan ook zomaar beknellend worden. Dat was het in het verleden soms ook. Het loslaten van allerlei banden is lang niet alleen maar slecht. Daarover lezen we weinig. Komt het Kuiper wellicht goed uit om in het eerste deel ‘de hamer te kunnen hanteren’ (zijn eigen woorden) om des te meer noodzaak te claimen voor de vorming van moreel kapitaal?

Een samenleving (society) ontstaat altijd in een ingewikkeld samenspel van afzonderlijke terreinen. Kuiper wil uit de buurt blijven van gangbare contracttheorieën (‘iedereen heeft er baat bij als we samen…’). De samenleving kent volgens hem een verbondsmatige structuur. Is een verbond niet ook een soort contract? Nee, zegt Kuiper met een (sterk) beroep op nota bene Thomas Hobbes. Volgens Hobbes is het kenmerkend voor een verbond dat er altijd een derde is: God of iets wat daarop lijkt (bv. de staat). Waar geen vertrouwen is, sluiten mensen contracten. Is dat er wel, dan is er sprake van een verbond. Kuiper signaleert dat al bij Hobbes zelf dit niet heel goed uit elkaar te houden is: contract en verbond liggen in elkaars verlengde. Met een beroep op de calvinistische staatsrechtgeleerde Althusius ziet hij het meest in de verbondsbenadering waarbij er inderdaad een derde is, namelijk God – ook wel het transcendente perspectief genoemd. Kuiper gaat niet in op bezwaren tegen een dergelijk perspectief. De vraag ligt m.i. voor de hand waarom zoveel mensen aan dat transcendente perspectief geen enkele behoefte hebben. Naast Althusius vindt de schrijver inspiratie bij Kuyper en Dooyeweerd in zijn zoektocht naar moreel kapitaal: Daaronder verstaat hij het vermogen om op een zorgende manier bij de ander en bij de wereld te zijn. Ook hier duikt het ‘transcendente perspectief’ af en toe op. Om dit vertrouwen op te kunnen brengen, moeten we immers eerst zelf vertrouwen hebben in d(D)egene die voor ons zorgt. Daar ziet Kuiper kapitaal in, daar valt maatschappelijke winst mee te maken.

In het tweede deel van het boek volgt een uitwerking hoe moreel kapitaal wordt gevormd en in het derde deel moet duidelijk worden hoe moreel kapitaal bijdraagt aan de maatschappelijke praktijk. Concrete verbinding dus. Nu is verbondenheid een woord dat in deze tijd op ieders lippen ligt. Het is de verdienste van Kuiper dat de term bij hem inhoudelijk gevuld is: hij vindt in de christelijke traditie allerlei aspecten van verbinding en brengt die goed in beeld. Wel meen ik dat zijn probleembewustzijn over het geheel genomen niet diep genoeg gaat. In hoofdstuk 10 bijvoorbeeld zegt hij mooie dingen over de samenleving als verbond en de kracht van beloften die mensen elkaar kunnen doen (ideeën die niet alleen uit de bijbelse traditie komen, maar ook worden uitgedragen door een modern denker als Habermas). Hij is niet naïef en meldt dat er sterke tegenkrachten aan het werk zijn, maar hij meent op dit punt te kunnen volstaan met een oproep om het toch echt te proberen. Dat mag misschien over de hoop op verbinding gaan, verbindingskracht is wat anders. Hier had scherper geanalyseerd moeten worden. Waarom is voor zoveel tijdgenoten de christelijk-sociale denkwijze wel het laatste dat ze willen? Kuiper is ook tamelijk optimistisch en vindt een denker als MacIntyre (die stelt dat de Westerse cultuur bezig is om net zo te verdwijnen als ooit het Romeinse rijk) te somber: er is nog genoeg goede wil in de samenleving om het met elkaar te doen en daar moeten we het van hebben. Maar als dat nu eens minder het geval is dan Kuiper denkt?

Het bovenstaande zat me dwars tijdens het lezen. Ik heb hier een boek dat naar de strekking precies datgene betoogt waar ik als christen in geloof en wat ik als predikant probeer over te brengen. Maar echt warm word ik er niet van. Hoe komt dat? Ik meen een parallel te zien in hoe het christelijk sociale politici als Balkenende en Rouvoet niet goed lukt om hun maatschappijvisie (die zij beter op orde hebben dan hun socialistische en liberale tegenvoeters) goed uit te venten. Het is net alsof ik op de tribune zit: Balkenende, Rouvoet en Kuiper zijn spelers van ‘mijn’ team op het maatschappelijke veld. Ik heb het volste vertrouwen in de voorbereiding, maar het komt er in het heetst van de strijd niet echt uit. Af en toe kon ik bij het lezen van Kuiper een lichte ergernis niet onderdrukken: veel bijbelse noties zijn bij hem evident. Maar wat is dan de reden dat Nederland, ook onder een christelijke regering, daar zo weinig van moet hebben? Het hoofdstuk over het gezin bijvoorbeeld bevat veel zinnen met een hoog ‘troonrede-gehalte’: van pure waarheid niet zo heel erg krachtig meer, soms zelfs ronduit saai.

Dat Kuiper een belijdend christen is, steekt hij in het boek niet onder stoelen of banken. Tegelijk is hij spaarzaam met verwijzingen naar God (vaker zoals boven geciteerd ‘het transcendente perspectief’ genoemd) en de cruciale betekenis van Jezus blijft volstrekt buiten beeld. De voor mij meest inspirerende voorbeelden van eigentijds christelijk sociaal denken (ik denk o.a. aan de Engelse ethicus Oliver O’Donovan en – trouwens ook door Kuiper aangehaalde - Miroslav Volf) kennen een duidelijke christologische inzet. De schepping, hoe belangrijk ook, blijft een multi-interpretabel kader tenzij Jezus de kwalificerende factor is. De betekenis van het leven, de dood en de opstanding van Jezus is juist ook voor de ordeningen van gezin, huwelijk, overheid van groot belang (het Nieuwe Testament en de kerkvaders bieden tal van voorbeelden). Daar zit de revolutie, het vuurwerk, de zindering. Daar had in dit boek veel meer aandacht voor moeten zijn en daar had een noodzakelijke correctie aangebracht moeten worden op (ook) Dooyeweerd en Kuyper.

Er zit tenslotte een onmiskenbaar christelijk cultuuroptimisme in dit boek, iets dat ik niet goed kan verbinden met de plaats die de zonde inneemt in de bijbelse en calvinistische benadering. De wijze waarop Kuiper spreekt over de instituties van ‘huwelijk’ en ‘kerk’ doet onvoldoende recht aan de werkelijkheid van dit moment. Naast het huwelijk bestaan andere duurzame relaties en de plaats van de kerk als instituut is ernstig gemarginaliseerd. Je mag dat natuurlijk betreuren (al zegt Kuiper dat nergens expliciet), maar je zult beter moeten betogen waarom deze ordeningen zo belangrijk zijn voor de vorming van moreel kapitaal. Kuiper meent dat er op zichzelf genoeg aan ethische bezinning wordt gedaan, maar dat het schort aan concreetheid. Zelf wil de auteur dat anders doen: het moet over alledaagse ervaringen van mensen gaan, het moet ethiek zijn die mensen helpt. Kuiper zegt het tegen het einde op diverse plekken en lijkt zo een onbestemd gevoel te hebben dat dit misschien toch niet zo is gelukt als hij zelf had gehoopt.

Klik hier voor meer informatie over het Tafelgesprek 'Moreel Kapitaal' op 5 februari. U kunt zich via deze link ook aanmelden.

Nuttige debatavond moslims en christenen

Fri, 29 Jan 2010 10:24:06 +0100

"Een nuttige en waardevolle avond, maar ��n met duidelijke verschillen van inzicht. Zo kunnen we de 'Manaar' avond wel benoemen die in Bergschenhoek werd gehouden. Het beleven van een geloof is zowel bij christenen als moslims verschillend." aldus een journalist van De Heraut. Een verslag van een lokaal debat met o.a. Gert-Jan Segers.

Op zich is het verschil van inzicht geen enkel probleem. Belangrijk is dat beide groeperingen met elkaar (blijven) praten en respect voor elkaars leer en leven hebben.

Beide groeperingen waren dinsdagavond goed vertegenwoordigd, mede doordat 3B Marokkaanse Stichting was benaderd. Deze debatavond was georganiseerd door ‘Het Kruispunt’ uit Rotterdam, in samenwerking met de gereformeerd vrijgemaakte kerk Het Baken. Doel is dat er regelmatig ontmoetingen tussen moslims en christenen plaatsvinden. Het was de eerste avond in een serie van twaalf zogenaamde ‘Manaar lezingen’, onder het motto: wat christenen geloven en moslims niet begrijpen.

Manaar betekent ‘vuurtoren’ en verwijst naar het licht van het evangelie over leer en leven. Reeds in 2009 vond een eerste debatavond met moslims plaats. Toen bleek al dat er meerdere onderwerpen waren om met elkaar over te praten. Dinsdagavond werd het onderwerp ‘gezag’, naar aanleiding van het vijfde gebod van de Tien Geboden - Eert uw vader en uw moeder - behandeld.

Jongeren

We zien elkaar op het dorp, maar weten eigenlijk nog te weinig van elkaars geloof en de betekenis ervan in het dagelijks leven. Dinsdagavond probeerde men elkaar te begrijpen. De eerste spreker was Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Hij las een gedeelte uit Exodus 19 voor. Tweede spreker was ir. Rasit Bal, voorzitter contactgroep tussen moslims en overheid. Men was het er over eens dat het vijfde gebod om respect vraagt: ouders en kinderen moeten hun plaats weten.

Volgens Bal is er meer dan regels en wetten. Volgens hem heeft God vertrouwen in de mensen. Het vijfde gebod is voor honderd procent ook een Islamitisch gebod. Hij was het er mee eens dat we meer met elkaar moeten praten en meer respect voor elkaar moeten hebben. In de Koran staat een gedeelte geschreven over de verhouding ouders - kinderen. Heel fijn was het, dat dinsdagavond ook een aantal jonge moslims aanwezig was. Jongeren, die we regelmatig in het dorp tegenkomen. Zij waren uit vrije wil naar het debat gekomen en toonden volop interesse. Desgevraagd zeiden ze dat ze van hun ouders hun eigen weg mogen kiezen, maar dat het respect voor ouders er altijd moet zijn.

Godsdienstvrijheid

Het debat na de pauze verliep in goede harmonie. Men luisterde naar elkaar en respecteerde elkaars uitleg over het geloof. Elkaar vergeven is volgens Bal een keuze die je maakt. Volgens hem denkt God dat het wel goed komt met de mens, al moet Hij hem wel een ‘duwtje’ geven. Hij heeft vertrouwen in de mens. Hierop antwoordde de heer Segers dat dit wel een “grenzeloos optimisme is, wat ik niet echt kan delen. Het lukt ons mensen niet een rechtvaardige wereld te creëren’, zo zei hij.

Kort samengevat: volgens de moslims kan de mens een betere wereld maken, terwijl de christenen zeggen dat de mens genade van God nodig heeft. Het optreden van God is: liefde voor de mens, maar de heer Bal vond dat te ver gaan. Zo is Jezus (Iza) volgens de islam een menselijke profeet. Christenen zeggen dat Jezus de zoon van God is die destijds voor ons met een boodschap op aarde is gekomen. ‘Vraag, en je zult genade ontvangen’.

Beide groeperingen konden zich vinden in het feit dat er ten alle tijde godsdienstvrijheid moet zijn.

Na het debat bleef men nog even gezellig bij elkaar en ging de discussie, ook met jongeren, nog even verder. Een volgende debatavond zal in Vlaardingen worden gehouden. Feit is dat menigeen elkaar wel een keer zal tegenkomen in het dorp en er herkenning zal zijn. Goede gelegenheid om een praatje te maken!

Bron: Heraut-online.nl, geschreven door John Hofman

Gert-Jan Segers, directeur van het WI, zal komende tijd regelmatig lezingen houden rondom de Islam. Houd deze website in de gaten voor meer informatie.

Moderne samenleving is een verstandshuwelijk

Tue, 02 Feb 2010 10:27:29 +0100

Het vanzelfsprekende 'samen' van de samenleving bestaat niet meer. Ontkerkelijking en de komst van de islam hebben het christelijk karakter van Nederland teniet gedaan. Dat vraagt om een nieuw 'samen' ondanks verschillen. De verschillende groepen in de samenleving moeten een verbond sluiten, elkaar wederzijds trouw beloven in voor en tegenspoed. Dat schrijft WI-directeur Gertjan Segers voor de website Nieuwwij.nl.

In de christelijk-sociale traditie wordt de mens als een relationeel wezen beschouwd. Pas in een gezonde relatie met God, onze naaste, de wereld en onszelf worden we wie we werkelijk zijn. De mens is een sociaal wezen, dat onlosmakelijk verbonden is met anderen en tot ontplooiing komt binnen gemeenschappen van andere mensen, zoals het gezin, een liefdesrelatie, werkkring, kerk, school en ook de civiele gemeenschap van buurt, dorp, stad en land. Die gemeenschappen kunnen alleen bloeien als er sprake is van sociale harmonie en ze gedijen het beste bij onderlinge verbondenheid, trouw en loyaliteit. Ook onze nationale gemeenschap kan alleen als een echte gemeenschap functioneren, als die door meer bijeen wordt gehouden dan alleen maar door taal, economische samenwerking en geografische nabijheid. Die gemeenschap is namelijk ook een rechtsgemeenschap met een overheid die onderscheid moet maken tussen goed en kwaad. Daarbij zal het, om Paul Scheffer te parafraseren, zonder een cultureel en moreel ‘wij’ niet gaan.

Verdeeldheid
De basis voor een gemeenschappelijk ‘wij’ is in Nederland ontegenzeggelijk smaller geworden. Steeds indringender is de vraag hoeveel tegenstellingen onze multireligieuze en multiculturele samenleving kan hebben en met hoeveel religieuze verdeeldheid die vreedzaam kan blijven functioneren. Lang bestond er in ons land op wezenlijke punten eensgezindheid op basis van het algemeen-christelijke karakter van onze samenleving. Zelfs de liberale staatsman Thorbecke sprak destijds over het christendom als “de ziel van onze beschaving, een stroom die zich door alle aderen van de maatschappij heeft uitgestort”. Twee ontwikkelingen hebben die eensgezindheid teniet gedaan. Dat is allereerst de secularisatie, waarna de meerderheid van de Nederlandse samenleving een liberaal-individualistische ideologie heeft omarmd. Ten tweede is het de komst van moslims met hun niet-christelijke geloofsovertuiging die daar debet aan is.
Het is duidelijk dat op het meest fundamentele niveau van onze huidige cultuur, te weten die van de religieuze zinbronnen, er fundamentele verschillen bestaan. Die verschillen zijn niet te overbruggen met een algemeen beroep op ‘religieuze inspiratie’, daarvoor zijn de verschillen tussen islam, seculier liberalisme en christendom te diepgaand. De belangrijkste vragen, ‘wie is de mens?’ en ‘wie is God?’, worden door deze verschillende overtuigingen fundamenteel anders beantwoord. Er zit niets anders op dan om het ‘nieuwe wij’ meer aan de oppervlakte van onze cultuur te zoeken. Dat moet dan noodgedwongen op het niveau van waarden en normen.

Lotsverbondenheid
Bij de zoektocht naar een ‘nieuw wij’ draagt Jonathan Sacks, opperrabbijn van de Verenigde Israëlitische Gemeenten in het Britse Gemenebest, de belangrijke notie van de samenleving als verbond aan. Ik denk dat deze notie ons verder kan helpen om iets van eensgezindheid te laten ontstaan in onze multiculturele samenleving. In de bijbelse opvatting van het woord is een verbond geen wapenstilstand, geen gevechtspauze die je gebruikt om je te herbewapenen, waarna je alsnog met de ander kunt afrekenen. Het is ook geen tijdelijke, economische overeenkomst, maar het is het aangaan van een diepe wederkerige relatie, het bestendigen van lotsverbondenheid met de belofte van trouw. Je geeft elkaar je woord.
Sacks benadrukt daarbij het verschil tussen een verbond en een contract. Bij een contract is er sprake van een tijdelijke uitruil van diensten tussen mensen die alleen maar hun eigen voordeel nastreven. Vanuit de Bijbel, dat spreekt over een verbond met Noach, Abraham en het Godsvolk, weten we hoe anders het karakter van een verbond is. In een verbondsrelatie kan sprake zijn van teleurstelling, boosheid, vreugde, nabijheid en afstand, maar nooit wordt die verbondsrelatie verbroken. In ieder geval niet van Gods kant.
Als een afspiegeling van dat verbond zijn er ook menselijke verbondsmatige structuren, zoals het huwelijk waarmee man en vrouw zich aan elkaar verbinden en elkaar trouw beloven, in voor- en tegenspoed. Ook de samenleving kan als zo’n verbondsmatige structuur worden opgevat, wat leidt tot een fundamenteel andere kijk op de samenleving dan het contractdenken. De onvoorwaardelijke verbondenheid van burgers aan elkaar, de wederzijdse trouw en dienstbaarheid in goede en slechte dagen, levert een totaal andere samenleving op dan die waarin burgers er alleen voor zichzelf alles uit willen halen wat er in zit.

Mayflower
Een letterlijke vertaling van deze samenlevingsvisie zag het licht op de Mayflower, het schip dat de eerste kolonisten naar Amerika bracht. Daar en tijdens die reis, in 1620, ondertekenden de pilgrims een verbond waarmee ze elkaar trouw beloofden. Het is die andere kijk op de samenleving die resoneerde in toespraken van presidenten als John F. Kennedy (“En dus landgenoten, vraag niet wat uw land kan doen voor u - vraag wat u kunt doen voor uw land.”) en ook Barack Obama (“Wij staan op als één natie en gaan onder als één natie”). Hoeveel zakelijker het woordgebruik van Nederlandse politici ook is, de brede waardering en bewondering voor deze presidenten en hun ‘verbondsmatige’ visie op hun land laten iets zien van het verlangen dat ook veel Nederlanders hebben naar een samenleving waarin burgers naar elkaar omzien en elkaar ook in moeilijke tijden trouw blijven.
Een belangrijk aspect van het verbond is overigens dat het niet alleen uit de 'belofte' van trouw en dienstbaarheid bestaat, maar ook uit de 'eis' van verbondenheid aan de gemeenschap en verantwoordelijkheid daarvoor. Dat betekent dat als onze samenleving zich werkelijk openstelt voor nieuwkomers, zij met hen de niet-natuurlijke verwantschap van het verbond aangaat en hen de belofte van trouw doet, dat dit ook wederkerig een besliste keuze van die nieuwkomers vraagt. Tegenover de belofte dat we ons lot aan elkaar verbinden en nieuwkomers voluit tot leden van onze gemeenschap rekenen, staat de eis aan die nieuwkomers dat ze dan ook werkelijk een overtuigde keuze voor Nederland en voor de fundamentele waarden van onze cultuur maken. De cruciale voorwaarde voor toelating tot dit verbond is dan ook de omarming van onze politieke en religieuze vrijheden. Met minder kunnen we niet toe. Een tijdelijke verbinding met het oogmerk zoveel mogelijk van de samenleving te profiteren en die daarna weer de rug toe te keren zodra het opportuun is, is slechts het aangaan van een contract. In zo’n contractrelatie zal er nooit onderling vertrouwen en betrokkenheid opbloeien. Dat betekent dat het voor de toekomst van onze samenleving cruciaal is dat niet alleen de autochtone bevolking zich daadwerkelijk openstelt, maar dat nieuwkomers zich ook werkelijk verbinden met Nederland en de centrale waarden en vrijheden van onze cultuur.

Sociale kwestie
De integratie van moslims in Nederland en het samenbinden van onze multiculturele en multireligieuze samenleving is een van de grote, nieuwe sociale kwesties van onze tijd. We zitten als Nederlanders in deze tijd op onze eigen Mayflower. De zee is ruig, het zicht onhelder en we weten niet precies wat ons te wachten staat. We zitten met elkaar in dezelfde boot. Het heeft geen zin om er lang bij stil te staan hoe iedereen hier gekomen is en we zijn daarbij hopelijk beschaafd genoeg om geen man overboord te zetten. Met een voort varend schip heeft het ook weinig zin om te dagdromen over hoe het was in de tijd die achter ons ligt. We hebben allemaal een enkele reis en kunnen – in navolging van de opvarenden van de eerste Mayflower – maar beter bij elkaar komen en een verbond met elkaar sluiten. Ons aardse lot, dat van oude en nieuwe Nederlanders, moslims, christenen, niet- en andersgelovigen, is onlosmakelijk met elkaar verbonden. We zijn tot elkaar verplicht en kiezen ervoor elkaar de hand te reiken, trouw te beloven, meningsverschillen vreedzaam uit te praten, de hand te houden aan fundamentele vrijheden en waarden. En we zetten ons allemaal in om van ons land een beschaafde samenleving te maken.
De symbolische verbondssluiting houdt in dat we ons verbinden met allen die voor de Nederlandse samenleving kiezen; het is een uitgestoken hand naar iedereen die hier is en tot die samenleving wil behoren. We beloven elkaar te helpen en te ondersteunen in goede en slechte dagen en zetten met elkaar onze schouders onder de enorme uitdaging van deze nieuwe sociale kwestie. Dat is een belofte die we elkaar doen. Maar daar staat tegenover dat iedereen die besluit om niet mee te doen, die met de rug naar deze samenleving toe gaat staan, die de fundamentele waarden minacht en alleen maar van vrijheden gebruik wil maken om deze vrijheden om zeep te helpen, eerder en duidelijker zal merken dat deze samenleving dit niet tolereert. Ook een doelbewuste en overtuigde afwijzing van dit verbond zal gevolgen moeten hebben.
We staan allemaal voor een cruciale keuze. Steken we de hand uit en aanvaarden we de hand van de ander? Het antwoord op die vragen bepaalt de toekomst van ons land.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, woonde en werkte in Egypte (2000-2007) en publiceerde onlangs een islamstudie ‘Voorwaarden voor vrede’. Dit artikel werd eerder gepubliceerd in 'VolZin' nr. 2 van 2010.

Andries Knevel in gesprek met Gert-Jan Segers

Mon, 25 Jan 2010 06:47:00 +0100

Andries Knevel praat met Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Een gesprek over zijn werk, over het thema 'integratie' van de islam in Nederland en de opzienbarende nota die hij daarover schreef, met als titel 'Voorwaarden voor vrede'. Maar ook over zijn roman 'Twee broers en een meisje met geel haar', die zich afspeelt in Egypte, waarhij zeven jaar heeft gewoond.

