ChristenUnie.nl

Roel Kuiper in Reformatorisch Dagblad: 'SGP, wees principieel'

Sat, 04 Sep 2010 14:46:01 +0200

Hoewel de poging is gestrand om te komen tot een kabinet bestaande uit CDA/VVD en PVV, blijft de houding die de SGP de afgelopen weken heeft ingenomen opmerkelijk. Terwijl in CDA en ChristenUnie een principi�le discussie wordt gevoerd over de aanvaardbaarheid van een kabinet met Wilders en een deel van het CDA gewetensbezwaren had, bleef het op dit punt bij de SGP volstrekt stil. Ik verwonder mij daarover en het verontrust mij ook.

Vanaf de verkiezingen op 9 juni is de SGP bezig geweest gedoogsteun aan te bieden aan een kabinet waar ook de PVV deel van uitmaakt. Zelf zegt ze dit te doen met het oog op het te voeren financieel-economisch beleid. De SGP wil dus graag dat zo’n kabinet er komt vanwege dit beleid, maar zwijgt over wat ze op de koop toeneemt: een politiek die het land verdeelt, de normalisatie van een partij die diepgewortelde vrijheidsrechten dreigt aan te tasten en mensen vanwege hun cultuur en godsdienstige overtuiging stigmatiseert. Christenen, let op uw zaak!

Ook al zou men dit alles met een korreltje zout willen nemen – veel commentaren in het RD hadden die strekking – dan nog zou ik de principiële afwegingen willen kennen van de SGP in dezen. Ik schrijf dit stuk als vriend van de SGP. ChristenUnie en SGP hebben als christelijke partijen altijd veel in elkaar herkend. Zij hebben vaak gepleit voor zorgvuldige handhaving van rechtsnormen die minderheden en zwakken – ook kwetsbaar leven - beschermen. Zij zijn zich bewust van de bijzondere geschiedenis van Nederland waarin gewetens- en godsdienstvrijheid voorop stond. Zij beroepen zich beide op Groen van Prinsterer die de revolutie uit naam van het Evangelie en met afwijzing van staatsdwang bestreed.

Welnu, dat alles is nu ook in geding. Ik hoop dat de SGP mijn argumenten nog eens zou willen wegen. Willen we elkaar niet kwijtraken dan zullen ook wij ‘indringend’ met elkaar moeten spreken.

In de eerste plaats gaat het dan om de taxatie van de politiek die Wilders voorstaat en die onze samenleving tot in haar fundamenten raakt (en ontwricht). Hier past niet een op eigen achterban of particulier belang afgestemde reactie, hier moeten principiële afwegingen gemaakt worden. Natuurlijk betreuren we de invloed van de Islam en zouden deze willen terugdringen. Maar niet met deze middelen en door een politiek die beledigen en vernederen tot stijlkenmerk heeft gemaakt. Christenen hebben de vrede in de stad te zoeken (Jeremia 29:7). Binnen de SGP heeft men zich vaak op die tekst beroepen. Een politiek die bijbelse gerechtigheid zoekt, kan zich niet verenigen met een politiek gericht tegen bepaalde bevolkingsgroepen vanwege hun herkomst, cultuur of overtuiging. Toen protestanten in de negentiende eeuw juichten omdat de paus door Garibaldi werd beroofd van zijn staat, wees Groen van Prinsterer erop dat ook in het geval van de paus – de ‘antichrist’ volgens sommigen – het recht niet geschonden mocht worden. Hoe taxeert de SGP de revolutionaire politiek van de PVV?

In de tweede plaats is opvallend met welk gemak de SGP, maar ook columnisten in deze krant, zich aansluit bij de ‘lijn Verhagen’. Dat is de lijn die zegt dat de resultaten van de onderhandelingen moeten worden afgewacht en dat er pas dan een oordeel kan worden gegeven over de regeringscombinatie. Daarmee is het moment waarop een principieel debat moest worden gevoerd gepasseerd. Het CDA – en ook de VVD – hadden een beginselverklaring van Wilders moeten vragen voordat ze begonnen met onderhandelen. Wilders had moeten aangeven hoe hij denkt over de ontwikkeling van de rechtsstaat, de internationale rechtsorde, enzovoort. Dan had een grondige afweging kunnen worden gemaakt. In feite is alle verzet sindsdien binnen en buiten het CDA een poging geweest alsnog principiële lijnen te trekken. De laatste poging – die van Klink – is deze week gestrand. Op de indringende vragen die Klink stelde, onder meer over de ‘christelijke grondslagen’ van het CDA, heb ik vanuit het CDA geen antwoord gehoord. De meer pragmatische ‘lijn Verhagen’ heeft gewonnen. Opnieuw heeft de beginselpolitiek het verloren van de drang naar de macht, hoewel het pleit nog niet is beslecht. Waar staat de SGP in deze discussies?

Prof.dr. R. Kuiper is lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie

Roel Kuiper in Trouw: 'Normalisering van Wilders is het morele failliet van de rechtsstaat'

Sat, 28 Aug 2010 11:22:33 +0200

Als het kabinet van VVD, CDA en PVV er komt dan zal in het regeerakkoord vast niets gevonden kunnen worden dat de beginselen van de rechtsstaat aantast. Natuurlijk niet. Maar de revolutie in ons staatsbestel is dan ontketend. De ‘normalisatie’ van de PVV als potentiële regeringspartij gaat gepaard met een ‘acceptatie’ van een moraal die vreemd is aan de beginselen van de rechtsstaat. Als het CDA dat nu niet ziet en macht laat prevaleren boven recht, is het definitief gedaan met haar positie als bewaker van een publieke moraal. Niet de uitkomst van de onderhandelingen telt, de principiële grens is al gepasseerd door de PVV als onderhandelingspartner te zien. CDA, ik zeg het als geestverwant, keer terug op je schreden!

De boodschap die uitgaat van de acceptatie van de PVV als gedoogpartij zal door niemand misverstaan worden: de uitspraken van Geert Wilders en de PVV horen voortaan bij de Haagse alledaagsheid. We moeten er maar aan wennen. Je kunt het ermee oneens zijn, maar het is wel ‘business as usual’. Van principieel verweer zal dan geen sprake meer zijn. Regeren met de PVV betekent straks niet alleen de acceptatie van de vernederende kwalificaties die Wilders uitstort over mede-burgers en waarvoor hij nog voor de rechter moet verschijnen. Nee, sterker nog, het betekent dat de regering zelf machteloos moet toezien hoe een partij, die het landsbestuur hoe dan ook vertegenwoordigt, door kan gaan met het bedreigen van mede-burgers in hun grondrechten.

Alles wijst erop dat Wilders dit inderdaad zal doen. Het gaat me nu niet om de politieke inschatting dat Wilders in een zetel naar de volgende stembus wordt gebracht, het gaat me om de acceptatie van opvattingen die beproefde beginselen van ons staatsrecht ondermijnen. De normalisatie van de PVV is de normalisatie van een politiek waarin stigmatisering van gelovigen, de aantasting van de morele en religieuze integriteit van medeburgers de gewoonste zaken van de wereld zijn. Dit tast de politieke cultuur en publieke moraal in Nederland aan. Wilders zal hierin niet te stoppen zijn, ook niet door hem te incorporeren in het systeem. Toen koningin Beatrix enkele jaren geleden in een kersttoespraak zei dat ‘grofheid in woord en daad’ de verdraagzaamheid aantast, voelde Wilders zich aangesproken. Sindsdien wil hij dat de koningin geen deel meer uitmaakt van de regering. Zo gaat dat. Premier Balkenende reageerde destijds met de opmerking dat Wilders afbreekt wat Nederland tot Nederland maakt: ‘Ons koningshuis, onze tolerantie en onze solidariteit met anderen’. Wat is er sindsdien veranderd? Sinds wanneer kan het CDA hier wel mee leven? Als er ergens een moment is waarop ‘fatsoen, moet je doen’ een toepassing vindt in de politiek is het hier en nu.

We kunnen duizendmaal spreken over respect en moraal. We kunnen met ons beste pak aan op de Dam staan en alles wat er over verdraagzaamheid wordt gezegd beamen, we kunnen in Middelburg applaudisseren voor de four freedoms van Roosevelt, maar het is allemaal van weinig waarde meer als we om een regering te vormen de politieke steun accepteren – en acceptabel vinden – van een partij die medeburgers vanwege hun geloofsovertuiging in de hoek zet en aanhangers maakt van een gevaarlijke totalitaire ideologie waarvan volgens Wilders geen gematigde varianten bestaan. Die bovendien etnische registratie wil invoeren, de inzet voor een internationale rechtsorde uit de Grondwet wil halen en, hoe men het ook wendt of keert, staatsdwang als remedie ziet. Dit is de normalisatie van een intolerante en zelfgerichte publieke moraal, die het CDA in het vorige kabinet nog aan het bestrijden was. Wie aan dit moment voorbijgaat, opent de deur voor een politieke cultuur die niet meer is gericht op harmonie en overeenstemming, maar op polarisatie en dwang.

Wat dan? Je kunt Wilders en de problemen die hij signaleert toch niet negeren? Nee, dat moet ook niet. Er had ook al eerder ingezien moeten worden dat de multiculturele samenleving geen haalbaar concept was en natuurlijk moet er steviger worden opgetreden tegenover allerhande kleine en grote criminaliteit en overlast. Als de handhaving in Nederland te slap is, moet er opgetreden worden. Natuurlijk moeten we niet naïef denken over de Islam en moet er gelet worden op subversieve elementen en activiteiten. Maar dat moet niet gebeuren via een politiek die mensen stigmatiseert, rechten wil verkorten en overheidsdwang normaal vindt.

Het gebrek aan kritische distantie tegenover zo’n politiek toont ook aan dat het contact met wat ons geestelijk wapenen kan heel dun is geworden. Nederland hoeft niet zo vreesachtig te doen over de Islam als ze zich bewuster was van haar eigen geestelijke wortels. Inderdaad is de joods-christelijke erfenis van groot belang voor onze samenleving en cultuur. De Bijbel, of, zo men wil, het Evangelie, voedt de waarden die onze grondwet wil beschermen. Maar dan moeten we die waarden ook werkelijk de hoogste plaats geven en er naar handelen. Dit is het moment voor de christelijke politiek om dat te doen. CDA, keer terug van deze heilloze weg. Keer terug op je schreden en normaliseer niet wat buiten de orde moet blijven van een moreel zelfbewuste politieke cultuur.

Prof.dr. Roel Kuiper is lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie en bijzonder hoogleraar Christelijke Filosofie aan de Erasmus Universiteit.

Dit artikel verscheen op zaterdag 28 augustus 2010 in dagblad Trouw

Geen gedoogsteun van ChristenUnie in de Eerste Kamer

Sun, 01 Aug 2010 19:16:11 +0200

De afgelopen dagen is in de media ten onrechte de suggestie gewekt dat een minderheidskabinet van CDA en VVD, met gedoogsteun van de PVV, op de steun van de Eerste Kamerfractie van de ChristenUnie kan rekenen. Een dergelijk kabinet heeft deze steun nodig om ook in de Eerste Kamer een meerderheid te hebben. De ChristenUnie Eerste Kamerfractie is echter geenszins voornemens dergelijke (gedoog)steun te verlenen. Hieronder leest u de verklaring van Prof. Dr. Ir. Egbert Schuurman, fractievoorzitter van de ChristenUnie in de Eerste Kamer.

,,Al een paar keer was deze dagen in de media te horen of te lezen dat een VVD-CDA-kabinet, gedoogd door Wilders, in de Eerste Kamer geen meerderheid zal hebben, maar wel gedoogd zal worden door ChristenUnie en SGP. Van de ChristenUnie is in de Eerste Kamer – in lijn met wat onze politieke leider voorstaat – echter geen gedoogsteun te verwachten. Ten diepste gaat het de CU in haar opstelling immers om het beschermen en bevorderen van recht, gerechtigheid en vrede. Dat zou met gedoogsteun in de knel komen.

Een partij als de PVV – lees Wilders – die normen voor een democratische rechtsstaat gemakkelijk over boord zet, wordt in de informatieweg, die nu wordt opgegaan, op het schild geheven. Daarmee staat Nederland op een zeer belangrijk keerpunt. Voortdurend tart en schendt Wilders de rechtsstaat: selectieve rechten voor bepaalde groepen burgers, zwaardere straffen voor bepaalde (etnisch/religieuze) groepen, het inperken van godsdienstvrijheid, enz.

Wilders wil een coalitiekabinet van VVD en CDA wel gedogen, en kiest dus niet voor eigen PVV-ministers. Dan heeft hij ook niets van hen te vrezen. Zelfs Rutte en Verhagen worden door hem politiek gegijzeld.

Zo’n Wilders als vriend van een regeringscoalitie krijgt een versterkt podium om daarmee ook in Europa steeds meer steun te krijgen. Met alle gevolgen van dien: mensen op grond van verschillen in religies tegen elkaar opzetten. Dat kan op den duur ernstige – gewelddadige – gevolgen hebben. Over tien jaar zullen we spijt hebben niet op tijd te hebben gesproken. Nu al wreekt zich dat politieke partijen in het parlement en in de verkiezingstijd te weinig principieel verzet boden tegen de PVV. Vele goedwillende kiezers zijn daarmee op het verkeerde been gezet.

Kortom, van de ChristenUnie is in de Eerste Kamer geen gedoogsteun te verwachten. De CU-fractie kan zich niet voorstellen dat de SGP-fractie in de Eerste Kamer een andere weg kiest.

Overigens: er zijn in ons land al lange tijd grote problemen met immigratie, integratie, veiligheid, zorg om en voor het leven. Dat deze zaken niet altijd voldoende krachtig werden aangepakt is al een uiting van de reeds bestaande verzwakking van de rechtsstaat. Met de gedoogsteun van Wilders van een nieuw kabinet boeren we met betrekking tot de rechtsstaat nog verder achteruit. De weg waarlangs zo’n kabinet tot stand komt, maakt duidelijk dat macht het weer gewonnen heeft van recht.’’

Egbert Schuurman, fractievoorzitter van de ChristenUnie in de Eerste Kamer.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de Eerste Kamerfractie van de ChristenUnie op e-mail adres Rogier.Havelaar@eerstekamer.nl

Roel Kuiper: 'Christelijk-sociaal is aan onderhoudsbeurt toe'

Sat, 17 Jul 2010 12:24:42 +0200

De ChristenUnie gaat een periode van evaluatie en heroverwegen tegemoet. In deze periode moet de partij nadenken over de term 'Christelijk sociaal'. Dit bepleit ChristenUnie senator Roel Kuiper in ondermeer het Nederlands Dagblad en op Opunie.nl. Lees hier zijn volledige artikel.

Door: Prof. Dr. Roel Kuiper

Het was even slikken, de verkiezingsuitslag. De ChristenUnie leek op winst te staan en als enige coalitiepartij te worden beloond voor regeringsdeelname, maar leverde een zetel in. Veel commentatoren keken wel even op van deze teleurstellende uitslag. Zo’n uitslag kent altijd vele verklarende factoren. Wat vond de ChristenUnie van de grote vraagstukken die momenteel spelen? Was de ChristenUnie duidelijk genoeg? Welk beeld van zichzelf zet de partij eigenlijk neer? We gaan een periode tegemoet van evaluatie en heroverweging.

Wat mij betreft gaat die heroverweging ook over het gebruik van de term ‘christelijk-sociaal’. Sinds een aantal jaren presenteert de ChristenUnie zich met deze leus. Ik begin er inmiddels ambivalente gevoelens bij te krijgen en dat niet alleen vanwege de geringe werfkracht of de wat ouderwetsig-ideologische klank. Het gaat me om de politieke positionering die deze term met zich mee brengt. Begrijp me goed: een christelijke partij heeft zich te ontfermen over sociale kwesties. De moderne weduwe, wees en vreemdeling moeten in het centrum staan van christelijke politiek. Maar de term ‘christelijk-sociaal’ heeft zo zijn beperkingen en ik zal uitleggen waarom.

In de eerste plaats duidt het christelijk-sociale op een bepaald domein en kent het een beperkt register. Als een partij opereert onder de leus ‘christelijk-sociaal’ dan doet ze voorkomen alsof de sociale kwesties de allerbelangrijkste zijn. Traditioneel gaat het om vraagstukken van de arbeidsmarkt, inkomenspolitiek, de verhouding werkgever-werknemer en de sociaal-economische ordening van de samenleving. De term bestrijkt niet per definitie het veld van bijvoorbeeld het onderwijs, kwesties van veiligheid, milieu, buitenlands beleid of de inrichting van het openbaar bestuur. Door welbewust in te zetten op ‘christelijk-sociaal’ ontstaat een zekere beperking van je politieke profiel.

In de tweede plaats is de term ‘christelijk-sociaal’ opgekomen in het kader van een vroegere strijd voor sociale rechtvaardigheid. Christelijk-sociaal beleid kwam op als belangrijk aspect van christelijke politiek in tijden waarin de arbeider nog goeddeels rechteloos was en de samenleving uit balans raakte door industriële modernisering, massa-werkloosheid en verstedelijking. De invalshoek was dat onrechtvaardigheden in de samenleving bestreden moesten worden. Dan kon het gaan over armoede, een rechtvaardig loon of de bescherming van de werknemer. Er zijn nog altijd sociale kwesties in onze tijd, maar ze hebben wel een ander karakter. De brandende kwesties van honderd jaar geleden zijn niet de brandende kwesties van nu. Wie nu ‘christelijk-sociaal’ zegt, kan gemakkelijk in het kamp komen van hen die de opgebouwde rechten van de werknemer in het kader van de welvarende verzorgingsstaat verdedigen. De met arbeid en inkomen verbonden sociale kwesties liggen heel ergens anders. Die liggen bij de noodzakelijke flexibilisering van de arbeidsmarkt, bij boeren die zuchten onder regelgeving, bij mensen die zorg nodig hebben maar deze niet meer kunnen betalen. Het gaat ook om schooluitval, jongeren die niet voorbereid zijn op een zelfverantwoordelijk bestaan in onze samenleving, de grote hoeveelheid jonggehandicapten. Denken mensen van vandaag daar ook aan als ze de term ‘christelijk-sociaal’ horen?

In de derde plaats: er moet dus steeds een moderne draai aan de term ‘christelijk-sociaal’ worden gegeven, wil deze voluit slaan op de opgaven van onze tijd. De ChristenUnie moet de term steeds voorzien van nieuwe betekenissen, bijvoorbeeld door het gezinsbeleid eraan te verbinden, of situaties van zorggebruikers, of de noodzaak van hervormingen op de woningmarkt, of het opkomen voor een voldoende budget voor ontwikkelingssamenwerking. Dat heeft iets ingewikkelds, want deze politieke kwesties kunnen ook zonder de term ‘christelijk-sociaal’ benoemd worden. Werkt de term dus eigenlijk wel? Waar appelleert hij aan?

In de vierde plaats kan de term ‘christelijk-sociaal’ en het inmiddels gevestigde gebruik ervan ook sociale kwesties versluieren. Er zijn sociale kwesties die niet met de arbeidsmarkt, maar met immigratie en integratie verbonden zijn. Hoe sociaal is het om mensen te laten overkomen uit niet-westerse landen die onvoldoende opleiding hebben om te kunnen slagen in onze samenleving? Hoe nodig is het, juist met het oog op het sociale karakter van wijken en buurten, hard in te grijpen om de veiligheid van mensen te herstellen. Deze vraagstukken maken duidelijk dat het niet om het sociale zondermeer gaat, maar om het bevorderen van maatschappelijke harmonie, veiligheid, de verhoudingen tussen bevolkingsgroepen. Wie zonder verdere toelichting zegt dat ‘christelijk-sociale kwesties’ de agenda van ons land bepalen, wekt de indruk het te willen hebben over andere dingen en kan zomaar naast de hoofdstroom van het debat staan.

Ik bepleit een terughoudender gebruik van de term ‘christelijk-sociaal’, geen afschaffing. Een prudenter gebruik, niet als centraal begrip, maar als een van de betekenissen van christelijke politiek. Laten we veel nadrukkelijker duidelijk maken dat christelijke politiek strijdt tegen onrechtvaardige verhoudingen en situaties, waar dan ook en in welke gedaante dan ook, met het oog op maatschappelijke vrede en de bedoelingen die God met mens en wereld heeft.