Luister hier naar deze aflevering van Andries Radio: http://www.eo.nl/programma/andriesradio/2009-2010/page/-/episode.esp?broadcast=11077952

Christenen in gesprek met moslims

Mon, 25 Jan 2010 11:11:42 +0100

In een reeks van twaalf avonden gaan Rotterdamse christenen komend jaar in gesprek met moslims. Aan het eind levert dat volgens plan een boek op over ,,wat christenen belijden en moslims niet begrijpen''. Een van de initiatiefnemers is WI-directeur Gert-Jan Segers. Het Nederlands Dagblad doet verslag.

Openlijk en ,,zonder veel mitsen en maren'' willen christelijke sprekers op de avonden hun geloof uitdragen. ,,Maar we zoeken wel de dialoog'', zegt Gert-Jan Segers, voormalig zendeling in Egypte. Hij spreekt op de bijeenkomsten afwisselend met missionair predikant Marten de Vries, die in Rotterdam onder moslims werkt. Telkens is er ook een islamitische spreker, die kort op hun lezing reageert. Daarna volgt discussie.

Tien geboden

Godsdienstvrijheid is een netelige kwestie die dinsdagavond in Bergschenhoek - de eerste in de reeks - aan de orde komt. Segers spreekt over het vijfde van de tien geboden: 'Eer uw vader en uw moeder'. Daarbij komt ook de taak van de overheid ter sprake. ,,Ik wil vertellen hoe christenen door schade en schande geleerd hebben dat er godsdienstvrijheid moet zijn. Dat hangt samen met hun geloof in een God die geduld heeft, die mensen ruimte geeft. De god van de islam is anders.''

Segers wil naar voren brengen dat ,,de islam toch een moeizame verhouding heeft met godsdienstvrijheid''. Ligt dat aan de islam zelf, of aan culturele factoren en politieke keuzes? ,,Ik voel me niet bevoegd om te beoordelen wat tot het hart van de islam behoort'', zegt Segers. ,,Dat moeten moslims zelf zeggen. Misschien is er in de islam toch een theologisch fundament te vinden waarop godsdienstvrijheid mogelijk is. Ik heb het nog niet gehoord, maar als men het mij kan aantonen, zal ik daar dankbaar voor zijn. En hopen dat ook christenen in Egypte, Maleisië en Algerije daarvan geen profiteren.''

Zes eeuwen

Rasit Bal, de islamitische tegenspeler van Segers dinsdagavond, is bereid grif toe te geven dat de godsdienstvrijheid in moslimlanden te wensen overlaat. ,,Ik kan me voorstellen dat de christelijke broeders trots zijn op de scheiding van kerk en staat, die zij met vallen en opstaan hebben bereikt. Christenen hebben zeshonderd jaar méér ervaring dan moslims. Dus wij mogen nog best wat experimenteren.''

De islam biedt ruimte voor godsdienstvrijheid, is zijn overtuiging. ,,Net als in het christendom, heeft geloven onder dwang ook in de islam geen waarde. God gaat jou daar echt niet voor belonen. Degene die jou die dwang oplegt, zal Hij wel straffen.'' Rasit Bal is in het dagelijks leven voorzitter van het Contactorgaan Moslims en Overheid en coördinator van de imamopleiding aan de Hogeschool Rotterdam.

Hij kan zich overigens niet voorstellen dat veel moslims warm zullen lopen om de reeks avonden te bezoeken. ,,Ze gaan uit van een christelijke gemeenschap, die vooral zelf over deze vragen wil nadenken.'' De ondertitel van de avonden - ,,Wat christenen geloven en moslims niet begrijpen'' - vindt Bal niet gelukkig. Segers ziet dat anders. ,,Als moslims het zouden begrijpen, zouden ze christen worden'', zegt hij.

Ethiek

Met De Vries heeft hij de taken verdeeld. ,,Hij bespreekt een aantal theologische vragen rondom Bijbel en Koran, profeten, openbaring. Ik behandel ethische vragen. Daarbij volg ik de tweede tafel van de tien geboden.'' Segers' ervaring is dat moslims in gesprek met christenen vooral over ethiek beginnen. ,,Onze normen zijn toch hetzelfde, we willen allebei goed leven, zeggen ze dan. Ik wil laten zien dat het christelijk geloof niet draait om ethische normen, maar om een vertrouwensrelatie met je hemelse Vader.''

De avonden - onder de titel Manaar, een Arabisch woord dat Rasit Bal niet kent; het schijnt vuurtoren of baken te betekenen - gaan uit van Het Kruispunt, een centrum voor studie en gesprek tussen christenen en moslims. Het is verbonden met achttien vrijgemaakte kerken in de regio Rotterdam die het missionaire werk van ds. De Vries steunen. De avonden worden in diverse van die kerken gehouden. Ter plaatse is dan steeds ook de islamitische gemeenschap uitgenodigd.

Bron: Nederlands Dagblad

ChristenUnie bezorgd over integratie moslims (Veluweland)

Thu, 21 Jan 2010 16:11:24 +0100

NUNSPEET - De ChristenUnie maakt zich zorgen over de komst en de integratie van moslims. "Het is een van de grote sociale kwesties van onze tijd", aldus Gert-Jan Segers, directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie. Hij werkte zeven jaar in Egypte voor de Gereformeerde Zendingsbond (GZB), liep mee met de politie in Den Haag en publiceerde onlangs zijn islamboek.

Op 21 januari 2010 komt Segers naar Nunspeet om te praten over zijn ervaringen en de vraag hoe het nu verder moet. De avond begint om 20:00 uur en wordt gehouden in het Dorpshuis, Dr. Schutlaan 2 in Nunspeet. Inloop met koffie vanaf 19:45 uur. Iedereen is van harte welkom.

Fundamenten

Segers is duidelijk over zijn verblijf in Egypte: “Ik ben daardoor dichter bij de moslims komen te staan, maar verder weg van de islam". Hij benadrukt dat in islamitische landen minderheden achtergesteld en ook onderdrukt worden. Daarom is hij niet naïef. Segers wil niks weten van boerka's en financiële steun uit onvrije moslimlanden voor moslims in Nederland, maar de opvattingen van de PVV bieden volgens hem geen oplossing. Geert Wilders wil de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van onderwijs opofferen, maar Segers vindt dat juist fundamenten van onze cultuur.

Naast de studie 'Voorwaarden voor vrede' publiceerde Segers ook de roman 'Twee broers en een meisje met geel haar'. Dit boek gaat over de ontmoeting tussen twee jongens uit de wereld van de islam en een meisje uit de wereld van het christendom en de schok die het drama op 11 september 2001 teweegbrengt.

Bron: www.veluweland.nl

Uitnodiging: Tafelgesprek over Moreel Kapitaal

Mon, 11 Jan 2010 13:31:24 +0100

Enkele maanden geleden verscheen Moreel Kapitaal, een boek van Roel Kuiper over de verbindingskracht van de samenleving. Het boek leidde tot een stevige discussie in onder andere het studieblad van het WI: DenkWijzer (DW). Die discussie willen we voortzetten tijdens een tafelgesprek op vrijdag 5 februari in Amersfoort. Met bijdragen van onder andere Roel Kuiper, Tim Vreugdenhil en Kars Veling. U bent van harte welkom!

Klik hier voor meer informatie

Het skelet van de partij

Tue, 05 Jan 2010 14:52:58 +0100

Tjitske Kuiper-de Haan is adviseur voor besturen van Provinciale Unies en kiesverenigingen. In de nieuwste DW, die geheel in het teken staat van de lokale verkiezingen op 3 maart, schrijft Tjitske Kuiper over het belang van het bestuurswerk in de provincie en plaatselijk. Een analyse van het skelet van de partij...

Bestuurswerk is het skelet van onze partij. Net als een skelet is het bestuurswerk onzichtbaar, maar essentieel. Een skelet geeft stevigheid en de spieren hechten zich hieraan en vormen samen met alle andere organen een geheel. Zo is een goed bestuur een voorwaarde voor een kiesvereniging om goed te kunnen groeien en te ontwikkelen. Het is tijd voor een scan om te bepalen hoe dit skelet er aan toe is.

1000 bestuursleden?

Als ChristenUnie hebben we meer dan 220 kiesverenigingen in ons land. Elk daarvan wordt gerund door een bestuur van minimaal drie leden. Veel verenigingen draaien prima, maar er zijn ook plaatsen waar bestuursleden jarenlang doorworstelen zonder inspiratie en voeding vanuit de achterban. Daarnaast zijn er nog de twaalf Provinciale Unies (de besturen van de provinciale ChristenUnies). Samen betekent dat 232 besturen. In totaal zo’n (minimaal!) 700 bestuursleden. Indien we uitgaan van gemiddeld vijf leden dan praten we al over meer dan 1100 bestuursleden.

Werkdruk en privé-situatie

Bestuurswerk is vrijwilligerswerk en wordt dus meestal vervuld naast een baan, een gezin of bijvoorbeeld kerkelijke taken. De werkdruk ligt in de meeste sectoren tegenwoordig hoog. In veel situaties hebben mensen te maken met zowel een veeleisende organisatie gecombineerd met een gezinssituatie. Bovendien is er vaak sprake van het combineren van meerdere banen binnen een gezin. Dat maakt het leven voor veel mensen best hectisch.

Roeping

Met name kerkelijke taken blijken concurrerend voor het bestuurswerk. Een verkiezing tot ouderling of diaken wordt dan als een sterkere roeping gezien dan bestuurswerk voor een politieke partij. De vraag is in hoeverre dat terecht is. De verantwoordelijkheden en invloeden zijn in en vanuit een bestuur zijn groot (en uitdagend).

Invloed in de partij

De besturen zijn onder meer verantwoordelijk voor het opstellen van de kandidatenlijsten met raads- en statenleden. Stel dat er gemiddeld twintig kandidaten op een lijst staan, dan praten we over een invloed van besturen op de positie van meer dan vierduizend mensen. Zo bezien is de invloedssfeer – en daarmee de verantwoordelijkheid - bijzonder groot te noemen (en dan laten we de directe of indirecte invloed op de positie van wethouders, gedeputeerden en – via het Uniecongres - op Eerste en Tweede Kamerleden nog buiten beschouwing). Hieronder zet ik de belangrijkste vormen van invloed op een rijtje.

Onopvallend

Een kleine inventarisatie van de tijdschriften in de partij laat zien dat dit werk niet direct opvalt tussen alle politieke actuele nieuws. Daar waar uitspraken van politici vrijwel onmiddellijk aandacht trekken is dat niet het geval voor bestuurswerk. Hooguit ontvangt iemand eens een bos bloemen na jarenlange trouwe dienst of in het beste geval een speldje van een landelijk bestuurslid. Het betreft dus werkzaamheden die heel onopvallend zijn. Op een grote kaart van Nederland zouden al die kilometers die afgelegd worden in de avonduren eens moeten oplichten. We zouden verrast zijn over de lichtbundel die dan van de landkaart zou afstralen.

In dit artikel wil ik aandacht vragen voor de bestuurstaken als skelet van de hele organisatie. Er is sprake van grote invloed van bestuursleden. Dit gaat op verschillende manieren. Ik benoem ze hierna. Waarbij ik als voorbeeld een kiesverenigingsbestuur neem. Maar in feite geldt onderstaande voor het grootste deel ook voor provinciale besturen.

1. Congressen

Ten eerste hebben de bestuursafgevaardigden een belangrijke rol op de Uniecongressen. Daar worden belangrijke besluiten genomen. Dit gebeurt met gewogen stemmen. Dus als iemand afgevaardigde is namens een grote vereniging, dan heeft deze persoon een relatief grote vinger in de pap. Besturen hebben vaak beperkt de gelegenheid om met hun eigen achterban te overleggen over de voorstellen van het uniecongres. De realiteit is bijgevolg dat hun persoonlijke invloed behoorlijk groot is.

2. Kandidatenlijst

Iedere vier jaar ligt een van de belangrijkste taken op het bordje van elk bestuur: de organisatie van de verkiezingen, met als belangrijkste onderdeel het samenstellen van de kandidatenlijst. Een verstandig bestuur stelt hiervoor een onafhankelijke selectiecommissie in, maar vervolgens gaat het advies van deze commissie eerst terug naar het bestuur. Deze kan daar (gemotiveerd) van afwijken. Afhankelijk van de betrokkenheid en invloed van de leden wordt de lijst vervolgens al of niet afwijkend vastgesteld.

3. Betrokkenheid achterban

Een actief bestuur zorgt voor betrokken leden. Een bestuur kan door te netwerken en de raads-/statenleden te stimuleren als dat nodig is een levendige vereniging tot stand brengen. Hiervoor is nodig dat men weet wat netwerken is en een gezicht naar buiten toont. Dat moet verder gaan dan de eigen kerkelijke gemeente en eigen dorp/stad. Is men creatief en stimulerend? Daar hangt veel van af. Een actief bestuur communiceert veel en graag.

4. Samenwerkingsconstructies

Een bestuur is de eerstverantwoordelijke om een afweging te maken of er een samenwerking wordt aangegaan met een andere politieke partij. In hoeverre is men bereid en in staat om de leiding te nemen om tot een veranderingsproces over te gaan indien daar voldoende aanleiding toe is? Niet op de automatische piloot, maar strategische zetten nemen als dat moet. Hierin kan een goed bestuur goede leiding geven aan de eigen leden en fractie. Daar is durf en visie voor nodig en dit vraagt om leiderschap.

5. Betrokkenheid jongeren

In veel plaatsen zijn ‘PerspectieF-ers’ te vinden. In grote steden lukt het hen vaak om zelfstandig initiatieven op te starten. In veel kleinere plaatsen echter is samenwerken met ‘de moederpartij’ de enige manier om iets van het bestuurlijke en /of politieke handwerk te leren. Belangrijk is of een lokaal bestuur daar aandacht aan besteedt. Het is goed voor de cv van jongeren en ze brengen hun eigen netwerk mee in het bestuur waardoor er verfrissing ontstaat.

6. Functioneren fractie

Alhoewel het allereerst een verantwoordelijkheid van de raadsleden zelf is, kan een goed bestuur een stimulerende invloed uitoefenen op het functioneren van een fractie, bijvoorbeeld om samen eens ‘de hei’ op te gaan Tijdens dit soort bezinningsmomenten kan bv een externe deskundige de manier van communiceren of debatteren eens onder de loep nemen. Aandacht voor teambuilding zonder de aanwezigheid van pers en publiek is heilzaam voor veel fracties.

De zes genoemde invloedssferen maken duidelijk dat bestuurswerk cruciaal is voor onze partij. Binnen het partijbureau weten we als geen ander dat een goed bestuur als behoorlijk voorspellend gezien kan worden voor een goed functionerende fractie.

Door het lezen van dit artikel bent u wellicht voor het eerst of opnieuw gaan nadenken over het belang en de functie van het bestuurswerk binnen onze partij.

Brengt u dit werk ook eens in uw gebed bij God.

En verder wil ik u ook uitdagen om eens bij uzelf na te gaan of u zich misschien beschikbaar kunt/wilt stellen voor een bestuursfunctie. Dat geldt speciaal voor diegene onder u die elders al bestuurlijke en/of politieke ervaring hebben opgedaan. Op deze manier kunnen we met elkaar zorgen voor een versteviging van dit skelet.

Tjitske Kuiper – de Haan, adviseur voor besturen van Provinciale Unies en kiesverenigingen

tjitskekuiper {a} christenunie.nl

Radiodebat over religie in het publieke domein (radio 5)

Mon, 18 Jan 2010 16:59:30 +0100

Bij EO.nl op zaterdag deze week een gesprek met Mirjam Sterk, Tweede-Kamerlid voor het CDA, Gert-Jan Segers, directeur van het wetenschappelijk bureau ChristenUnie en Henk Hagoort, voorzitter van het College van Bestuur van de Publieke Omroep. Hoofdthema van het gesprek is 'religie in het publieke domein'. Een terugblik op 2009 en een discussie over de toekomst. Hier te beluisteren...

http://www.eo.nl/programma/eonl/2009-2010/page/-/episode.esp;jsessionid=D7F0CB4AF814BE277D54F10957B04882.mmbase02?broadcast=10585572

WI-debat bij TROS Kamebreed (radio 1)

Mon, 04 Jan 2010 11:02:36 +0100

Wat ze gemeen hebben is het 'gemeenschapsdenken', maar ze leggen ieder hun eigen accenten. WI-directeur Gert-Jan Segers gaat bij TROS Kamerbreed in gesprek met zijn collega's van de SP en het CDA. Een gesprek over de mogelijke spanning tussen wetenschappelijk denken en de praktische vertaling daarvan in de dagelijkse politiek �n over de belangrijkste politieke gebeurtenis van het komend voorjaar: de gemeenteraadsverkiezingen.

http://radio.tros.nl/?page=detail&p=39422&type=broadcast&col=left&userPage=kamerbreed

Roel Kuiper over Christelijke ethiek en moreel kapitaal (volledige versie)

Tue, 05 Jan 2010 14:53:23 +0100

In DW nummer 4 van 2009 kon u een artikel lezen van Roel Kuiper: Christelijke ethiek en moreel kapitaal. Het artikel past binnen de discussie die is ontstaan rondom het boek Moreel Kapitaal. In DenkWijzer stond een verkorte versie van een langer artikel, dat hieronder te lezen is. Dit artikel zal ook centraal staat tijdens een tafelgesprek op 5 februari over Moreel Kapitaal.

Christelijke ethiek en moreel kapitaal

Reactie op Tim Vreugdenhil, door Roel Kuiper

In DenkWijzer van jl. oktober besprak Tim Vreugdenhil mijn boek Moreel kapitaal. De verbindingskracht van de samenleving. Naast waardering waren er ook enkele punten van kritiek. Vreugdenhil vindt mij nog te optimistisch over onze cultuur, zou een scherpere christologische inzet willen en wijst in dat verband op theologen als Oliver O’Donovan als inspirerend voorbeeld voor een manier van ethiek bedrijven die navolging verdient. Zelf meen ik dat hij mij nu teveel in een theologisch schema wringt dat de mijne niet is en vraag hem mijn boek te waarderen als een politiek-filosofische bijdrage. Met het oog op een aangekondigd rondetafelgesprek (op 5 februari, red.) bij het WI – waar Vreugdenhil en ik gesprekspartners zijn - schrijf ik deze reactie.

Laat ik eerst iets zeggen over de inzet van het boek. Die inzet wordt ook door Vreugdenhil herkend en gewaardeerd. Voor mij gaat het erom een antwoord te vinden op de sociale ziekten van onze samenleving: de atomisering en individualisering, het uiteenvallen van verbanden, het gebrek aan verbinding en de onthechting in tal van relaties. Deze desintegratie maakt de samenleving instabiel en schept voortdurend nieuwe problemen, bijvoorbeeld in het functioneren van markten en instellingen, waar inmiddels het vertrouwensthema hoog op ieders agenda staat. Ook bestuurlijk hebben we te maken met steeds groter wordende problemen. Het is moeilijk geworden gezamenlijk zicht te houden op het algemeen belang en het ‘gemeenschappelijk goede’ (common good) dat we daarin hebben, aangezien het in de samenleving vanzelfsprekend is geworden het ‘eigen belang’ primair te maken. Aan de politiek de schone taak de ‘boel bij elkaar te houden’! De problematiek van gezinnen, opvoeding, oplopende (jeugd)zorg is natuurlijk overbekend. Ik zie in deze desintegratie de vrucht van een doorgeslagen autonomie-denken – die zich onder meer uit in de opvatting dat het ‘contract’ de grondvorm is van het sociale leven - en vraag mij af wat de voorwaarden zijn voor een ontwikkeling waarin ‘zorg-voor-ander’ en ‘zorg-voor-de-wereld’ als morele grondhoudingen versterkt worden.

Er wordt met het oog op deze problemen veel gesproken over het belang van gemeenschappen en gemeenschapsvorming, juist ook onder christenen, want dat zijn per definitie supporters van gemeenschappen. Gemeenschappen verbinden mensen en geven hen houdingen mee die van belang zijn voor het functioneren van de samenleving. Maar hoe en waarom gemeenschappen goed zijn en bijdragen aan het ‘gemeenschappelijk goede’ van een samenleving is veel minder duidelijk of wordt soms in ronduit vage bewoordingen aangeduid. Een voorbeeld van de vaagheid die ik bedoel: we spreken vaak over sociale cohesie in wijk en buurt, maar weten doorgaans moeilijk aan te geven waarin die cohesie dan bestaat en hoe ze kan worden aangemoedigd. Nog een voorbeeld: we benadrukken het belang van het gezin voor de samenleving, maar waarin dat belang dan bestaat en waarom een gezin heilzaam is voor de samenleving wordt zelden gepreciseerd. In mijn boek neem ik geen genoegen met deze algemeenheid en vaagheid en probeer een theoretische basis te leggen onder ons spreken over het belang van gemeenschappen voor mensen zelf en voor de samenleving. Zo dient dit boek dus begrepen te worden.

Een samenleving is ook altijd een ‘morele gemeenschap’. Er bestaan gemeenschappelijke opvatting over goed en kwaad, over de zorg die we elkaar bieden en over de situaties waarin we dat doen. Dit morele berust uiteraard op morele opvattingen die we ergens leren, zeker ook in gemeenschappen waarin we ingebed zijn en ze ook toepassen. Dat punt wilde ik beter begrijpen en uiteenleggen, ook in verband met de christelijke ethiek. Er zijn veel manieren waarop God ons gezaghebbend aanspreekt; in Zijn Woord, maar ook in Zijn wereld. De sociale wereld biedt vele voorbeelden van een moreel-aangesproken-worden, vooral in onze diepste relaties. Kortom: ik probeer de sociale architectuur van onze wereld te analyseren en deze te verbinden met een besef van morele verplichting voor anderen en voor de wereld. Daarbij maak ik gebruik van begrippen uit de filosofie van Dooyeweerd en ontwikkel deze verder. Dat in mijn uitwerking ook bekende dingen terugkomen, lijkt me geen grond voor kritiek. Het zal voor een liberaal ook zo zijn dat hij veel herkent in A Theory of Justice van John Rawls. Het zou vreemd zijn als het niet zo was. Ik ben er op uit het christelijk denken over de samenleving verder te brengen, maar beoog geen breuk met diezelfde denktraditie. Wel zou ik die denktraditie weer op nieuwe en vruchtbare gedachten willen brengen. Belangrijk voor mij is bijvoorbeeld het weer onder het stof vandaan halen van de notie van ‘verbond’ in zijn politiek-maatschappelijke betekenis en het spreken over gemeenschappen die ‘verbondsmatig’ zijn. Ik onderstreep de betekenis van de dialogische ontmoeting en de manier waarop mensen als beeld-van-God uitstaan naar de wereld om hen heen. Tenslotte is er de notie van moreel kapitaal als een nieuwe manier van spreken over de betekenis van de ordeningen van kerk, gezin en staat. Over dit soort nieuwe elementen heb ik Vreugdenhil betrekkelijk weinig gehoord.

De analyse en ook de oplossing waar ik mee kom zie ik niet graag weergegeven onder het kopje ‘optimistisch’ of ‘pessimistisch’. Sommige critici menen dat ik in mijn kritiek op de westerse samenleving te pessimistisch ben en in mijn oplossing te optimistisch. Dit is doorgaans niet echt vruchtbaar. Het gaat me niet om een toon van pessimisme te verspreiden over de westerse cultuur, waar ik mij – vaak met bloedend hart – onderdeel van weet. Het gaat me om de analyse van de culturele situatie waarin we morele grondhoudingen, die we niet kunnen missen voor een verantwoordelijk bestaan, hebben verdrongen. Het gaat me niet om een blijmoedig christelijk optimisme dat geen grond heeft in de feitelijke ontwikkelingen, het gaat me erom Gods goede normen te laten zien die nog altijd heilzaam zijn in de verbanden en betrekkingen waarin we leven. Omdat God Zijn schepping niet prijsgeeft, is er altijd grond voor echte christelijke hoop, hoe groot de gebrokenheid om ons heen ook is.

Nu zegt Tim Vreugdenhil dat hij in dit alles de cruciale betekenis van Jezus Christus mist, althans hij meent dat het beroep op Jezus Christus als levensvoorbeeld van de ethiek die ik op het oog heb ‘niet overtuigt’. Ik begrijp deze kritiek niet. Wie het boek leest zal zien dat de morele grondhouding die ik ten diepste op het oog heb bestaat in het jezelf inzetten voor de ander. Het jezelf inzetten als ‘gift’ of ‘offer’ – het ernst maken met het beginsel van de gevende liefde – is de kern van de ethiek die ik bedoel. Daarin is Jezus ons voorgegaan. Mijn punt is dat we in ‘verbondsmatige’ gemeenschappen worden uitgenodigd deze liefde voor de ander op te brengen. Relaties en gemeenschappen – huwelijk, gezin, kerk – bloeien op wanneer deze liefde daar beoefend wordt. Zoals de kwetsbaarheid van kinderen de uitnodiging bevat hen liefdevol te begeleiden en te verzorgen, zo kunnen we op veel meer manieren merken dat een houding van ‘gevende liefde’ heilzaam en lonend is.

Voor mij is Jezus Christus dus de ‘kwalificerende factor’ (Vreugdenhil) voor wat zich in de schepping aan normatiefs aandient. Graag houd ik ‘schepping’ en ‘verlossing’ en (‘heil’) heel dicht bij elkaar. Alleen, ik ben geen theoloog; ik spreek in dit boek als politiek filosoof. De antwoorden waar ik mee kom moeten algemeen inzichtelijk zijn. Jezus is niet voor iedereen het aanknopingspunt, maar over het normatieve dat zich laat gelden in de structuren van de (geschapen) werkelijkheid kan een breed gesprek worden gevoerd. Het blijft evenwel zo dat het morele appel dat we kunnen opmerken in ons relationele bestaan met anderen, niet los staat van Gods goede schepping en van het openbarende levensvoorbeeld van Jezus. Het morele leidt ons uiteindelijk tot Jezus en tot God de Schepper en Vader. Vandaar dat ik steeds blijf wijzen op het ‘transcendente’ en ‘religieuze’ dat we zelfs in ons sociale en politieke bestaan op het spoor komen.

Maar ik vermoed dat er nog iets anders bij Vreugdenhil aan de orde is. Dat komt ook wel doordat hij de theoloog Oliver O’Donovan hier noemt als interessante gids. Over deze theoloog schreef de kamper theoloog Ad de Bruijne zijn proefschrift (2006). Voor Vreugdenhil is O’Donovan met zijn christologische inzet een inspirerend voorbeeld. Hij zou willen dat ik er meer mee had gedaan. Ik heb al aangegeven dat het beroep op Jezus in een politiek-wijsgerig discours wel argumentatieve kracht moet hebben. Zelf ben ik tot het uiterste gegaan door te laten zien dat er een ‘algemene openbaring’ in de wereld is die zich toont in de normatieve structuur van sociale verbanden. Maar juist op dit punt voel ik nu frictie met Vreugdenhil.

De probleemstellingen die via het denken van O’Donovan in omloop worden gebracht problematiseren dit punt namelijk. Dat wil zeggen: zij problematiseren een beroep op de ‘schepping’. In het verlengde daarvan wordt een scherper onderscheid gemaakt tussen het Rijk van Christus en de wereld (saeculum). Het resultaat hiervan is de eis dat christelijke ethiek alleen maar ‘christocentrisch’ gedacht kan worden (soms ten koste van het normatieve of gebodsmatige) en vooral verbonden wordt met de kerk als de plaats waar het Rijk van God zich manifesteert. De kerk zal blijven, het ‘seaculum’ verdwijnt. Ik zie niet graag dat mijn boek wordt gelezen vanuit dit soort dualistische schema’s (waarvan ik oprecht meen dat ze overwonnen waren). Voor mij is Christus, die er bij het begin van de schepping was, nu Koning over alle levensterreinen en openbaart Hij zich daar ook. Hij wil mensen verlossen in een wereld die op vele manieren spreekt van Hem. Daarvoor de ogen te openen – ook voor niet-christenen - is mijn diepste wens. Niet alleen in de wetenschap, ook in de politiek.

Hierover spreken we later vast nog verder. Nog een laatste opmerking over de praktische toepassing van deze theorie. Het christelijk denken heeft in Nederland een belangrijke bijdrage geleverd aan de inrichting van politiek en samenleving. Het denken over verantwoordelijkheden, soevereiniteit in eigen kring, over de eigen taak van overheid en samenleving is op vele manieren vruchtbaar gebleken en heeft onze samenleving gevormd. Ik beoog niets anders dan deze traditie voort te zetten. We leven nu in een tijd waarin de verzorgingstaat met zijn collectieve arrangementen wordt afgebouwd en we opnieuw nadenken over een ‘participatiemaatschappij’. Daarin gaat het over de rol van de ‘civil society’, over de rol van verbanden in de samenleving, over actief burgerschap en sociale samenhang in wijk en buurt, over sterkere vormen van informeel zorgen en nieuwe vormen van ‘social governance’. Voor die praktijk probeer ik in mijn boek de theoretische bouwstenen te leveren. Het is waar: dit is nog niet de praktijk zelf. Maar als deze theoretische inzet goed is, zal ze zich ook kunnen verbinden met de praktijk. Zelf blijf ik daar in elk geval aanwerken.

Roel Kuiper is bijzonder hoogleraar christelijke filsoofie aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam, directeur van het Centrum voor Samenlevingsvraagstukken (GH, Zwolle) en lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie.

Segers: "Hart Europese cultuur is leeg" (Volkskrant)

Tue, 29 Dec 2009 12:05:59 +0100

"Juist het afscheid van het christendom is oorzaak van de onzekerheid van het Westen. Alleen een nieuwe geboorte kan ons redden." Dat zegt Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, vandaag in de Volkskrant. Hij reageert daarmee op een kerstartikel van Frits Bolkestein. Lees het volledige artikel...

In een prikkelende kerstboodschap vraagt Frits Bolkestein zich af hoe het komt dat een puike beschaving als de Europese zo’n chronisch gebrek aan zelfvertrouwen heeft . Zijn antwoord wijst naar het christendom dat ons zou hebben opgezadeld met een permanent schuldcomplex. Bolkesteins vraag prikkelt echter meer dan zijn antwoord overtuigt.

Zelfrespect

Hij heeft gelijk dat onze cultuur iets ziekelijks heeft. Westerse bestuurders wringen zich in alle bochten om moslims vooral niet voor het hoofd te stoten, moslims met een beetje zelfrespect zouden er zich door beledigd moeten voelen. Tegelijk worden met een vorm van culturele zelfhaat steeds meer zichtbare manifestaties van het christendom tegengegaan. Bolkestein legt er terecht de vinger bij.

Homohaat

Het is aandoenlijk te zien dat pleidooien om een christelijke feestdag in te ruilen voor een islamitische bijna altijd van autochtone zijde komen. En het is veelzeggend dat discussies rond publieke manifestaties van nieuwe religies altijd gerelateerd zijn aan de islam. Er zijn bijna een half miljoen hindoes en boeddhisten in Nederland, maar zij hebben nog geen enkele publieke discussie opgeroepen over handenschudden, zittenblijvende advocaten, eedaflegging, haatpreken, dubieus onderwijs, antisemitisme en homohaat.

En er is nog geen enkele Nederlandse politicus die beveiligd moet worden vanwege bedreigingen vanuit deze religieuze groepen. Maar ondanks de onheilige ijver van sommige moslims is niet de islam de oorzaak van onze culturele onzekerheid. Het legt die slechts bloot.

Volgens Bolkestein is het christendom de oorzaak. Met een paar bijbelverzen uit de Bergrede, een vers uit de Matthäus Passion en een citaat van Yeats meent hij de bewijsvoering rond te hebben. Het christendom heeft ons een verslaving aan schuld en boete bezorgd. Maar hierin is Bolkestein allerminst secuur. Hij stelt dat het christendom in Europa is uitgebloeid, maar tegelijk zou het nog altijd krachtig genoeg zijn om ons allemaal een schuldgevoel aan te praten. Dat is knap.

Relatie

Zijn redenatie wordt nog moeilijker te volgen als Bolkestein constateert dat, toen het christendom hier 150 jaar geleden nog wel bloeide, ons continent ‘barstte van het zelfvertrouwen’. Er is dus allerminst een directe relatie tussen een bloeiend christendom en culturele onzekerheid.

Liefde die alles goedpraat, heeft niets met het christelijke geloof te makenIn zijn eigen redenatie is het secuurder om te stellen dat juist het afscheid van het christelijke geloof Europa op zijn laatste benen doet wankelen.

Het is waar dat de islam de meest brutale uitdager van het Westen is. Het is een weinig bescheiden godsdienst met een grote publieke pretentie. En het is waar dat de komst van moslims ons confronteert met de vraag wie wij eigenlijk zijn. Maar het feit dat Rita Verdonk bij haar antwoord niet veel verder komt dan Sinterklaas en handenschudden en dat Geert Wilders met een christendom schermt waar hij zelf niet in gelooft, illustreert juist ons probleem.

We hebben met veel bombarie afscheid genomen van het christelijke geloof, maar hebben in de multiculturele samenleving opeens niets meer in handen waar we werkelijk houvast aan hebben. De bron van veel van onze morele intuïties – solidariteit, individuele waardigheid, vrijheid – droogt op en daarmee dreigen ook die intuïties zelf een pijnlijke dood te sterven.

Dominantie

Zo is er een sterke relatie tussen enerzijds vrijheid en democratie en anderzijds de invloed van het christendom (specifieker: het protestantisme), terwijl er ook een sterke relatie is tussen de dominantie van de islam en een gebrek aan vrijheid en democratie. Daardoor kun je vrezen voor het lot van onze vrijheden als de invloed van het christendom verder afneemt en die van de islam toeneemt.

Bolkestein meent dat het christendom ons heeft opgezadeld met een schuldcomplex en een gebrek aan zelfvertrouwen. Maar de politiek-filosofe Hannah Arendt stelt dat juist vergeving een van de belangrijkste christelijke bijdragen aan de westerse cultuur is geweest. Die vergeving is in persoonlijke verhoudingen een bevrijdende kracht, maar heeft in de publieke orde nooit het onrecht door de vingers willen zien.

Liefde die alles goedpraat, heeft niets met het christelijke geloof te maken. Vergeving die uit zijn christelijke context wordt gehaald en in een seculiere samenleving tot publieke moraal wordt verheven, leidt tot een slapheid die niets met het christendom heeft uit te staan.

De uitdaging van de islam legt het lege hart van de Europese cultuur bloot. Ze leidt tot een onzekerheid die Bolkestein terecht aanklaagt. Maar het is de onthoofding die de kip doet waggelen en het is de doorgehakte wortel die de boom doet verdorren. Alleen een nieuwe geboorte kan ons redden.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie

Bron: Volkskrant.nl

Verkenners buiten het bereik van paars (ND)

Tue, 29 Dec 2009 14:15:00 +0100

Binnen zeventien maanden zullen we weten hoe de nieuwe Tweede Kamer zal zijn samengesteld. Op basis van de peilingen lijkt het erop dat het Binnenhof flink op de schop gaat. Gert-Jan Segers maakt zich in een column in het Nederlands Dagblad ernstige zorgen. "De PVV wil de publieke omroep decimeren en D66, GroenLinks en SP staan klaar om het bijzonder onderwijs aan te pakken."

Binnen zeventien maanden zullen we weten hoe de nieuwe Tweede Kamer zal zijn samengesteld. Op basis van de peilingen lijkt het erop dat het Binnenhof flink op de schop gaat. De PvdA staat op fors verlies en de PVV en D66 staan al tijden op stevige winst. Als ik dan nadenk over de nieuw te smeden coalitie word ik niet erg vrolijk.

Als de ChristenUnie niet nodig is, zal die partij zonder dralen bedankt worden voor bewezen diensten. Het CDA zit weliswaar in elk denkbare combinatie, maar wat zich vervolgens in die nieuwe coalitie voegt, staat – op z’n zachtst gezegd – kritisch ten opzichte van religie in het publieke domein. De PVV wil de publieke omroep decimeren en D66, GroenLinks en SP staan klaar om het bijzonder onderwijs aan te pakken. Het paarse sentiment kruipt tussen de kieren en gaten weer het Binnenhof binnen. Na Fortuyn was het even ondergronds gegaan, maar het staat nu op het punt om opnieuw de macht te grijpen in Den Haag.

Je hoeft geen profeet te zijn om te kunnen voorspellen waar het paarse sentiment het op gemunt heeft. Omdat het zich niet meer kan voorstellen dat iemand er een andere opvatting over huwelijk en seksualiteit op nahoudt, duldt het op dat punt geen afwijking meer. Omdat paars het een onverdraaglijke gedachte vindt dat met overheidsgeld maatschappelijke initiatieven van christenen en andere gelovigen worden gefinancierd, zal het de duimschroeven aandraaien bij christelijke zorginstellingen, omroepen en scholen. De bijna unaniem aangenomen motie in de Amsterdamse Raad, die een einde wilde maken aan subsidies voor uitgesproken christelijke organisaties, is er de voorbode van. Tenzij kiezers er volgend jaar een stokje voor steken, zal paars zich steeds breder maken en zichzelf steeds meer tot de maat der dingen verklaren. De komende verkiezingen zullen een belangrijke graadmeter worden voor de mate waarin Nederland met levensbeschouwelijke verschillen kan leven. Maar naast de belangrijke politieke keuze die we moeten maken, staan christenen voor een nog veel belangrijker keuze. In de CV-Koers van deze maand las ik het fascinerende verhaal van twee mannen die hem al hebben gemaakt.

Mediawet

In de tijd dat de EO meer vrijheid en geld had dan ze tegenwoordig heeft, ontwikkelden de wizzkids van de omroep de internetcursus ‘Waarom Jezus?’.

In een paar jaar tijd groeide die uit tot een cursus in verschillende talen, met honderden e-coaches, duizenden deelnemers en vele mensen die op die manier tot geloof kwamen en een plek in een kerkelijke gemeenschap vonden. Jan Willem Bosman en Arjo de Vroome waren er vanaf het begin in 2001 bij betrokken en vertelden deze maand in het christelijke opinieblad hun verhaal. Al lezend besefte ik dat dit het verhaal is van twee verkenners die ons iets vertellen over het Nederland van straks. Want hoe meer de cursus groeide, hoe meer de mediawet begon te knellen en hoe moeilijker het was om de cursus namens de EO te blijven verzorgen. Het leidde er toe dat de cursus dit najaar verhuisde van de EO naar de missionaire toerustingsorganisatie Agapè, en dat Bosman en De Vroome daar tegen een lager salaris doorgingen waar ze waren gebleven. Daar belicht een beamer, op de wand van hun kantoor, een wereldbol waarop steeds de plaats oplicht waar ergens in de wereld iemand online heeft aangegeven verder met God te willen gaan.

Vrijheden ingeperkt

We zijn verwend met een Evangelische Omroep in het hart van het omroepbestel, met de elders in de wereld ongekende onderwijsvrijheid en een uitgesproken christelijke partij in het kabinet. We zijn het zo gewoon gaan vinden dat we kwaad worden op christelijke organisaties als die, vanwege de Mediawet of een coalitieakkoord, niet alles kunnen doen wat ze zouden willen. Natuurlijk moeten we politiek en maatschappelijk ten strijde trekken tegen de geest van paars. Natuurlijk is het het goed recht van christelijke organisaties om bij de rechter gelijk te halen. Zoals Paulus de rechtsgang ooit naar Rome maakte, zo mogen christenen opkomen voor een gelijke behandeling.

Ondertussen zullen we ons er op moeten instellen dat onze vrijheden vroeger of later verder zullen worden ingeperkt. We doen er goed aan ons voor te bereiden op een belangrijke keuze. Het is de keuze tussen groot blijven en je dus aan de eisen van de overheid aanpassen, ofwel bereid zijn je subsidie op te geven, klein te worden en zo trouw te blijven aan het evangelie. Voorlopig hebben we in het omroepbestel, de politiek en het onderwijs nog veel ruimte om ons hart te laten spreken en Christus te volgen.

Maar Jan Willem Bosman en Arjo de Vroome hebben een keuze gemaakt waar in de toekomst meer christenen voor kunnen komen te staan. Zij hebben salaris ingeleverd om het evangelie door te kunnen geven. Deze twee verkenners zijn nu buiten het bereik van paars en kunnen mooie verhalen vertellen over mensen die God leren kennen.

Column in het Nederlands Dagblad van 29 december 2009

"Minderheid komt verder in het nauw" (RD)

Tue, 29 Dec 2009 12:18:15 +0100

Er is nog veel meer slecht weer op komst als het om minderheden gaat, verwacht Gert-Jan Segers. De directeur van de Mr. G. Groen van Prinstererstichting, het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie, sprak maandag tijdens de winterconferentie van de studentenvereniging CSFR in het Brabantse Someren. De studenten bezinnen zich dezer dagen op het thema "Nationale identiteit, waar staat u?".

Segers ging vooral in op de politieke dimensie van die identiteit. Hij dateerde het einde van de multiculturele droom in Nederland op 2 november 2004, toen Theo van Gogh werd vermoord. „Die dag knapte er iets in de Nederlandse samenleving. Al is de uitslaande brand van direct na de moord gedoofd, de veenbrand van het multiculturele onbehagen woedt nog altijd door.”

Segers ziet overal verlies: christelijk verlies, omdat christenen op alle fronten verloren hebben; seculier verlies, omdat liberale opinieleiders het gevoel hebben dat de verworvenheden van de jaren 60 hun ontfutseld worden, en een multicultureel verlies.

De spanningen in de samenleving gaan toenemen, vreest hij. „Met een mogelijke winst voor PVV en D66 lijkt de wind uit de verkeerde hoek te waaien, de hoek van een seculiere meerderheidscultuur die geen verschil meer duldt.” Ook de aanwezigheid van de islam, die „een probleem heeft met pluraliteit”, kan voor moeilijkheden zorgen.

De CU’er pleit voor het handhaven van een aantal kernwaarden. „Zonder een gedeeld moreel fundament onder onze samenleving, zonder een minimum van kernwaarden, vallen er slachtoffers. Dan kunnen vrouwen het onderspit delven, homo’s slachtoffer van geweld worden, afvallige moslims bedreigd worden en mensen worden aangezet tot haat en geweld.”

Tot de kernwaarden behoren in elk geval de democratische rechtsstaat en religieuze tolerantie. In de Nederlandse geschiedenis ziet Segers die geconcretiseerd in religieuze vrijheid, betrokkenheid op de wereld, een vruchtbare rol van religie in de publieke sfeer, non-discriminatie, harmonische maatschappelijke verhoudingen en solidariteit.

Nederland kan volgens hem een voorbeeld nemen aan de Verenigde Staten. Amerikanen komen overal vandaan, maar zijn allemaal trots op hun Amerikaanse identiteit. Segers vindt het opvallend dat zij hun geschiedenis zo goed kennen en dat er op cruciale momenten presidenten geweest zijn die de juiste richting wezen. „Die mensen hebben wij nauwelijks.”

Christenen hebben een rol in het debat over kernwaarden. Maar het belangrijkste is, aldus Segers, het voorleven van christelijke waarden zoals naastenliefde, gastvrijheid en de liefde tot God. „Het is cruciaal dat er christenen zijn die laten zien wat het Evangelie concreet betekent. Er kunnen nieuwe kansen komen voor het christendom.”

Bron: Reformatorisch Dagblad

De balans van Bovenberg

Thu, 24 Dec 2009 12:26:35 +0100

Nijhoff - Het is mooi dat het einde van het jaar in onze contreien altijd in de lichtcirkel van Kerst valt. Dat kan de manier kleuren waarop je de balans opmaakt van in dit geval 2009. Nu is het geen eindejaarsbalans die Tjerk de Reus biedt in zijn boek De balans van Bovenberg, maar wel tenminste drie andere balansen. De econoom Lans Bovenberg maakt een balans op van de economische crisis; hij zoekt een balans tussen invalshoeken voor economische analyse; en hij pleit voor een meer uitgebalanceerd mensbeeld in de economie.

Bovenberg is niet negatief over het mechanisme van de markt en het ruilprincipe dat daaronder ligt. ‘Voor wat hoort wat’ heeft een disciplinerende werking die een terugzakken in een eigen leefcirkel kan voorkomen. De markt acht Bovenberg ‘essentiëel om mensen te verbinden’ en zelfs ‘te verheffen’ (blz. 103). Tegelijk is hij niet blind voor de gevolgen van een te zwakke overheid – een ont-regelde markt faalt – of van een uitgeholde moraal: die wordt gevoed door het middenveld van gezin, school, kerk (blz. 157). Positief geformuleerd: in dit boek staat de wederkerige (!) wisselwerking van economie en ethiek centraal.

Dat vertrouwen elementair is, ook voor economische relaties - iemand krediet geven! - , circuleert al langer. Maar andersom: dat de economische inrichting (‘onderbouw’) gevolgen heeft voor onze morele ‘bovenbouw’ is sinds de val van Muur en oostblokmarxisme – dat is een fris geluid. Een voorbeeld is de AOW. Die komt voort vanuit een ethiek van solidariteit (bovenbouw beïnvloedt onderbouw). Maar juist het bestaan van AOW maakt ouders onafhankelijker van hun kinderen, en kan daardoor de binding tussen ouders en kinderen verzwakken (onderbouw beïnvloedt bovenbouw).