Wanneer mensen ‘googelen’ op de ChristenUnie krijgen zij als eerste de aanduiding ‘ christelijk-sociale partij’ op hun scherm. Het lijkt mij wenselijk hier voortaan te lezen dat de ChristenUnie een ‘christelijke partij’ is die gaat voor een rechtvaardige samenleving. Punt.

Roel Kuiper is lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie.

Een kortere versie van dit artikel verscheen in het Nederlands Dagblad van 9 juli 2010 en op opunie.nl. Meediscussieren? Ga dan naar de website van opunie en laat uw reactie achter.

Eerste Kamerfractie sluit parlementair jaar af op Friese wateren

Mon, 05 Jul 2010 06:26:02 +0200

Ter afsluiting van het parlementaire jaar maakte de Eerste Kamerfractie van de ChristenUnie een zeiltocht over de Friese meren. Op uitnodiging van ChristenUnie gedeputeerde Piet Adema stapten de senatoren en hun partners in de zeiljacht van de provincie Friesland. De tocht bracht hen langs Terherne naar het Snekermeer. Daar werd de dag afgesloten met een gezellig barbecue.

Morgen, dinsdag 6 juli 2010 is de laatste vergaderdag van de Eerste Kamer voor het zomerreces.

Bekijk hier enkele foto's die tijdens deze dag zijn gemaakt.

Flora Lagerwerf: 'D66 verstoort balans in grondrechten'

Mon, 14 Jun 2010 09:22:15 +0200

In het Reformatorisch Dagblad van vrijdag 11 juni 2010 reageert ChristenUnie-senator Flora Lagerwerf-Vergunst op het voorstel van D66 om de 'enkele-feitconstructie' te schrappen. De stelling van Boris van der Ham dat hij daarmee de rechten van orthodoxe christenen gelijkwaardig maakt aan die van anderen, is volgens Lagerwerf een drogreden.

Bron: Reformatorisch Dagblad, 11 juni 2010

Boris van der Ham (D66) vindt dat enkelefeitconstructie uit de Algemene Wet Gelijke Behandeling (AWGB) geschrapt moet worden. Deze aanpassing doet werkelijk recht aan de gelijkheid van grondrechten van mensen, zo schrijft hij in het Reformatorisch Dagblad van 9 juni. Bovendien doet deze wijziging volgens hem ook recht aan de diversiteit in orthodox-christelijke kring.

Volgens de AWGB mogen instellingen en scholen geen onderscheid op bepaalde gronden, zoals ondermeer godsdienst, geslacht en homoseksuele gerichtheid, maken. De wet maakt een uitzondering voor bijvoorbeeld instellingen van bijzonder onderwijs. Zij mogen eisen aan sollicitanten stellen die nodig zijn voor de verwezenlijking van de grondslag van de school. Deze eisen mogen echter niet leiden tot onderscheid op grond van het enkele feit van onder meer homoseksuele gerichtheid.

Het is in dit kader overigens belangrijk om te benadrukken dat onder de huidige wet een schoolbestuur niet iemand mag weigeren, louter en alleen vanwege het feit dat deze persoon samenwoont met iemand van hetzelfde geslacht. Ik merk dat hierover bij voortduring een misvatting heerst.

Als ik de Van der Ham goed begrijp, schrapt hij bovengenoemde uitzondering, omdat deze een aantasting zou zijn van het grondrecht van het hebben van een persoonlijke levenssfeer. Afgezien van het feit dat een dergelijke aanpassing van de wet strijdig is met de grondwet, waarin scholen vrijheid van richting en inrichting toekomt, heb ik het idee dat hij op deze wijze het kind met het badwater weggooit. Immers, de eisen die een school aan het personeel mag stellen hebben maar gedeeltelijk betrekking op gedragingen in de privésfeer. Wordt het scholen straks onmogelijk gemaakt om überhaupt eisen aan hun personeel te stellen die betrekking hebben op de verwezenlijking van de grondslag, ook als dit gedragingen binnen de schoolsituatie betreft?

Daarnaast merk ik op dat er meer functies zijn die gevolgen hebben voor gedragingen in de privésfeer. Zo wordt van een politieagent niet geaccepteerd dat hij zijn vrije weekend doorbrengt in de coffeeshop, terwijl iemand die op kantoor werkt 'dat zelf moet weten'.

Ik onderschrijf wat de Van der Ham schrijft over de nevengeschiktheid van grondrechten en dat deze in balans horen te zijn. Volgens mij biedt de enkelefeitconstructie deze balans, waarbij in een concrete situatie van botsende grondrechten uiteindelijk de rechter oordeelt welk grondrecht prevaleert. Zijn stelling dat onder de huidige wet het „grondrecht van scholen op het uitdragen van de visie van de school” bij voorbaat prevaleert boven het grondrecht op het hebben van een persoonlijke levenssfeer, motiveert Van der Ham onvoldoende. Met de enkele opmerking dat "sommige scholen van leraren vragen om hun persoonlijke keuzes in alles te onderwerpen aan de grondslag van de school, tot aan het diepe privéleven toe" is immers niet gezegd dat de rechter in een concrete zaak een dergelijke eis van een school goed keurt.

Het voorstel van Van der Ham biedt de gewenste balans van grondrechten niet. Op voorhand wordt immers een beperking aangebracht in de vrijheid van godsdienst en van onderwijsvrijheid. Zijn stelling dat hij de rechten van orthodoxe christenen gelijkwaardig maakt aan die van anderen, is dan ook een drogreden.

De door Van der Ham gesignaleerde onduidelijkheid of gedragingen wel of niet onder het enkele feit vallen, heeft te maken met het gegeven dat in het ruim vijftienjarig bestaan van de AWGB hierover bijna geen zaken zijn geweest. Kennelijk is er geen probleem en wetgeving die een oplossing biedt voor iets dat geen probleem is, is symboolwetgeving.

Ook het argument van Van der Ham dat het schrappen van de enkelefeitconstructie recht doet aan de diversiteit in orthodox-christelijke kring, gaat niet op. Het is vaste rechtspraak dat de wet ook een geloofsopvatting beschermt die slechts door een deel van de geloofsgemeenschap wordt gehuldigd. De Commissie Gelijke Behandeling heeft meermalen geoordeeld dat het feit dat niet ieder lid van een geloofsgemeenschap zijn of haar geloof op dezelfde wijze inhoud geeft en uit, niet afdoet aan het godsdienstig karakter van die uiting en de beschermwaardigheid daarvan in het licht van de AWGB. Dat is slechts anders als er sprake is van een individuele, subjectieve opvatting die niet meer algemeen als geloofsuiting van leden van de geloofsgemeenschap of een bepaalde richting daarbinnen kan worden beschouwd.

Ten slotte, Van der Ham schrijft dat hij zich boos heeft gemaakt over de stelling dat bij politieke partijen de rechten van (orthodoxe) christenen zwaar onder druk zouden staan. Deze reactie toont voor mij –opnieuw– aan dat sprake is van onbegrip, waarbij ik me haast op te merken dat dit onbegrip veelal wederzijds is. Het lijkt me dan ook een beter begane weg om in een gesprek over en weer elkaars intentie te proeven, zodat er mogelijk meer begrip voor de positie van de ander ontstaat. Ik nodig Van der Ham hiertoe van harte uit.

Flora Lagerwerf-Vergunst is lid van de Eerste Kamerfractie van de ChristenUnie

Roel Kuiper: 'ChristenUnie is de beste waarborg voor een christelijke beleidsagenda'

Tue, 08 Jun 2010 13:36:02 +0200

ChristenUnie en CDA hebben in de afgelopen periode samengewerkt in een coalitie. Twee christelijke partijen aan het roer, prachtig. Het coalitieakkoord van 2007 zette een koerswending in op het gebied van abortus, het gezin, de koopzondagen, aandacht voor milieu en samenleving. Waarom maakt het CDA ze niet tot inzet van deze verkiezingen? Wie zich op rentmeesterschap beroept moet het niet alleen hebben over de portemonnee, maar over de volle breedte van wat er gedaan moet worden in een land.

Raymond Gradus vertelt in het Nederlands Dagblad dat het economisch herstelprogramma van het CDA bij uitstek christelijk is. Intussen weten we ook dat het CDA dit herstelprogramma wil uitvoeren met drie ultrapaarse partijen: VVD, D66 en GroenLinks. Ik kan deze keuze niet begrijpen. Het CDA zegt christelijk te zijn, maar mag de kiezer dan ook een inzet verwachten voor een christelijke beleidsagenda?

ChristenUnie en CDA hebben in de afgelopen periode samengewerkt in een coalitie. Twee christelijke partijen aan het roer, prachtig. Het coalitieakkoord van 2007 zette een koerswending in op het gebied van abortus, het gezin, de koopzondagen, aandacht voor milieu en samenleving. Dat waren belangrijke nieuwe thema’s waarin christelijke uitgangspunten doorwerken. Waarom maakt het CDA ze niet tot inzet van deze verkiezingen? Wie zich op rentmeesterschap en solidariteit beroept moet het niet alleen hebben over de portemonnee van de burger, maar over de volle breedte van wat er gedaan moet worden in een land.

Niet een stem op het CDA, maar een stem op de ChristenUnie is de beste waarborg voor een christelijke beleidsagenda. Er komt waarschijnlijk een vierpartijencoalitie. De ChristenUnie kan zomaar weer nodig zijn en zal opnieuw, zoals na de vorige verkiezingen, haar huid duur verkopen. Een ChristenUnie in de buurt van tien zetels is in dat opzicht veel waard. Meer waard dan een partij die erop gebrand is de grootste te zijn, maar geen immateriële agenda meer heeft. Het principe van rentmeesterschap selectief toepraten naar een discutabel hervormingsprogramma, zoals Gradus doet, lijkt me ronduit oppervlakkig. Ik bedoel: heb het dan ook eens op deze manier over de toekomst van de aarde, duurzaamheid, over sociale gerechtigheid en de woningmarkt.

Het CDA verkondigt overal dat ze een coalitie wil met VVD, D66 en GroenLinks. Balkenende zaait momenteel overal de irreële angst voor een paars kabinet (zonder het CDA), maar wil zelf het liefst regeren met de meest paarse partijen. Waarom? Omdat dit ‘hervormingspartijen’ zijn. Dat zijn het inderdaad, maar wel met een eigen hervormingsagenda. D66 en GroenLinks strijden schouder aan schouder om het benoemingsbeleid van christelijke scholen te doorbreken. Samen met de VVD willen ze iets gaan regelen voor de koopzondag. Door dergelijke partijen wil het CDA zich nu bij voorkeur omringen. Het rentmeesterschap inzake de economische politiek van Nederland vereist dat. Reken maar uit wat voor verlies dit gaat opleveren.

Niet doen dus. Op het podium tijdens het ND-debat tussen de christelijke lijsttrekkers was het een en al verbroedering wat er van het CDA uitging. Sprekend over de strijd voor christelijke onderwijsvrijheid zei Balkenende: ‘allen voor een, en een voor allen’. Mooi gesproken. Een week later kenden we de echte voorkeur van het CDA. In het verleden werd nogal eens gezegd dat de christelijke partijen elkaar samen bij de les van de christelijke politiek houden. Ik weet zeker dat een stem op de ChristenUnie daar nu de beste remedie voor is.

Prof.dr. Roel Kuiper is lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie

Na de bezuinigingen een andere overheid

Tue, 25 May 2010 12:43:37 +0200

In veel beschouwingen over de relatie tussen overheid en samenleving richt de schijnwerper zich op de tekorten van de samenleving. Het gaat dan bijvoorbeeld over de mondige burger met zijn korte lontje, over doorgeschoten individualisering en gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef, schrijft Eerste Kamerlid Roel Kuiper dinsdag in het Nederlands Dagblad. Maar wat schort er in deze relatie eigenlijk aan de overheid zelf?

Kan het zijn dat burgers zich belemmerd voelen door een overheid die tegenover ieder initiatief een schuifla vol regels heeft? Het is de beheerslogica van de overheid die vaak kortsluiting veroorzaakt en het chagrijn van de burger oproept.

Bijna alle partijen spreken over het terugdringen van het aantal ambtenaren en willen bezuinigen op de overheid. Dit is dus de kans om een nieuwe visie te ontwikkelen voor de manier waarop de overheid de samenleving tegemoet treedt. Zonder zo’n visie zal het met het terugdringen van de bureaucratie ook niet gaan. Dat slaagt alleen als er anders over verantwoordelijkheden in de samenleving wordt gedacht en de beheerslogica van de overheid zelf kritisch onder de loep wordt genomen.

In de afgelopen decennia stond de herstructurering van de verzorgingsstaat op de agenda van de Rijksoverheid. De vele regelingen op het gebied van sociale zekerheid, gezondheidszorg en onderwijs werden een grote financiële en bestuurlijke last. Maar ook al werd er in naam veel aan de burger en de samenleving teruggegeven, er bleef nog altijd veel overheid dat veel bleef beheersen. Burgers en instellingen blijven zuchten onder de bureaucratische druk die zich vanuit de ministeries blijft uitbreiden. Over de registratie- en verantwoordingsplicht (controlitis) bestaan overal grote frustraties. De burger klaagt intussen over gebrek aan werkelijke invloed. En als hij zich inzet voor de publieke zaak wil hij niet een uithangbord zijn van ‘succesvol’ gemeentelijk beleid.

Geen enkele overheid heeft het gemakkelijk met het vrijwillig opgeven van invloed. Er wordt ook wel heel veel van haar verwacht. Maar zou het ook kunnen zijn dat de overheid de kunst van het loslaten niet beoefent, omdat ze machtsverlies vreest? Dit laatste probleem betreft vooral de landelijke overheid, die in relatie tot Europese instellingen soevereiniteit heeft ingeleverd en daardoor zowel ‘machtelozer’ als ‘bureaucratischer’ is geworden. Juist in dit sluipende proces van machtsverlies lijkt de top-down-attitude versterkt te worden. Zo houdt de overheid controle en blijft de aansturing van de samenleving veelal ‘verticaal’.

Tegenover verticaal besturen staat horizontaal besturen. In feite werd hier al om gevraagd in het coalitieakkoord uit 2007. De overheid zou een ‘bondgenoot’ zijn van zelfverantwoordelijke burgers. Ook was er al het streven het aantal ambtenaren terug te dringen. Dit gaat echter alleen lukken als overheden hun beheerslogica herzien, minder gaan doen en de samenleving meer inschakelen. De samenleving moet weer een eigen rol gaan spelen. Dat is niet een noodgreep nu er bezuinigd moet worden of een ‘second-best’-oplossing, maar een principiële zaak. Politiek begint met het primaat van de samenleving. De publieke zaak is niet een zaak van overheden alleen, het is een zaak van burgers. We moeten een ontwikkeling inzetten om daar weer invulling aan te geven. Dat kan leiden tot een heel andere verhouding tussen overheid en samenleving, nieuwe vormen ook van actief burgerschap.

Nederland kent een betrekkelijk actieve civil society. Veel mensen zetten zich in voor hun eigen leefomgeving. Daarbij ontstaan allianties tussen bewoners in wijken en maatschappelijke organisaties. Weet men elkaar eenmaal te vinden dan ontstaan vaak nieuwe initiatieven. Niet alleen op het gebied van vrijwilligerwerk, zorg en welzijn, ook in het beheer van de publieke ruimte, de leefbaarheid van de buurt, sociale voorzieningen. Er zijn nieuwe initiatieven op het gebied van energievoorziening en duurzaamheid. Coöperatieve ondernemingen hebben het tij mee. Al die initiatieven weerspreken dat burgers alleen maar individualisten zijn. Er ontstaan door particulier initiatief juist nieuwe vormen van gemeenschappelijkheid. Mensen gaan meer belang hechten aan lokale gemeenschappen, waarin ze als wereldburgers hun bestaan vormgeven. De behoefte aan zeggenschap over de lokale omgeving neemt eerder toe dan af. Bij dit alles past inderdaad een overheid die de samenleving kent en de ruimte geeft, kortom een overheid die ‘bondgenoot’ is van die samenleving. Dat kan ze zijn door zelf niet teveel te willen als burgers zelf iets kunnen doen. Een kleinere overheid hoeft niet te leiden tot een zwakke samenleving. Terugtreden kan ook ruimte scheppen voor nieuw verantwoordelijkheidsbesef. Om zover te komen moeten er niet alleen kwantitatieve doelen worden gesteld (hoeveel ambtenaren kunnen weg), maar ook kwalitatieve. Daarvoor is naast het stellen van bezuinigingsdoelen een nieuw beraad nodig in de samenleving over het herordenen van verantwoordelijkheden.

Prof..dr Roel Kuiper is lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie. Dit is een bewerking van zijn bijdrage aan de bundel Voorbij de crisis. Een nieuwe tijd vraagt een andere overheid, die vandaag in Den Haag door de Raad voor het Openbaar Bestuur wordt gepresenteerd.

Flora Lagerwerf-Vergunst: 'Nederland moet homohuwelijk, abortus en euthanasie niet opdringen'

Tue, 11 May 2010 16:00:53 +0200

ChristenUnie senator Flora Lagerwerf-Vergunst maakt in het debat in de Eerste Kamer over de BES wetgeving ernstig bezwaar tegen de gang van zaken rondom het verplicht invoeren van het homohuwelijk, abortus en euthanasie op de eilanden Bonaire, St. Eustatius en Saba. Volgens Lagerwerf handelt Nederland hiermee tegen eerder gemaakte afspraken in en wordt deze wetgeving tegen de zin van de BES-bevolking opgedrongen.

De BES wetgeving dient ervoor te zorgen dat Bonaire, St. Eustatius en Saba een vergelijkbare positie als gemeenten krijgen binnen het Nederlandse Koninkrijk. Onderdeel daarvan is het toepassen van Nederlands recht op deze eilanden. Lagerwerf-Vergunst: ,,dit betekent de facto dat we de eilanden wetten die zij zelf als “gewetenskwesties” betitelen, zonder overleg opleggen.”

Lagerwerf-Vergunst pleit ervoor meer tijd te nemen voor de invoering van de wetgeving, zodat het toegezegde overleg met de eilanden ook daadwerkelijk plaats kan hebben. Lagerwerf: ,,Het gaat hier om zeer ingrijpende wetgeving, die bovendien niet gedragen wordt door de eilanden zelf. Zo is er op St. Eustatius unaniem een motie aangenomen tegen deze wetgeving.”

De ChristenUnie zal om deze redenen tegen dit onderdeel van de BES wetgeving stemmen.

Lees hieronder de volledige bijdrage van Flora Lagerwerf-Vergunst:

Voorzitter,

Vandaag bespreken we het eerste deel van de wetgeving in het kader van de staatkundige herziening. Deze herziening betreft een unieke en eenmalige operatie waarbij niet alleen in staatkundig opzicht grote veranderingen plaatsvinden, maar waar tegelijkertijd hervormingen in de leefsituatie van de Antilliaanse bevolking worden bewerkstelligd. Als gevolg van de mogelijkheid van schuldsanering, gepaard gaande met een verscherpt toezicht op de financiën, en de verbetering van het openbaar bestuur, worden de eilanden in staat gesteld te investeren in bij voorbeeld gezondheidszorg en onderwijs.

Onze fracties hebben schriftelijk reeds onze waardering uitgesproken voor allen die zich in dit kader buitengewoon veel inspanningen hebben getroost. Dat herhaal ik hier graag, waarbij ik naast de wetgevingsambtenaren ook nadrukkelijk de griffie van dit huis betrek. Uiterlijk onverstoorbaar hebben zij, naast hun reguliere werkzaamheden, reizen georganiseerd, gereorganiseerd en even blijmoedig ook weer geannuleerd. Ik spreek een bijzonder woord van dank uit voor de snelle actie toen collega Quik en ik als gevolg van vertraging van de binnenlandse vlucht van St. Maarten naar Curaçao onze KLM-vlucht misten. Dankzij de griffie kwam ik via Parijs precies op tijd bij de rechtbank om mijn zitting te beginnen. Ik vermoed dat ik, gelet hierop, mijn dank mede namens de Minister van Justitie uitspreek.

Voorzitter, evenals bij de schriftelijke inbreng zal ik mij vandaag beperken tot de bij de aanpassingswet aangenomen amendementen over het huwelijk tussen personen van gelijk geslacht, euthanasie en abortus. Onze fracties hebben grote bezwaren tegen de wijzigingen die als gevolg van het aannemen van deze amendementen tot stand zijn gekomen. Ik wil dat vandaag toespitsen op het gegeven dat bij deze wijzigingen geen rekening is gehouden met de culturele context van de BES-eilanden en op de uitvoeringsproblemen die wij voorzien.