Deze wederkerigheid van waarden en economie verdient aandacht, en dit boek daarom een recensie in een van de DenkWijzers van 2010. Al wil Bovenberg geen CDA-econoom heten, hij verkeert onmiskenbaar in deze kring, en een goed voornemen voor het WI lijkt mij dan ook een TafelGesprek in 2010 tussen Lans Bovenberg en het ChristenUnie-lid Bob Goudzwaard: om de huidige marktwerking te taxeren op verschillende terreinen. Wat is bijvoorbeeld de verhouding tussen de economische ruil-relatie en de medische arts-patiëntrelatie?

Onlangs ontstond discussie tussen de Tilburgse christen-economen Bovenberg en Johan Graafland. Bovenberg kan Jezus aanduiden als homo economicus die vanuit welbegrepen eigenbelang de lasten en baten afwoog van lijden en heerlijkheid – en Zijn missie aanvaardde. Graafland voelt zich hier ongemakkelijk bij.

Nu kan ik Bovenbergs pleidooi volgen voor het goed recht van eigenbelang, inclusief zicht op werkelijke behoeften, en van economisch afwegen. Wel vraagt de toepassing van dit welbegrepen eigenbelang op Jezus dan om twee redenen aanvulling.

Ten eerste dreigt hier filosofisch een anachronisme. De filosoof Charles Taylor beschrijft hoe de aandacht voor ‘eigenbelang’ opkomt met de moderniteit. De relatie tussen eigen morele ‘sentimenten’ en een omringende orde is dan dun geworden. Wat nu als mijn belang of ‘morele sentiment’ (Adam Smith) haaks staat op wat God, traditie of algemeen belang vraagt? Laat er nog een onzichtbare hand zijn om individuele strevingen vanuit eigenbelang af te stemmen! Tegen de kortzichtigheid komt daarbij het begrip welbegrepen eigenbelang op: peil wel je werkelijke behoeften – dan erken je dat deze soms vragen om samenwerking en investering in algemene belangen waar je ook zelf op den duur baat bij hebt. De vraag is: repareert deze onzichtbare hand of de toevoeging ‘welbegrepen’ het verlies aan ordebesef of aan gevoeligheid voor een ‘hemels baldakijn’ (Peter Berger)?

Hoe vullen mensen hun ‘welbegrepen eigenbelang’ in, als we al – wat Bovenberg zelf betwijfelt – onze behoeften überhaupt ‘wel’ begrijpen? Verdient een subjectieve invulling niet juist kritiek, een ik-vulling, te los van een omringende orde, God of gebod, vanuit een werkelijkheidsvreemde scheiding van is en ought, sein en sollen? Bovenberg begrijpt dat mensen een ongemakkelijk gevoel krijgen wanneer hij Jezus’ leven, sterven en herleven beschrijft vanuit dergelijke moderne begrippen. Op dat ‘gevoel’ mag Bovenberg van mij inhoudelijk ingaan.

Theologisch, dat ten tweede, heb ik ook een wens. Als iemand op Jezus een algemeen model van handelen van toepassing acht – zoals het afwegen van baten en lasten – , wil ik graag ook aandacht voor de unieke kanten van Zijn komst en optreden. Uniek ten opzichte van alle mensen, maar zelfs ten opzichte van zijn volgelingen. Hij gaf en onderging vooral wat mensen niet kunnen geven of ondergaan. Een deel van dat unieke straalt wel af op zijn volgelingen: in de Bergrede vraagt Hij ook van hen ‘meer dan het gewone’. Hoe ziet Bovenberg dit geven van meer ten opzichte van het gewone eigenbelang? In elk geval is bij Jezus zelf dit meer meer geweest dan het gewone!

Al met al biedt De balans van Bovenberg leesbaar inzage in economische analyses, ook van de crisis, in het beleid van Balkenende, en het ontstaan daarvan in de Paarse jaren negentig. Op de koop toe krijgt de lezer een samenvatting van een preek die Bovenberg hield in de Jefta-gemeente in Breda waar hij kerkt en soms voorgaat. Als mensen beseffen dat God het nodige voor hen klaar heeft liggen, hoeven ze niet meer zo gestresst zich een plek te veroveren tussen anderen. Sterker: ze kunnen richting hun medemensen gunnend worden. Met Jezus als voorbeeld.

Deze levensbeschouwelijke ‘informatie’ is niet paternalistisch of betuttelend, maar biedt Bovenberg graag aan op de vrije markt van ideeën, ‘van krant tot kansel’. In onze democratie geldt gelukkig, dat je waarheidsaanspraken mag doen ‘op grond van je geloof’, ‘vanuit innerlijke drijfveren’: ‘Lang leve de geestelijke vrijheid!’ (blz. 114).

In diverse opzichten wens ik volgers van het WI van de ChristenUnie en andere lezers van deze weblog de verschillende balansen van Bovenberg toe. Met in het Licht van Kerst een goed begin van 2010.

Rob Nijhoff

WI met kerstreces

Tue, 22 Dec 2009 19:56:44 +0100

Alle medewerkers van het WI wensen u gezegende feestdagen en goede jaarwisseling toe. Van 25 december tot 8 januari is het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie gesloten. Na die tijd zijn we weer bereikbaar.

Eerste lichting Fellows studeert af

Mon, 21 Dec 2009 19:19:19 +0100

De eerste editie van het Fellowsprogramma is deze maand succesvol afgesloten. Twaalf deelnemers studeerden deze maand af met essays over uiteenlopende onderwerpen en werden officieel Fellow van het WI. Tijdens een feestelijke bijeenkomst ontvingen ze een oorkonde en beeindigden zo een jaar lang discussie met en over belangrijke denkers over christelijke politiek.

De fellows lazen afgelopen jaar in twaalf bijeenkomsten grondteksten die belangrijk zijn geweest voor de ontwikkeling van de politieke filosofie van de ChristenUnie. Ze deden dat onder begeleiding van WI-medewerker Geert Jan Spijker. Tientallen jongeren solliciteerden op een plek in het programma, maar slechts twaalf van hen werden uitgenodigd om daadwerkelijk mee te doen.

Een tweede ronde van het Fellowsprogramma draait sinds september 2009, onder leiding van WI-directeur Gert-Jan Segers en een derde ronde start in januari van 2010. De eerst volgende mogelijkheid om te solliciteren is voor het programma van 2011. Meer informatie over het Fellowsprogramma is te vinden op onze website: http://wi.christenunie.nl/fellows

De 9 zegeningen van 2009

Tue, 22 Dec 2009 19:46:06 +0100

Het einde van het jaar nadert. Tijd voor een WI-terugblik. 2009 was een jaar met vele zegeningen. We mochten meer dan 1300 nieuwe donateurs verwelkomen, de eerste 12 fellows mochten afstuderen, we brachten de langverwachte islamstudie uit en tal van andere interessante publicaties zagen het daglicht. We kijken dankbaar terug in 9 punten.

We danken onze hemelse Vader voor alles wat we mochten doen. Hieronder enkele voorbeelden van ons werk in 2009:

1. Meer dan 1300 nieuwe donateurs

Dankzij onze donateurs kunnen wij ons werk blijven doen. Bedankt voor uw steun in 2009! We mochten ruim 1300 nieuwe donateurs verwelkomen in 2009!

2. Islamstudie

Directeur Gert-Jan Segers schreef dit najaar zijn Islamstudie af. Het boek werd zeer positief ontvangen binnen en buiten de partij. Komende weken rolt een tweede druk van de pers.

3. Fellowsprogramma

In 2009 startte het WI met het Fellowsprogramma. Een speciaal studieprogramma, waarin vijftien talentvolle studenten in discussie gaan met en over belangrijke denkers uit de traditie van de ChristenUnie. In 2010 gaat de derde ronde van start. Ook hiervoor ontvingen we weer vele tientallen sollicitaties.

4. 4 x DW

Er verschenen afgelopen jaar weer vier prachtige nummers van DW, ons studiemagazine. U kunt alle nummers nog eens digitaal teruglezen op onze website: wi.christenunie.nl

5. Opunie.nl

Aan het begin van het jaar lanceerde het Wetenschappelijk Instituut de succesvolle discussiewebsite Opunie.nl. De bezoekersaantallen waren hoog en zijn dat gebleven. Binnenkort wordt de website inhoudelijk vernieuwd, om meer mensen bij de discussies te betrekken.

6. Betutteling

In het voorjaar kwam het WI met een studie over de zin en onzin van de betuttelingskritiek op het kabinet. Een interessante studie over beeldvorming en inhoud.

7. Bioenergie

In 2009 maakte het WI enkele grote sprongen in het al langer lopende duurzaamheidsproject. Zo kwam er een publicatie uit over bioenergie. Een belangrijk bijdrage aan een actueel debat.

8. Volle opiniepagina’s

De medewerkers van het WI lieten regelmatig van zich horen op de opiniepagina’s van de gerenommeerde kranten. Ze zetten een boom op over de toetreding van Turkije, duurzaamheid, christenen in de SP, de islam, vrijheid, de smalle marges van christelijk Nederland en vele andere onderwerpen.

9. Inspirerende congressen, lezingen en symposia

Het grote voorjaarscongres over Islam, de Groen van Prinstererlezing van André Rouvoet, een serie stadsdebatten, een symposium over duurzaamheid, verschillende tafelgesprekken en nog veel meer. Waar u het WI afgelopen jaar ook bezocht, het debat vloog u om de oren.

Agenda voor 2010

Ook in 2010 hopen we vele activiteiten te mogen ondernemen. Voor in uw agenda:

5 feb - Tafelgesprek Moreel kapitaal
19 feb - Symposium ‘Dienstbaarheid, Vrijheid, Duurzaamheid’
9 okt - Congres over Vrijheid
12 nov - Symposium 'Duurzaamheid'

Reformatorisch Dagblad: "ChristenUnie: driemaal R"

Mon, 07 Dec 2009 10:05:15 +0100

Het WI is al een tijd bezig met een groot project op het gebied van Duurzaamheid. In het najaar moet dit resulteren in een boek over duurzaamheid. Het eerste denkwerk van de projectgroep kwam onlangs al boven drijven. Het Reformatorisch Dagblad besteed in een artikel over afvalscheiding en duurzaamheid aandacht aan het '3 x R-principe'.

De ChristenUnie stelt drie kernwaarden centraal in haar denken over duurzaamheid en klimaat: rechtvaardigheid, rentmeesterschap en relevantie. „We belijden in de kerk dat we niet onze eigen baas zijn, maar dan moeten we ook niet leven alsof we dat wel zijn”, zegt Rob Nijhoff van het Wetenschappelijk Instituut van de partij.

Binnen de ChristenUnie is een stuurgroep bezig met een rapport over duurzaamheid, dat naar verwachting volgend jaar verschijnt. Daarin wordt aangehaakt bij de ”triple P”, de drie kernwaarden die wereldwijd een belangrijke rol spelen in de klimaatdiscussie: people, planet, profit. De ChristenUnie vertaalt die begrippen naar driemaal R: rechtvaardigheid (people), rentmeesterschap (planet) en relevantie (in plaats van profit). Nijhoff: „Daarmee geven we de internationaal erkende waarden een eigen, meer richtinggevende invulling.”

De ChristenUniemedewerker geeft aan dat de stuurgroep moeite had met de term ”profit”. „Profijt als motivatie van economisch handelen vinden we wel erg plat geformuleerd. Het gaat naar ons idee om relevantie. Winst is niet vies, maar waar doe je het voor? Is het dienstbaar?”

Bron: RD

'God is gek'. Kluun en de dictatuur van het atheisme.

Mon, 07 Dec 2009 10:32:15 +0100

Nijhoff - Komt een vrouw bij de dokter. Loopt een man over het water. Waar ken ik deze zinnen van? Precies, de media. Kluun en Arie Boomsma suggereren het begin van een mop - in elk geval een verhaal waarvan ik de afloop graag wil weten. Mediagewiekst. Verrassender is dat ook Kluun boodschap blijkt te hebben aan spiritualiteit.

Kluun heeft voor de Maand van de Spiritualiteit (november) een boekje geschreven met de dubbelzinnige titel ‘God is gek’. Dat geldt volgens hem vooral in de Nederlandse media: een buitenproportionele atheïstische deken verstikt te vaak een serieus nemen van spiritualiteit.

Nu was mijn eerste indruk dat ook Kluun niet uitkwam boven het niveau dat God de laatste tijd weinig spierballen laat zien, en dus kan worden afgeserveerd als serieuze optie. Deze media-stijl van ‘wie zet wie klem’ kan weinig met een God die vertrouwen wil. Vertrouwen zweeft niet op het vlak van bewijzen of gespierde taal, maar groeit in harten – of kwijnt daar. Welke (blonde) Jane’s zwichten voor een krachtpatser die alleen op zijn borst roffelt en ‘Me Tarzan’ roept? Als dat zwichten al vertrouwen zou zijn. Harten gaan open bij meer subtiele talen (Charles Taylor). Andermans bedoelingen suggestief wegzetten kan op TV, maar gebeurt inmiddels ook op Tweede Kamer-niveau. Verrassend dat de afkijkende burger het politieke circus ook niet meer vertrouwt.

Maar Kluun keek en schreef verder. ‘Vooral het geïnstitutionaliseerde geloof leek als een rode lap te werken op de Nederlandse opinieleiders’ (blz. 22). Op elke foute priester wordt heel de christenheid aangekeken. ‘Boris Dittrich wordt niet geïnterviewd als er op een homofeest in Groningen mensen bewust anderen hebben proberen te besmetten met het HIV-virus. Christenen overkomt dat wel’ (23). Dictatuur van het atheïsme, vat hij samen. Hij vermoedt meer spiritualiteit bij de opinieleiders dan ze toegeven. Maar waarom het er niet mag zijn? Die vraag laat hij open.

Nu loop ik niet opeens warm voor Kluun en zijn spiritualiteit. Want kijken in een spiegel is een van die subtiele routes om tot jezelf te komen. Zelfreflectie helpt zelfs om te snappen waarom het in die starre traditionele kerken over vergeving blijft gaan – vergeving van kennelijk tekortschieten, van te los zijn van God en mensen (en dieren, zou de PvdD toevoegen, met enig recht). Deze route lijkt aan Kluun (nog) niet besteed. Is ook lastig.

Maar nu de afgelopen week. Vol religieuze lading en verharde verhoudingen. In Amsterdam zit burgemeester Cohen in zijn maag met zijn verbindende kracht van religie: de VVD kreeg daar de gemeenteraad mee tegen subsidie aan het Scharlaken Koord. In Rhenen speelt iets dergelijks: daar liet een PvdA-wethouder de plaatselijke NPV bungelen, de Nederlandse Patiënten Vereniging. Alsof subsidie tegenwoordig niet meer verstrekt wordt met het oog op een te verwachten bijdrage aan de samenleving, maar af gaat hangen van het gebleken vermogen om niet aan al te omstreden principes vast te houden. Sinds wanneer strijdt het selecteren van medewerkers op basis van een welomschreven grondslag met onze rechtsstaat?

Al lijkt het enkel om subsidie te gaan, hier zijn wel degelijk de vrijheden van geweten, godsdienst en vereniging in geding. Deze zijn blijkbaar zelfs niet veilig bij een liberale VVD. Of zijn deze vrijheidsrechten enkel opgesteld met het oog op mainstream opvattingen en algemene of openbare organisaties? Is financiële discriminatie geen discriminatie? Mark Rutte zette op de Algemene Ledenvergadering van de VVD het kabinet suggestief weg in dezelfde religieuze richting: ‘Zondagsrust betekent voor dit kabinet kerkgang’! Vooral geen woord over andere argumenten om een maatschappelijk ritme met een rust te continueren. Ik dacht dat de VVD ook iets wilde betekenen voor kleine zelfstandigen. Maar nee, de zaal met liberalen lachte en klapte. Hoeveel zelfkritisch vermogen zit hier? Zo krijgen burgers echt vertrouwen in politiek! Het volk ziet onderlinge pesterij tussen politici, geen serieus debat om samen ergens uit te komen.

Het Proefprocessenfonds Clara Wichmann kreeg deze week van de advocaat-generaal van de Hoge Raad frisse hoop dat de gewetensvrijheid waarin de SGP tot nu toe kon ademen, alsnog kan worden verstikt. Weer via de subsidiekraan. Geen vrouw is verplicht iets met de SGP te hebben; wie dat wel hebben, delen blijkbaar de overtuiging dat het onderscheid tussen man en vrouw niet alleen op biologisch vlak speelt. Mag dat niet? Geldt gewetensvrijheid alleen voor breed geaccepteerde meningen? Of speelt hier een salonfähige variant van Chavez die rivalen financieel treitert? De Savornin Lohman nam in zijn tijd afstand van dergelijke pogingen om mensen ‘door hen in hun beurs te straffen, te verleiden tot om tegen hunne consciëntie te handelen’. Maar ik zal zwijgen en de rechtsgang afwachten; deze alinea was al teveel.

Terug naar partijpolitiek. Staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA) waarschuwt ‘strenge’ scholen dat het voor hen spannend wordt: hoe kunnen ze hun overtuigingen vasthouden binnen wat een o zo tolerante meerderheid lijkt te willen verkopen als totaalpakket binnen onze rechtsstaat. Waar Jasper van Dijk van de SP nog een schepje bovenop doet: wat doet u tegen deze scholen met afwijkende (schande!) opvattingen over schepping en zo? Intussen blijft D66 geloven (jawel!) in de kracht van mensen, blijkens hun onlangs verschenen boekje met sociaal-liberale beginselen en harde kaft. Niet dat D66 tegen religie is. Welnee, neem nu Spinoza, dat was een goeie kerel, die was tenminste religieus op een prettige manier. God mag best van D66, als_t_ie maar in de natuur zit of in jezelf.

Je zou haast denken dat Nederland een groot eiland is van antireligieuze haat en nijd. Maar dat valt echt mee: niks eiland. Zwitserland stemde – op zondag – tegen minaretten, wat niet het stemadvies was van nota bene de bisschoppen. Wat je ook van minaretten denkt, dit zal het aantal kerken in Saudi-Arabië niet bevorderen... En voor wie ook daar niet mee kan zitten: wie zit te wachten op deze groeiende internationale polarisatie?

Dit alles in één week. Hoe bestaat het dat ik tussen dit alles door dinsdagavond 1 december nog naar Nijmegen kon: naar een groep “localo’s” die daar een Verdiepingscursus Christelijk-sociale politiek heeft georganiseerd. Daar las ik als openingswoord voor de derde avond iets uit het Nieuwe Testament: over Paulus die zich in Filippi beroept op zijn Romeins burgerrecht. Hij had nooit zonder verhoor geslagen en ingesloten mogen worden. Zo’n beroep op zijn rechten als Romein doet hij vaker. Maar wel selectief, bepaald niet met zijn eigenbelang voorop. Hij wil vooral autoriteiten zo confronteren met hun diepere motieven. Hij wil ook bij machthebbers een moment creëren dat ze even moeten nadenken hoe ze zich verhouden tot de subtiele taal en tekens van het evangelie van Jezus. Als hij zich bij een latere detentie niet op de keizer had beroepen, had hij alweer vrij man kunnen zijn, aldus koning Herodus Agrippa II (Hand. 26:32).

Christenen gedijen blijkbaar ook onder moeilijke omstandigheden en zonder verleidelijke subsidies. Maatschappeljike agressie, van Joodse, polytheïstische of atheïstische zijde, markeert een hulpvaardige, maar cultuurkritische tegencultuur zelfs duidelijker dan de maatschappelijke acceptatie en aandacht die salonfähige heren als Kuitert en Hendrikse ten deel valt. Maatschappelijke emancipatie wordt zomaar kritiekloze aanpassing, en zo ging het neocalvinisme aan de Vrije Universiteit de vorige eeuw in de uitverkoop.

En toen was de Maand van de Spiritualiteit voorbij. Geen Sint veranderde daar iets aan. Met of zonder kruis op zijn mijter. Want de Bijbel zegt niets over mijters, wist Plasterk nog. Blijft over: dat kruis. In welke publieke herberg is nog plaats voor een kribbe of een kruis? Christen- en kerk-zijn in de publieke ruimte kan gelukkig ook vanuit ongesubsidiëerde stallen.

Geüpload 5 december 2009,

Rob Nijhoff

Nieuwe DW: Stabiel & betrokken

Wed, 02 Dec 2009 08:00:00 +0100

De nieuwe DW staat in het teken van de lokale verkiezingen. Eindredacteur Geert-Jan Spijker: "Lokale overheden staan aan de vooravond van grote veranderingen. De crisis en andere ontwikkelingen maken onorthodoxe maatregelen nodig, niet alleen landelijk. Lukt het de ChristenUnie ook dan stabiel en betrokken te blijven?"

Wat gaat er gebeuren in gemeenteland de komende decennia? We gaan naar een ander soort economie, de bevolking gaat krimpen en er komen meer behoeftigen. Daarnaast – zo signaleert de auteur van het openingsartikel – moeten nieuwe gemeentebesturen ermee rekenen dat de komende jaren omvangrijke rijksbezuinigingen zullen laten zien van minimaal 10% tot 15%. Om dit op te vangen is de kaasschaafmethode niet voldoende, een trendbreuk is nodig. Zeker omdat andere inkomsten gaan afnemen en het veel geld gaat kosten om te komen tot lokale verduurzaming. Kortom, het wordt geen ‘business as usual’: er is minder geld en er zijn grotere uitdagingen.

Stabiel

Dat vraagt het nodige van de politiek, ook van de ChristenUnie. ‘Stabiel’ en ‘betrokken’ zijn gekozen als typeringen. Deze waarden zullen op de proef gesteld worden. Zal de partij een rots in de politieke branding blijken? Kunnen mensen van ChristenUnie-bestuurders op aan in moeilijke tijden? We moeten - zelfkritisch – de lat van betrouwbaarheid, transparantie en kwaliteit hoog leggen. Het zijn waarden waar we zuinig op moeten zijn, aldus de Apeldoornse wethouder Paul Blokhuis. “Dit betekent richting de verkiezingen: geen overspannen verwachtingen wekken bij de kiezers, zeker niet in tijden van bezuinigen. Men moet weten waar we voor staan en dat we geen spelletjes spelen.”

Betrokken

Daarnaast is van belang dat politici echt betrokken zijn op burgers. Dit betekent meer dan vanuit het gemeentehuis beleid maken. Politici moeten de paden op, de wijken in. Werkelijke interesse tonen in het verhaal van burgers. Betrokkenheid is ook een oproep tot burgers zelf. Centraal in het christelijk-sociale gedachtegoed staat immers onderlinge zorg. Burgers hebben de verantwoordelijkheid naar elkaar om te zien, aldus ook ChristenUnie-bestuurders Jan de Wit en Aldrik Dijkstra uit Hilversum.

ChristenUnie

Het aantal bestuurders binnen de ChristenUnie is sterk gegroeid sinds haar ontstaan. Na tien jaar telt de partij ruim 400 raadsleden en meer dan 70 wethouders. Groei de komende verkiezingen vergroot de noodzaak te investeren in nieuwe politici. Lokale besturen hebben hier, als ‘skelet van de partij’, een spilfunctie (Tjitske Kuiper). Investeren in kwalitatief goede ChristenUnie-politici houdt de partij zelf stabiel en betrokken, maar bevordert ook dat we die waarden met resultaat uit kunnen blijven dragen in de samenleving.

DW 4: binnenkort op de mat.

Rob Nijhoff docent bij kaderschool ChristenUnie

Mon, 30 Nov 2009 17:01:20 +0100

Sinds vorig cursusjaar biedt de Kaderschool de cursus Verdieping christelijk-sociale politiek aan. De belangstelling voor deze cursus is groot. Rob Nijhoff, ��n van de docenten van deze cursus en wetenschappelijk medewerker bij het WI, vertelt wat er zo bijzonder is aan de verdiepingscursus.

“Het is een vervolg op de cursus ‘Welkom bij de ChristenUnie’, die heel summier ingaat op de geschiedenis
en voorlopers van de ChristenUnie, en op de verschillen met bijvoorbeeld SGP en CDA. In de verdiepingscursus halen we gereedschap tevoorschijn uit de gereedschapskist waarmee we binnen de ChristenUnie rondlopen en die in de loop van eeuwen gevuld is. De deelnemers vullen hiermee hun eigen gereedschapskist. Eén van de werktuigen is het vergelijken van de standpunten van de ChristenUnie met die van andere christelijke partijen. Dit helpt om je sterker bewust te worden van de positie van je eigen partij.”

Meer in de komende DW.

Stabiel en betrokken

Wed, 25 Nov 2009 16:36:27 +0100

Lokale overheden staan aan de vooravond van grote veranderingen. De crisis en andere ontwikkelingen maken onorthodoxe maatregelen nodig, niet alleen landelijk. Lukt het de ChristenUnie ook dan stabiel en betrokken te blijven?

Gemeenteland zal een fundamentele koersverandering door gaan maken de komende decennia: we gaan naar een ander soort economie, de bevolking gaat krimpen, er komen meer behoeftigen, de ruimtelijke inrichting moet op de schop – blijkt uit een onderzoeksrapport van instituut Nicis. Dit heeft grote gevolgen voor lokaal beleid. Daarnaast moeten nieuwe gemeentebesturen ermee rekenen dat de komende jaren omvangrijke rijksbezuinigingen zullen laten zien van minimaal 10% tot 15%. Deze ombuigingen zullen niet voldoende opgevangen kunnen worden met de kaasschaafmethode, een trendbreuk is nodig. Zeker omdat andere gemeentelijke inkomsten gaan afnemen en het veel geld gaat kosten om te komen tot de nodige lokale verduurzaming. Kortom, de komende tijd wordt het geen ‘business as usual’: er is minder geld en er zijn grotere uitdagingen.

Dat vraagt het nodige van de politiek, ook van de ChristenUnie. ‘Stabiel’ en ‘betrokken’ zijn gekozen als typeringen. Deze waarden zullen als niet eerder op de proef gesteld gaan worden. Zal de partij een rots in de politieke branding blijken? Kunnen mensen van ChristenUnie-bestuurders op aan in moeilijke tijden? We moeten - zelfkritisch – de lat van betrouwbaarheid, transparantie en kwaliteit hoog leggen. Het zijn waarden waar we zuinig op moeten zijn, aldus de Apeldoornse wethouder Paul Blokhuis binnenkort in Denkwijzer. “Dit betekent richting de verkiezingen: geen overspannen verwachtingen wekken bij de kiezers, zeker niet in tijden van bezuinigen. Men moet weten waar we voor staan en dat we geen spelletjes spelen.” Een stabiele politieke factor kan vervolgens bijdragen aan een stabiele samenleving. Ook niet onbelangrijk.

Daarnaast is van belang dat bestuurders echt betrokken zijn op hun burgers. Zijn overheidsdienaren echt geïnteresseerd in hun verhaal, in hun belangen? Dit betekent meer dan achter je bureau beleid maken. Politici moeten de paden op, de wijken in. Betrokkenheid is ook een oproep tot burgers zelf. Centraal in het christelijk-sociale gedachtegoed staat immers de onderlinge en onbetaalde zorg tussen burgers. Ze hebben de verantwoordelijkheid naar elkaar om te zien. Juist daar zit een onderscheidend punt ten opzichte van veel andere – met name de seculiere - partijen.

Stabiel en betrokken. In de gemeente Hilversum hebben we er nog de waarde Duurzaamheid aan toegevoegd, om zo het onderscheid met het CDA duidelijker te maken. Juist ook in tijden van crisis en bezuinigen moeten we niet beknibbelen op duurzaamheid. Wouter de Jong, gedeputeerde in Utrecht geeft daarvoor het goede voorbeeld, door het willen verplichten van energieneutrale gebouwen in zijn provincie. Dat is vermoedelijk beter voor het milieu dan de supersnelwegen van het CDA.

Het aantal bestuurders binnen de ChristenUnie is sterk gegroeid sinds haar ontstaan. Na tien jaar telt de partij ruim 400 raadsleden en meer dan 70 wethouders. Het aantal colleges waar de ChristenUnie aan meedoet is meer dan 80. Als de groei zich de komende verkiezingen doorzet is het hard nodig te investeren in nieuwe ChristenUnie-politici. Zo kan de partij blijvend bijdragen aan een samenleving die zelf ook stabiel, betrokken en duurzaam is.

Geert Jan Spijker

Enke en het middagdutje

Mon, 16 Nov 2009 17:35:56 +0100

De afgelopen week bracht het bericht over de suicide van de Duitse doelman Enke. Het leed voor zijn vrouw en voor vele anderen zal nog jaren voelbaar blijven. Maar hier zal ik ingaan op een andere, maatschappelijke kant van dit levenseinde. Bij de gedachtenis legde men een relatie met de prestatiemaatschappij - een maatschappij die hoge eisen stelt en waarin je vooral moet verzwijgen wanneer je op je tenen loopt. Terecht legde de Volkskrant van vandaag (16 november) in een commentaar een link naar en de vinger bij de NVVE (de E staat voor Levenseinde): die meldde precies in deze zelfde week dat ze voor leden op haar website informatie over zelfdoding beschikbaar stelt. Heel menslievend. Vooral richting die duizenden hulpverleners en vrienden (mantelzorgers) die zich inspannen om depressieve mensen te helpen hun leven weer enigszins leefbaar te krijgen.

Weer is het de grens van dood en leven die levens verwoest – juist ook die van betrokkenen! – en die meningen verdeelt. En dat heeft diepe wortels. Wie hierover nadenkt komt thema’s tegen van individu, vrijheid, autonomie, opgenomen zijn in een samenleving of in een (morele) orde, het vóórkomen en dragen van kwaad en lijden, de betekenis van dood en leven, en om niet meer te noemen, rentmeesterschap en wie de eigenaar is van mijn leven en mijn levensmogelijkheden.

Wie uitsluitend redeneert vanuit de vrijheid van het individu is als de schildpad die denkt dat hij de hardrenner Achilles in een wedstrijd altijd voor zal kunnen blijven, als hij maar een voorsprong krijgt aan het begin. Immers: als Achilles aankomt waar hij net nog was, dan is hij alweer verder! U als lezer weet natuurlijk dat Achilles het beest toch zal inhalen. Maar maak dat maar eens duidelijk aan de schildpad die zo redeneert.

Maak aan een individu-redeneerder maar eens duidelijk dat geen enkel individu ook maar iets aan levensdoelen kan bedenken of zin aan zijn eigen leven kan geven, als hij niet van jongsafaan omringd wordt door een leefomgeving die bestaat uit meer en minder vaste relaties, en mogelijkheden tot eten, drinken, slapen, werken, ontspannen, enzovoort. Of een individu dat nu leuk vindt of niet, er bestaan nauwelijks beslissingen waar derden niets van merken. Dat geldt zeker van een gelukte suicide-poging. Het zijn kenmerken van een niet-individualistische moraal dat je gewicht geeft aan het weefsel waar je deel van uitmaakt – wat betekent mijn gedrag voor mijn omgeving? – en dat je beseft dat er situaties zijn waarin goed-doen kan betekenen dat je tegen iemand’s eigen wil ingaat (al kan dat maar tot op zekere hoogte). Meewerken aan zelfdoding lijkt menslievend, maar is het faciliteren en versterken van negatieve spiralen van leed en kwaad.

Blijft nog knagen: die prestatiemaatschappij. In de jaren tachtig, negentig van de vorige eeuw was Amerika nogal in de ban van de geweldig efficiënte bedrijfsprocessen in Japan. Ook toen werd daar meestal niet bij vermeld dat het suicide-percentage in Japan ver bovengemiddeld lag. Wanneer ook wij in Nederland nu met toenemende lasten worden geconfronteerd (vergrijzing, zowel meer AOW-funanciering als meer mantelzorg opbrengen), dan is de vraag hoe onze overheid hierover communiceert. Mag Pia Dijkstra vrouwen die deeltijd werken een schuldgevoel aanpraten, op kosten van de overheid?

Wat te denken van de volgende variant: als vrouwen werkelijk meer betaald werk willen verrichten, moeten mannen evenredig meer de kans krijgen om te kiezen voor een deeltijdpercentage – zodat ook mannen onbetaalde gezins- en maatschappelijke taken voor hun rekening kunnen nemen. En zoeken we als samenleving dan toch meer werk-uren in totaal: beste werkgevers, ga aan de slag met de vele ervaren krachten van 50-67 jaar!

Er is ook beter nieuws: het beleid in een verzorgingstehuis in Veenendaal om bepaalde bewoners ’s middags niet meer op bed te leggen voor een middagdutje, is door de directie teruggedraaid. Het heeft zin, blijkt daaruit, om bepaalde misstanden aan te kaarten. Laat ik daarmee eindigen.

"Cultuur maakt Turkije ongeschikt als EU-lid" (ND)

Wed, 18 Nov 2009 13:23:29 +0100

Het getuigt van wijsheid om een land als Turkije dat nooit van harte de keuze voor Europa heeft gemaakt, niet op te nemen in de Europese Unie. Aldus Gert-Jan Segers in reactie op de kritiek dat ze Turkije onchristelijk behandelt. Die kritiek kwam van Koert van Bekkum, van het Nederlands Dagblad.

Naast waardering voor de islamstudie 'Voorwaarden voor vrede' bleef de passage over Turkije bij Koert van Bekkum ( Nederlands Dagblad 2 november) als een graat in de keel steken. Hij noemt die 'onwaarachtig', 'onhistorisch' en 'hypocriet'. Afgezien van de woordkeus is het onderwerp zeker een discussie waard, want in Europa staan we voor een belangrijke keuze. Hoort Turkije bij Europa of niet?

Turkije zou de belofte zijn gedaan dat het land EU-lid kan worden en Van Bekkum zegt met zoveel woorden dat het 'onchristelijk' is om die belofte niet te houden. Maar wie heeft welke belofte gedaan?

Geen enkele Europese leider, commissie of vergadering heeft Turkije ooit het lidmaatschap beloofd, laat staan dat de ChristenUnie of ik een belofte hebben gedaan waar we ons aan zouden moeten houden. Het enige wat Turkije is beloofd, is de status van kandidaat en een langdurig onderhandelingstraject. Dat traject is er juist voor om te beoordelen of Turkije lid kan worden, conclusies zijn nog lang niet getrokken. Wat ik daarbij inbreng, zijn overwegingen op grond waarvan ik van mening ben dat Turkije beter onze beste buurman kan worden dan te worden opgenomen in de Europese familie. En laten we bij een meningsverschil daarover een andere overtuiging niet te snel bestempelen als 'christelijk' of 'onchristelijk'. Dat is niet erg bevorderlijk voor een goed gesprek.

Om het in het debat ,,alleen maar over culturele verschillen'' te hebben, is volgens Van Bekkum 'onwaarachtig'. Ook daar is veel op af te dingen. Afgezien van het feit dat de ChristenUnie in haar laatste Europese programma het bij Turkije over heel wat meer heeft dan cultuur, is het inzicht dat cultuur een cruciale factor is de laatste twee decennia sterk gegroeid.

Protestant

Na jaren van cultuurrelativisme is met politicologen als Samuel Huntington, Francis Fukuyama en Ronald Inglehart de oude notie van Max Weber teruggekomen dat cultuur ertoe doet en dat iedere cultuur religieuze wortels heeft. Waarom zijn negen van de tien minst corrupte landen in de wereld landen met een protestantse cultuur? Waarom is de combinatie van democratie en islam zo'n ingewikkelde? Zonder zicht op het culturele en religieuze aspect is daar geen afdoende antwoord op te geven.

Europa is een multiculturele samenleving geworden ,,in een vlaag van verstrooidheid'' (Christopher Caldwell). Bij de massa-immigratie van de laatste decennia zag het dominante cultuurrelativisme geen enkel probleem in de toenemende culturele verscheidenheid. Het leidde tot een ,,multicultureel drama'' (Paul Scheffer), waar we nog lang niet mee klaar zijn. Als wij nu bij de discussie over het Turkse EU-lidmaatschap opnieuw in een vlaag van verstrooidheid de culturele verschillen over het hoofd zien, dan zullen we in de toekomst in een nog veel groter multicultureel drama belanden.

Europa is niet alleen een economisch samenwerkingsverband, maar ook een gemeenschap van waarden. Wie daarbij de culturele verschillen tussen het katholieke Zuid-Europa en 'protestantse' Noord-Europa op eenzelfde niveau plaatst als de culturele verschillen tussen Europa en Turkije, is overmoedig. Behalve een beladen geschiedenis waarin Turkije en Europa vaak 'de ander' voor elkaar zijn geweest, illustreren bijvoorbeeld de verminderde godsdienstvrijheid en grote waardering voor autoritair leiderschap het feit dat de Turkse samenleving inderdaad anders is. Onderzoek van Inglehart naar waarden en overtuigingen plaatst het islamitische Turkije op een heel andere plaats op de culturele kaart dan welk Europees land ook. En bij een land met ruim 75 miljoen inwoners weegt dat zwaar.

Moslimbroederschap

Koert van Bekkum vreest dat afwijzing van een Turks EU-lidmaatschap Turkije richting Midden-Oosten en islamisme zou duwen. Het is het bekende argument dat Turkije de brug kan slaan tussen de wereld van islam en Europa. Het historische precedent dat er op dit punt ligt, is dat van Ataturk. Na de Eerste Wereldoorlog hervormde hij Turkije tot een seculiere staat en bande hij de islam uit het openbare leven. Dat leidde in het Midden-Oosten tot precies het omgekeerde effect als waarop veel voorstanders van een Turks EU-lidmaatschap hopen. Het provoceerde destijds namelijk een fundamentalistische reactie in de Arabische wereld en leidde tot de oprichting van de Moslimbroederschap met een theologie waar we tot de dag van vandaag nog last van hebben. En in Turkije zelf blijkt nu dat politieke en juridische veranderingen geen seculiere samenleving kunnen afdwingen. Tachtig jaar na Ataturk is de islamitische AK-partij aan de macht en heeft de kleine christelijke minderheid in Turkije het moeilijker dan ooit.

Is cultuur allesbepalend? Zeker niet. Ook de Turkse samenleving kan kiezen voor democratie en godsdienstvrijheid. Maar waar die keuze nog nooit van harte is gemaakt, waar aantoonbare culturele verschillen en grote politieke problemen ons parten spelen, daar getuigt het van wijsheid als Europa en Turkije er voor kiezen om goede buren te worden. Want we kunnen Turkije niet dwingen te worden wat het niet is: een Europees land.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie en publiceerde vorige week de islamstudie 'Voorwaarden voor vrede'.

Lees hier het artikel van Koert van Bekkum, waarop onderstaande een reactie is.

Gert-Jan Segers kruist degens met Karen Armstrong

Wed, 18 Nov 2009 09:53:41 +0100

"Karen Armstrong is na�ef", dat zei Gert-Jan Segers afgelopen maandag in het KRO televisieprogramma Schepper & Co. Segers ging in discussies met Herman Philipse, opsteller van het athe�stisch manifest, over het nieuwste boek van Armstrong. Daarin heeft zei een Handvest voor compassie opgenomen; een tegengif voor een fundamentalistische interpretatie van religie.

http://schepperencotv.ncrv.nl/ncrvgemist/schepper-co-67

Spijker: "SP niet zo vriendelijk ten opzichte van christenen" (ND)

Wed, 11 Nov 2009 10:48:47 +0100

"De spagaat van de SP omtrent godsdienstige zaken maakt de partij onvoorspelbaar.", dat betogen Geert-Jan Spijker, Eimert Muilwijk en Peter van Duijvenbode in het Nederlands Dagblad. In diezelfde krant schreven Ronald van Raak en Arjan Vliegenthart eerder dat de SP niet tegen maatschappelijke inzet van gelovigen is. "Een motie van de SP van diezelfde dag maakte iets heel anders duidelijk"

De SP is voorstander van eenieder die zich wil inzetten vanuit naastenliefde en besef van rentmeesterschap, betogen Van Raak en Vliegenthart. Geweldig! Dit zijn kernwaarden binnen het christendom en het is mooi dat de SP zich daarvoor inspant. We zijn ervan overtuigd dat deze noties goed zijn voor de inrichting van de samenleving. Hoe meer politieke partijen deze waarden omhelzen, hoe beter voor Nederland.

Wantrouwen

Helaas heeft de SP vervolgens weinig vertrouwen in orthodoxe christenen die zich vanuit deze waarden in onze samenleving willen inzetten. Dat blijkt wel uit de motie die de overheidssteun aan Tot Heil Des Volks wil laten opzeggen. De SP wantrouwt organisaties als Het Scharlaken Koord en wil hun liever geen subsidie verlenen. Blijkbaar zijn christelijke waarden in orde - ze stempelen zelfs de SP! -, maar een levend geloof in de God van die waarden is verdacht. Zodra christenen hun geloof buitenshuis, bijvoorbeeld in hulpverlening of onderwijs, gaan uitoefenen, kan het namelijk fout gaan. Dat kan volgens de SP beter aan de 'neutrale' overheid overgelaten worden.

In heel Nederland is zogeheten inclusieve neutraliteit het uitgangspunt van aanbesteding. Dat betekent dat ook organisaties met een levensbeschouwelijke overtuiging overheidsbeleid mogen uitvoeren. De VVD, D66 en nu ook de SP eisen echter exclusieve neutraliteit. Zo'n volledige neutraliteit van individuen en organisaties is evenwel een illusie, die veel politieke partijen blind maakt voor de realiteit.

Iedere organisatie heeft een visie op leven, op zingeving, etc. Wat seculier heet, is meestal een mix van breed verspreide overtuigingen. 'Seculier' is daarom een misleidende term. Daarmee geef je overtuigingen en instellingen de schijn van - niet-bestaande - objectiviteit of neutraliteit. Hetzelfde gebeurt door grofweg 'gelovigen' van 'ongelovigen' te onderscheiden, en niet bijvoorbeeld atheïstische humanisten van niet-atheïstische humanisten. Wie zijn ongelovigen? Mensen zonder overtuiging? En is een uitgesproken atheïst ongelovig, even los van de vraag hoe spiritueel hij of zij verder ook in de weer is?

Randvoorwaarden

Niet levensbeschouwing, maar prijs en kwaliteit (en de verhouding tussen beide) moeten centraal staan bij aanbesteding van publiek werk. Uiteraard horen er wel randvoorwaarden gesteld te worden aan hoe de overtuiging wordt ingezet tijdens het werk. Het mag niet zo zijn dat bij jeugdwerk kinderen verplicht worden tot bidden - voor zover mogelijk - of dat bij uitstapprogramma's voor prostituees men mee moet naar de kerk. Het Scharlaken Koord heeft echter duidelijk aangegeven geloof niet aan klanten op te leggen en niemand van hulp uit te zonderen. En toch bleef SP tegen een gemeentelijke subsidie voor deze christelijke organisatie.

De SP benadrukt sterk de rol van de staat als het gaat om hulp en zorg. Ze gaat er daarbij vanuit dat die overheid wel neutraal is. Maar dat is onzin. Overheidsoptreden is altijd gekleurd.

Ook een strikte scheiding tussen kerk en staat is een illusie. Ze zijn wel onderscheiden (in ambt en verantwoordelijkheid), maar tegelijk op elkaar betrokken. Kerken zijn ook sociale instituties die al eeuwenlang en nog steeds een rol vervullen in de samenleving. De overheid kan dat niet negeren. Ze heeft immers een dienende functie voor het welzijn van de hele samenleving. Ze heeft te beseffen dat een deel van de burgers zijn welzijn ontleent aan het leven als gelovige en als lid van een geloofsgemeenschap. Daar moet ze ook niet krampachtig over doen. We moeten oppassen met het tegenover elkaar zetten van 'neutrale' overheidsinstanties en 'gekleurde' levensbeschouwelijke organisaties.

Dat maakt ons ook minder bekrompen bij het steunen door de overheid van identiteitsgebonden organisaties.

Van Raak en Vliegenthart hebben gelijk wanneer ze zeggen dat niet alle vrijwilligerswerk afhankelijk moet worden van de subsidie. Er zijn al voldoende christelijke organisaties aan het staatsinfuus doodgebloed. Het is echter niet aan de SP om levensbeschouwelijke organisaties bij voorbaat uit te sluiten.

IJmert Muilwijk is voorzitter van PerspectieF, de jongerenorganisatie van de ChristenUnie. Geert Jan Spijker is medewerker van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Peter van Duijvenbode is landelijk bestuurder van de ChristenUnie.

"Laat Wilders niet zwelgen in zijn rol" (Katholiek Nieuwsblad)

Wed, 18 Nov 2009 09:52:59 +0100

"De ChristenUnie heeft met Voorwaarden voor vrede een volwassen islamstudie gepresenteerd. Waar blijven de andere partijen?" Dat vraagt Henk Rijkers zich hardop af. De journalist sprak voor het Katholiek Nieuwsblad met Gert-Jan Segers, de auteur van de islamstudie 'Voorwaarden voor vrede'. Een gesprek over Wilders, minister van der Laan en Hans Hillen.