Onze fracties hebben de staatssecretaris gevraagd of, gelet op haar eerder ingenomen stelling dat "het praktisch niet te doen is als deze zaken bovenop alle andere aanpassingen die de staatkundige herziening met zich meebrengen", er geen patstelling is ontstaan. Zij heeft geantwoord dat haar stellingname betrekking had op eerdere amendementen over deze onderwerpen, waarin werd aangedrongen op invoering van de wettelijke regelingen over voornoemde onderwerpen op het moment dat de nieuwe staatkundige verhoudingen worden gerealiseerd. Nu in de aangepaste vorm van de amendementen sprake is van een voorbereidingsperiode van één jaar voor het voorstel met betrekking tot de invoering van abortus en twee jaar voor de andere twee voorstellen, is de staatssecretaris van mening dat niet gesproken kan worden van een patstelling.

Voorzitter, het lijkt me niet zinvol om een semantische discussie te voeren over het woord 'patstelling'. Ik merk echter wel op dat de staatssecretaris bij de behandeling van de aangepaste amendementen die betrekking hebben op euthanasie en abortus, in die zin dat in die amendementen wordt gesproken over een voorbereidingsperiode van één jaar, zich tijdens het debat op 4 maart jl. in de Tweede Kamer in min of meer vergelijkbare bewoordingen heeft uitgelaten. Zij zegt daar het volgende: "Ik hecht eraan om te benadrukken dat ik het niet passend vind om deze levensbeschouwelijke onderwerpen, zonder enige vorm van discussie, te regelen op dezelfde wijze als wij in Nederland hebben gedaan. Ik heb de vorige keer niet voor niets verwezen naar de discussie die over deze onderwerpen in Nederland lange tijd is gevoerd voordat er een regeling kwam. Ik heb daarmee willen aangeven dat onderwerpen die diep ingrijpen in de cultuur van, in dit geval, de bewoners van de BES-eilanden, met grote zorgvuldigheid voorbereid moeten worden." Ik verzoek de staatssecretaris aan te geven of zij van mening is dat de voorgestelde abortus en euthanasiewetgeving binnen een termijn van één respectievelijk twee jaar daadwerkelijk op een zorgvuldige wijze kan worden in- en vervolgens uitgevoerd en zo ja, op welke wijze dit plaats zal vinden. Kan zij in dit kader een reactie geven op de op St. Eustatius unaniem aangenomen motie tegen deze wetgeving? Hoe verhoudt deze motie zich tot de in de Nota naar aanleiding van het Verslag uitgesproken verwachting van de staatssecretaris dat er gelet op de tijdsduur van één respectievelijk twee jaar enige ruimte is om met de relevante betrokkenen in overleg te treden over de wijze waarop de invoering plaats kan hebben?

Voorzitter, in de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 9 maart 2010 heeft hij gemotiveerd aangegeven dat invoering van de abortuswetgeving een langere periode vereist dan een periode van één jaar, te weten een periode van drie jaar. Op onze bij voorlopig verslag gestelde vraag op welke wijze wordt gewaarborgd dat na de nu vastgelegde invoeringstermijn van één jaar betreft, wordt voldaan aan alle criteria die de wet vereist, heeft de staatssecretaris slechts geantwoord dat een goede inventarisatie van de situatie aldaar van belang is en dat met deze inventarisatie vooruitlopend op de staatkundige veranderingen alvast zal worden begonnen. Het spijt mij te moeten opmerken dat dit antwoord eigenlijk nog geen begin van een antwoord is. Ik verzoek de staatssecretaris dan ook deze vraag alsnog te beantwoorden. In dezelfde brief van de minister van VWS geeft hij aan dat voor het aanvragen van een vergunning, één van de vereiste wettelijke criteria, medewerking van de eilandbewoners noodzakelijk is. Verwacht de staatssecretaris dat de eilandbewoners hieraan hun medewerking zullen verlenen en zo ja, waar baseert zij deze verwachting op?

Tot slot, in de Nota naar aanleiding van het Verslag wordt opgemerkt dat de invoering van een preventieprogramma uiterste zorgvuldigheid en tijd vraagt. Kan de staatssecretaris aangeven aan welk tijdsbestek dan concreet gedacht moet worden? Loopt deze invoering parallel aan de invoering van de abortuswetgeving? Hoe wordt voorkomen dat de abortuspraktijk op de BES-eilanden gaat functioneren voor de gehele regio?

Voorzitter, wij wachten de beantwoording van onze vragen met buitengewoon veel belangstelling af.

Roel Kuiper: laat Eerste Kamer Europese wetgeving beoordelen

Tue, 20 Apr 2010 19:49:43 +0200

De beoordeling van Europese wet- en regelgeving kan het best door de Eerste Kamer gebeuren. Dat zei senator Roel Kuiper vandaag in het debat over de Staat van de Europese Unie in de Eerste Kamer. Volgens Kuiper is de Eerste Kamer bij uitstek het instituut om de bestuurlijke verhoudingen in de gaten te houden. Ook komt het de kwaliteit van wetgeving ten goede als juist de senaat leidend is bij de beoordeling van wat in Brussel bedacht wordt.

Daarnaast constateert Kuiper dat Europa in de Tweede Kamer relatief laag op de agenda staat. ,,De Tweede Kamer laat zich vaak leiden door de agenda van binnenlandse politieke aangelegenheden. Hierdoor komt Europa vaak lager op de agenda te staan.”

De Eerste Kamer heeft momenteel voldoende mogelijkheden om de door Kuiper voorgestelde leidende rol op zich te nemen. Kuiper: ,,De Eerste kamer krijgt voorstellen rechtstreeks aangeboden door de Europese Commissie en heeft in de behandeling dezelfde rechten als de Tweede Kamer. Daarom moet de Eerste Kamer zich niet te bescheiden opstellen. De Eerste kamer is al heel actief en speelt een bijzondere rol in het beoordelen van de kwaliteit van Europese richtlijnen en verordeningen. Hierdoor ontstaat een nieuwe werkverdeling tussen Eerste en Tweede Kamer. In landen als Tsjechië gebeurt dit ook al."

Hieronder leest u de volledige bijdrage van Roel Kuiper in de eerste termijn van het debat.

Algemene Europese Beschouwingen 2010 / De staat van de Unie

Mdv, dit zijn de eerste Europese beschouwingen in deze Kamer na de aanvaarding van het Verdrag van Lissabon. En het is voor het eerst dat wij ons jaarlijkse Europadebat aanduiden met ‘Algemene Europese Beschouwingen’. Deze aanduiding is geïnspireerd op gebruiken in ons nationale parlementaire verkeer met een nationale regering. Wij houden hier immers in beide huizen van de Staten-Generaal algemene politieke beschouwingen over de hoofdlijnen van het regeringsbeleid. De aanduiding ‘Algemene Europese Beschouwingen’ suggereert dat we zijn aangekomen bij een nieuw politiek stadium in de verhoudingen tussen deze Kamer en het Europees bestuur. Laat ik daar, voordat ik kom te spreken over enkele aspecten van Europees beleid, iets over mogen maken om te kunnen vaststellen wat deze nieuwe verhoudingen volgens onze fracties betekenen.

Het Verdrag van Lissabon onderstreept de bevoegdheden van nationale parlementen met betrekking tot Europese wet- en regelgeving. Het is geen bevoegdheid tot medewetgeving en geen amenderende bevoegdheid, maar een toetsende en controlerende bevoegdheid met de mogelijkheid van een veto op verdere behandeling. Dit lijkt een bescheiden rol, maar deze rol wordt versterkt door het mandaat dat het parlement kan meegeven aan de regering voor de Europese Raad. Dit komt tot uitdrukking in het parlementaire behandelingsvoorbehoud. Het parlement zou hiervan wat onze fracties betreft op gezette tijden een zo normaal mogelijk gebruik moeten maken, onder meer door consultaties met individuele ministers. Blijven parlement en regering dicht bij elkaar dan zal dit leiden tot een meer geprofileerde opstelling van Nederland in Brussel.

De onderstreping van de rol en bevoegdheden van nationale parlementen heeft geleid tot nieuwe bewustwording van hun politieke positie. Het heeft ook geleid tot een bewustwording van de zelfstandige positie van de beide kamers van dit parlement met betrekking tot de behandeling van Europese wet- en regelgeving. De Eerste Kamer hoeft bij die behandeling niet af te wachten wat er uit de Tweede Kamer komt, maar krijgt voorstellen rechtstreeks aangeboden door de Commissie en neemt deze direct in behandeling. De bevoegdheden waarover deze Kamer beschikt in het behandelen van die voorstellen zijn gelijk aan die van de Tweede Kamer. De Eerste Kamer hoeft zich in dit opzicht niet bescheiden op te stellen. Het is zelfs denkbaar dat de Eerste Kamer een bijzondere rol krijgt in het toetsen van de kwaliteit van Europese richtlijnen en verordeningen. Er zijn voorbeelden in Europa waarbij met name de senaat Europese wet- en regelgeving toetst.

De toekenning van die controlerende rol en ook verdere bewustwording van de betekenis van die rol voor de positie van nationale parlementen is van belang. Het leidt tot een grotere aandacht voor Europese aangelegenheden in de parlementen van de lidstaten en dat is een goede zaak. Burgers hebben er recht op dat nationale en Europese belangen optimaal worden afgewogen. Dat gebeurt ook in het Europees Parlement, maar daar toch altijd vanuit een ander perspectief. De onderstreping van de rol van nationale parlementen duidt op een behoefte aan versterkte politieke controle vanuit de nationale politieke instituties. Het ligt in die constellatie van toetsende en controlerende instellingen in de rede dat nationale parlementen zich opwerpen om vooral de positie en de belangen van hun land in het oog te houden. Het spreekt vanzelf dat ‘Algemene Europese Beschouwingen’ wat onze fracties betreft dan ook die kleur zal krijgen.

Wij houden deze Algemene Europese beschouwingen echter niet met een Europese regering maar met onze nationale regering. Het verdrag van Lissabon heeft het gouvernementele karakter van Europese besluitvorming intact gelaten en zelfs de positie van de Raad versterkt met een eigen voorzitter in de persoon van Herman van Rompuy. Onze ‘Algemene Europese Beschouwingen’ zijn niet geadresseerd aan de Europese Commissie maar aan onze nationale regering. Hoewel de Eerste Kamer zich rechtstreeks kan wenden tot de Europese Commissie, suggereert deze opzet dat Europese politiek gemaakt wordt door nationale regeringen. Dat wil zeggen in de hoofdsteden en de Europese raden, waar de lidstaten elkaar ontmoeten. Is de regering dat ook van mening? Is de regering van mening dat zijzelf de voornaamste adressant behoort te zijn van deze algemene politieke beschouwingen? En op welke wijze wil de regering onder het nieuwe Verdrag de stem van het nationale parlement vertolken in de raden van Europa?

In dit licht wil ik een suggestie doen over het jaarlijkse document, de ‘Staat van de Europese Unie’. Elke keer bij het lezen valt me op hoe weinig houvast we aan dat document hebben als nationale parlementariërs. Dat komt omdat het de Europese voorstellen op de voet volgt en er in vrij globale zin een waardering over uitspreekt. De ‘Staat van de Unie’ lijkt dus meer gericht aan de Europese Commissie dan aan het nationale parlement. Wij hebben als nationale parlementariërs behoefte aan een document waarin de Nederlandse opstelling in Europa, verspreid over de verschillende beleidsterreinen, in samenhang inzichtelijk wordt gemaakt. Daarin kan ook de appreciatie van het wetgevings- en werkprogramma van de Commissie geïntegreerd worden. Mijn voorstel is dus om een andere opzet te krijgen van de jaarlijkse ‘Staat van de Europese Unie’.

MdV, er hangen boven Europa dreigende luchten en dan bedoel ik niet de as die over dit continent drijft. De vulkanen waar ik het over heb staan in het zuiden van Europa en op de rand daarvan dansen de Europese lidstaten hun spreekwoordelijke dans. De financieel-economische situatie is risicovol en we weten niet welke erupties nog te verwachten zijn. Steekt de vulkaan van Griekenland nog andere aan dan zijn de gevolgen niet te overzien.

Volgens sommigen duidt de huidige crisis op een onevenwichtigheid in het Europees beleid. Er is een monetaire Unie, maar geen gemeenschappelijk financieel-economisch beleid. Er zijn begrotingsregels die we vervolgens niet streng genoeg hebben gehandhaafd. Intussen loopt de stabiliteit van de munt gevaar en zullen er hoe dan ook maatregelen moeten worden getroffen. Dit vraagt om optreden, niet alleen op de korte termijn, zoals nu is gebeurd door de lidstaten die Griekenland leningen verschaffen, maar vooral met het oog op de langere termijn. Graag zouden onze fracties willen vernemen hoe de Nederlandse regering de situatie op langere termijn beoordeelt. Welke scenario’s ziet de regering voor zich, met name wanneer we een situatie krijgen van groeiende instabiliteit?

Er wordt nu nagedacht over een stringenter kader voor het financieel-economisch beleid in de lidstaten. In een reactie op de voorstellen van de Europese Commissie om zo’n kader aan te reiken teneinde de stabiliteit van de eurozone te versterken, reageert het kabinet afwachtend (zie de kabinetsreactie Europa 2020 van 15 maart jl.). Of meent de regering dat niet de Commissie aan zet is, maar de Raad? En behoren tot zo’n kader behalve de gewenste begrotingsdiscipline en een verscherpt toezicht daarop ook verdergaande afspraken over monetair beleid? Graag hoor ik een reactie daarop.

Europa staat weer op een kruispunt. In elk geval zijn we beland in een situatie die door Luuk van Middelaar wordt aangeduid als een ‘passagemoment’ voor Europa. Er is een gordiaanse knoop te ontwarren in een situatie waarin allerlei actoren nog aan de uiteinden van het touw trekken. Draagvlak voor versterking van Europese macht is beperkt en intussen vraagt de actuele situatie om bindend Europees economisch beleid. Het is zonder meer waar dat op dergelijke paradoxale momenten Europa als politieke entiteit wordt gevormd. Maar waar het heen gaat is nu nog lang niet duidelijk. Dit doet denken aan wat Churchill ooit over de onvoorspelbaarheid van Rusland zei: ‘Russia is a riddle, wrapped in a mystery’. Ik weet niet of dit ook voor Europa geldt, maar paradoxaal is de Europese situatie wel.

MdV, wij hebben afgesproken ons vandaag onder meer te richten op het buitenlands beleid van de Europese Unie en de vormgeving van een gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB). Na de benoeming van de Hoge Vertegenwoordiger, mevrouw Ashton, is de discussie vooral gegaan over de inrichting van de ‘Europese dienst voor extern optreden’ (EDEO). Wij hebben kennis kunnen nemen van de kabinetsappreciatie van de voorstellen van mevrouw Ashton van 25 maart jl. Terecht wordt opgemerkt dat de oprichting van de EDEO ‘bestuurlijk, politiek en organisatorisch’ een ‘zeer gecompliceerd proces’ is. Het Europees Parlement is bezig de EDEO zo dicht mogelijk bij de Commissie en zichzelf te houden en vreest de inmenging van de lidstaten. Intussen kan wel worden vermoed dat de lidstaten greep willen houden op deze externe dienst. Zo ontstaat er een competentiegevecht tussen Raad, EP en Commissie. Waar staat Nederland in deze discussie? Hoe komt deze EDEO het best tot haar recht?

Onze fracties hebben de komst van deze Hoge Vertegenwoordiger met de nodige aarzelingen tegemoet gezien. Het kan goed zijn dat Europa met een mond spreekt - dit is de veelgehoorde legitimatie van de nieuwe rol van de Hoge Vertegenwoordiger –, maar zeker is dat niet. Nu het besluit genomen is, is het van belang er op een goede manier vorm aan te geven. Wat onze fracties betreft moet er niet een parallelle structuur ontstaan, waarbij de HV doet wat de lidstaten eigenlijk zelf willen doen. Dit hangt samen met de visie op de taak van de HV en van de opdracht voor dit externe optreden van de Unie. Wij zouden graag zien dat de HV inderdaad coördineert, maar vooral ook lange termijn doelen in het oog houdt en zich pleitbezorger toont van internationale samenwerking en de verdere ontwikkeling van een internationale rechtsorde. Het versterkt extern optreden van de EU moet niet bijdragen aan het proces van geopolitieke blokvorming en polarisatie op wereldschaal, waarbij de grote blokken in een multipolaire wereld vooral bezig zijn met het verzekeren van hun eigen belang. De wereld heeft iets anders nodig en laat het Europa met zijn joods-christelijke en humanistische beschaving de bereidheid tonen in gesprek te blijven en zich te verbinden aan een internationale rechtsorde. Europa heeft het imago een ‘soft power’ te zijn, maar kan van deze ogenschijnlijke zwakheid een kracht maken door de ontwikkeling van een benadering die gericht is op duurzame internationale samenwerking.

De HV is daarmee geen minister van Buitenlandse Zaken van Europa en dat onderscheid moeten we helder houden. Het is onwaarschijnlijk dat de grote lidstaten de HV en de EDEO hun buitenlands beleid laten bepalen. Anderzijds laat de EDEO het buitenlandspolitieke optreden van de lidstaten niet ongemoeid. Naar verluidt vindt er onder Europese ministers van Buitenlandse Zaken een actieve bezinning plaats over hun rol en hun relatie tot deze Hoge Vertegenwoordiger. Wat onze fracties betreft moet Nederland een eigen gezicht houden in het buitenlands beleid. Daar hoort ook een eigen vertegenwoordiging bij in het buitenland. Kan de Minister van Buitenlandse Zaken uiteenzetten wat zijn visie is op de toekomstige ontwikkeling van EDEO en de buitenlandse dienst van Nederland?

MdV, graag wil ik een enkele opmerking maken over het document ‘Europa 2020’ en de kabinetsreactie daarop. Met de doelstellingen – slimme groei, duurzame groei en inclusieve groei – is niet veel mis. Europa heeft een vergrijzende bevolking en moet inderdaad een innoverend continent blijven met sterke prestaties op het gebied van onderwijs, duurzaamheid, werkgelegenheid en in het terugdringen van armoede. Kennisontwikkeling is van belang en laten we hopen dat dit niet alleen om economische te waarderen kennis gaat, maar ook om kennis van de Europese waarden en de Europese cultuur. Het probleem is echter dat we al eens eerder zo’n agenda hebben gehad – de Lissabon-strategie – en dat deze door iedereen op eigen wijze is geïnterpreteerd. Van de gezamenlijke doelstellingen kwam vervolgens niet veel terecht. Wat is er nu anders?

Wat de duurzaamheidsagenda betreft, moet Europa de ambities die ze had onverkort vasthouden. Kan de regering ons informeren over de Europese opstelling na Kopenhagen? De armoededoelstelling is onderdeel gebleven van de agenda, ondanks de afwijzende opmerking die Nederland maakte in de kabinetsreactie. Met het oog op de sociaal-economische situatie in Oost- en Zuid-Europa is dit geen overbodige doelstelling. Kan de regering haar positie op dit punt nog eens toelichten?

Dat al deze doelstellingen nationale inspanningen vragen is duidelijk. Dat is des te meer aan de orde, aangezien de Europese Unie op veel van deze genoemde gebieden geen eigen bevoegdheden heeft. Zij kan dus aandringen en coördineren, maar moet de uitvoering bij de lidstaten laten. Nu wordt in juni 2020 dit Europese strategiedocument vastgesteld tijdens de Europese Raad. In de kabinetsreactie wordt gesproken van haalbare doelen en bepleit de regering terughoudendheid bij het ‘introduceren van nieuwe instrumenten’. Ik noemde al even de scepsis die op grond van de kritische evaluatie van het vorige strategieplan is ontstaan. Graag zou ik willen weten welke betekenis onze regering hecht aan dit strategie-document (als het eenmaal is vastgesteld) en hoe ze over de uitvoering ervan denkt.

MdV, ik laat andere kwesties nu rusten, ook die van de toetreding van de EU tot de EVRM, dat in zichzelf betekenisvol is, en kom tot een afsluiting. Na de aanvaarding van het Verdrag van Lissabon leek het even alsof Europa zich had herpakt en eensgezind de toekomst tegemoet kon treden. Intussen zitten we alweer midden in gecompliceerde verwikkelingen over de te nemen route en is onduidelijk naar welk Europa we precies naar onderweg zijn. Wij wensen de regering veel sterkte met het bepalen van een heldere koers en zien met belangstelling uit naar de beantwoording van onze vragen.

Roel Kuiper, 20 april 2010

ChristenUnie senator Flora Lagerwerf-Vergunst over kraakwet

Tue, 13 Apr 2010 13:32:55 +0200

ChristenUnie senator Flora Lagerwerf-Vergunst reageert op radio 1 op de oproep van de kreekbeweging uit Deventer om tegen de wet kraak en leegstand de stemmen. In deze radio-uitzending benadrukte mevrouw Lagerwerf het belang om leegstand in gemeenten tegen te gaan.

U kunt het radio interview hier beluisteren.

ChristenUnie helpt Crisis- en herstelwet aan een meerderheid in de Eerste Kamer

Tue, 16 Mar 2010 21:05:37 +0100

De ChristenUnie fractie in de Eerste Kamer heeft besloten vanavond v��r de crisis- en herstelwet (CHW) te stemmen. Hiermee behaalt de wet een waarschijnlijk nipte meerderheid in de Eerste Kamer en kan de wet per 1 april in werking treden. ChristenUnie-senator de Boer: ,,De ChristenUnie staat voor iedere wet die overbodige procedures afschaft en mensen aan het werk helpt. Het kabinet heeft onze bezwaren op deze wet weggenomen, waardoor de wet aanzienlijk verbeterd is. Dat zie ik als winst."

De ChristenUnie had aanvankelijk stevige kritiek op het wetsvoorstel. Zo was de onteigening aanvankelijk niet goed geregeld en was onduidelijk wat in het wetsvoorstel de verhouding was tussen natuur en economische ontwikkeling. De Boer: ,,aan onze bezwaren is door het kabinet grotendeels tegemoet gekomen.”

De verbeteringen die het kabinet op verzoek van de ChristenUnie heeft toegezegd zijn onder andere dat de bestrijding van de economische crisis niet ten koste mag gaan van natuurbeheer, dat de regels met betrekking tot onteigening blijven zoals ze nu zijn en dat alternatieven in de voorbereidende fase van projecten getoetst moeten worden.

Alles afwegende blijft de ChristenUnie fracties wel enige reserves houden ten opzichte van de wet, maar ,,dat is geen reden geweest om nu tegen te zijn. De wet beoogt Nederland sterker uit de crisis te laten komen. Dat doel ondersteunt de ChristenUnie van harte. De Crisis- en herstelwet is misschien geen wondermiddel, maar zal desalniettemin een grote bijdrage leveren aan het versterken van onze economie. Laten we daarom maar snel van start gaan.”, aldus de Boer.

Vanavond rond 00.00 uur stemt de Eerste Kamer bij hoofdelijke stemming over het wetsvoorstel.

Minister Huizinga in de Eerste Kamer

Wed, 10 Mar 2010 18:21:16 +0100

Gister voerde Tineke Huizinga haar eerste debat als minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu. Dit debat vond plaats in de Eerste Kamer en betrof de Invoeringswet WABO. Die wet regelt met name dat er ��n omgevingsvergunning komt, in plaats van een veelheid aan vergunningen op het vlak van ruimtelijke ordening, water, natuur en milieu.

Tijdens het debat bleek dat de Eerste Kamer voordat ze over deze wet een beslissing neemt eerst een extra brief van de minister wil. In deze brief moet duidelijk worden welke kwaliteitseisen door welke instanties gesteld kunnen worden.

Alhoewel minister Huizinga nog een aantal onduidelijkheden heeft weg te nemen, gaat ChristenUnie-senator de Boer ervan uit dat de wet binnenkort kan worden aangenomen. De Boer: ,,Minister Huizinga hield een keurig verhaal. Andere fracties gaven aan in beginsel voorstander van de invoering van de wet te zijn, omdat de wet het aanvragen van vergunningen veel eenvoudiger maakt. Onduidelijk is nog wel het al dan niet verplichten van gemeenten om zich aan te sluiten bij de zogenaamde Regionale Uitvoeringsdiensten, een nieuwe laag van uitvoering. De minister is gevraagd nader aan te geven hoe haar inzet daarbij zal zijn.”

De Boer spreekt zijn waardering uit over het optreden van de minister: ,,deze wet is ontzettend complex en de invoering ervan loopt al ruim vijf jaar. De minister heeft bewezen zich in korte tijd in te kunnen werken op een complex onderwerp. Ook andere fracties waren daar positief verrast over”.

Lees hier het volledige verslag van het debat, inclusief de antwoorden van de minister

Lees hier over de achtergrond van de wet en de behandeling in de Eerste Kamer

Het debat wordt waarschijnlijk over twee weken hervat

Hieronder leest u de bijdrage van senator Remmelt de Boer in dit debat.

31 953 Invoeringswet Wet algemene bepalingen omgevingsrecht.

Mijnheer de voorzitter,

Deze bijdrage is namens de fracties van ChristenUnie en S.G.P.

Onze fracties willen allereerst de vorige minister van VROM dankzeggen voor de wijze waarop zij onze vragen in de Nadere Memorie van Antwoord nog beantwoord heeft. Ook in die beantwoording laat mevrouw Cramer zien, dat de zaak van de ruimtelijke ordening in ons land haar zeer ter harte ging. Die betrokkenheid kenmerkte overigens haar hele optreden en niet in het minst als het ging over het milieu. Daarvoor willen onze fracties haar oprecht danken.

Dat neemt overigens niet weg, dat onze fracties toch nog op enkele voor ons essentiële punten vragen willen stellen in dit slotdebat. Vragen die ook de positie van het lokale en provinciale bestuur raken. En we verwachten van minister Huizinga als kenner van dat lokale bestuur, zeker affiniteit met dat lokale bestuur. En hoe lastig het voor haar ook kan zijn om zo plotseling met een nieuwe portefeuille geconfronteerd te worden, de discussie moet toch gevoerd worden.

Allereerst toch weer de regionale omgevingsdiensten. Ook onze fracties hebben de motie van mevr. Huijbregts-Schiedon van 28 oktober 2008 ondertekend. Ook wij zijn van mening dat er geen verplichting moet zijn tot het instellen van regionale omgevingsdiensten (RUD’s). En de brief van onze commissie VROM van 4 november 2009 geeft in het licht van deze motie aan, dat op deze RUD’s bij de behandeling van dit wetsontwerp opnieuw terug zal worden gekomen.

Eerlijk gezegd is de reactie in de Nadere Memorie van Antwoord op onze vragen inzake de omgevingsdiensten voor ons onhelder. In par. 4. ervan staat een o.i. juichend verhaal over de vorming van RUD’s tot nu toe, inclusief het voor de regering leidend principe van congruentie met veiligheidsregio’s. Bovendien wordt enigszins dreigend gesteld, dat te vormen RUD’s wel van voldoende omvang moeten zijn. Aan de andere kant wordt op vragen van onze kant gesteld dat de invoering van de WABO niet afhankelijk is van de nu in gang zijnde vorming van de RUD’s, maar dat deze uiteraard wel bijdragen aan een goede uitvoering van de WABO. En zo zijn we naar onze mening bij een kern van de zaak: de invoering van de WABO is bedoeld om zowel front-office als back-office bij gemeenten optimaal te laten functioneren. Dan kan het toch niet zo zijn, dat de back-office nog een aantal jaren onduidelijkheden te zien geeft? Zal het verwachte positieve effect van de WABO dan niet te niet worden gedaan met alle negatieve gevolgen daarvan voor de burger? We zijn dan ook benieuwd te horen wat het bestuurlijk overleg met IPO, VNG en Unie dat gepland was op eind januari 2010 tot nu toe heeft opgeleverd. En een aanvullende vraag: is dit blauwdrukdenken voor de RUD’s geen achterhaalde zaak? Wat als veiligheids- en politieregio’s veranderen of gaan samenwerken?

Een volgend punt dat we aan de orde willen stellen betreft de relatie met de Monumentenwet. Zowel bij het Voorlopig verslag als bij het Nader voorlopig verslag stelden onze fracties daar vragen over. De teneur van de antwoorden van de regering is, dat niet getwijfeld hoeft te worden aan de bescherming en de borging van van monumenten op hetzelfde niveau als in de Monumentenwet is geregeld. Op een voor onze fracties aangelegen punt willen we deze op zich positieve stellingname van de regering nader toetsen. De Invoeringswet WABO geeft in artikel 7.1 onder K aan dat artikel 18 van de Monumentenwet 1988 komt te vervallen. Daarvoor is in de plaats gekomen artikel 3.14 van de WABO. Het betreft hier kerkelijke monumenten. Een wezenlijk onderdeel bij genoemde artikelen is, dat er overeenstemming met de eigenaar dient te zijn, voor zover het een beslissing betreft waarbij wezenlijke belangen van het belijden van de godsdienst of de levensovertuiging in dat monument in het geding zijn. De WABO verwijst daarbij terecht naar artikel 1 onder e. van de Monumentenwet. Verwezen had ook kunnen worden naar artikel 2 lid 1 van de Monumentenwet dat spreekt over het rekening houden met gebruik van het monument. Nu is het thans zo, dat wanneer de bedoelde overeenstemming niet bereikt wordt de vergunning uiteindelijk ingevolge artikel 16 lid 5 van de Monumentenwet 1988 van rechtswege wordt verleend. Omdat de Nadere Memorie van Antwoord stelt, dat in de uitvoering van de WABO niet vooruit gelopen kan worden op modernisering van de monumentenzorg gaan onze fracties ervan uit, en we willen dat graag toegezegd en bevestid hebben door de minister, dat de wijze van behandelingen van vergunningsaanvragen op grond van destijds artikel 18 Monumentenwet, nu artikel 3.14 Invoeringswet WABO (dus van wezenlijke belangen godsdienstoefening) onder de reguliere voorbereidingsprocedure van de WABO worden gebracht. Deze vraag strekt ertoe om de in de Monumentenwet 1988 en eerder in de wet van 1961 neergelegde verhouding kerk – staat met betrekking tot het wijzigen van interieurs van monumentale kerkgebouwen om kerkinhoudelijke (liturgische) redenen niet onbedoeld grondig te wijzigen. Thans geldt nl, zoals gezegd, dat als er geen overeenstemming wordt bereikt over een dergelijke wijziging, artikel 16 van de Monumentenwet van toepassing is, waardoor de vergunning na 6 maanden van rechtswege is verleend. We gaan ervan uit, dat in die situatie geen wijziging komt. We willen daarbij ook nog opmerken, dat de WABO beoogt om vigerende wetgeving neutraal om te zetten. Dat geldt dus ook voor dit door ons aangesneden punt. Nogmaals, onze fracties zien graag een duidelijk antwoord van de minister tegemoet.

Dan de ontwikkeling van het ICT-instrument. Daarover zijn vanuit deze kamer en ook door onze fracties met de regelmaat van de klok vragen gesteld. De vorige minister van VROM heeft zich genoodzaakt gezien de invoering van de WABO uit te stellen omdat het op voldoende niveau realiseren van het voor de invoering van de WABO zo essentiële ICT-instrument, inclusief de oefen- en inregeltijd ervan goed voor elkaar te krijgen. Maar ook nu zijn er diverse signalen, dat de ICT-tool en de invoering ervan verdere vertraging hebben opgelopen. De brief die de VNG op 2 maart jl. stuurde is een verwoording van de bij gemeenten levende onzekerheden. Onze fracties waarderen het, dat de minister al zo snel gereageerd heeft op de brief van de VNG en ook op de brief van de commissie VROM/WWI via haar brief van 5 maart aan deze Kamer. In haar antwoord lezen we, dat half april gesignaleerde problemen inzake de ICT-tool zullen zijn opgelost. De minister vraagt vervolgens vertrouwen van de Kamer, dat zij het moment van inwerkingtreding zorgvuldig zal afwegen, maar dat ze voorlopig vasthoudt aan de datum van 1 juli a.s. Onze fracties willen de minister dat vertrouwen zeker geven. Wel vragen wij, of de minister wil toezeggen in de tweede helft van april deze kamer te informeren of de voor de WABO noodzakelijke ICT dan inderdaad voldoende functioneert.

Een laatste punt dat we aan de orde stellen betreft het volgende. Het is voor onze fracties langzamerhand onduidelijk, waar we lokale overheden op het gebied van de R.O. zo langzamerhand mee confronteren. Natuurlijk, de WABO is aangenomen, de Invoeringswet is nu aan de orde. Maar vervolgens wordt reeds gesteld dat de WABO gewijzigd moet worden o.a.

- i.v.m. wijziging monumentenwet, zie M.V.A. pag.22,

- i.v.m. het onderbrengen van de archeologische monumentenvergunnning zie nadere M.V.A. pag. 9,

- moet het met de package deal te behalen resultaat wettelijk worden vastgelegd, inclusief de uit deze deal voortvloeiende verplichtingen van gemeenten en provincies, zie M.V.A. pag. 10.

- Er moet een wettelijke grondslag komen voor de kwaliteitscriteria, zie M.V.A. pag. 10.

- De M.V.A. inzake de CHW geeft bovendien aan, op pag. 23, dat weer uit de WABO geschrapt gaat worden. Terwijl deze M.V.A. op pag. 27 o.a. aangeeft dat de CHW soms meerwaarde heeft boven de WABO, en soms niet.

- Het bij de Tweede Kamer aanhangige wetsontwerp 32 277 geeft wijzigingen in de WABO.

- En niet te vergeten het juridische mijnenveld, dat volgens deskundigen die tijdens de hoorzitting op 16 februari inzake de CHW aan het woord kwamen, ontstaat door de CHW en dat gevolgen heeft voor de invoering van de WABO, zeker als het gaat om MER-procedures.

Mijnheer de voorzitter, voor welke burger en welke overheid is het inmiddels nog duidelijk waar men zich als het over de WABO en dus ook over de Invoeringswet gaat, aan moet houden? Graag zien we van de minister een antwoord tegemoet over hoe de verdere voorgang van de WABO, geplaatst in de tijd, inclusief de relatie met de CHW, nu precies is.

Mijnheer de voorzitter, onze fracties zijn zeer benieuwd naar de reactie van de minister.

R. de Boer.

Crisis- en herstelwet kan worden besproken in Eerste Kamer

Tue, 09 Mar 2010 09:41:39 +0100

De crisis- en herstelwet kan waarschijnlijk toch worden doorgezet. De ChristenUnie in de Eerste Kamer heeft besloten het CDA en de VVD hierin te steunen. Hierdoor ontstaat er een meerderheid die de behandeling van de wet niet als controversieel wil aanmerken.

Normaal gesproken zou er een grote meerderheid nodig zijn om de wet erdoor te krijgen, maar dit gebruik wordt nu geschonden door het belang van het onderwerp, zegt Schuurman.

De behandeling van de wet liep al vertraging op, omdat senatoren nog de mening van experts over het plan wilden horen. De crisis- en herstelwet is al door de Tweede Kamer goedgekeurd. De wet moet ervoor zorgen dat grote bouwprojecten sneller van start gaan, doordat bijvoorbeeld milieuregels opzij worden geschoven. Hierdoor moet de werkloosheid worden bestreden.

Bron: www.nu.nl

Egbert Schuurman lichtte het standpunt van de ChristenUnie fractie in de Eerste kamer toe op radio 1. Beluister hier het interview: http://www.radio1.nl/contents/13617-cu-helpt-crisiswet-aan-te-nemen?autostart=16509

Roel Kuiper: ,,Het hart moet terug"

Tue, 09 Mar 2010 10:44:48 +0100

De PVV en D66 zijn over hun top heen. Het CDA moet terug naar haar kern. De ChristenUnie biedt antwoord op vragen wat de ziel van de samenleving is. Dit zei ChristenUnie-senator Roel Kuiper in het EO radioprogramma 'EO op zaterdag'. In deze uitzending blikte Kuiper terug op de politiek van de afgelopen jaren. ,,We zijn al sinds Fortuyn op zoek naar wat ons samen bindt. Toen dit kabinet aantrad was er een kabinet dat van de samenleving wilde zijn. Dat was een historische kans."

De glans ging echter van het kabinet af. ,,Helaas. Ik denk dat partijpolitiek hier een grote oorzaak van is”, aldus Kuiper. Alhoewel Nederland rijk en gelukkig is, is men ook ontevreden over de politiek. Volgens Kuiper is dat voor een deel te verklaren vanuit het zoeken naar identiteit. ,,Als je luistert naar PVV stemmers, dan hoor je vaak “het moet maar eens anders”. Ik zie dat als een mislukking van partijen in het centrum om een nieuw verhaal te vertellen over waar we naar toe gaan met Nederland.”

Kuiper denkt wel dat Wilders over zijn top heen is: ,,er is een grote druk op hem. Hij moet zichzelf steeds weer overschreeuwen. Sommige kranten schreven zelfs dat hij door het lint ging in Londen. Ik denk dat het zo is dat de PVV nu al bezig is om over haar top te gaan. Voor D66 zal het heel moeilijk worden om inderdaad meer dan 20 zetels te halen. De strijd zal denk ik gaan tussen PvdA en CDA. Zij zullen als middenpartijen antwoord moeten geven op vragen wat nu het hart van onze samenleving is.”

,,Ik denk wel eens: maakt het nu heel veel uit als ChristenUnie of je met CDA of PvdA samenwerkt. Wij zijn als ChristenUnie zeer teleurgesteld over het samenwerken met het CDA wanneer het gaat om het realiseren van een Christelijke agenda. Ik durf de stelling wel aan dat het daarvoor niet uitmaakt met wie je aan tafel zit, het CDA of de PvdA.”

,,Het verhaal van de ChristenUnie is een verhaal van verbinden. Een overheid die opkomt voor kwetsbaren, die bezielend is en niet alleen opkomt voor de materiële belangen. Ik ben bang dat dit laatste het verhaal van het CDA is. Dat is in ieder geval hoe ik ze in de afgelopen jaren ervaren heb. Ik verwacht van het CDA dat ze weer teruggaat naar haar Christelijke waarden. Daar roep ik ze toe op.”

U kunt de uitzending hier terugluisteren

Verwijsindex Risicojongeren aangenomen: Etniciteit niet als registratiegrond

Mon, 08 Feb 2010 14:19:40 +0100

Vorige week heeft de Eerste Kamer de Wet verwijsindex Risicojongeren (VIR) aangenomen. De VIR is een belangrijke bouwsteen in het beleid van minister Rouvoet om de hulpverlening aan kinderen en jongeren te verbeteren. De ChristenUnie heeft dit wetsvoorstel in Tweede en Eerste Kamer van harte ondersteund.

door Roel Kuiper

De VIR is een digitaal meldsysteem dat hulpverleners met elkaar in contact brengt. In de afgelopen jaren bleek in een aantal gevallen dat gebrekkige communicatie ertoe kon leiden dat hulpverleners langs elkaar heen werkten of dat kinderen door verhuizing buiten beeld raakten. De hulpverleners in het veld zijn blij met dit nieuwe instrument. Zij kunnen een signaal uitzenden over een kind of jongere met risico’s. Dat signaal wordt opgevangen door andere hulpverleners – artsen, jeugdzorg, schoolbegeleiders – waardoor er sneller samen kan worden gewerkt.

Wanneer deze ‘digitale alarmbel’ wordt gebruikt, wordt overigens alleen gebruik gemaakt van het burgerservicenummer van de jongere. Er kunnen dus geen gegevens over iemands etniciteit in de Verwijsindex worden opgenomen. Hierin verschilt de VIR nadrukkelijk van de opzet van de VIA. Als een BSN-nummer door verschillende hulpverleners wordt gemeld dan is er een ‘match’ en nemen hulpverleners contact met elkaar op om te bepalen wat zij verder moeten doen.

Risico's
Het is uiteraard niet de bedoeling dat er zomaar wordt gemeld. Het is ook zeker niet zo dat alle Nederlandse kinderen en jongeren in de VIR staan. Het gaat alleen om kinderen en jongeren in de leeftijd van 0-23 jaar die risico’s lopen. Wat zijn risico’s? Een situatie waar sprake is van huiselijk geweld en kindermishandeling is een situatie die als risicovol wordt geduid. Ook een omgeving waarin sprake is van verslavingsproblematiek en lichamelijke verwaarlozing. Of een haperende opvoedingssituatie. Zo definieert de wet verschillende ‘meldingsgronden’ om hulpverleners een instrument in handen te geven wanneer zij voor zichzelf bepalen of ze gebruik maken van de VIR.