Lees hier het hele artikel

Heren van de thee

Mon, 16 Nov 2009 14:03:56 +0100

Daar was ik weer. Met dit weblog pak ik de draad weer op die ik een paar maanden geleden los heb gelaten. Gewoon door alledaagse drukte. Maar nu de collega's Rob en Geert Jan en ik elkaar het stokje kunnen doorgeven, is bloggen te doen. Hoe doet Arie Slob dat eigenlijk? Die tikt iedere week op zaterdagavond weer een verhaal!

Vorige week was een boeiende om op terug te blikken. Maandag was namelijk de presentatie van mijn islamstudie ‘Voorwaarden voor vrede’. Ik was eerst voor die ochtend besteld door Goedemorgen Nederland maar werd met dezelfde vaart weer afbesteld. Zo gaat dat. En dat is wel goed voor een gezond zelfbeeld, je zou er zomaar ijdel van kunnen worden. De dag begon overigens wel met media en wel in de studio van BNR Radio in Amsterdam. Tijdens een verrassend lang gesprek (dat doen ze niet meer op het publieke Radio 1) verscheen collega Harmjan aan de andere kant van het glas.

“Wie is dat?”, vroeg de presentatrice.

“Onze communicatieman”, antwoordde ik.

“Dat is toch een plaag, al die communicatiemannen!”, barstte ze uit. “Komt hij nou controleren wat jij zegt?”

Ik heb je verdedigd, Harmjan!

De presentatie zelf was een mooie bijeenkomst. Mooie en overwegend wijze woorden van Andre Rouvoet en Paul Scheffer. Ik was het hardgrondig eens met Scheffer die zei dat de kracht van Wilders de zwakte van het politieke midden was. Er komen geen stabiele antwoorden van partijen als CDA, PvdA en VVD, en dat is onverantwoord. Wij zijn ons als ChristenUnie nu nadrukkelijk gaan mengen in het islamdebat en hopelijk komen andere partijen ook over de brug.

Dinsdagavond zat ik alweer, samen met voorganger Roel Kuiper en 12 fellows, gebogen over het werk van de christelijke denkers Calvijn en Althusius. Hun spreken over de taak van de overheid en de manier van samenleven bracht ons zomaar bij de vragen van christelijke politiek vandaag. Die ervaring hadden we eerder toen we Augustinus lazen. Zo merkten we dat we in een lange, bijzondere traditie staan. De christelijk-sociale traditie is niet van van vandaag of gisteren.

Woensdag zat ik rond de tafel met voormensen van christelijke organisaties. James Kennedy en Stefan Paas prikkelden ons tot reflectie op de taak en plaats van christelijke clubs in een niet zo christelijke samenleving. De prikkelende vraag van Paas was: wie zegt eigenlijk dat wij de wereld moeten veranderen? Hoe het ook zij, zout proef je en licht zie je. Als Jezus ons zout en licht noemt dan schept dat wel verwachtingen en verplichtingen, lijkt mij.

Donderdag heb ik met ds Marten de Vries overlegd over een lezingencyclus die we samen gaan ondernemen. ’s Avonds werd er op onze drie meiden gepast en konden Rianne en ik samen uit eten en naar het theaterstuk ‘Heren van de thee’. Een heerlijk avondje uit als oase in een drukke week. Want de volgende dag heb ik het klokje rond vergaderd. Radio-opname voor Deze Week, een vergadering van de verkiezingsprogrammacommissie, politiek beraad en een tafelgesprek over de vraag waar het in christelijke politiek nu op aan komt. “Heel weinig”, wist Andries Knevel mij ’s ochtends om acht uur al te vertellen. Maar ’s avonds was de consensus onder oud- en jong-gedienden in de partij hartverwarmend. Een mooie afsluiting van een mooie week.

Segers: 'EU-lidmaatschap Turkije is echt een brug te ver' (NRC)

Mon, 02 Nov 2009 11:45:18 +0100

"Volgens onderzoek van de Eurobarometer is slechts 28% van de Europese bevolking voor een Turks EU-lidmaatschap. 59% is tegen. En misschien voelt die meerderheid, beter dan de politieke elite, aan dat Turkije nooit het Europese land kan worden wat het niet is." Dat betoogt Gert-Jan Segers in een opiniestuk voor NRC Handelsblad en NRC-next:

Turkije kan nooit worden wat het niet is

Volgens veel Europese en Turkse politici is Turkije de brug tussen Europa en de islamitische wereld. Terwijl de Europese en Turkse onderhandelaars de tijd nemen om over Turkse toetreding tot de EU te praten, hebben de meeste Europese burgers echter al hun oordeel geveld. Volgens onderzoek van de Eurobarometer is slechts 28% van de Europese bevolking voor een Turks EU-lidmaatschap. 59% is tegen. En misschien voelt die meerderheid, beter dan de politieke elite, aan dat Turkije nooit het Europese land kan worden wat het niet is.

nationalisme en islamisme

Al in 1992 zei de toenmalige Turkse president, Turgut Özal, dat veel bezwaren verzonnen zijn om de ware reden te verhullen. “De echte reden is dat wij moslim zijn en zij christen, maar dat zeggen ze niet.” Hoewel Europa minder christelijk is dan Özal veronderstelde, heeft hij waarschijnlijk gelijk dat de diepere reden voor afwijzing van het Turkse EU-lidmaatschap met religie en cultuur te maken heeft. Turkije is geen Europees land, niet alleen in geografisch maar ook in cultureel opzicht. Turkije maakt geen deel uit van de Europese geschiedenis waarin Westers christendom, de Renaissance, de Verlichting en de opkomst van de democratie het culturele landschap hebben bepaald. Ook al is Turkije geen islamitische staat, het heeft wel een islamitische cultuur. Ook al voerde Ataturk in de jaren twintig van de twintigste eeuw ingrijpende moderniseringen door en worden momenteel Turkse wet- en regelgeving aangepast, deze juridische en politieke veranderingen kunnen nooit een geschiedenis en een cultuur veranderen. En in die geschiedenis stonden de Turken en Europeanen vaker tegenover elkaar dan naast elkaar.

De vraag is hoe anders Turkije nu is en in hoeverre de huidige verschillen bepalend zijn voor toetreding tot de EU. Samuel Huntington noemde Turkije “een verscheurd land.” De paradoxale situatie is dat de seculiere ‘Kemalisten’ vanuit nationalistische overwegingen tegen toetreding tot de EU zijn, terwijl de islamitische AK partij van premier Erdogan en president Gül weer vòòr toetreding is. Maar tegelijkertijd heeft juist de opkomst van die AK partij ook weer alles te maken met de groeiende islamisering van het land en de verminderde godsdienstvrijheid. Die ontwikkeling heeft zelfs geleid tot gewelddadige aanvallen op christenen door radicale moslims, waarbij in 2007 een Duitse en twee Turkse christenen werden gedood. Het oudste, nog functionerende klooster in Turkije wordt momenteel met sluiting bedreigd omdat drie burgemeesters van omliggende dorpen hebben geklaagd over ‘anti-Turkse activiteiten’ en verspreiding van het christendom. Het verwijt tegen de monniken in het 1600 jaar oude klooster is een voor Turkije typerende mix van nationalisme en islamisme.

‘de ander’ voor elkaar

Cultuur en religie doen er toe. Volgens de directeur van het grootschalige World Values Survey, Ronald Inglehart, leidt het feit dat een bepaald land historisch gezien protestants, orthodox, islamitisch of confucianistisch is tot culturele zones met zeer onderscheiden waardensystemen. Volgens Inglehart wordt ook de democratische vitaliteit mede bepaald door de cultuur van een land. Daarbij zijn culturele waarden als onderling vertrouwen en tolerantie van groot belang. Inglehart stelt ook dat ‘op de lange termijn democratie niet wordt bereikt door institutionele veranderingen of door keuzes van de elite, maar vooral afhangt van de waarden en overtuigingen van gewone burgers.’ Het is ook op dat niveau dat Turkije zich onderscheidt van Europese landen als een land met bijvoorbeeld weinig onderling vertrouwen, relatief veel corruptie en veel waardering voor autoritair leiderschap. Verder worden alle EU-landen, ook de Oost-Europese, door de Amerikaanse mensenrechtenorganisatie Freedom House als ‘vrije landen’ aangemerkt. Turkije wordt nog altijd slechts ‘gedeeltelijk vrij’ genoemd (met een ‘3’ voor zowel de politieke als burgerlijke vrijheden, op een schaal van 1, vrij, tot 7, niet vrij). Een cultuur is uiteraard niet in beton gegoten en kan ten goede veranderen. Maar voorlopig geldt dat de afstand tussen Turkije en Europa groter is dan de Bosporus doet vermoeden.

Voor Samuel Huntington illustreerde de metafoor van Turkije als brug ook de tragiek het land. Een brug is namelijk een kunstmatige constructie tussen twee vaste entiteiten waar hij allebei niet bij hoort. Waar Turkije en Europa zo lang ‘de ander’ voor elkaar zijn geweest, waar de culturele verschillen zo aanwijsbaar zijn en waar in verschillende Europese landen de integratie van moslimmigranten zo moeizaam verloopt, daar is de toetreding van Turkije tot de EU voorlopig een brug te ver.

Met een geprivilegieerd partnerschap, zoals eerder voorgesteld door Duitsland en Oostenrijk, wordt het beste van twee werelden gecombineerd. De EU biedt Turkije alle mogelijke economische voordelen, ze werken binnen zo’n partnerschap op allerlei terreinen samen, zonder dat zowel Europeanen als Turken zich door elkaar bedreigd voelen vanwege een volledige integratie van Turkije in de Unie. Dat is een beter begaanbare weg dan een EU-lidmaatschap waar zo weinig draagvlak voor is. En die duidelijkheid kan ook maar beter zo snel mogelijk worden geschapen.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie en presenteert maandag 26 oktober zijn islamstudie ‘Voorwaarden voor vrede’.

'Moslims passen zich niet genoeg aan' (Algemeen Dagblad)

Wed, 28 Oct 2009 10:26:51 +0100

DEN HAAG - Moslims moeten de waarden van de westerse samenleving omarmen, anders kunnen ze nooit goed integreren. En zonder integratie valt de maatschappij uit elkaar, vreest Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Maandag overhandigt hij een advies aan partijleider Andr� Rouvoet.

Wat is het probleem?

,,De moslims moeten onze politieke en religieuze vrijheden omarmen. In islamitische landen is bijvoorbeeld helemaal geen godsdienstvrijheid. Dat is wel een fundamentele vrijheid in het Westen. Als een moslim christen wordt, moet hij vrezen voor zijn leven. Ook in Nederland worden bekeerde moslims onder grote druk gezet. Dat kan niet.''

Maar dat is toch al langer bekend?

,,Jawel, maar het begint te schuren. Ik heb zeven jaar in Egypte gewoond en een jaar in de Verenigde Staten. Vorig jaar ben ik teruggekeerd. Toen ben ik begonnen met mijn onderzoek naar de verhoudingen tussen allochtonen, met name moslims, en autochtonen. En het blijkt dat het sentiment achter Wilders diep zit. Er is veel onderling wantrouwen. 'De moslims deugen niet, ze willen zich niet aanpassen', is de redenering.''

Dat wisten we toch al, kijk maar naar de populariteit van Wilders.

,,Ja, maar ik heb gemerkt dat het bij brede lagen van de bevolking zit. We hebben veel bijeenkomsten gehad, en zowel in onze eigen achterban als bij andere bijeenkomsten hoor je deze verhalen. Vergeet ook niet dat deze boodschap al lang vertolkt wordt. Bolkestein begon er mee. Daarna kwamen Paul Scheffer en Pim Fortuyn en nu Wilders.''

Wat moet er volgens u gebeuren?

,,De moslims moeten de waarden van de Westerse samenleving omarmen. Ze moeten echt voor Nederland kiezen. Met name de Marokkaanse gemeenschap zal duidelijk stelling moeten nemen tegen de criminaliteit. Ze moeten erkennen dat criminaliteit echt niet kan.

Concreet pleiten we bijvoorbeeld voor een verbod op subsidies voor religieuze en culturele organisaties vanuit landen die geen godsdienstvrijheid hebben. Er mogen dus geen moskeeën gefinancierd worden door Saudi-Arabië of Koeweit.

Ook moet de huwelijksmigratie zoveel mogelijk worden beperkt. Je moet niet steeds achterstanden importeren. En de lange arm van Ankara en Rabat moet weg. Het kan niet langer zo zijn dat zij bepalen welke namen een kind hier mag hebben.''

Goedwillende allochtonen klagen juist dat de autochtonen hen uitsluiten. Is dat geen terecht punt?

,,Ja, we moeten goedwillende mensen ook de hand reiken. De Nederlandse samenleving is niet gastvrij naar vreemdelingen. Dat moet veranderen. Iedereen die dat wil, moet er volledig bij kunnen horen. Maar voor wie met de rug naar de samenleving staat, is geen plaats. Mensen die bijvoorbeeld oproepen tot de Jihad moeten worden aangepakt. Dat kan door ze de Nederlandse nationaliteit te ontnemen als ze een dubbele nationaliteit hebben.''

Kopieert de ChristenUnie op deze manier niet Wilders' programma?

,,Nee. Het is inderdaad een aanscherping van het beleid dat we tot nu toe voorstonden, dat wel. Maar Wilders wil de mensen wegpesten. Dat willen wij niet. Wij zeggen juist tegen iedereen dat ze er bij kunnen horen. Wij zijn niet tegen de islam en ook niet tegen islamitisch onderwijs. Alleen mag daar geen haattheologie worden onderwezen. Wij willen de vrijheid niet bestrijden door onvrijheid, zoals Wilders. Wat hij doet is de duivel uitdrijven met Beëlzebub. En dat is niet wat de ChristenUnie wil.'' (PEET VOGELS)

Bron: Algemeen Dagblad, zaterdag 24 oktober 2009

Rouvoet ziet risico in afkeren van moslims (Telegraaf)

Wed, 28 Oct 2009 10:23:56 +0100

DEN HAAG - ChristenUnieleider Andr� Rouvoet stoort zich eraan dat zijn partij "soms merkwaardig" wordt aangekeken als die opkomt voor de rechten van godsdiensten. "Ik vind partijen tegenover mij, terwijl ik die juist aan mijn zijde verwacht." Dat zei Rouvoet maandag nadat hij de islamstudie Voorwaarden voor vrede, van Gert-Jan Segers in ontvangst had genomen. De politiek leider van de kleinste regeringspartij doelde vooral op liberale partijen.

Die hameren wel altijd op de grondwet maar niet als het gaat om de godsdienstvrijheid, die ook in de grondwet is geregeld. Volgens Rouvoet komt die houding vooral, omdat ze zich van moslims afkeren. Dat vindt hij „een bedreigend proces en een groot risisco.” Rouvoet wees erop dat er geen verbod bestaat op orthodoxie, het strikt vasthouden aan een kerkelijke leer. Veel mensen vinden dat volgens hem kennelijk nogal eng.

Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, is zeer bezorgd over de integratie van moslims en ziet een identiteitscrisis in Nederland. „De wereld van de islam heeft een veel groter probleem met politieke en religieuze vrijheden dan velen dachten”, aldus Segers, die jaren in Egypte woonde. Hij bepleitte ruimte voor mensen die mee willen doen en een scherpe grens voor mensen die dat niet willen.

Rouvoet onderkent de kern van diens pleidooi, maar spreekt liever over een 'huis in renovatie' waar nieuwe bewoners bij komen. Ze moeten in zijn ogen samen voortbouwen op het bestaande bouwwerk en bespreken wat er binnen de oude huisregels mogelijk is. Hij vindt evenwel dat er geen concessies moeten worden gedaan aan de waarden en normen in Nederland.

Die waarden en normen zijn volgens publicist Paul Scheffer niet per se Nederlands maar algemene normen. Daar moet iedereen aan voldoen, moslim of niet, stelt hij. Mensen spreken volgens Scheffer vaak op hoge toon over burgerschap, terwijl ze zelf niet weten wat daaronder wordt verstaan of daarin zelf tekortschieten.

Scheffer verwijt het politieke middenveld en het kabinet dat zij geen helder basiskader geven over integratie. „Onbegrijpelijk dat dit niet gebeurt.” Daardoor ontstaan er steeds incidenten en felle debatten over bijvoorbeeld het schudden van handen of hoofddoekjes. Het leidt volgens hem tot onzekerheid en angst.

Bron: Telegraaf, 27 oktober 2009

Scheffer: "Middenpartijen afwezig in islamdebat" (RD)

Wed, 28 Oct 2009 09:57:59 +0100

De publicist Paul Scheffer vindt dat CDA, PvdA en VVD zich moeten mengen in het debat over de islam en integratie. En trouwambtenaren met gewetensbezwaren tegen homohuwelijken moeten maar gewoon stoppen met hun werk.

Scheffer sprak maandag in Den Haag tijdens de presentatie van de studie”Voorwaarden voor vrede”, die Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, over de islam schreef. Het onbehagen in de samenleving over de allochtonen is volgens de publicist „onrustbarend.” Er is sprake van onzekerheid en angst. „De onvrede heeft diep wortel geschoten.”

Dat CDA, PvdA en VVD zich in stilzwijgen hullen, heeft volgens Scheffer te maken met interne verdeeldheid. En dat heeft weer te maken met de ontstaansgeschiedenis van de partijen, die ligt in de verzuiling van de negentiende eeuw.

Als er één partij is, die het antwoord wél zou kunnen geven, is dat D66. Die is ontstaan toen de ontzuiling in de jaren 60 van de vorige eeuw haar opgang deed, zo stelde Scheffer. De tragiek van deze partij is echter dat niet het pragmatisme dat ze voorstaat het antwoord vanuit de samenleving is op het islamvraagstuk, maar het populisme.

Cultuurrelatisme

Het hart van het vraagstuk is volgens Scheffer de omgang met het begrip godsdienstvrijheid. Volgens hem mogen moslims net als christenen zich als gelovigen presenteren in het publieke en politieke debat: „Ik kan me geen godsdienstvrijheid voorstellen zonder participatie van gelovigen.”

Vicepremier en ChristenUnieleider Rouvoet onderstreepte dit pleidooi. „Het slechtste wat wij kunnen doen in de richting van nieuwkomers is –nadat wij hen tot innerlijke verbondenheid met ons land hebben verplicht– de ruimte die de samenleving en de democratische rechtsstaat hen biedt, gaan beperken uit angst voor islamisering. Wie beperking bepleit, is voor de islam gezwicht.”

Volgens Rouvoet is cultuurrelativisme een belangrijke oorzaak van problemen die de westerse samenleving heeft met de islam. „Cultuurrelativisme zorgt ervoor dat mensen nergens meer in geloven, het inspireert niet en biedt geen verweer tegen een groep nieuwkomers met een krachtige overtuiging.”

Zonder de PVV te noemen, maakte Rouvoet korte metten met de stelling van PVV-leider Wilders dat zijn beroep op de joods-christelijke traditie van Nederland geen ruimte biedt voor nieuwkomers. „Oppervlakkige versies van de joods-christelijke cultuur die gericht zijn op uitsluiten van minderheden, vormen feitelijk een belediging van wezenlijke noties ervan, zoals verdraagzaamheid en naastenliefde.”

Scheffer oordeelde dat Segers in zijn studie te gemakkelijk uitgaat van het gegeven dat Nederland in het verleden meer een eenheid was omdat het christelijk gedachtegoed door de meerderheid van de bevolking werd gedeeld. „Nederland was altijd ‘werk in uitvoering’. De protestanten protesteerden in 1853 stevig tegen het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie”, aldus de publicist.

Trouwambtenaren

Volgens Scheffer moet de overheid voor medelanders en Nederlanders vasthouden aan de regels van rechtsstaat. Met trouwambtenaren die gewetensbezwaren hebben tegen het sluiten van homohuwelijken, heeft hij daarom „een principieel probleem.” Volgens hem moet een rechtsstaat trouwambtenaren geen uitzonderingsposities gunnen. Er bestaat dan volgens de publicist geen principieel verweer meer tegenover een trouwambtenaar die weigert een stel te trouwen waarvan de ene partner een christelijke en de andere een moslimachtergrond heeft. „Weigerambtenaren” kunnen volgens hem beter stoppen.

Rouvoet bracht daar onder meer tegen in dat het om een historisch gegroeide situatie gaat, waarbij mensen door veranderde regelgeving in gewetensproblemen komen. De gerichte actie van de homolobby om deze trouwambtenaren hun positie te ontnemen, dient volgens de ChristenUnieleider „niet de vrede in de samenleving.”

Bron: Reformatorisch Dagblad, 27 oktober 2009

Opiniestuk Volkskrant: "Laten we luid en duidelijk botsen"

Wed, 28 Oct 2009 12:02:02 +0100

In het islamdebat moeten christenen een cruciale rol spelen. Want zonder vitaal christendom weten we niet waar we het zoeken moeten. Dat schrijft Gert-Jan Segers vandaag in de Volkskrant. Segers presenteerde afgelopen maandag zijn islamstudie 'Voorwaarden voor vrede'.

In het islamdebat moeten christenen een cruciale rol spelen. Want zonder vitaal christendom weten we niet waar we het zoeken moeten.

Toen op 2 november 2004 Theo van Gogh met acht kogels van zijn fiets werd geschoten en met een messteek aan zijn einde kwam, stierf niet alleen een luidruchtige filmmaker en columnist. Die dag knapte er iets in de Nederlandse samenleving. De moord, die werd gepleegd door Mohammed B., een in Amsterdam geboren en getogen Marokkaanse Nederlander, was ook het einde van een multiculturele droom.

Het was het einde van een samenleving waarin culturele verschillen alleen maar een verrijking waren, waarin de Nederlandse identiteit werd gerelativeerd om het nieuwkomers zo gemakkelijk mogelijk te maken en waarin de islam vooral een exotische aanwinst voor onze veelkleurige samenleving was. Nieuwkomers mochten ‘integreren met behoud van eigen cultuur’ en weinig Nederlanders zagen daar iets tegenstrijdigs in.

Ongemakkelijk

De fatale ontmoeting tussen Van Gogh en B. was ook de botsing tussen twee subculturen die zich door elkaar bedreigd voelen. Een deel van de seculiere meerderheid voelt zich erg ongemakkelijk bij de terugkeer van religie, bij wat Gilles Kepel la revanche de Dieu noemt. Voor de seculier-liberale goegemeente is iedere hoofddoek een bedreiging voor de ‘verworvenheden’ van de afgelopen decennia. En het huidige kabinet hoeft maar een tittel of jota aan de abortuswet te wijzigen of even langer na te denken over embryoselectie en de Elsbeth Etty’s van dit land hebben het niet meer. Ze staan op scherp.