De Tweede Kamer heeft aan de meldingsgronden ook de risico’s die verbonden zijn met etniciteit toegevoegd (amendement Sterk/Dezentjé-Hamming). Daarbij is bijvoorbeeld gedacht aan het besnijden van meisjes en vrouwen, dat in sommige etnische gemeenschappen gebruik is. Om dat beschadigende gebruik tegen te gaan is ook dit ‘risico’ aan de wet toegevoegd. Dit betekent niet dat er sprake is van etnische registratie, want in de VIR wordt helemaal niet geregistreerd. Het betekent dat hulpverleners ook alert kunnen zijn op risico’s voor kinderen en jongeren die in sommige etnische groepen kunnen voorkomen.

Vanuit de wet VIR wordt er dus geen verband gelegd met het omstreden thema van de ‘etnische registratie’. De ChristenUnie is daar nooit voorstander van geweest. Niettemin kwam het thema in het debat in de Eerste Kamer aan de orde. D66 diende een motie in waarin werd gevraagd deze meldingsgrond op te schorten totdat het kabinet gekomen is met een toegezegd standpunt over etnische registratie. De ChristenUnie heeft deze motie niet gesteund. De motie verwart zaken die uit elkaar moeten blijven. Wanneer etniciteit in het kader van de VIR ter sprake komt, gaat het niet om etnische registratie, maar om een aanwijzing voor hulpverleners dat zij zo breed mogelijk letten op risico’s waar kinderen en jongeren bloot aan kunnen staan.

Eerste Kamer neemt meer tijd voor behandeling crisis- en herstelwet

Mon, 08 Feb 2010 14:50:40 +0100

Deze week besloot de Eerste Kamer extra tijd te nemen voor de behandeling van de crisis- en herstelwet. Deze wet beoogt een aantal bouwprojecten versneld door te voeren om de crisis te bestrijden en ervoor te zorgen dat Nederland na de crisis infrastructureel sterker is.

De Eerste Kamer heeft tot twee keer toe schriftelijke vragen aan de minister president gesteld. Deze vragen gingen voornamelijk over de versnelde onteigening en rechtzekerheid. Immers, de ,,stroperige procedures'' waar de minister-president over spreekt, zijn vooral het gevolg van rechtsbescherming die inwoners van Nederland genieten. ,,Deze wet verdient daarom een zeer zorgvuldige behandeling. Snelheid is geen garantie voor kwaliteit,'' aldus Eerste Kamerlid Remmelt de Boer.

ChristenUnie-senator De Boer nuanceert het beeld dat en nu ernstige vertraging wordt opgelopen. ,,Wat ons betreft had het debat naar 16 februari verplaatst kunnen worden. Echter, het bleek dat we dan pas op 2 maart konden stemmen. Daarmee was inwerkingtreding van de wet per 1 maart niet meer mogelijk. Daarom werd als nieuwe datum van behandeling gekozen voor 16 maart. Met de nadrukkelijke afspraak dat die dag ook gestemd kan worden. Het verschil met 2 maart is dus slechts 2 weken. Waarom niet eerder? Wel, de minister-president is behalve op 16 februari niet eerder beschikbaar dan 16 maart. Zo zit de zaak dus in elkaar."

Roel kuiper bij Stand.Caf� over handvest burgerschap

Tue, 12 Jan 2010 13:54:26 +0100

Op maandag 4 januari was ChristenUnie-Senator Roel Kuiper te gast in het Radioprogramma Stand.Café. In deze uitzending stelde Kuiper dat er alle reden toe is om een handvest burgerschap te ontwikkelen. ,,Bij burgerschap gaat het erom dat we samen een gemeenschappelijke zaak hebben. De boodschap van de afgelopen tien jaar, dat individuen zichzelf moeten ontplooien, is een beetje te ver doorgeschoten. Een handvest burgerschap kan dit herstellen."

Beluister de uitzending hier

'Inburgeren is kiezen voor Nederland'

Wed, 02 Dec 2009 11:43:50 +0100

Inburgeren is geen vrijblijvende zaak, maar een plicht voor alle allochtone nieuw- en oudkomers. Inburgeren is een keuze voor Nederland en voor het meedoen in de samenleving, stelde ChristenUnie-senator Roel Kuiper bij de behandeling van de wijziging van de Wet inburgering in de Eerste Kamer. Kuiper zei een motie te overwegen over huwelijksmigratie: sommige allochtone groepen zoeken nog altijd huwelijkspartners in het land van herkomst. "Is dat kiezen voor Nederland?"

Kuiper benadrukte dat rol van de samenleving niet buiten beschouwing moet blijven bij het inburgeringsvraagstuk. Inburgeringscursussen alleen zijn niet voldoende. “Iedere samenleving heeft normale procedures voor het ontvangen van nieuwkomers, zoals een gezin die extra gasten aan tafel heeft. Dan is het inschikken en opschuiven, maar ook welkom heten en introduceren.”

Kuiper bepleitte de inzet van de Wet Maatschappelijke Ontwikkeling om burgers en nieuwkomers actiever bij het integratieproces te betrekken. “Wordt er bijvoorbeeld gedacht aan duale trajecten op het gebied van vrijwilligerswerk en de inzet van Vrijwilligerscentrales om mensen toe te rusten voor werk in de samenleving? Wanneer we gaan zien dat nieuwe Nederlanders zich echt inzetten voor hun wijk en buurt en voor de kwaliteit van de samenleving als geheel, als wij zien dat ze kiezen voor Nederland, zal ook de acceptatie groeien in de samenleving.”

Grenzen
De ChristenUnie-senator wees ook op het belang niet grenzeloos buitenlanders toe te laten in Nederland die helemaal ‘onder aan de ladder’ moeten beginnen. Deze personen remmen groei en ontwikkeling van de samenleving, meent Kuiper. “Inschikken en opschuiven kun je niet eindeloos doen.”

“Dit betekent geen slot op de deur of een pleidooi voor gesloten grenzen. Voor politieke vluchtelingen is er altijd plaats. Ik doel hier op het verder beperken van huwelijksmigratie. Hoe kan het eigenlijk dat het in Turkse en Marokkaanse kring, zij het bij een minderheid, een gangbaar gebruik is een bruid te halen uit het land van herkomst? Is dat ‘kiezen voor Nederland’?” Kuiper wil dat er strengere eisen aan de keuze van een huwelijkspartner voor gesteld en zei een motie op dit punt te overwegen. “Het moet duidelijk zijn dat de nieuwkomer iets bij te dragen heeft aan onze samenleving.”

Senator Kuiper: ,,Bedrijfsleven moet meer doen voor jonggehandicapten"

Tue, 24 Nov 2009 16:53:58 +0100

Den Haag, 24 november 2009. De huidige prestatiesamenleving waarin iedereen het beste uit zichzelf moet halen laat mensen met een beperking in de kou staan. Dit betoogt ChristenUnie-senator Roel Kuiper vandaag tijdens het debat over de nieuwe wet Wajong in de Eerste Kamer. Kuiper: ,,Te veel jongeren met een rela-tief kleine beperking zijn in de afgelopen jaren in de WAJONG terecht gekomen. Daardoor hebben zij moeilijker aansluiting bij de arbeidsmarkt. Er moet een cul-tuurverandering komen in het denken over mensen met een beperking. Aan deze verandering moeten werkgevers sterker bijdragen dan zij tot nu toe gedaan hebben."

Kuiper roept daarom werkgevers op om meer na te denken over het creëren van arbeidsplaatsen voor jongeren met een beperking. ,,Dat vraagt visie op ondernemerschap in relatie tot de sociale uitdagingen van onze samenleving.” Werkgevers kunnen ook initiatieven nemen tot het opzetten van vakonderwijs voor deze doelgroep. Kuiper: ,,We hebben dit eerder afgeschaft. Dat heeft geleid tot veel drop-outs in het VMBO.” Kuiper roept de regering op het vakonderwijs samen met werkgevers opnieuw te stimuleren.

De politiek heeft het probleem van jonge gehandicapten al lang op de agenda staan. De wet Wajong van minister Donner is een voorbeeld van hoe een op elkaar betrokken samenleving opnieuw vorm kan krijgen. ,,Maar dan moeten ook alle partijen een bijdrage leveren aan de oplossing.”

,,Het is van belang dat wij jong gehandicapten zien als mensen met een waarde voor de arbeidsmarkt en samenleving, over vooroordelen heen stappen en gewoon arbeidsplaatsen voor hen creëren”, aldus Kuiper.

Lees hieronder de gehele bijdrage van Roel Kuiper:

Wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten in verband met het bevorderen van de participatie van jonggehandicapten door werk en arbeidsondersteuning (Wet Wajong).

Meneer de voorzitter, ik spreek mede namens de SGP,

Laat ik beginnen onze minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een compliment te maken. Hij heeft zich met betrokkenheid en grote voortvarendheid ingezet voor deze Wet Wajong in vernieuwde opzet. Aan alles is te merken dat hij ook wil dat de nieuwe Wajong gaat slagen en er op een andere manier tegen jonggehandicapten in onze samenleving wordt aangekeken. Het adagium dat gelet moet worden op wat mensen kunnen en niet naar wat ze niet kunnen, wordt door onze minister met verve uitgedragen. Onze fracties steunen deze inzet van harte. De visie op de waarde van ieder mens spreekt ons aan.

Wij waarderen deze inzet temeer daar ze ingaat tegen een andere beweging in onze samenleving, waar we ook mee te maken hebben. Ik bedoel de uitsluiting van mensen op de arbeidsmarkt zodra ze niet helemaal meer passen, zodra er een ‘vlekje’ wordt geconstateerd, zodra ze lasten en kosten met zich meebrengen. De instroom in de Wajong in de afgelopen jaren heeft hier mee te maken. Er heeft een sortering plaatsgevonden op basis van ‘geschiktheid’ en in dat proces zijn veel jongeren – ongeveer een op de twintig - in de uitkeringssituatie voor jonggehandicapten terecht gekomen. Dat we er alles aan doen deze uitsluitingslogica te doorbreken en jongeren gewoon te laten participeren is van vitaal belang voor onze samenleving. Hier komt het ‘Samen leven, samen werken’ van het kabinet fraai tot uitdrukking.

Meneer de voorzitter, we hebben te maken met een veelomvattend onderwerp. Er is sprake van een zeer gevarieerde doelgroep, een regeling die wel helder, maar niet eenvoudig is en de weerbarstige vraag of het aan de slag brengen van jonggehandicapten in regulier werk gaat lukken. Ik wil mijn betoog opbouwen door op deze drie terreinen nadere opmerkingen te maken. De minister zal – kerkganger als hij is - het voor zijn luistergemak vast op prijs stellen als ik de stof in drie punten verdeel. Het gaat dus over de doelgroep, de uitvoering van de regeling zelf en het arbeidsmarktbeleid voor jonggehandicapten.

De doelgroep: jonggehandicapten

Het is de uitdrukkelijk bedoeling van de Wet Wajong jonggehandicapten zoveel mogelijk uit de uitkeringssituatie te houden en te begeleiden naar regulier werk, te beginnen met de nieuwe instroom vanaf 1 januari aanstaande. Dat is een nieuwe benadering voor deze groep. Terecht wordt daarbij opgemerkt dat dit perspectief op werk al veel eerder vanzelfsprekend moet zijn. Een jongere heeft de aandoening, ziekte of handicap die hem of haar belemmert op de arbeidsmarkt niet ineens in het achttiende levensjaar. Er is al een traject nodig van scholing en begeleiding door ouders, professionals en docenten, waarbij dat perspectief op regulier werk centraal staat. Onlangs heeft de SER een ontwerp-advies uitgebracht, De winst van maatwerk, dat nog geen deel heeft uitgemaakt van de beraadslagingen over de Wajong tot nu toe. Hoewel ik weet dat het kabinet later met een standpunt zal komen, zou ik nu al wel de visie van onze minister op dit advies willen horen. Zelf vind ik de rol van het vakonderwijs en in het verlengde daarvan van de werkgevers nog onderbelicht. In sommige sectoren zit men te springen om vaklieden en wordt er met het oog op dreigende schooluitvallers geëxperimenteerd met vakscholen. In het rapport Hobbels en kruiwagens van SZW (maart 2008) wordt geconstateerd dat de wetgeving rondom Wajong en speciaal onderwijs een ‘remmende werking’ heeft op e toetreding van jongeren op de reguliere arbeidsmarkt (p. 45). Graag zou ik zien dat voor Wajongers hier trajecten worden gemaakt, waar ook werkgevers al vroeg bij betrokken zijn. Wat zijn de initiatieven op dat punt?

MdV, Letten we vervolgens op de nieuwe doelgroep, de nieuwe instroom die we zoveel mogelijk naar werk willen geleiden, dan zien we nog grote verschillen tussen mensen. De prikkel om te gaan werken en door werk het eigen inkomen te verbeteren zal werken voor de jongeren met de meeste arbeidspotentie, jongeren waarvan we eigenlijk ook kunnen zeggen dat ze niet in de Wajong thuishoren, maar met enige ondersteuning gewoon op de arbeidsmarkt kunnen functioneren. Dit is de positieve werking van de wet op de doelgroep. Het houdt mensen, zodra het maar kan, uit de uitkering. Maar er blijft instroom in de Wajong van mensen die op de uitkering zijn aangewezen, die slechts in geringe mate kunnen werken door een situatie van chronische ziekte of een aandoening, jongeren die wel regulier werk kunnen doen, maar zich daarin niet kunnen verbeteren. Ik heb het dus niet over jongeren in de WSW met beschutte werkplaatsen, maar over jonggehandicapten die wel in regulier werk kunnen, maar door de aard van hun beperking nu eenmaal nooit de verdiencapaciteit zullen halen die nodig is om de sprong te maken naar een volledig minimumloon of meer. De productiviteit bepaalt hier het inkomen, maar als dat de maatstaf is, kan niet de sprong gemaakt worden naar het minimumloon. Dan kan het voorkomen dat een jongere (onder de 27) die 50% verdiencapaciteit heeft en deze volledig benut een lager inkomen heeft dan een leeftijdgenoot die hetzelfde werk doet, maar niet gehandicapt is. Hoe rechtvaardig is dit? Zouden we niet moeten zeggen dat jongeren die hun volledige verdiencapaciteit hebben gerealiseerd ook de sprong naar minimumloon moeten kunnen maken? Kan de minister hierop ingaan?

Maar ook in dit bestand zitten jongeren die graag willen werken, in de werkregeling willen komen en arbeidsondersteuning willen ontvangen. Het risico is dat zij niet echt meer geholpen worden. Wat vindt de minister van de suggestie van de Raad voor Werk en Inkomen om ook oude Wajongers te stimuleren de competentietest te doen die UWV’s gaan aanbieden (Kansrijker werken met Wajongers, Den Haag, 2009, p. 23)?

De uitvoering van de regeling

Niettemin achten onze fracties deze aandacht voor maatwerk en de meer op het individu toegesneden benadering belangrijk en geloven we ook in deze benadering. Dit is een benadering die helpt om door alle regelingen heen te kijken en de persoon te blijven zien die iets nodig heeft.

Maar het verwerven van een plek in de samenleving mag voor een jonggehandicapte niet een gang door de instituties worden, waarbij de ene na de andere horde moet worden genomen, omdat dit land nu eenmaal zoveel wetten en regelingen kent. Hoe beoordeelt de minister in dit verband het feit dat de instroom in de Wajong veel te maken heeft met de manier waarop het bestand van de Wet Werk en Bijstand door de gemeenten opnieuw geïnspecteerd is? Hoe verloopt nu de communicatie tussen UWV en gemeenten om geen onnodige instroom in de Wajong te genereren, en vooral om jongeren in de regeling te krijgen waar ze het meest baat bij hebben.

Echt belangrijk zou het zijn als we erin konden slagen meer samenhang te krijgen in het veld van regelingen en instituties voor mensen met een beperking. Er is nog altijd veel versnippering in de aanpak. Men kan te maken krijgen met de WMO, de AWBZ, de Wajong en de WSW, om de meest belangrijke te noemen. Misschien dat de regelingen elkaar niet overlappen, maar vanuit het perspectief van een persoon die hiermee te maken krijgt is er wellicht veel meer aansluiting en synergie mogelijk. Hoe kan een PGB dat iemand ontvangt bijvoorbeeld mede worden betrokken op het traject van arbeidstoeleiding en arbeidsondersteuning? Welke winst kan nog worden geboekt bij de uitvoering van de werkregeling, wanneer andere regelingen hierop worden betrokken?

De arbeidsmarkt voor jonggehandicapten

MdV. Tot slot wil ik stilstaan bij de arbeidsmarktkansen voor jonggehandicapten. Veel hangt hier af van de houding van de werkgevers. Het is belangrijk dat deze nieuwe Wajong werkgevers prikkelt opnieuw na te denken over hun mogelijkheden werk te scheppen voor mensen met een beperking. Deze prikkel moet gepaard gaan met een visie op de betekenis van economie en arbeidsmarkt. Gezegd moet worden dat wij op dat punt in dit land regelmatig met twee monden spreken. Enerzijds: er moeten topprestaties worden geleverd en het allerbeste in onszelf naar boven halen. Dat is de taal van de competitie en de prestatiesamenleving. Maar die prestatiesamenleving laat een spoor van slachtoffers achter zich, zoals Marcel van Dam vorige week in een documentaire liet zien. En anderzijds zenden we via dit wetsvoorstel inderdaad die andere boodschap uit: mensen met een beperking en met een lagere ‘verdiencapaciteit’ kunnen toch waardevolle werknemers zijn. Werkgevers moeten zo royaal zijn voor hen een plaats in te ruimen. We komen hen daarin tegemoet met allerlei subsidies.

Maar is het niet zo dat een werkgever die met allerlei subsidies moet worden overgehaald banen te scheppen voor jonggehandicapten zich niet altijd intrinsiek gemotiveerd voor de zaak zelf voelt? Begrijpt u me niet verkeerd. Dat de overheid hier stimuleert en prikkelt wat ze kan, is alleen maar goed. Maar een jonggehandicapte heeft het ook nodig te weten dat een werkgever er echt voor hem of haar wil zijn. Dat vraagt een visie op ondernemerschap in relatie tot de sociale uitdagingen van onze samenleving. Wordt die discussie wel voldoende gevoerd? Een jonggehandicapte heeft uiteindelijk een veilige arbeidsomgeving nodig waar hij wordt geaccepteerd en gewaardeerd. Dit gaat over het commitment van de hele onderneming, dat door de RWI als belangrijke succesfactor wordt benoemd.

Gaat het lukken voldoende jonggehandicapten in regulier werk te krijgen? Gaat het lukken een sluitend en efficiënt stelsel van werk en inkomen te krijgen voor de groep Wajongers? Veel zal afhangen van de slaagcijfers, die we over enige tijd pas kunnen zien. Dan zal duidelijk worden of de inzet van al deze instrumenten het doel heeft gediend dat ons nu voor ogen staat. Tot dat doel rekenen onze fracties echter ook de cultuurverandering rondom mensen met een beperking, de beweging naar inclusiviteit in plaats van uitsluiting en ook het vinden van een meer op de persoon toegesneden aanpak voor burgers die niet de weg moeten kwijtraken in de regelingen en weggedrukt worden in een prestatiemaatschappij, maar zich daadwerkelijk gesteund en geholpen weten door mensen die hun mogelijkheden zien.

De Boer: Geen lijm nodig maar moed

Tue, 24 Nov 2009 11:01:58 +0100

Het door de crisis aangetaste kapitalistische systeem dreigt weer gelijmd te worden, signaleren Remmelt de Boer en Gert van den Berg. Dat mag niet gebeuren. Er is een omslag nodig naar een economie van het genoeg waarin arbeid, productie en zorg in evenwicht met elkaar zijn.

Bron: Reformatorisch Dagblad, 23 november 2009

Er wordt voortdurend gesproken over maatregelen die de duur en diepte van de crisis zo veel mogelijk moeten beperken. Het is opvallend dat daarbij vooral uitgegaan wordt van herstel van het oude. Het lijkt alsof we de opmerkingen van een jaar terug (het kapitalisme zou aan zichzelf ten onder zijn gegaan) weer vergeten zijn. In plaats van de oude systemen te lijmen zouden we voortvarend aan de slag moeten met een nieuw systeem – de economie van het genoeg.

De pijlers van ons economische systeem, namelijk de homo economicus, marktwerking en multinationale bedrijven, zijn omvergeworpen. Juist daarom is het nu de tijd om het systeem in te richten op een manier die meer rekening houdt met alle aspecten van het leven, in plaats van alleen maar naar de euro’s te kijken.

Neem als voorbeeld het bedrijfsleven. Eind 19e en begin 20e eeuw kwamen bedrijven als Shell, Unilever, Philips, Akzo Nobel en het huidige DSM op. Zij hadden kapitaal nodig om de technologische revolutie bij te kunnen benen. Deze technologische revolutie had als voordeel dat producten goedkoper werden en er een grotere variëteit aan (luxe)producten beschikbaar kwam. Het heeft onze samenleving voor een belangrijk deel gevormd.

Keerzijde

De medaille van de technologische vooruitgang had echter ook een keerzijde: een te grote nadruk op kapitaal, persoonlijk winstbejag en het altijd maar meer willen bezitten. Dit leidde tot grote schandalen, fraude, onacceptabel hoge bonussen, een groter verschil tussen arm en rijk en uitputting van de schepping.

Stellen dat het kapitalistische systeem op een punt van transitie staat door de huidige financiële en economische crisis is echter te makkelijk. Het kapitalisme is net zo egoïstisch als de homo economicus en zal altijd inzetten op zijn eigen herstel.

De geschiedenis heeft het ons geleerd: al eerder werd het kapitalistische systeem in tijd van crisis gelijmd met wet- en regelgeving rondom ”governance” en toezicht. Al eerder bleek dat het lijmen van het bestaande systeem niet leidt tot meer (immateriële) voorspoed en geluk. En ondanks dat staan we met zijn allen te wachten tot de beurskoersen weer boven de kritische grens komen, tot de macro-economische cijfers weer 5 procent groei laten zien. Want dan is de crisis voorbij, denken we. We zijn ons oude systeem aan het lijmen in plaats van dat we een nieuw systeem bouwen.

Paradigmashift

Juist daarom is het verbazingwekkend dat er op dit moment weinig meer te horen is over de principiële ommekeer van ons systeem. De ware crisis is immers niet financieel en economisch, maar moreel: we zijn verslaafd geraakt aan economische groei ten koste van alles. En juist om die reden is het zaak om op een dergelijke hervorming in te zetten.

In dat licht lijkt het ons goed als de discussie over de crisis en over het systeem waar wij momenteel in zitten zich verbreedt tot de onderwerpen leren, werken en ondernemen. Onder leren verstaan wij dan niet alleen het onderwijs, maar ook onze opvattingen over management en goed bestuur. Onder werken verstaan wij de integratie van werk en privéleven: de mens is méér dan een economisch wezen alleen. Met ondernemen bedoelen wij het creëren van waarde in brede zin. Hierbij is het midden- en kleinbedrijf onmisbaar vanwege zijn unieke plaats in de samenleving.

Op deze drie punten zou een paradigmashift plaats moeten vinden: van de zelfdestructieve kapitalistische economie naar de complementaire economie van het genoeg: van homo economicus, marktwerking en multinationals naar de mens in een context waarin werk, gezin en natuur in harmonie zijn.

Destructief

Winstmaximalisatie ligt dan niet op het punt waar marginale opbrengsten en kosten gelijk zijn, maar op een punt van balans tussen mens, natuur en economie. In de economie van het genoeg zijn arbeid, productie en zorg dan ook in evenwicht met elkaar in plaats van zaken die ten koste van elkaar gaan.

De zelfdestructieve kapitalistische economie zal zich naar alle waarschijnlijkheid net als in het verleden prima laten lijmen. Dat laten de verrezen bonussen in de bankensector ons wel zien. Als we willen dat ons systeem zich verbetert, zullen we daar zelf de nodige stappen in moeten zetten. Daar is moed voor nodig: we moeten het louter economisch gerichte systeem loslaten en naar een breder systeem van waardecreatie overstappen.

De auteurs zijn lid van de Eerste Kamer voor respectievelijk de ChristenUnie en de SGP.

Eerste kamer vraagt om onderzoek naar leren, werken en ondernemerschap

Tue, 10 Nov 2009 13:42:00 +0100

Vandaag stemde de Eerste Kamer in met een motie van ChristenUnie senator Remmelt de Boer. In deze motie wordt gevraagd om een onderzoek naar de combinatie leren, werken en strategisch ondernemerschap. Remmelt de Boer diende deze motie vorige week bij de Algemene Financi�le Beschouwingen in om meer aandacht te vragen voor het belang van het Midden- en Kleinbedrijf. Drie vragen aan Remmelt de Boer.

1. Waarom heeft u deze motie ingediend?

,,Ik heb de motie ingediend om aandacht te vragen voor het belang van het Midden- en Kleinbedrijf. In de discussies over de financiële en economische crisis hoor je eigenlijk alleen maar verhalen over grote bedrijven als ING en ABN AMRO. Het MKB levert echter een enorme bijdrage aan onze economie. Daarom moet juist daar de focus liggen: bij kleine en middelgrote bedrijven. Zij hebben op korte termijn te maken met de economische crisis en op lange termijn met wat je noemt een war on talent. Daarnaast zie je dat jonge mensen veel minder geneigd zijn om ondernemer te worden dan vroeger. Dat heeft te maken met kansen, met regelgeving en met financiële belemmeringen. Ik heb de motie ingediend om aandacht te vragen voor deze uitdagingen.”

2. Wat wilt u bereiken met de motie?

,,In de motie vragen we het kabinet om onderzoek te laten doen naar de combinatie leren, werken en strategisch ondernemerschap. Ik verwacht dat dit onderzoek aanknopingspunten geeft om de uitdagingen die ik zojuist schetste aan te pakken. Op die manier houden we ondernemen leuk en het MKB vitaal. Je moet je namelijk ook bedenken dat het voor veel multinationale ondernemingen ontzettend belangrijk is dat er een sterk MKB is in een land. Kortom: dit onderzoek kan bijdragen aan de ontwikkeling van de economie.”

3. Waarom de combinatie leren, werken en ondernemen?

,,Er is veel beleid over de drie afzonderlijke onderwerpen. Ik denk dat juist uit de combinatie tussen de drie winst te halen valt. De vraag is hoe je onderwijs, werk en ondernemerschap op elkaar aan kunt laten sluiten. Bijvoorbeeld door te stimuleren dat jongeren die hun opleiding nog volgen of daar net klaar mee zijn starten als ondernemer. Je ziet veel jonge mensen die met heel innovatieve ideeën komen, maar niet de kennis van ondernemerschap hebben om de ideeën uit te werken of niet de kans krijgen wegens financiële of administratieve belemmeringen. Je kunt wel een idee hebben, maar als je geen geld kunt lenen om het uit te voeren komt er niets van. Je kunt wel een ondernemer zijn, maar als je niets weet van wetten en regels zul je geen onderneming kunnen leiden.”

De motie van Remmelt de Boer is op dinsdag 10 november 2009 in de Eerste Kamer in stemming gebracht en met algemene stem aangenomen. Download hieronder de motie.

Algemene Financi�le Beschouwingen 2009 - Eerste Kamer

Tue, 03 Nov 2009 12:55:00 +0100

Op 3 november 2009 waren de Algemene Financi�le Beschouwingen in de Eerste Kamer. ChristenUnie senator Remmelt De Boer stelde het kabinet voor om helder de kerncompetenties van Nederland te definieren, en daaraan een snel besluitvormingstraject te koppelen. Lees hier de gehele tekst.

,,Mijnheer de voorzitter,

Deze bijdrage is mede namens de fractie van de SGP.

Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van 13 oktober j.l. heeft mijn fractievoorzitter nadrukkelijk aandacht gevraagd voor het plaatsen van de huidige politieke en economische en financiële situatie in een breder perspectief. Onze fractie vroeg toen in de lijn van het regeer- en crisisakkoord aandacht voor verantwoordelijkheid, rentmeesterschap, gemeenschap, kortom solidariteit. Met het uiteindelijke doel te komen tot een meer stabiele, rechtvaardige en houdbare cultuur. Ook tijdens de A.F.B. van vorig jaar, op 25 november 2009 hebben onze fracties aandacht gevraagd voor dieper liggende oorzaken van de huidige financiële en economische crisis. We pleitten ook toen voor, om het kort samen te vatten, voor “een economie van het genoeg”, daarbij aansluitend op mensen als prof. Goudzwaard. De minister van Financiën reageerde toen positief op onze bijdrage door o.a. te stellen dat, ik citeer, er inderdaad ”een cultureel normatieve duiding te geven valt aan de situatie waarin we met elkaar terecht zijn gekomen”. We waren dat zeer met hem eens.

Nu zijn we al weer een jaar verder. Het afgelopen jaar was financieel gezien tumultueus. De DSB- bank viel om, de AFAB is in problemen, de solide SNS Reaal weet ook wat hoge provisies zijn. Recent kwam ook de ING weer in het nieuws. Ondertussen schoten de koersen van aandelen - in ieder geval tot vorige week - weer omhoog. Er wordt al weer gesproken over indexering van pensioenen. Maar de rente op hypotheken blijft relatief hoog, ondanks een super lage euribor rente. En kredietverlening aan bedrijven is nog steeds niet eenvoudig. De werkloosheid neemt nog steeds toe, al lijkt de snelheid waarmee dat gebeurt geringer te zijn dan de prognoses eerst aangaven. Ondertussen is er een breed besef, dat de overheid sterk moet bezuinigen de komende jaren, we komen daar nog op terug.

In ieder geval: de kort door mij geschetste situatie dwingt ons weer de fundamentele vraag onder ogen te zien, hoe wij de toekomst van dit land op middellange en lange termijn zien. Welke route is het kabinet ingeslagen? De econoom Arjo Klamer stelde onlangs (ND, 19 0ktober 2009), dat de huidige crisis weinig te maken heeft met banken die omvallen of met een negatieve economische groei, maar met een systeem dat niet meer houdbaar is. En wat doet de overheid dan, aldus Klamer. Wel, “de regering heeft de waarden discussie maar even op een laag pitje gezet, want het moet nu vooral gaan over het herstellen van de groei”.

Onze vraag aan de bewindslieden is, of ze willen reageren op deze stellingname en of ze – in navolging van hun opstelling vorig jaar – het voor het kabinet actuele perspectief willen schetsen voor de Nederlandse maatschappij voor de komende middellange en lange termijn. Een perspectief dat als leidraad kan dienen voor het concrete ook financieel-politieke handelen in 2010. Is het niet zo, dat er een groot probleem is met integriteit en vertrouwen, dat good governance niet zaligmakend is, maar dat het gaat om intrinsiek gedrag, dat niet door regels is af te dwingen. En zo ja, hoe wil het kabinet daar mee omgaan? Graag een reactie.

Mijnheer de voorzitter, een centraal element in de discussie ook vandaag is die rondom de benodigde bezuinigingen de komende jaren. We willen allereerst opmerken, dat dit kabinet al een fors aantal maatregelen en beslissingen heeft genomen. Beslissingen voor de korte en de lange termijn. Zonder ook maar enigszins volledig te zijn willen we wijzen op het pakket stimuleringsmaatregelen voor de economie, op de mogelijkheden voor deeltijd w.w., op de ondersteuning van diverse banken met miljarden euro’s en op het besluit inzake de verhoging van de leeftijd voor de AOW. Het kabinet geeft daarmee aan, dat het niet alleen rekening houdt met een crisis op hopelijk korte termijn, nl. een financiële crisis, maar ook met een mogelijke crisis op lange termijn, veroorzaakt door krapte op de kapitaalmarkt. De idee nl. dat de crisis de demografische ontwikkelingen aan de kant zet is nl. niet juist. De krapte op de arbeidsmarkt komt volgens deskundigen volop terug. Dat wetende moeten we voorbereid zijn op een war on talent. Overigens, er zijn thans nog steeds meer dan 100.000 vacatures. Interpreteert onze fractie de inzet van het kabinet, nl dat het inzet ook op het nu al reageren op deze verwachte crisis op langere termijn inderdaad juist? Willen de bewindslieden hierop dan ook nader reageren?

We willen in dit verband nader ingaan op de noodzakelijke, maar ook mogelijke bezuinigingen voor de jaren vanaf 2011. Onze fractie is het met het kabinet eens, dat er bezuinigd moet worden. Onze fractie is ook van mening, dat niet nu kan worden aangegeven waarop wel of niet bezuinigd moet gaan worden. Er dienen geen heilige huisjes overeind te blijven. Onze fractie is het ook met de minister van financiën eens, dat thans niet precies bekend is wat het exacte bedrag is dat moet worden bezuinigd, maar dat we ons niet nu al moeten rijk rekenen met een eventuele grote economische groei de komende jaren. En het is naar de mening van onze fractie inderdaad een goede zaak om niet in het wilde weg in 2010 te gaan bezuinigingen, maar met een goed onderbouwde strategie daarmee verder te gaan in 2011. We hebben overigens begrepen, dat ook de VVD bij monde van de politiek leider Rutte in 2010 niet extreem wil bezuinigen (zie ND, zaterdag 241009). Maar dat zei hij onder de warme Surinaamse zon. Het is bovendien begrijpelijk, dat het kabinet rekening wil houden met prognoses voor middellange termijn die het CPB voorjaar 2010 hoopt te publiceren. Bovendien, en dan komen er nog wel wat vragen, mijnheer de voorzitter, bovendien, als je ziet op welke thema´s de forse bezuiniging van gemiddeld 20% moet worden gerealiseerd, dan kan een kind zien, dat je dat niet in enkele weken voor elkaar krijgt. Als je dat beweert, dan houd je jezelf voor de gek.

Dat gezegd hebbende toch enkele vragen: het kabinet zet in op een bezuiniging van pakweg 20%. Dus toch een, zij het grove, kaasschaaf? Want bekijken we waar enkele van de gepresenteerde werkgroepen zich mee bezig moeten houden, dan lijkt er nogal verschil in zwaarte van de opdracht te zijn. Hoe bezuinig je bijv. € 4 miljard op de productiviteit van verschillende onderwijssectoren, terwijl je ambitie blijft dat onderwijs en wetenschap tot de mondiale top 5 van de wereld moeten gaan behoren? En hoe een kleine € 2 miljard op kindregelingen, als je ziet dat in omringende landen, in Duitsland bijv., juist daar meer geld in gestoken wordt omdat met juist op lange termijn gezien het belang van kinderen en gezin hoog inschat? Is dan een bezuiniging van 20% oftewel plm. €2,5 miljard op het thema wonen, onder welk thema liefst € 11 miljard aan hypotheekaftrek valt, niet karig?

Natuurlijk, het college van premier en vice-premiers kan aanvullende keuzes maken. Maar toch stellen we het kabinet voor: definieer helder de kerncompetenties van Nederland, maak bijv. drie scenario´s om te bezuinigen. Koppel daar een snel besluitvormingstraject aan. Geef daarbij precies aan, wanneer maatregelen als gevolg van deze besluitvorming op de rol staan. Willen de bewindslieden wat breder op dit door onze fractie aangereikte probleem ingaan?

Zojuist hadden we het al even over een mogelijke crisis op lange termijn, veroorzaakt door gebrek aan menskracht en ook over de noodzaak als land te gaan behoren tot de wereld top vijf w.b. onderwijs en wetenschap. Daarover willen we nog een aantal opmerkingen maken. Beschouwt u dat maar als een meedenken met het kabinet inzake de moeilijke problemen die op het bordje liggen. Dat willen we doen door te wijzen op het belang van een goed functionerende MKB, willen we de crisis ook op termijn de baas worden. Naar onze mening zou de werkelijke crisis wel eens langer kunnen duren dan thans door sommigen wel wordt aangenomen. Niemand kan immers voospellen wanneer die crisis is afgelopen. Mochten de crisis en de gevolgen daarvan inderdaad in de tijd gezien oplopen tot pakweg 5 jaren dan moeten we ons afvragen wat de gevolgen daarvan zijn voor jongeren. Dan krijgen jongeren daar echt een tik van mee. We hebben dat in soms extreme vormen gezien in de 80-er jaren. We spraken toen – m.i. niet geheel terecht overigens – wel over een verloren generatie. De huidige generatie is gelukkig wel heel flexibel, maar hoe weerbaar is men in minder goede tijden? Kent men die misschien alleen maar van de titel van een t.v.-soap? En natuurlijk, nu blijkt de werkloosheid onder jongeren wat gedempt te worden doordat een aantal van hen langer gaat studeren. Heel verstandig. Maar daar komt ook een eind aan. En wat dan? En dan te bedenken, dat huidige analyses aangeven dat het vergrijzingsprobleem de dynamiek in de economie en de maatschappij kan verkleinen waardoor Nederland een soort sitting duck wordt op een financiële erfenis van na de oorlog die steeds kleiner wordt.

We willen daarom met klem pleiten voor het creëren van arrangementen voor jongeren met de drieslag leren, werken en ontwikkelen van strategisch ondernemerschap. De creativiteit van veel jongeren is groot. Maar ondernemen moet je leren. Daar moet energie in worden gestoken. Denk alleen maar aan de administratieve en financiële component van het ondernemen waar het vaak misgaat omdat de opleiding en begeleiding daarop niet of niet voldoende voorbereidt. Naar onze mening kan met name het MKB daar een belangrijke rol in spelen. Zet als MKB een opdracht weg bij een opleiding. Laat de opleiding zorgen voor de mensen en de begeleiding. Laat de jongeren vervolgens na een aantal jaren uitstromen en zelf beginnen, als ZZP-er of in het MKB, of elders natuurlijk. Dat noemen we: vermenigvuldigen. Niet alleen optellen: activiteit + activiteit + middelen etc., maar zorgen voor een extra. De overheid zou dergelijke arrangementen verder moeten stimuleren, in overleg met het bedrijfsleven. En niet volgens de oude methode subsidiëren, maar wel financieel faciliteren. Zeg maar zoals bij micro-credieten: je stopt er geld in dat eruit komt en ook een eigen dynamiek krijgt. Dat bedoelen we met vermenigvuldigen. Bovendien: onderzoek geeft aan, dat dergelijke arrangementen ook werken bij jonge vrouwen uit met namen minderheidsgroepen en aan de onderkant van de maatschappij.

Naar de mening van onze fracties is een dergelijke opzet op de langere termijn vruchtbaarder dan het gebruiken van alleen maar financieel ondersteunende maatregelen, zoals de deeltijd WW eigenlijk is. Dergelijke maatregelen, hoe goed op korte termijn en hoe begrijpelijk ook, hebben het gevaar in zich dat al snel gedacht wordt dat een dergelijke maatregel blijvend is. Dat is de les uit de geschiedenis. Het is na enkele jaren moeilijk te zeggen: we doen het alleen nu. Mensen gaan een dergelijke maatregel al snel als een verworven recht zien. We hebben dat de laatste decennia bijv. gezien bij de VUT en de Melkert-banen.

We vragen de bewindslieden, of men wil reageren op dit deel van onze bijdrage. Wat is uw visie op wat we stelden? En een stap verder: we kunnen ons voorstellen, dat het in het kader van deze AFB niet goed mogelijk is een afgerond en geheel doordacht standpunt te hebben. Daarom vragen we vervolgens of het geen goede zaak zou zijn om over de zinvolheid van en het royaal stimuleren van arrangementen voor leren, werken en ontwikkelen van ondernemerschap, in relatie tot de verwachte personeelsproblemen in het MKB in de wat verdere toekomst, een advies te vragen, bijv. aan de S.E.R. Graag ook hierop een antwoord van de bewindslieden.

In dit verband willen we ook attenderen op de discussie, die we in eerder stadium hadden met de staatssecretaris en waarin we pleitten voor extra aandacht voor ZZP-ers in met name het echelon van de slimme jongeren, vaak met een technisch-universitaire opleiding die voor zichzelf beginnen en te vaak mislukken. De staatssecretaris noemde dat toen een interessant aandachtspunt. Onze vraag: is daar al iets aan/mee gedaan? In dit verband willen we aandacht vragen voor de z.g. Vouchers SenterNovem, oftewel onderzoeksstrippenkaarten. Is dit geen goede en creatieve manier om innovatie door afgestudeerde jongeren te stimuleren en hen financiële middelen beschikbaar te stellen? Zien de bewindslieden mogelijkheden hierbij stimulerend op te treden?