Daar tegenover staat het onbehagen van jonge moslims waarvan Mohammed B. een extreme representant was. Bij hen is er een conflict tussen enerzijds een innerlijke overtuiging, met het doen en laten van een Arabische profeet van 1300 jaar geleden als de maat der dingen, en anderzijds een omringende samenleving waarin alles mag en niets moet. Ze zitten knel tussen de plattelandscultuur van hun ouders en een hedonistische westerse cultuur. Het is een niemandsland waarin velen ofwel de ‘zuivere islam’ van het salafisme omarmen ofwel met hun wangedrag een grote middelvinger naar iedereen opsteken.

Innerlijke gespletenheid

In veel gevallen leidt het conflict van de tweede en derde generatie islamitische allochtonen letterlijk tot een innerlijke gespletenheid. De eerste generatie van Marokkaanse Nederlanders heeft vier keer zoveel kans op schizofrenie dan autochtonen, terwijl de tweede generatie daar zeven keer zoveel kans op heeft.

Naast het gevoel van verlies bij de seculier-liberale meerderheid en de islamitische minderheid is er ook het ‘christelijke verlies’.

Op 2 november 2004 knapte er iets in de Nederlandse samenlevingIkzelf maak deel uit van een gemeenschap die leeft met een herinnering aan een christelijk verleden, golven van secularisatie en paarse politiek over zich heen heeft gehad en steeds sterker het gevoel heeft gekregen dat er voor haar slechts een plaats in de culturele marge is. Toen onze huidige grondwet in de verf werd gezet en het liberalisme werd geformuleerd, was het christendom een nog algemeen aanvaarde bron van moraal. Dat is niet langer het geval.

Vervreemding

In het islamdebat en de zoektocht naar onze nationale identiteit is duidelijk dat dit land geen christelijk land meer wil zijn. Daarmee kennen alle deelnemers aan het huidige debat gevoelens van verlies en vervreemding. Het ideaal van een multiculturele samenleving is voorbij, religie is terug, moslims voelen zich miskend en christenen gemarginaliseerd. In het islamdebat zijn we aanbeland aan de Boulevard of Broken Dreams.

Dit is het uitgelezen moment om het gevoel van verlies te boven te komen. We hebben de weerbarstige en ingewikkelde culturele werkelijkheid te aanvaarden en zullen de overtuigde keuze voor elkaar moeten maken. Niet omdat we elkaars beste vrienden zijn, niet omdat we geen verschillen meer willen zien, maar wel omdat we geen andere keuze hebben dan die voor een gezamenlijke toekomst. We zijn elkaars naasten, elkaars buren, we zullen het met elkaar moeten doen, ook al erger je je soms kapot aan die ander.

Een keuze voor elkaar impliceert niet het einde van het debat, integendeel. Laten we onze inzet in het culturele debat allemaal luid en helder verwoorden. Maar de inzet zal niet langer zijn elkaar bij voorbaat vanwege een (niet-)religieuze achtergrond uit te sluiten, weg te pesten of schrik aan te jagen.

Het minimum

Het zal er voor ons allemaal op aankomen dat we ons verenigen rond het absolute culturele minimum van onze samenleving: onze politieke en religieuze vrijheden en een besef van verantwoordelijkheid voor elkaar. Iedereen die niet kan leven met onze vrijheden heeft hier geen toekomst. Iedereen die dat wel kan, moet vooral luid, duidelijk en verbaal met andersdenkenden botsen.

De bijdrage van christenen is daarbij cruciaal. Want ik ben er van overtuigd dat zonder een vitaal christendom deze samenleving geen idee heeft waar ze vandaan komt en, in de zoektocht naar identiteit en moraal, niet meer weet waar ze het zoeken moet.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Afgelopen maandag verscheen zijn islamstudie Voorwaarden voor vrede.

Meer islam? Kijk in het islamdossier

Politieke midden zwak in islamdebat (ND)

Wed, 28 Oct 2009 16:40:41 +0100

DEN HAAG - De traditionele middenpartijen in Nederland weten zich geen raad met het islam- en integratiedebat. Dat debat begint volgens publicist Paul Scheffer met een heldere definitie van godsdienstvrijheid. Het grote onbehagen in de Nederlandse samenleving is ,,echt onrustbarend'', vindt hij. Dat onbehagen heeft niet alleen van doen met de islam maar minstens zo veel met het ,,zwakke politieke midden''. Er is een radicalisering gaande in Nederland en ,,ik ben daar niet gerust op''. De traditionele partijen weten zich niet goed raad met dat debat. De VVD is erdoor gespleten, de PvdA is sterk verdeeld en ook in het CDA gist het, observeerde de publicist. Het wordt hoog tijd dat CDA, PvdA en VVD met ,,stabiele antwoorden'' komen en zich niet telkens laten verrassen door incidenten, zoals het al of niet schudden van handen. Dat levert alleen maar verwarring op.

Volgens Paul Scheffer staat er veel op het spel in het integratie- en islamdebat in Nederland. Scheffer, spraakmakend publicist over dit onderwerp, nam maandag de integratie- en islamstudie 'Voorwaarden voor vrede', die Gert-Jan Segers, directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie heeft geschreven, in ontvangst.

Scheffer gaf in zijn reactie aan dat het debat begint met een helder idee over godsdienstvrijheid. ,,Er bestaat geen godsdienstvrijheid zonder actieve gelovigen, dus ook moslims.'' Het idee dat godsdienst zich beperkt tot achter de voordeur staat haaks op het grondrecht van de godsdienstvrijheid, stelde Scheffer, die zichzelf omschreef als een ongelovige van het derde geslacht.

Scheffer riep de Nederlandse regering op een voorbeeld te nemen aan de aanpak van de Duitse regering. Die organiseerde een grote 'Islam-conferentie', wat leidde tot heldere kaders. De klassieke partijen van de verzuiling kampen enorm met het integratiedebat. Daarin schuilt, zo zei Scheffer, een deel van het gelijk van D66. Het ongelijk van die partij, die in de peilingen sterk in opmars is, is dat niet het pragmatisme het nieuwe antwoord is, maar het populisme. Scheffer gaf aan dat de ChristenUnie als religieuze partij ,,gevoeliger'' is voor dit lastige onderwerp dan andere partijen.

VVD

De politiek leider van de ChristenUnie, André Rouvoet, kon voor een groot deel meegaan in de analyse van Scheffer. Rouvoet stelde dat het een verkeerde reactie van partijen is als ze van de weeromstuit ,,besmuikt spreken over de waarde van godsdienstvrijheid''. Zo noemde hij het ,,raar'' dat zijn partij de VVD tegenover zich vindt in het verdedigen van de godsdienstvrijheid van moslims. ,,Dat heeft niets te maken met het christelijk geloof, maar de opstelling van de VVD zaait wel twijfel over de basis van de democratische rechtsstaat'', aldus Rouvoet.

In reactie op Segers' boek zei Rouvoet dat je voor de islam zwicht als ,,je bepleit de vrijheid voor alleen moslims te beperken of geloof en religie in het algemeen naar het privédomein te verbannen''. Beide reacties tasten het wezen van de democratische rechtsstaat aan. Volgens Rouvoet moeten de waarden van de rechtsstaat steeds opnieuw worden verdedigd. Pleidooien van zijn partij om burgerschap te bevorderen, moeten in dat licht worden beschouwd. De vicepremier sloot zich aan bij de opvatting van Segers dat de waarden van de rechtsstaat functioneren als een ,,cultureel minimum'' in de samenleving. Die samenleving is geen monocultuur. Ook de tegenwoordig veel geprezen joods-christelijke cultuur is er eentje die (andere) minderheden niet uitsluit, aldus Rouvoet.

Rouvoet toonde zich, net als Scheffer, beducht voor de gevolgen van het komende strafproces tegen Geert Wilders. De PVV-leider moet zich begin volgend jaar voor de rechter verantwoorden over uitspraken die mogelijk vallen onder de noemer haat zaaien en/of discriminatie. Met welke uitspraak de rechter ook komt, het zal een golf van reacties opleveren. Met verwijzing naar de titel van Segers' studie zei Rouvoet er ,,twijfel bij te hebben of de rechtszaak tegen Wilders een bijdrage levert aan de vrede in de samenleving''.

'ChristenUnie komt met islamstudie, nu CDA nog'

Tue, 27 Oct 2009 09:11:14 +0100

'Een uitgestoken hand naar iedereen die erbij wil horen en een pedagogische tik voor iedereen die dat niet wil.' Zo karakteriseert Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, de nieuwe islamstudie Voorwaarden voor Vrede. Segers nam in 2008 het roer over en hield een reeks debatten over de gevolgen van moslim-immigratie. Het boek is daar deels een weerslag van.

Hij reikte de eerste exemplaren maandag uit aan partijleider André Rouvoet en Paul Scheffer, denker van PvdA-huize en pionier van het hedendaagse integratiedebat.

Segers is, bekende hij, pessimistischer over ‘de kans dat Nederland het gaat redden’ dan Scheffer. ‘Om eerlijk te zijn: ik houd mijn hart vast.’ De immigratie heeft ‘gevoelens van verlies, vervreemding en zorg voor de toekomst’ veroorzaakt, schetst hij. Wie niets met religie heeft, vreest de terugkeer ervan en maakt zich zorgen om de vrijheid van meningsuiting, moslim-immigranten voelen zich tweederangsburgers en veel christenen zien het islamdebat als bewijs dat Nederland van God los is.

De studie stelt dat Nederland in een identiteitscrisis zit en zet onaangename feiten op een rij. Werkloosheid, criminaliteit en extremisme komen veel vaker voor onder de tweede en derde generatie nieuwkomers dan onder de eerste. Anderzijds tonen Nederlanders zich slechte gastheren: je bent en blijft allochtoon.

Segers roept op tot ‘verbondsdenken’: maak een keuze voor elkaar, beloof elkaar trouw en steun. Maar bewaak ook de grenzen van de rechtsstaat beter, trek een scherpere grens tussen degenen die erbij willen horen en degenen die dat niet willen.

Scheffer konden die ‘Voorwaarden voor Vrede’ wel bekoren. ‘Deze nota draagt absoluut bij aan het debat. Het zou een aansporing moeten zijn voor het CDA, dat daarin nu afwezig is.’

Volgens Scheffer dragen het CDA en ook de PvdA grote verantwoordelijkheid voor het succes van Geert Wilders en zijn PVV. ‘Wel of niet handen schudden, opstaan voor een rechter, hoofddoeken voor de politie? Ze zouden met veel duidelijker anwoorden moeten komen! Onbegrijpelijk dat de partijen van het midden op die punten niet veel meer stabiliteit en zekerheid weten te brengen.’

(de Volkskrant, Ron Meerhof, 27 oktober 2009)

Khalid Boulahrouz en 'Voorwaarden voor vrede'

Wed, 28 Oct 2009 11:32:07 +0100

"Kan Khalid Boulahrouz deel uitmaken van het Nederlands Elftal? Domme vraag, want hij maakt deel uit van het Nederlands Elftal. In de laatste interland, die tegen Australi�, stond hij in de basis." Zo begon Gert-Jan Segers zijn speech tijdens de presentatie van de islamstudie 'Voorwaarden voor vrede'

Khalid Boulahrouz is in Nederland geboren, maar had net als Mounir El-Hamdaoui ook voor het Marokkaanse elftal kunnen spelen. Boulahrouz telt in de statistieken mee als allochtoon. En als hij als tiener in Gouda rottigheid had uitgehaald, was hij in de media vast omschreven als een Marokkaan. Waarom speelt hij toch voor het Nederlands elftal?

Omdat hij daarvoor kiest en de coach hem opstelt. Boulahrouz kan goed voetballen, wordt door de bondscoach geselecteerd, traint met het team, meldt zich op tijd voor de wedstrijd, doet een oranje shirt aan, staat in de houding bij het Wilhelmus, neemt in het veld zijn plek in als rechtsachter, probeert zich aan de teamafspraken te houden, en is zo gewoon een van de jongens van Oranje.

Het Nederlands Elftal en Khalid Boulahrouz als metafoor voor onze samenleving en moslimmigranten.

Vandaag wordt dit boek gepresenteerd, Voorwaarden voor vrede. Het is een mijlpaal van een kleine 140 pagina’s, in een langer lopende bezinning op de integratie van moslims en de identiteit van Nederland. Als WI hebben we hier een voorjaarscongres over gehad, drie stadsdebatten georganiseerd en is deelgenomen aan veel lokale discussiebijeenkomsten. En nu lassen we even een leespauze in, in de oprechte hoop dat deze studie ons verder helpt.

De intensieve aanloop naar dit boek en het boek zelf zijn een onderstreping van de ernst van de zaak. De integratie van moslims in onze samenleving is namelijk veel ingewikkelder dan we eerst veronderstelden. De wereld van de islam heeft een veel groter probleem met politieke en religieuze vrijheden dan velen dachten. En Nederland is in cultureel opzicht veel onzekerder dan we dachten. De grote en nog onbeantwoorde vraag is: gaan we het redden? Houden we de boel werkelijk bij elkaar? Zijn we in staat om – in de woorden van Paul Scheffer – een ‘nieuw wij’ te creëren? Om eerlijk te zijn: ik houd m’n hart vast. En ik weet echt niet of het gaat lukken. Je kunt dit zonder overdrijven een van de grote sociale kwesties van onze tijd noemen.

Het zogenaamde islamdebat raakt zoveel mensen omdat we intuïtief aanvoelen dat het er om gaat spannen. Seculiere deelnemers aan het debat zijn als de dood voor de terugkeer van religie, voor aantasting van de vrijheid van meningsuiting. Moslimmigranten hebben het gevoel dat ze er nooit echt bij kunnen horen en zich altijd moeten verdedigen, soms zelfs tweederangsburgers zijn. Voor veel christenen laat het islamdebat zien dat Nederland van God los is en dat ons land niet van plan lijkt terug te keren naar zijn christelijke wortels. En zo hebben we allemaal gevoelens van verlies, vervreemding en zorg voor de toekomst. We zijn in het islamdebat aanbeland op – wat ik maar noem – de Boulevard of broken dreams. En we staan er met de ruggen naar elkaar toe.

Hoe komen we verder? Hoe kunnen we elkaar weer in de ogen kijken, de hand schudden, elkaar weer vertrouwen?

Allereerst door de feiten onder ogen te zien. Dat is ook een belangrijk deel van dit boek. We zullen onder ogen moeten zien dat we in een identiteitscrisis zijn beland, dat we soms een groter probleem hebben met tweede en derde generatie migranten dan met de eerste generatie van nieuwkomers. En dan gaat om werkloosheid, criminaliteit, extremisme. We zullen onder ogen moeten zien dat de islam in Nederland meer met het buitenland te maken heeft dan ons lief is. We zullen moeten erkennen dat we tot in ons taalgebruik aan toe vaak slechte gastheren zijn. Je bent en blijft een allochtoon. Om het bijbels te zeggen, tot in het derde en vierde geslacht.

Vervolgens zullen we moeten erkennen dat onverschilligheid en cynisme ons hebben opgebroken. We beschouwen onze samenleving maar al te vaak als een toevallige verzameling mensen waar we zo min mogelijk last van willen hebben en zoveel mogelijk van willen profiteren. Het is het contractdenken. Dit boek plaatst daar het verbondsdenken tegenover. De impasse in het debat over integratie en over islam is wat mij betreft het moment om de joods-christelijke notie van het verbond opnieuw te doordenken. De notie van het verbond daagt ons uit om opnieuw aan te geven waar het hart van onze cultuur klopt. Aan te geven wat onze centrale waarden zijn die we allemaal omarmen. Ze daagt ons uit niet langer als een calculerende burger te leven, maar om een keuze voor elkaar te maken, elkaar trouw en steun te beloven. Maar ook om de grenzen van de rechtsstaat beter te bewaken, om scherper de grens te trekken tussen degenen die er wel bij willen horen en degenen die dat niet willen.

Zo is dit boek een uitgestoken hand naar iedereen die er bij wil horen en een pedagogische tik voor iedereen die dat niet wil.

Op deze manier komt dit boek tot een agenda voor vrede. Het vraagt een grotere inzet om nieuwkomers in te sluiten, segregatie tegen te gaan en om ruimte te geven aan levensbeschouwelijke verschillen. Zo moet er ruimte zijn voor islamitisch onderwijs, maar wordt ook voorgesteld om iedere islamitische school te verbinden met een school van een andere richting. Maar tegelijk vraagt deze studie ook om scherpere bewaking van de grenzen van de rechtsstaat. Zo komt dit boek met een verbod dus op financiële steun voor religieuze en politieke organisaties vanuit onvrije landen als bijvoorbeeld Saoedi-Arabië.

Tot slot kom ik nog even terug bij Khalid Boulahrouz. Het Nederlands Elftal zal alleen verder komen bij het komende WK als spelers samen een echt team vormen, als ze beseffen dat ze elkaar moeten helpen om het beste in elkaar naar boven te halen. Als Wesley Sneijder denkt dat het alleen om hem draait, komen we niet ver. Als Khalid Boulahrouz slecht speelt krijgen we goals tegen. Alleen als Sneijder, Boulahrouz en al die andere spelers beseffen dat ze voor hun succes van elkaar afhankelijk zijn, maken we kans op de titel. En daarmee zouden ze een voorbeeld zijn voor onze samenleving.

Gert-Jan Segers bij Kruispunt Radio

Wed, 28 Oct 2009 16:42:11 +0100

Gert-Jan Segers was zaterdag te gast bij Kruispunt. Hij sprak daar over zijn islamstudie 'Voorwaarden voor vrede'. Na te luisteren via: http://player.omroep.nl/?aflID=10254073

Gert-Jan Segers bij BNR Radio over Islamstudie

Wed, 28 Oct 2009 11:49:14 +0100

Luister hier naar de uitzending: http://www.bnr.nl/static/jspx/play.jspx?dag=26&maand=10&jaar=2009&tijd=09:32:00&lengte=30&titel=Titel

Zorgen over zorg en voorzorg: de noodklok

Sat, 24 Oct 2009 12:58:13 +0200

Tijdens het Haagse herfstreces de afgelopen week zagen wij in Amersfoort Kopenhagen dichterbij komen (7-18 december) - en niet zonder angst en beven. Juist over duurzaamheid willen we een bundel laten verschijnen in 2010, ter gelegenheid van een decennium ChristenUnie en bijbehorend WI. Is tien jaar duurzaam?

Kopenhaagse duurzaamheid betreft niet achterliggende bestaansduur, maar een voortduren: toekomstbestendigheid. En wat daar nu al voor nodig is. Wat nu niet door de beugel kan, tast meestal ook een toekomst aan, ergens. Zie de vaak wel legale maar toch immoreel opgeschroefde marges, bonussen en provisies, waarmee (financiële) experts, (account) managers, (buitenlandse) investeringsmaatschappijen en andersoortige kassagedreven dozenschuivers of provisiejagers het vertrouwen in de inmiddels wel heel erg virtuele bancaire sector of ook in het reële bedrijfsleven om zeep helpen. Waartoe leidt een van de werkvloer (zelfs geografisch) losgezongen management?

Wie de ‘toekomstbestendigheid’ van een economie, samenleving of planeet juist wil bevorderen, is bezig met voor-zorg. Voorzorg is meer dan ‘proactief’ bezig zijn. ‘Proactief’ zijn scoort al geruime tijd hoog bij de lulkoekbingo (excusez le mot) wanneer het management weer eens vertrouwenwekkende peptalk afvuurt op het verder zo min mogelijk geïnformeerde personeel. Voorzorg is meer, want: een vorm van zorg. Geen control-freakerigheid, geen betutteling, geen bezorgdheid, maar zorgen voor, een bijdrage leveren aan het welzijn, aan het zo gezond mogelijk functioneren van (vul maar in: je lijf, een ander, een bedrijf, de samenleving of een sector daarvan, onze dampkring,…). En dat welzijn, dat ‘gezonde’ functioneren, heeft weer te maken met de eigen aard of het doel van iets of iemand, van plant of dier.

Hoe zorgzaam zijn wij Nederlanders? En ik? Geen overbodige vraag. Terecht ziet de Partij voor de Dieren in de zorg voor dieren een indicatie voor de zorg die mensen opbrengen voor … mensen. En Afrikanen bevragen al snel kritisch het westerse ‘wegstoppen’ van ouderen in bejaardentehuizen: hoe durf je als kinderen je van die zorg voor je ouders af te maken?! Daarmee verbreek je toch, westers geformuleerd, het ‘contract’ tussen de generaties? Je ouders zorgden toch ook voor jou toen je nog in je luier rondkroop? (Roel Kuiper denkt, net als de Afrikaan, bij dit ‘contract’ vast eerder aan een ‘verbond’; zie zijn Moreel kapitaal.)

Nu kan ik de Afrikaan uitleggen dat ook voor de oudere vader en/of moeder zelf een verpleeg- of verzorgingstehuis een opluchting kan zijn. Soms is daar zorg die thuis niet geboden kan worden, of alleen tegen erg hoge kosten. En door onze sociaal-economische mobiliteit wonen kinderen niet vaak meer bij hun ouders om de hoek. Gemakshalve noem ik dan niet dat onze tweeverdieners-economie zo gefocust is op betaald werk, op het circus van produceren en consumeren, dat ze pas recent weer de optie bevordert om zo lang mogelijk de zorg voor ouderen zelf op te brengen. Maar wie kan of wil zich permitteren vanwege deze zorg minder te gaan werken of een baan elders niet te nemen? En naast een veeleisende baan of de eventuele kinderen is mantelzorg een mooi woord, maar voor klemzittende mantelzorgers ook een route naar burn-out.

En ik verzwijg nog iets, bleek mij deze week. De bezuinigingen in de verpleeg- en verzorgingstehuizen hebben zo’n graad bereikt, dat een middagdutje er voor ouderen niet meer in zit. Personeelstekort. Of professionele dagbesteding is vervangen door twee betaalde krachten in de grote zaal. Dit zijn geen voorbeelden uit de Randstad, dit speelt in mijn woonplaats Veenendaal. Natuurlijk, luiers zijn goedkoper dan handen aan het bed, en zeker dan managers. Maar die zorgende handen hebben het idee ‘pyamadagen’ niet bedacht. Wanneer zelfs het management in de zorgsector is losgezongen van het bed, hoe losgezongen zijn dan de verzekeraars of Haagse bezuinigers? Rechtvaardigheid is geen staats- of wereldutopie, rechtvaardigheid is reageren op ophefbaar onrecht dat je opmerkt (Amartya Sen)!

Heeft de Afrikaan toch gelijk? Mag dit nog zorg heten, verzorging? Of beschaving? Klokkenluiders, luidt! Bovendien werkt de indicator van de Partij voor de Dieren ook omgekeerd: als we zorg voor mensen niet meer opbrengen, dan kan die korenwolf in het Geuldal of orang-oetan op Borneo het helemaal vergeten. Wanneer Haags vergader leidt tot onvoldoende zorg hier en nu, wat zal Kopenhaagse klets dan opleveren aan voor-zorg? Dag voorzorg...