Een volgend punt dat we kort willen aanstippen betreft de noodzaak om als land te durven kiezen voor het ontwikkelen van en het ook als overheid investeren in die sectoren die als kernkwaliteit kunnen worden benoemd. We hebben het daarover in het begin van ons betoog al even gehad. Durven we het aan om een beleid te voeren waarin we zeggen: op die en die kernkwaliteiten willen we de beste van de wereld zijn? En we ontwikkelen en de overheid ondersteunt technologieën die als niches op de wereldmarkt kunnen worden beschouwd? Met als consequentie, dat je ook dingen, vaak gesteund door gevestigde belangen, niet doet, niet ondersteunt? Wij pleiten voor de keuze van een aantal kernkwaliteiten en wel die, waar een industrie achteraan komt. Dat vraagt uiteraard een gedegen analyse. Maar toch kun je wel wat noemen: we willen met onderwijs en wetenschap bij de mondiale top 5 gaan behoren. Ga dat nu concreet maken, bijv. in de technologie rondom waterbeheer en watermanagement en wat daar al niet bij hoort. En koppel dat aan de verscheidenheid van industrieën die zich met water hoe dan ook bezig houden. Ontwikkel verder de technologie voor CO-2 opslag en exporteer dat. Het gaat ons, mijnheer de voorzitter, niet zozeer om deze voorbeelden, maar om duidelijk te maken wat wordt bedoeld. Weer een kwestie van vermenigvuldigen dus. Wat is de reactie van de bewindslieden op deze opmerkingen en hoe is een financiële vertaling mogelijk?

Mijnheer de voorzitter, de regering staat voor een enorme uitdaging voor de komende jaren. Als afsluitende opmerking willen we hier gezegd hebben, en daarbij sluiten we aan bij het begin van ons betoog, dat bij de noodzakelijke maatregelen die genomen moeten worden en die soms diep zullen ingrijpen in de financiële mogelijkheden van mensen, het begrip solidariteit naar de mening van onze fracties centraal moet blijven staan. De zwakke en kwetsbare burgers in ons land moeten ook in tijden van crisis ervaren, dat de overheid , om het eens op een oude manier te zeggen, een schild is voor de zwakken. Dat zijn mooie woorden die echter ook geconcretiseerd moeten worden. Om een voorbeeld darbij te noemen: We dringen er daarom bij de regering op aan om al in 2010 helder te maken te maken wat het flankerend beleid zal zijn voor het verlagen van de werklast van werknemers met zware beroepen nu de AOW-leeftijd omhoog zal gaan. Wees daarin transparant. Dat zal bovendien het draagvlak voor een dergelijke maatregel in de maatschappij doen toenemen.

Mijnheer de voorzitter, onze fracties zien met grote belangstelling uit naar de antwoorden van de bewindslieden.

Namens ChristenUnie en S.G.P.,"

Remmelt de Boer, 3 november 2009.

ChristenUnie senator ziet grotere rol voor MKB in het oplossen van de economische crisis

Tue, 03 Nov 2009 22:18:11 +0100

,,Het MKB moet meer betrokken worden bij de bestrijding van de economische crisis". Dit stelt ChristenUnie senator Remmelt De Boer vandaag tijdens de Algemene Financi�le Beschouwingen in de Eerste Kamer. De Boer pleit ervoor om kerncompetenties voor Nederland te formuleren en onderwijs, werk en ondernemerschap voor die punten te stimuleren. De Boer stelt dat de Sociaal Economische Raad onderzoek moet doen naar hoe dit beleid eruit moet zien.

Het Midden- en Kleinbedrijf (MKB) genereert een groot deel van de inkomsten van Nederland en zorgt voor een groot deel van de werkgelegenheid. Daarom is het verstandig het MKB een groter aandeel te geven in het oplossen van de economische crisis dan nu het geval is. Om de crisis op te lossen dient het MKB onder de loep worden genomen. Daarbij dient aandacht te zijn voor de krapte op de arbeidsmarkt op lange termijn alsmede het ontwikkelen van talent. De Boer noemt dit: “vermenigvuldigen”: ,,Beleid is tot nu toe alleen maar ‘optellen’: activiteit + activiteit + maatregel. Beleid moet ‘vermenigvuldigen’ worden: kerncompetenties voor Nederland formuleren en vervolgens onderwijs, werkgelegenheid en ondernemerschap op die punten stimuleren.”

Om dit beleid van vermenigvuldigen vorm te geven, moet de Sociaal Economische Raad onderzoek doen naar wat de juiste kerncompetenties zijn om Nederland op de lange termijn op te specialiseren. De Boer: “Het is niet realistisch om als klein land in álles het beste te willen zijn. We moeten kiezen waar we ons op specialiseren en op die terreinen internationaal de beste worden. Dat vraagt durf en ondernemerschap van de politiek”.

Tot slot vraagt De Boer de regering om ook oog te blijven hebben voor de waarden discussie over de economie. De Boer ziet het risico dat men zich te veel richt op het herstel van economische groei in plaats van het omvormen van de economie: ,,We moeten meer spreken over de economie van het genoeg, in plaats van de economie van de onbegrensde groei”, aldus De Boer.

Indien u de gehele bijdrage van Remmelt De Boer wil lezen dan kunt u deze hier downloaden.

Schuurman: Hervormingen in crisistijd

Wed, 14 Oct 2009 22:08:55 +0200

,,Naast de SER zou een veelbelovend Maatschappelijk Beraad moeten komen waarin naast werkgevers en werknemers ook milieugroepen, ontwikkelingsorganisaties en vredesbewegingen participeren op basis van gemeenschappelijke verantwoordelijkheid en gemeenschappelijk belang. Naast het BPN als indicator van onze huidige economische ontwikkeling zou als alternatief een welzijnsindicator hoognodig ge�ntroduceerd moeten worden.'' Dat zei prof.dr.ir. E. Schuurman, fractievoorzitter van de ChristenUnie, tijdens de algemene politieke beschouwingen in de Eerste Kamer.

De volledige teks van senator Schuurman luidde alsvolgt.

,,Mensen kunnen zich enorm vergissen. Fukuyama schreef 20 jaar geleden over het eind van de geschiedenis. Hij doelde daarmee op het eind van het communisme en de uit – en afbouw van de wereldgeschiedenis in de richting van democratie en liberale markteconomie. Nu, 20 jaar later, weten we wel beter. Naast het collectivistisch communisme, houdt ook het individualistisch kapitalisme geen stand.

De crisis in de financieel-economische wereld is te vergelijken met een aardbeving. Een aardbeving is een natuurgebeuren; het inéénstorten van de financieel-economische wereld een cultuurgebeuren. Maar de analogie is treffend. De culturele aardbeving was hevig, als met een kracht van 10 op de schaal van Richter. Immers tot in alle hoeken van de aarde waren en zijn de schokken en naschokken voelbaar. Juist omdat we met een culturele inéénstorting te doen hebben, was dit alles te voorzien geweest. Toch gebeurde dat niet. Financiële deskundigen, banken en toezichthouders waren allen opgesloten in een kwaadaardig systeem, waarvan men hoopte dat men er beter van zou worden, maar waarin men hopeloos verstrikt raakte , zonder het in de gaten te hebben. Eigen belang en exorbitante inkomensvorming werkten verblindend. Nu blijkt dat bijna iedereen er het slachtoffer van is of wordt.

Meer dan eens wordt de vergelijking getrokken met de grote depressie uit de jaren dertig van de vorige eeuw. Dat is maar beperkt juist. Nu is het door de macht van de globaliserende technologie een zeer intense wereldwijde depressie. En doet zij zich gelijktijdig voor met de vele crises van de technologisch-economische ontwikkeling. Deze ontwikkeling stuit op grenzen van natuur, klimaat, milieu, energiebronnen, grondstoffen, voedselproductie, water, enz. Naar onze overtuiging gaan we – op grond van wat we waarnemen en analyseren – nog zware tijden tegemoet. Dat stelt de politiek voor grote uitdagingen.

Bij de vorige Algemene Politieke Beschouwingen heeft deze Kamer in een motie aandacht gevraagd voor de gelijktijdigheid en samenhang van meerdere crises. In de loop van de tijd werd pijnlijk duidelijk dat het toen geconstateerde steeds meer waar bleek te zijn. Uit de drie rondes van reactie van het kabinet op deze motie bleek een groeiende overeenstemming inzake samenhang en oorzaken van de crises te gaan ontstaan. Voor de beantwoording van de motie en de daarop gevolgde inzet wil ik de regering hartelijk danken. Er zijn echter een aantal punten die m.i. bijzondere aandacht verdienen.

Onoverzichtelijke en complexe computersystemen

De herstructurering van banken is terecht in volle gang. De Minister van Financiën heeft meer dan eens met verwijzing naar falende verantwoordelijkheden ook aandacht gevraagd voor noodzakelijke systeemwijzigingen. Terecht pleitte hij voor kleinere banken. Maar waarom wordt bij de roep om systeemveranderingen niet gewezen op het gevaar van gebruik van onoverzichtelijke, aan elkaar gekoppelde en complexe computersystemen die alle menselijke maat te boven gaan? Vanwege gebrek aan inzicht in en overzicht van de werking van dergelijke systemen, kunnen de gevolgen desastreus zijn, ook al blijven ze een tijdlang verborgen. Graag wil ik pleiten voor kleinschalige computersystemen die overzichtelijk blijven, zodat de verantwoordelijkheid van de gebruiker centraal blijft staan. Vervuilde of giftige bankproducten worden voorkomen.

Maatschappelijke vrede

Toen de crisis in volle breedte duidelijk werd, kwam het kabinet met een crisisakkoord. Dat had onze instemming. Zoals na een aardbeving moesten snel (nood-)maatregelen genomen worden. Door dit anti-cyclus beleid konden en kunnen de nadelige gevolgen van de crisis binnen de perken worden gehouden. Ook greep het kabinet toen al terecht de gelegenheid aan om maatregelen voor de langere termijn te nemen, zoals het AOW-besluit. Wel hebben wij het van meet af aan echter als een omissie gevoeld dat het kabinet te weinig oog had voor de gevaren van toekomstige maatschappelijke onvrede door toenemende tegenstellingen in de maatschappij ten gevolge van groeiende werkloosheid, aantasting van pensioenen, en versterking van de vergrijzings-problematiek. Was het teveel gevraagd om zij die buiten schot bleven bij het opvangen van de eerste klappen van de crisis via overheidsingrijpen toch aan te spreken? Het gevaar van maatschappelijke onvrede is te voorzien. Het bewaren en bevorderen van maatschappelijke vrede is een voorwaarde voor het slagen van het crisisbeleid. Bovendien was er een duidelijk signaal mee gegeven dat ook de overheid niet te grote en onnodige financiële risico’s voor de toekomst moet nemen. Aan het ontbreken van dit signaal is het mislukte SER-overleg misschien wel aan te wijten. Te weinig denken we aan de jonge generatie die de lasten van onze beslissingen nú, in de toekomst moet dragen.

Inhoudelijke toekomstvisie en moreel kompas

Evenals bij een aardbeving moet er na de eerste noodmaatregelen ook een herstelplan worden gemaakt. Dan gaat het om herstel van opgelopen schade en een definitieve opbouw. Zoals na een aardbeving getracht wordt alle oude gebreken te herstellen, zo ook nu. Met bestrijding van de financieel-economische crisis moeten ook de andere bekende crises, zoals armoede-, voedsel-, energie-, klimaat- , grondstoffen-, veiligheids- en milieucrisis worden aangepakt. En niet te vergeten de morele crisis. Het kabinet trekt terecht de nodige tijd voor deze aanpak uit. Temeer daar alle crises wereldwijd met elkaar verbonden zijn. De veelgehoorde kritiek op het kabinet m.b.t. dit punt delen we dan ook niet. Overhaast te werk gaan, loopt het gevaar het oude alleen te willen repareren en kansen te missen en zou geen algehele vernieuwing van het culturele of maatschappelijke bestel impliceren. Een grondige, diepgaande analyse moet voorafgaan aan een herstelplan. Toch dringt de vraag zich op of het kabinet niet de schijn wekt zich teveel te beperken tot noodzakelijke procedures en te weinig aandacht geeft aan een inhoudelijk toekomstbeeld en een daarop afgestemd moreel kompas.

Teveel aandacht voor alleen financiële aspecten verraadt gebrek aan inzicht in die aspecten die de financiën te boven gaan. Te veel is in de laatste jaren het financiële perspectief de ultieme en beslissende standaard geworden voor vele typen van politiek en management.

Zelfkritiek op het Westerse wereldbeeld

We mogen m.i. niet vergeten dat het begin van de crisis begonnen is in het hart van de Westerse financiële wereld. Het is bovendien geen toevallig verkeersongeluk, maar het behoort intrinsiek tot de ontwikkeling van de Westerse cultuur. Zo wordt dat ook in de wereld ervaren. Het Westen heeft een groeiend aantal vijanden in de wereld. Dat betekent dat de aanpak van de crises met zelf-kritiek op het Westerse wereldbeeld gepaard moet gaan. Een ander toekomstbeeld of toekomstvisie is nodig. Een wisseling in het cultuurparadigma – een ethisch raamwerk waarbinnen de cultuur zicht ontwikkeld – is vereist. Onevenwichtigheden in de globale wereldcultuur moeten worden weggenomen. Het probleem van de crises is niet alleen nationaal, maar bovennationaal. Daarvan zouden alle politieke partijen en internationale organisaties doordrongen moeten zijn.

De wereldsamenleving is in allerlei opzichten schatplichtig aan het Westen. Er is veel om dankbaar voor te zijn. Maar de groeiende eenzijdige ontwikkeling naar een individualistisch materialisme kreeg steeds meer negatieve trekken. Alleen materiële welvaart najagen geeft grote problemen. We moeten oog hebben voor een fundamentele waardencrisis in de Westerse cultuur. We moeten met behoud van de verworvenheden van wetenschap, technologie, onderwijs, gezondheidszorg, aandacht voor mensenrechten af van een materialistische maatschappijbeeld. Het is een hersenschim te denken dat we weer snel – na herstel – op de oude voet zouden kunnen doorgaan. Er is naast bekende problemen een onbalans ontstaan tussen de dynamiek van onze cultuur en het vermogen van mensen om het allemaal bij te benen. Dat is de oorzaak van zo vele paradoxen in onze cultuur, zoals erosie van de publieke zorg, groeiende armoede, verveling voor velen, ongekende verzadiging van industriële producten, groeiende stress en vele vormen van burnout. Een nieuwe ontwikkeling moet worden bevorderd, waarin de problemen van de technologisch-economische cultuur worden teruggedrongen. De armen van deze wereld zullen daarbij moeten winnen.

Nieuw cultuurparadigma

Hoe zou het toekomstbeeld er uit moeten zien? Vroeger hadden we een meer stabiele agrarische cultuur. Daarna kregen we de zeer dynamische industriële tijd. Het welvaartsniveau werd opgezweept, met als gevolg grote schade aan milieu, klimaat en wereldsamenleving, Dat komt omdat de technologische en economische machten over natuur en samenleving zijn gaan heersen. Het toekomstige maatschappijbeeld zal moeten bestaan uit de dienstbaarheid van technologie en economie aan het leven, persoonlijk en gemeenschappelijk, dus aan de samenleving, aan het beschermen van planten en dieren, aan de biosfeer. De opgezweepte economische cultuur moet worden omgebogen in een meer stabiele ontwikkeling. Niet zozeer materiële welvaart maar algemeen maatschappelijk welzijn voor alle wereldburgers moet ons voor ogen staan. Welvaart allèèn blijkt vanwege haar verslavende karakter een bedreiging voor welzijn te zijn. Aandacht voor welzijn sluit materiële welvaart niet uit, maar in; materiële welvaart wordt begrensd door ‘genoeg is genoeg’. Dat verschaft de vreugde van de verzadiging Zo’n cultuurvernieuwing omvat de oplossingsrichting van alle crises. Wereldwijd moet er meer aandacht voor echte duurzaamheid komen door alleen de rente van het ons geschonken kapitaal te gebruiken en het kapitaal zelf niet te verwoesten. Dit denken in de zin van vruchtgebruik verdient veel en meer aandacht. Met dit rentmeesterschap worden hogere waarden dan alleen materiéle erkend, zoals solidariteit, algemeen belang, rechtvaardigheid, waardigheid, zorg en liefdadigheid. Dat is een eis van publieke gerechtigheid.

Concrete hervormingen

Een verandering van cultuurparadigma zal geen breuk met het verleden in àlle opzichten betekenen, het is ook geen revolutie, maar een verlegging van wissels. Welke? De indicatoren en instituten, zoals het BNP en de SER horen bij uitstek bij het oude cultuurpatroon. Ze hoeven ook niet te worden opgeheven. Maar zou het geen aanbeveling verdienen ze aan te vullen met nieuwe indicatoren en instituten? Naast de SER zou een veelbelovend Maatschappelijk Beraad moeten komen waarin naast werkgevers en werknemers ook milieugroepen, ontwikkelingsorganisaties en vredesbewegingen participeren op basis van gemeenschappelijke verantwoordelijkheid en gemeenschappelijk belang. Naast het BPN als indicator van onze huidige economische ontwikkeling zou als alternatief een welzijnsindicator hoognodig geïntroduceerd moeten worden. Met zo’n nieuwe indicator zou de sociaal/menselijke, ecologische en economische ontwikkeling geduid moeten worden. Maar omdat zo’n indicator moeilijk in kwantiteiten is uit te drukken, zou begonnen kunnen worden met een nationale duurzaamheidscode als neven-indicator naast het BNP.

Gelukkig zien we met de groeiende aandacht voor maatschappelijk ondernemen, sociaal ondernemen, terugdringen van natuuruitbuiting en –vervuiling, bevorderen van ecologisch en biologisch verantwoorde landbouw, het voornemen om de klimaatproblematiek aan te pakken en ontwikkeling van duurzame energie reeds een verschuiving in ons cultuurmodel ontstaan.

Economisch en sociaal krachtig Nederland?

Tot slot, de Troonrede spreekt tot 4 keer toe over een economisch en sociaal krachtig Nederland. Dat lijkt te veel op het herstel van het oude. Daaraan ontbreekt de noodzakelijke vernieuwing te veel. Wij hebben er behoefte aan dat het ideaal van een economisch en sociaal sterk Nederland op basis van een nieuw cultuurideaal wordt uitgewerkt in concrete nieuwe politieke richtlijnen. Met dergelijke richtlijnen kan het kabinet straks in het voorjaar van 2010 de weg van een cultuuromslag inslaan. In elk geval zal de geschetste hervorming , tegen die tijd leidraden opleveren voor duurzaam milieubeleid, verantwoorde bezuinigingen, investeringen, stimuleringen, conditioneringen, lastenverzwaringen, herverdeling van lasten ten gunste van de minst welvarenden, innovaties. Ik meen in de lijn van regeer- en crisisakkoord aandacht te vragen voor verantwoordelijkheid, rentmeesterschap, gemeenschap en dus solidariteit. Ik meen ook dat de coalitiepartijen samen genoeg in huis hebben om in de politiek aan het werk te gaan om het nieuwe cultuurparadigma te concretiseren. Het komt nu op samen werken aan! Misschien wil De MP zijn visionaire blik geven inzake de toekomstige maatschappij. Met hoop voorbij de crises: een meer stabiele, rechtvaardige, en houdbare cultuur.

Voor het komende jaar willen we de regering als geheel en elk lid afzonderlijk vastberadenheid en bereidheid tot verandering wensen en Gods zegen en wijsheid toe bidden.''

Schuurman: 'Het Bruto Nationaal Product is niet zaligmakend'

Wed, 14 Oct 2009 08:59:06 +0200

Het welzijn van Nederland moet aan veel meer criteria gemeten worden dan aan het Bruto Nationaal Product (BNP). Egbert Schuurman, fractievoorzitter van de ChristenUnie in de Eerste Kamer, pleit tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen voor een balanced scorecard. Dat is een beoordelingsmethode die rekening houdt met een combinatie van economische, ecologische en sociale factoren.

Schuurman: ,,Groei van het BNP wordt als goed gezien, terwijl de manier waarop we die groei bereiken vaak heel slecht is. Als we ons dat niet realiseren, zullen we nooit uit deze crisis komen. Het BNP is niet zaligmakend, we moeten breder kijken dan alleen naar geld.”

Een balanced scorecard neemt economische, ecologische en sociale aspecten samen om de toestand van de staat te beoordelen. Bij veel bedrijven werkt deze benadering goed. Volgens Schuurman is het tijd dat de politiek ook deze brede benadering kiest. “Een samenleving is niet te reduceren tot een bruto nationaal product. Sterker nog: het draait juist om leven in harmonie met elkaar en de schepping. Het wordt tijd dat we de economische cijfers aan dat doel dienstbaar maken, in plaats van andersom.”

Om dat te bereiken stelt Schuurman behalve het introduceren van eenbalanced scorecard ook voor om een Maatschappelijk Beraad in te stellen waarin naast werkgevers en werknemers ook milieugroepen, ontwikkelingsorganisaties en andere NGOs vertegenwoordigd zijn.

Als oorzaak van de kredietcrisis wijst Schuurman op het continue maximaliseren van geldelijk gewin van individuen en bedrijven. Schuurman: “Het welvaartsniveau werd opgezweept, met als gevolg grote schade aan milieu, klimaat en wereldsamenleving. Dat komt omdat de technologische en economische machten zoals veel te complexe computersystemen en ingewikkelde producten over natuur en samenleving zijn gaan heersen. Het moet juist andersom zijn. Technologie, economie en welvaart moeten dienstbaar zijn aan het leven dus aan de samenleving, aan het beschermen van planten en dieren, aan de biosfeer.”

Klik op de link hieronder om de volledige bijdrage van Egbert Schuurman bij de Algemene Politieke Beschouwingen te lezen.

Schuurman: Kamer is in crisis

Wed, 14 Oct 2009 08:59:59 +0200

De Tweede Kamer verkeert in een politieke crisis. Terwijl Nederland wordt geconfronteerd met een economische crisis, voedselcrisis en klimaatcrisis, discussi�ren politici in de Tweede Kamer vooral over kleine onderwerpen waarmee ze makkelijk kunnen scoren. Dat zei senator Egbert Schuurman (ChristenUnie) zaterdag in het radioprogramma Tros Kamerbreed.

Hij noemde als voorbeeld het debat dat afgelopen week werd gevoerd over de kosten van het Koninklijk Huis.

Schuurman kreeg op dat punt bijval van SPEerste Kamerlid Tiny Kox: ,,Het is allemaal klein bier waar de Tweede Kamer over spreekt.’’ Kox merkte op dat de Tweede Kamer uitvoerig heeft gesproken over de kosten van een vakantiehuis in Mozambique en vliegreizen, maar dat een fundamenteel debat over de toekomst van de monarchie in de 21e eeuw door een Kamermeerderheid uit de weg werd gegaan. Ook het kabinet weigert dat debat te voeren, aldus Kox. De SP-senator verwacht dat de Eerste Kamer komende week een meer fundamenteel debat met het kabinet zal voeren over de toekomst van Nederland. In de senaat beginnen dinsdag de Algemene Politieke Beschouwingen over de begroting voor 2010.

Uruzgan
Schuurman waarschuwde ook dat de politieke crisis zich niet beperkt tot het parlement. Het heeft hem bijvoorbeeld gestoord dat minister Maxime Verhagen (Buitenlandse Zaken) voortijdig een publiekelijke discussie is begonnen over de toekomst van de Nederlandse missie in Uruzgan. Hij noemde dat ,,niet verstandig’’. ,,Daar had niemand iets naar buiten toe over moeten zeggen voordat het besproken was in het kabinet’’, vindt Schuurman.

Schuurman over politieke chaos

(Tros Kamerbreed, 10 oktober 2009)

Kuiper: 'Van der Laan verpest scheiding kerk en staat'

Sat, 19 Sep 2009 07:40:21 +0200

In een opinieartikel in dagblad Trouw pleiten ChristenUnie-senator Roel Kuiper en onderzoekster Marja Jager-Vreugdenhil voor meer duidelijkheid van ieders rol in de lokale samenleving. Kerken willen mensen helpen, maar worstelen daarbij vaak met de gemeente.

Door Roel Kuiper en Marja Jager-Vreugdenhil

Tevens gepubliceerd in dagblad Trouw, 18 september 2009

Minister Van der Laan (Integratie) weigert subsidie te verstrekken aan een aantal maatschappelijke projecten in Eindhoven: een weekendschool voor het wegwerken van taalachterstanden, en activiteiten om de sociale binding in de wijk Woensel-Zuid te versterken. Zijn argument: de projecten worden uitgevoerd door een moskee, en die kon hij niet subsidiëren omdat de scheiding van kerk en staat dat onmogelijk zou maken.

En dat terwijl in maart van dit jaar de VNG samen met het ministerie van binnenlandse zaken in een handreiking ’Religie in het publieke domein’ duidelijk stelt dat deze redenering niet juist is. De handreiking behandelt onder andere precies de casus van Van der Laan: kan een gemeente taalcursussen georganiseerd door een moskee subsidiëren?

Het antwoord is ondubbelzinnig: ’Ja, een talencursus kan bepaalde doelen bevorderen die de gemeente voor ogen staan. Dat de organisatie in handen is van een religieuze organisatie, hoeft aan subsidiering niet in de weg te staan.’ De VNG en het ministerie van binnenlandse zaken bepleiten zo een ontspannen en pragmatische uitleg binnen de bestaande juridische kaders. Minister Van der Laan antwoordde onlangs echter ’nee’.

De onduidelijkheid die hij zo schept raakt niet alleen de betreffende moskee, maar schept ook verwarring in de dialoog tussen lokale kerken en overheden. Dat is een ontwikkeling van de laatste jaren. De overheid treedt terug en roept burgers en kerken op zich in te zetten voor de samenleving. De kerk is herontdekt als een van de belangrijke instituties van de samenleving, niet alleen als leverancier van vrijwilligers, maar ook als bron van het moreel kapitaal dat zich toont in de bereidheid er voor een ander te zijn.

Binnen de kerk wordt dit op eigen wijze benoemd: de kerk heeft een ’diaconale taak’, niet alleen voor haar eigen leden, maar ook voor de omringende wereld. In de kerken komt steeds meer oog voor eenzame inwoners, overbelaste mantelzorgers en kwetsbare medeburgers die in iedere stad en elk dorp te vinden zijn. Maar bij de vormgeving van concrete activiteiten voor deze ’nabije naasten’ stuiten veel kerken op vragen over de relatie met de lokale overheid.

Decennialang heeft de overheid op grond van de scheiding tussen kerk en staat zich van de kerken af bewogen. Ambtenaren blijken vaak weinig te weten van wat er in kerken omgaat en kunnen moeilijk aangeven wat de overheden van kerken willen.

Dit voedt bij kerken het wantrouwen dat er met de overheid nog altijd niet te handelen valt. Natuurlijk: er wordt al jaren gepionierd, kerken zijn vertegenwoordigd in WMO-raden en overal ontstaan diaconale platforms die belangrijke gesprekspartners vormen voor wethouders. Maar juist ook binnen die platforms en raden blijft er veel onduidelijkheid over de eigen rol van kerken, en onzekerheid over de relatie met de overheid.

De heruitvinding van het lokaal diaconaat is wel begonnen, maar loopt het risico te stagneren vanwege onduidelijkheid over ieders rol in de lokale omgeving.

Roel Kuiper (Eerste Kamerlid voor de ChristenUnie) en Marja Jager-Vreugdenhil zijn verbonden aan het Centrum voor Samenlevingsvraagstukken van de Gereformeerde Hogeschool Zwolle

Kuiper: 'Wie zorgt er nog voor mij?'

Tue, 15 Sep 2009 16:39:33 +0200

Ter gelegenheid van Prinsjesdag brengt dagblad Trouw vandaag een artikel over het bouwen aan een nieuwe eenheid in Nederland, om de crisis te boven te komen. Drie denkers, onder wie ChristenUnie senator Roel Kuiper, komen aan het woord. Kuiper: ,,De individuele mens vraagt zich af: wie zorgt er nog voor mij? De culturele boodschap is dat je voor jezelf dient te zorgen. De moraliteit is de verliezer."

Bron: Dagblad Trouw, 15 september 2009

Verlos ons van onze vrijheid

Wil Nederland de crisis te boven komen, dan moet het naarstig bouwen aan nieuwe eenheid. Maar waar haal je die vandaan in een land waar ’red uzelf’ een groot goed is? Drie denkers op zoek naar ’betekenisvolle verbanden’.

Het Eerste Kamerlid voor de ChristenUnie en voormalig directeur van het wetenschappelijk instituut van die partij, Roel Kuiper, schreef een boek ’Moreel kapitaal’, waarin hij ingaat op de stand van de samenleving.

De historicus Kuiper constateert drie grote ontwikkelingen die op elkaar inwerken: de globalisering, de individualisering en het daarmee gepaard gaande sociaal isolement en tenslotte de nadruk op risico’s in de wereld.

„De individuele mens vraagt zich in die situatie af: wie is er nog voor mij?”, aldus Kuiper. „De culturele boodschap achter al deze ontwikkelingen is dat je voor jezelf dient te zorgen. Individualisering op zich is geen slechte ontwikkeling, maar wel als ze leidt tot uitsluiting.”

In zo’n wereld is de moraliteit de verliezer, meent hij. „Die morele crisis uit zich ook in de stijl van opereren van banken en bedrijfsleven.”

Meneer Harchaoui, kunnen we de globalisering inderdaad als hoofdoorzaak aanwijzen?

Sadik Harchaoui, voorzitter van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling en directeur van Forum: „Die speelt uiteraard een rol, maar het probleem is breder. We hebben de klimaatcrisis en de mondiale armoedekloof, maar acuut is de wereldwijde, enorme groei van de middenklasse. Die leidt tot een houding: ik wil het en ik wil het nú. In die context hebben instituties, binnen de overheid maar ook daarbuiten, grote moeite richting te geven. Hun gezag en hun autoriteit is uitgehold, wellicht voor altijd. Deze crisis is een crisis rond legitimiteit en dat terwijl, zeker in het westen en dus ook in Nederland, sociale daling van mensen voor het eerst in de moderne geschiedenis het issue wordt in plaats van sociale stijging.”

Kuiper: „Dus wordt de vraag ’wie is er nog voor mij’ indringender. Ik constateer dat het ook het maatschappelijk middenveld niet lukt daarop in te spelen. Dat is gebureaucratiseerd, mensen herkennen zich er niet meer in.”

Harchaoui kwalificeert de migratie die onze samenleving zoveel parten speelt, als niet meer dan een bijzondere verschijningsvorm van de globalisering, waarbij het vergrijzende Nederland een sterk eigenbelang heeft.

„Maar de politiek en andere maatschappelijke sferen zitten in een kramp. Het onvermogen om de migratie op de agenda te zetten is groot. Over dijken kunnen wij wel denken in het tijdbestek van een eeuw, over immigratie niet.”

Meneer Verbrugge, u zegt andere accenten te willen leggen. Welke?

Filosoof Ad Verbrugge wijst op de enorme invloed van technische ontwikkelingen op mens en samenleving. „De techniek zorgt voor een transformatie van ruimte en tijd. We kunnen ons terugtrekken uit de fysieke wereld in een eigen, virtuele wereld.”

Deze fundamentele veranderingen hebben volgens hem grote invloed op de wijze waarop de individualisering zich voltrekt. „Er is een nieuw type burger ontstaan sinds de jaren zestig, de jaren waarin je iemand kon verwijten burgerlijk te zijn. Vind je het gek dat we burgerschap tegenwoordig als zo’n groot probleem ervaren? De burger is bij gebrek aan een idee daarover volkomen geëconomiseerd. Hij is in de eerste plaats consument.”

Tegelijkertijd heeft de formele democratie door de ontwikkelingen geen besef meer van wat het gemeenschappelijke in de samenleving is. Niet alleen binnen de overheid, maar ook daarbuiten worden vooral technocratische oplossingen gezocht, meent hij. „De vermoeidheid over democratie is groot, ook op de universiteit. Welke student wil nog in de universiteitsraad?”

Individualisering leidt tot democratische vermoeidheid?

Verbrugge: „We hebben te maken met het bevrijde individu, maar het gevolg van die bevrijding is dat Nederland in een paar decennia van de strakst georganiseerde samenleving tot de minst georganiseerde samenleving is geworden. De ene macht of autoriteit wordt afgebroken, zonder dat de andere een reëel alternatief kan bieden.”

Volgens de filosoof is dit de culturele setting achter de economische crisis. „De bonussen bij banken zijn niet meer dan een neveneffect. De kern is dat het onbehagen enorm gegroeid is. Binnen de economie zie je dat geld nog slechts naar geld verwijst. Aandelenbezit betekent niet langer een identificatie met het bedrijf waar je aandelen in hebt. Aandelen zijn, door de ontwikkeling van opties en andere derivaten en door de rekenkracht van computers – daar heb je de techniek weer – de fiches geworden van het world wide casino.”

Verbrugge meent dat de crisis begon vlak na de eeuwwisseling, toen de internetzeepbel uiteenspatte. „De reactie van overheden was het bestrijden van symptomen. Wereldwijd werd meer geld geproduceerd zonder onderliggende waarde. Op weg naar de volgende bel, die wel moest leeglopen. Politiek en samenleving zijn niet in staat de werkelijke oorzaken te herkennen en te erkennen. Die werkelijke oorzaken zijn, vanuit die culturele setting van de crisis, te veel consumptie en te weinig waardecreatie. Een spijkerbroek wordt in Azië geproduceerd voor een kostprijs van 2 euro. In de winkel hier kost die broek 100 euro. Onze economie draait op de 98 euro die blijft hangen tussen oorspronkelijke producent en consument. Een minimum aan toegevoegde waarde tegen een maximale prijs. En opnieuw is het antwoord hetzelfde. De volgende crisis zal de crisis zijn rond de staatsschulden. Er heerst een volkomen zorgeloosheid, ook bij de burger. Hij én de overheid zijn groeiverslaafd.”

Een achterhaald systeem?

Kuiper: „We investeren inderdaad nog steeds in een oud systeem. En dat komt door die belangengemeenschap tussen overheid en burger. Op de vraag van een journalist aan een Engelse bankier wat er zou gebeuren als al die miljarden niet helpen, durfde de bankier geen antwoord te geven.”

Lees verder op de website van Trouw

Eenzelfde ideaal, andere route

Tue, 15 Sep 2009 09:56:05 +0200

Terwijl donder en bliksem de lucht verscheuren, zitten Egbert Schuurman, Herman Timmermans en Henk Schaafsma samen aan tafel om te spreken over de crisissen die de wereld bedreigen.

Schuurman schetst zijn ideaal: de wereld als een tuin, waarin de bewoners leven van haar vruchten. Het kapitaal, de planten en bomen, wordt gespaard. Er is geen roofbouw en de inwoners zijn dienstbaar aan elkaar en hun omgeving. Timmermans herkent dat en refereert aan het rentmeesterschap, "We willen de wereld beter nalaten dan we hem gekregen hebben."

Bij Schuurmans beeld over hoe de wereld er nu voor staat, lopen de wegen uiteen. Schuurman: "De huidige crisissen vertonen een bepaalde samenhang. Ze komen voort uit de wil van de mens om door middel van techniek de wereld te beheersen. Ik noem dit het 'machine model'. En deze machine moet alsmaar groter worden en sneller gaan. Dit streven bedreigt het leven en pleegt roofbouw op de wereld. Neem bijvoorbeeld ons gebruik van grondstoffen, eeuwenlang was dat ongeveer gelijk. Maar de laatste honderd jaar schiet deze lijn bijna recht omhoog."

Man in black
Herman Timmermans beaamt dit maar wil ook de zegeningen van markt en techniek tellen. "Je doet me soms denken aan de Man In Black van Johnny Cash. (Cash kleedde zich in het zwart omdat hij leed met zoveel mensen aan de onderkant van de samenleving, red.) Maar er zijn ook goede ontwikkelingen. Zo is bijvoorbeeld de honger is in grote delen van de wereld weggeëbd en heeft juist de techniek meer welvaart in grote delen van de wereld gebracht."

Timmermans nuanceert Schuurmans donkere beeld verder: "Eind jaren negentig ging het over zure regen. Het einde van de wereld was zo'n beetje nabij. Nu is het klimaat het gevaar, de stijgende waterspiegel. Maar ik geloof er niet zo in dat Nederland over zoveel jaar onder water ligt. De temperatuur stijgt en daalt al eeuwen."

Roofdierkapitalisme
Schuurman reageert: "Op sommige punten kunnen we er inderdaad wel eens naast zitten. Ik stel mezelf soms ook vragen over de klimaatveranderingen. Maar één ding weet ik heel zeker: de materialistische wereldvisie is verwoestend. Het westerse kapitalisme is een roofdierkapitalisme dat het leven bedreigt. Het is individualistisch en draait om meer macht en materie."

"Hoe moet die nieuwe cultuur bereikt worden?"

Timmermans: "Er zijn inderdaad veel problemen, maar laten we kijken naar de mogelijkheden. We kunnen inzetten op nieuwe technieken om het gebruik van grondstoffen terug te dringen. Neem bijvoorbeeld wind-, water- en zonne energie.. We kunnen daarmee energie opwekken maar moeten dan wel verder innoveren en investeren."

"Ik denk niet dat we moeten zoeken naar oplossingen, maar naar een uitweg," reageert Schuurman. "De oplossingen zijn nog steeds onderdeel van deze materialistische cultuur, maar er is een nieuwe cultuur nodig. Bij alles wat we doen moeten we onszelf de vraag stellen: dient dit het leven? Als dat niet zo is dan moeten er alarmbellen gaan rinkelen."

Kapitalistisch of socialistisch
"Maar hoe moet die nieuwe cultuur bereikt worden," vraagt Henk Schaafsma zich af. Egbert Schuurman verwacht hierin veel van de overheid: "De politiek moet de voorwaarden creëren om de markt weer recht te trekken. Een zakenman moet tegenwoordig vuile handen maken om te kunnen concurreren. De overheid is geroepen om recht en gerechtigheid te brengen, en dat zou ze nu ook moeten doen."

Timmermans is het daar niet mee eens: "In Nederland is al meer dan genoeg overheidsingrijpen en bureaucratie. Ik zie ons ook niet als een kapitalistische, maar eerder als een meer socialistische maatschappij. Ik pleit voor de persoonlijke verantwoordelijkheid van de mensen. Als ik hoor dat we iets van de overheid 'moeten', wordt ik daar zenuwachtig van. Het marktmechanisme is een goed gegeven. En daar horen spelregels bij."

"Daar ben ik het volstrekt mee oneens," is Schuurmans reactie. "Nederland is een kapitalistisch land. En juist voor het marktdenken is in sommige sectoren geen plaats. Neem de zorg.. Marktwerking kan alleen daar plaatsvinden waar gelijke partijen tegenover elkaar staan. Maar in de zorg is er sprake van een zwakkere partij. Marktwerking zou hier nooit een plek moeten krijgen want dat loopt fout." "Toch is marktwerking die gericht is op het beter maken van de mens niet per se verkeerd," pareert Timmermans. "De zorg staat in dienst van het leven maar meer efficiency kan geen kwaad. De bureaucratie is echt een probleem en niet het gevolg van verkeerde marktwerking."
"Natuurlijk is de bureaucratie een probleem," antwoordt Schuurman. "Maar dat is een signaal dat er weer teruggegaan moet worden naar de kern van de zorg. Regels zijn er om ontsporingen tegen te gaan. En waar ontspoord wordt, wijkt men af van het echte doel."

Tegengeluid
Zo hebben de heren eenzelfde ideaal maar willen ze een heel andere route volgen om dit te bereiken. Wel zijn ze het eens over de manier waarop christenen en christelijke organisaties zoals christennetwerk|gmv hierop mogen reageren. Timmermans: "Christenen mogen hun waarden en normen breed en luid propageren. We hebben bijvoorbeeld door zending en ontwikkelingswerk laten zien dat we het goede willen. Misschien zijn onze standpunten nu niet populair maar wellicht op de lange termijn wel." Ook Schuurman is voorstander van een stevig tegengeluid: "Deze cultuur moet terecht gewezen worden. De rol die christenen daarin kunnen spelen is erg belangrijk. Laten we dat dan ook doen."

Herman Timmermans
Leeftijd: 51 jaar
Beroep: Business manager Economie en Ruimte bij DHV
Duurzaamheid vraagt om…: "innovatie en investering"

Egbert Schuurman
Leeftijd: 71 jaar
Beroep: Fractievoorzitter Eerste Kamerfractie ChristenUnie, Emeritus Hoogleraar Reformatorische Wijsbegeerte
Duurzaamheid vraagt om…: "een nieuwe cultuur"

Gespreksleider Henk Schaafsma is de voorzitter van christennetwerk|gmv. Dit gesprek is gepubliceerd in clink nr. 3 2009, het magazine van christennetwerk|gmv.