Hoe losgezongen zal besluitvorming in CO₂penhagen blijken, met wereldleider China voorop? Dag duurzaamheid. Kom ik je daar nog tegen?

Rob Nijhoff

Zorgen binnen Christenunie om moslims (Telegraaf)

Wed, 28 Oct 2009 11:09:18 +0100

Binnen de ChristenUnie bestaat grote bezorgdheid over de komst en de integratie van moslims. "Het is een van de grote sociale kwesties van onze tijd." Dat liet Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, donderdag weten.

Maandag presenteert Segers, die zeven jaar in Egypte woonde en werkte, zijn islamstudie Voorwaarden voor vrede. Daarin stelt hij dat Nederland en een jonge generatie moslims in een identiteitscrisis zijn beland.

Segers is zeer bezorgd en vreest dat de samenleving uiteenvalt. „We hebben geen gedeelde levensbeschouwing meer en staan steeds vaker met de ruggen naar elkaar.” Hij verwijst naar integratiedebatten waar hij hoorde hoe mensen over elkaar spreken. Ook liep hij mee met de politie in Den Haag en ziet hij de opkomst van de PVV. „Dit gaat niet goed”, aldus Segers.

Volgens hem moet het klaar zijn met de vrijblijvendheid én met de onverschilligheid. Het gaat er in zijn ogen om de hand uit te steken naar de mensen die erbij willen horen en tegelijk scherpe grenzen duidelijk te maken aan kwaadwillenden. „Het roer moet echt om.”

Een oplossing is niet eenvoudig, stelt Segers, maar hij doet enkele voorstellen. Zo vindt hij het belangrijk dat iedereen meedoet, via taal, werk en onderwijs. Voor een hoofddoek is ruimte maar voor een allesbedekkende boerka niet. Hij bepleit vriendschapsbanden tussen islamitische scholen en scholen van een ander signatuur.

Segers vindt verder dat er geen geldelijke steun mag komen uit onvrije landen als Saoedi-Arabië. Ook stelt hij dat er geen recht mag zijn om te kwetsen maar ook dat er geen recht bestaat om niet gekwetst te worden.

Bron: Telegraaf, vrijdag 23 oktober 2009

CU uit zorgen over integratie moslims (NRC)

Wed, 28 Oct 2009 11:09:30 +0100

Rotterdam, 23 okt. De ChristenUnie (CU) maakt zich ernstige zorgen over de integratie van moslims in Nederland. "Het draagvlak voor onze multiculturele samenleving brokkelt steeds verder af", zegt Gert-Jan Segers, directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie. Aanstaande maandag overhandigt Segers de studie Voorwaarden voor vrede aan publicist Paul Scheffer en minister Rouvoet (Jeugd en Gezin, CU).

Rotterdam, 23 okt. De ChristenUnie (CU) maakt zich ernstige zorgen over de integratie van moslims in Nederland. „Het draagvlak voor onze multiculturele samenleving brokkelt steeds verder af”, zegt Gert-Jan Segers, directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie.

Aanstaande maandag overhandigt Segers de studie Voorwaarden voor vrede aan publicist Paul Scheffer en minister Rouvoet (Jeugd en Gezin, CU). De studie analyseert de identiteitscrisis waarin Nederland en in het bijzonder een jonge generatie moslims zijn beland. „We hebben geen gedeelde levensbeschouwing meer en staan steeds vaker met de ruggen naar elkaar”, aldus Segers.

ANP, bron: NRC Handelsblad, 23 oktober 2009

"Aan de slag voor een multiculturele samenleving" (RD)

Wed, 28 Oct 2009 10:31:02 +0100

"Echte eenheid in de multiculturele samenleving kan slechts beginnen bij de kerken." Dat stelde Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, vrijdagmorgen op een conferentie van Samen Kerk in Nederland (SKIN) in Bosschenhoofd, bij Roosendaal. Belangrijke vraag tijdens deze conferentie is hoe christenmigranten actief kunnen meedoen in politiek en maatschappij.

Segers deed persoonlijk ervaring op met culturele verschillen. In 2000 werd hij met zijn vrouw Rianne door de Gereformeerde Zendingsbond (GZB) uitgezonden naar Egypte, waar hij zeven jaar coördinator was van een christelijk toerustingscentrum. Tijdens zijn werk ervoer hij amper culturele verschillen. „We hadden een gezamenlijke doelstelling, de focus op zending.”

Een tegengestelde ervaring deed Segers op in de VS, waar de verschillen tussen blank en zwart in de samenleving volgens hem sterk worden benadrukt. „Misschien moeten we gewoon aan de slag om een multiculturele samenleving te vormen.”

De kerk is bij het vormen van maatschappelijke eenheid van het allergrootste belang, stelt hij. „In Christus kennen christenen een eenheid die tussen mensen onmogelijk is. In Hem zijn er geen verschillen tussen zwart en wit, man en vrouw. Als we die eenheid beleven, kun je veel van elkaar hebben.”

Een goed voorbeeld van een migrantenkerk noemt Segers de multiculturele ICF-gemeente te Rotterdam. „’s Zondags is er een gemeenschappelijke kerkdienst, waar ruimte is om de verschillen met elkaar te beleven. Doordeweeks zijn er Bijbelkringen voor mensen met dezelfde achtergrond.”

Het gebrek aan participatie van christenmigranten in de politiek wijt de directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie aan de gemakzucht van de politieke partijen. „Het is eenvoudiger om in de eigen, blanke subcultuur te blijven. De migrantenwerkgroep van de CU heeft enige tijd stilgelegen, omdat er te weinig prioriteit aan werd gegeven. Dat is teleurstellend.”

Bovendien is de drempel voor migranten hoog. „Actief-zijn in de politiek vraagt een grondige kennis van ons staatsbestel, de taal en de politieke traditie.”

Om meer christenmigranten deel te laten nemen aan de politiek pleit Segers voor het opzetten van een buddyproject waarbij een CU-politicus wordt gekoppeld aan een migrant. „Door actief mee te doen, kunnen migranten barrières overwinnen.”

Bron: Reformatorisch Dagblad, vrijdag 23 oktober 2009

"Probleem Wilders gaat niet over" (Nederlands Dagblad)

Wed, 28 Oct 2009 12:00:48 +0100

,,Het probleem-Wilders lost zich vanzelf op'', zei minister Van der Laan onlangs in een interview met de Volkskrant . Doordat Wilders met steeds 'dwazere' voorstellen komt, verwacht de minister dat de beweging binnenkort 'implodeert'. ,,Ik help het je hopen'', dacht ik toen ik het las. Maar het zal niet snel gebeuren, wist ik na weer een discussieavond over de islam en het integratieprobleem.

Ik heb de laatste maanden heel wat debatten over de integratie van moslims meegemaakt. Dat waren bijeenkomsten met en zonder moslims, met christenen en niet-christenen, stedelingen en dorpelingen, autochtonen en allochtonen. Ik heb een avond meegelopen met de politie in het Haagse Laakkwartier en gehoord hoe sceptisch zij over onze multiculturele samenleving spreken. Ik heb van mensen in mijn nabije, nogal fatsoenlijke omgeving teksten over moslims gehoord die ze tien jaar geleden nooit zouden bezigen. En toen ik pas tegenover een zeer islamkritische zaal stond, besefte ik hoe diep dit sentiment in de Nederlandse samenleving is gaan zitten. Dit gaat niet zomaar over.

Optimisten die, net als minister Van der Laan, een spoedige kentering voorzien, maken twee taxatiefouten. De eerste is dat de acceptatie van moslims een kwestie van tijd zou zijn en dat problemen met de islam een gevalletje-onbekend-maakt-onbemind zouden zijn. Het is de gedachte dat als mensen elkaar maar ontmoeten en als niet-moslims zich maar meer in de islam verdiepen, alles vanzelf goed komt. Dat zou betekenen dat er in multiculturele delen van ons land, zoals de grote steden, minder onderling onbegrip is dan op het meer monoculturele platteland. Maar juist in de Randstad, waar sprake is van een grotere concentratie van migranten, deed de PVV het bij de Europese verkiezingen heel goed.

Dat intensieve kennismaking met de islam bezwaren zou wegnemen, is ook een misvatting. Een van de meest toonaangevende islamkenners van ons land, de Arabist prof. Hans Jansen, is ook een van de felste criticasters van de islam. Ook een gemiddelde Arabische christen, die als geen ander met moslims en de islam te maken heeft, heeft over het algemeen geen hoge pet op van het geloof van zijn Abrahamitische buren. Een nadere kennismaking met de islam is voor niet-moslims lang niet altijd een opbeurende ervaring. We zullen onder ogen moeten zien dat het samenleven van autochtone Nederlanders en islamitische nieuwkomers meer tot wrevel en onbegrip heeft geleid dan tot een multicultureel paradijs.

Diep onbehagen
De tweede misvatting is dat het Nederlandse onbehagen over de islam en over de integratie van nieuwkomers het gevolg is van Wilders' retorisch geweld. Van der Laan zegt het ook met zoveel woorden: als Wilders nu maar genoeg domme voorstellen doet - zoals een Koranverbod en een hoofddoekbelasting - dan zal de PVV imploderen en zal het allemaal vanzelf overgaan. Ik ben bang dat het omgekeerde waar is. Wilders' succes is juist het gevolg van het maatschappelijke onbehagen en hij deint electoraal mee op het sentiment dat veel dieper zit dan velen denken. Of Wilders nu wel of niet vervolgd wordt, wel of niet naar Engeland mag, zich wel of niet omringt met drinkende collega's; hij blijft de meest uitgesproken vertolker van het anti-islamitische sentiment. De PVV zal in de peilingen nog wat omhoog en omlaag gaan, maar dat er een politieke aardverschuiving aankomt, is zeker.

Bolkestein was de eerste politieke vertolker van het onbehagen over de komst van de islam, maar hij is van het toneel verdwenen en de VVD is weer klein geworden. Fortuyn was zijn opvolger, was groot aan het worden, maar werd vermoord. Verdonk leek het stokje over te nemen, maar verdronk in haar eigen ambitie. En nu is er Wilders. Al zou Wilders zelf imploderen, dan nog blijft de afkeer van de islam en de zorg over integratie, en zou het wachten zijn op de volgende woordvoerder. Dit gaat niet zomaar over.

Sociale onrust
Het is misplaatst om te denken dat het probleem-Wilders zich vanzelf oplost. Als er niets gebeurt, wordt het probleem-Wilders alleen maar groter, voelen steeds meer burgers zich miskend en onbegrepen door 'Den Haag'. Ik voorzie eerder grote sociale onrust in dit land en een uiteenvallende samenleving dan een implosie en spontane vrede. Over dat laatste mag je dromen, maar na mijn ronde langs de zaaltjes heb ik het vermoeden dat we daar maar even niet op moeten rekenen.

Het probleem-Wilders zal pas opgelost worden als politieke leiders van fatsoenlijke, democratische partijen burgers laten zien dat ze doordrongen zijn van de ernst van het multiculturele drama. Kiezers zullen zich pas van Wilders afwenden als ze merken dat hun zorg door andere politici werkelijk serieus wordt genomen en als ze beseffen dat Wilders niet in staat is om een echte oplossing dichterbij te brengen. Het probleem achter Wilders zal pas verdwijnen als burgers elkaar weer vertrouwen en elkaar vinden in een gedeelde overtuiging. En daar zijn we nog lang niet. We hebben nog een hele zure appel door te bijten.

Bron: Nederlands Dagblad, 21 oktober 2009

Limburg lonkt

Mon, 19 Oct 2009 17:09:55 +0200

Niet alleen het zuiden van Limburg is mooi, het noorden van deze provincie mag er ook zijn. Althans, het gedeelte boven Roermond, waar wij onlangs een midweek verbleven in een 'groenpark'. Je kunt er mooi wandelen langs de Maas, fietsen door het bos en in Roermond heb je mooie oude kerken en een antiquariaat. En ons vakantiepark had een subtropisch zwemparadijs. Wat wil een mens nog meer. Dus terwijl de Dirk Scheringa Bank op zijn einde afkoerste, verkwikte ik mij met zoon- en vrouwlief in een bubbelbad en terwijl Den Haag koortsachtig onderhandelde over de AOW-leeftijd schommelde ik wat heen en weer in de lokale speeltuin.

Dat kon uiteraard – vooralsnog - niet eeuwig duren. In dit ondermaanse worden wij maandag weer geacht in het zweet van ons aanschijn te werken. Maandag dus weer aan het werk. Bij een wetenschappelijk instituut denk je aan inhoud – terecht – maar veel tijd wordt toch ook doorgebracht met aardse zaken. Denk daarbij aan mails beantwoorden, het organiseren van allerlei bijeenkomsten, jaarplannen maken en die aan het eind van het jaar weer in jaarverslagen omwerken. En last but not least: het naar de buitenwereld communiceren van waar je mee bezig bent. Ook dat doen we vandaag de dag met veel ijver.

Gelukkig blijft er wel tijd over voor inhoudelijke zaken. Maandag hadden we een fellowsavond. Met vijftien jongeren bespreken we een jaar lang maandelijks allerlei grote en iets minder grote christelijke politieke denkers uit de westerse geschiedenis. Iedere keer hebben we een deskundige in ons midden en ditmaal was dat de theoloog Stefan Paas. Hij was er om iets te vertellen over zijn boek ‘Vrede stichten’. Met name ging het die avond over tolerantie: hoe ver moet en kan dat gaan? Is een christelijke overheid – wat dat ook precies is – tolerant? Volgens Paas principieel wel. Hij gaat daarvoor onder meer te rade bij Locke, de liberaal die toch ook duidelijk christen was (vandaar dat Jonathan Israel hem wantrouwt). Bij Locke zien we een grote nadruk op tolerantie en gewetensvrijheid. God nodigt mensen uit voor Hem te leven en dwang past daar principieel niet bij. Geloof laat zich niet dwingen. De overheid treedt niet in overwegingen van het hart. De overheid moet, volgens Paas, sowieso terughoudend zijn in haar optreden. Ze moet niet proberen het goede te bevorderen in de maatschappij. Het kwaad zit ook in de overheid(spersonen) zelf – macht corrumpeert – en met een teveel aan goede bedoelingen kan het slecht aflopen. Leert de geschiedenis.

De volgende avond gaf ik een cursus Verdieping christelijk-sociale politiek in Gouda, waar we de staatsleer van Abraham Kuyper bespraken. Ook Kuyper zet de vrijheid in het middelpunt, zowel godsdienstige als maatschappelijke. Ook hij ziet dat die noties duidelijk (misschien iets te duidelijk) christelijke wortels hebben. De discussie is boeiend en actueel: hoe gaat onze Gezinsminister om met overheidsbemoeienis? Mag de staat de kring van het gezin binnentreden? Een discussie met rafelrandjes.

De verdiepingscursus is niet zelden ook een verwarringscursus. De zaken blijken ingewikkelder dan gedacht. De theorie is lastig en de praktijk is weerbarstig. Toch is het nuttig bekend te raken met fundamentele noties over overheid en samenleving: waar liggen welke verantwoordelijkheden? Waar bevinden zich grenzen? Hoe onderscheid je je van andere partijen? Waar liggen overeenkomsten en aanknopingspunten? Tamelijk moe en redelijk voldaan rijd ik naar huis.

Bij thuiskomst kijk ik nog maar even naar Pauw en Witteman. De avond ervoor ging het over de ondergang van de DSB, nu is er een advocaat die daar de vruchten van wil plukken, althans op zijn minst een paar graantjes van wil meepikken. En Unico Glorie – is dat zijn artiestennaam? –vertelt over de ondergang van The Entertainment Group. Het leven gaat door. Limburg lonkt.

Geert Jan Spijker

Nieuwe DW in het teken van lokale politiek

Fri, 16 Oct 2009 09:50:00 +0200

De nieuwe DW zal in het teken staan van lokale politiek, ter voorbereiding op de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart. Met o.a. een interview met Apeldoornse wethouder Paul Blokhuis, Mark Knevel over luchtvaartbeleid, Hans Blokland over emissie-handel en Rein Ferwerda over waterschappen. Het nummer ligt 18 december op de mat.

Solliciteer ook voor het Fellowsprogramma

Wed, 14 Oct 2009 09:10:00 +0200

Voor de derde keer organiseert het WI het Fellowsprogramma. Jaarlijks worden uit een grote groep sollicitanten 12 jongeren geselecteerd die een jaar lang in gesprek gaan met en over grote denkers uit de traditie van de ChristenUnie. Minister Eimert van Middelkoop zal in januari het openingscollege verzorgen. Solliciteren kan tot 30 november.

Kijk voor meer informatie op http://wi.christenunie.nl/fellows

'Geen tweederangs burgers' (ND)

Mon, 12 Oct 2009 16:47:48 +0200

"De multiculturele samenleving als ideaal is mislukt. Waarom zou een moslim moeten integreren in een seculiere, hedonistische samenleving?" Met deze prikkelende opmerkingen daagde Roel Bisschop, historicus, onderwijsman en SGP-Statenlid bezoekers van het Integratiecongres van de RMU uit. Gert-Jan Segers nam de uitdaging aan.

Het gehoor bestond uit de achterban van het in 2002 opgerichte 'Platform waarden normen'. Daarbij zijn zo'n veertig organisaties aangesloten. Het platform werd opgericht in reactie op de oproep, destijds van premier Balkenende, dat de samenleving behoefte heeft aan een herwaardering van waarden en normen. Integratie is zo'n vraagstuk waar de meningen soms heel heftig botsen. De vraag die het platform aan de orde wilde stellen, is hoe daar mee om te gaan en welke rol religie, zowel christelijk als islamitisch, daarin speelt.

Bisschop stelde in zijn lezing vast dat Nederland een joods-christelijke traditie heeft. Die traditie heeft het land gestempeld. De jaren zestig van de vorige eeuw zorgden voor een ,,breukvlak'', met als gevolg dat het historisch besef is weggewist. Velen hebben geen idee meer van hun eigen wortels, concludeerde de historicus. Daardoor raakt de samenleving op drift.

Bisschop wil als antwoord op die verwarring weer nadruk leggen op de traditie die Nederland heeft gestempeld. Dat is niet zo maar iets, die traditie en cultuur heeft een vormende en normatieve waarde. Hij trok daaruit de conclusie dat je dus geen christelijk feest inruilt voor het Suikerfeest of islamitisch onderwijs gelijkstelt met het christelijk onderwijs. ,,Dan heb je iets niet begrepen.''

In reactie op Bisschops opmerkingen kwam ook Gert-Jan Segers in geweer. Hij vreest dat de uitwerking van Bisschops ideeën leidt tot eerste- en tweederangs burgers. Zelf heeft hij tijdens zijn zevenjarig verblijf in Egypte ervaren wat dat inhoudt. Alleen waren daar niet de moslims, maar de christenene de tweederangs burgers.

De historicus zei dat neit te willen, wel wil hij dat de verschillende achtergronden van de diverse bevolkingsgroepen worden "benoemd". Dat betekent voor hem dat op het publieke terrein de "joods christelijke traditie het primaat heeft". Bisschop keert zich tegen het "gelijkheidsdenken", maar wil andere groepen ook niet uitsluiten.

Meer in het ND van zaterdag 10 oktober.

Bron ND: artikel De gereformeerde samenleving bestaat niet

"Allochtoon is niet om over, maar om m�� te praten" (RD)

Wed, 28 Oct 2009 10:02:46 +0100

BUNNIK - Het Platform Waarden en Normen congresseerde vrijdag over integratie. Na een lange dag waren de meeste sprekers, waaronder WI-directeur Gert-Jan Segers, het over ��n ding roerend met elkaar eens: het is tijd om te stoppen met praten en eindelijk die allochtoon gewoon eens op te zoeken.

„Wie heeft het afgelopen jaar allochtone mensen over de vloer gehad?” Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, vraagt het tijdens de workshop die hij geeft. Even blijft het oorverdovend stil. Dan gaan twee vingers omhoog, en nog een schuchtere derde.

„Oké. En wie zit er in een kerk waar allochtonen een plek hebben?” Een enkele vinger meer nu, maar zeker niet meer dan vijf.

Het gebrek aan direct contact met vreemdelingen is illustratief voor de reformatorische gezindte, zo luidt het steeds terugkerend refrein op de congresdag over integratie, bezocht door bijna uitsluitend blanke deelnemers van wie het merendeel man. De enige aanwezige allochtoon is een niet-religieuze Marokkaan, die het probleem desgevraagd weet terug te brengen tot: „We moeten gewoon met elkaar praten. Daarom ben ik hier.”

Onderling contact moet mogelijk zijn, daar zijn de sprekers het ook over eens. Kars Veling, oud-CU-voorman en directeur van een multi-etnische scholengemeenschap: „Ik heb een ideaal voor me van goede buren. Met hen kun je toch ook goed omgaan zonder dat je iets deelt op levensbeschouwelijk vlak?”

Remco Oosterhoff, gemeenteraadslid voor de CU/SGP in Rotterdam: „Ik dacht onderweg in de auto: wéér een dag spreken over integratie en pluriformiteit. Wat als iedereen vandaag op stap was geweest met een criminele Marokkaan of een Antilliaanse tienermoeder?”

Ondanks die relativerende opmerkingen over de eigen aanwezigheid werden er een paar stevige noten gekraakt. Kritiek kwam er op historicus en schooldirecteur Bisschop, die donderdag in deze krant en gisteren op het congres verdedigde dat de Nederlandse staat ontstaan is door „twee formatieve krachten: het gereformeerde protestantisme en het Bijbelse humanisme. Dat besef moet de basis zijn van onze eigen identiteit”, aldus Bisschop, die vindt dat nieuwkomers zich daarvan rekenschap moeten geven.

Volgens diverse aanwezigen overschat Bisschop daarmee sterk de rol die het gereformeerd protestantisme heeft gespeeld. Ook dreigt het gevaar van eerste- en tweederangsburgers, bezwoeren mensen in het publiek. Een aanwezige: „Of je hebt voor iedereen vrijheid van godsdienst, óf je hebt die niet.”

In zijn workshop zegt CU’er Segers zich niet al te zeer vast te klampen aan de christelijke cultuur, „omdat de identiteit van een christen niet zoals bij Wilders in de cultuur ligt, maar in Christus. Dat geldt zelfs voor een kwestie als de zondag. De eerste drie eeuwen hebben christenen het ook zonder de zondag als rustdag gered. Dat geeft ontspannenheid en onbezorgdheid.”

Bron: Reformatorisch Dagblad, 9 oktober 2009