ChristenUnie.nl

Roel Kuiper: "Grondwet moet samenbindende functie krijgen"

Tue, 07 Feb 2012 14:28:00 +0100

"De grondwet moet op punten worden versterkt, als samenbindend en staatkundig richtinggevend document." Dat zei ChristenUnie-senator Roel Kuiper tijdens een beleidsdebat in de Eerste Kamer over de staat van de Grondwet. Kuiper noemde de afwijzende reactie van het kabinet op voorstellen daarvoor van de staatscommissie Grondwet 'een gemiste kans'. Lees hieronder zijn hele bijdrage:

Bijdrage van Roel Kuiper (ChristenUnie) aan het beleidsdebat op 7 februari 2012 over de Grondwet

MdV,

Wat een gemiste kans! Wat een gemiste kans om de Nederlandse Grondwet tot een samenbindend en staatkundig richtinggevend document te maken en de constitutie van ons politieke leven te versterken. De reactie van het kabinet op het rapport van de Staatscommissie Grondwet smoort een discussie die sinds tien jaar op gang was gekomen over betekenis en functie van de Grondwet voor het Nederland van de 21e eeuw. Het kabinet ziet geen noodzaak om die discussie op te pakken waar vorige kabinetten dat wel zagen. Het wil niet en het zal niet. En zo komt een net goed op gang gekomen bezinning abrupt tot stilstand. Gedegen werk van een kundige staatscommissie wordt zomaar aan de kant geschoven. Terwijl de Grondwet levend bezit van burgers zou moeten zijn, wordt onze meest centrale staatswet weer stevig in handen van deskundigen (juristen) geduwd, die er namens ons allen goed op hebben te passen en af en toe er iets over schrijven in een geleerd vaktijdschrift.

Voordat ik op de inhoud van de kabinetsreactie inga, wil ik proberen de context van de discussie te schetsen, de wens ook om van de Grondwet een meer bindend document te maken dat opnieuw in rapport is gebracht met de behoeften van onze tijd. Telkens als er grote veranderingen in ons staatsleven voorvielen, mondde dit uit in aanpassingen van onze Grondwet. Onze collega Sophie van Bijsterveld heeft eens uiteengezet dat iedere (wijziging van de) Grondwet in de afgelopen twee eeuwen reageerde op maatschappelijke en politieke veranderingen en wensen. In 1814 ging het om de vestiging van de gedecentraliseerde eenheidsstaat, in 1848 om de vestiging van de rechtsstaat en de parlementaire democratie, in 1917 om de doorwerking van minderheidsrechten en in 1983 om de incorporatie van sociale grondrechten en gelijkheidsrechten. De discussie die we in de afgelopen tien jaar zijn gaan voeren had te maken met burgerzin en constitutionele waarden.

MdV,

Ik noemde een periode van tien jaar. In mei 2002 werd Pim Fortuyn vermoord. De revolte die zijn optreden ontketende maakte duidelijk dat er in een snel veranderende en mondialiserende samenleving diepe kloven waren ontstaan tussen delen van de Nederlandse bevolking. Niet alleen tussen de bestuurlijke elite die door Fortuyn op de korrel werd genomen en burgers die zich van de politiek hadden afgewend, maar ook tussen bevolkingsgroepen onderling, tussen nieuwkomers en gevestigde Nederlanders. In de jaren die volgden zouden we veel nadruk gaan leggen op sociale samenhang, op maatschappelijke en politieke verbindingen, op waarden die ons allen dierbaar zouden moeten zijn, op actief en participerend burgerschap. Deze gedachtegangen werden nog eens versterkt door het referendum voor de Europese Grondwet van 1 juni 2005 dat liet zien dat Nederlandse burgers in meerderheid (61%) anders stonden in het Europese integratieproces dan de grote politieke stromingen die sinds jaar en dag het Europabeleid in Nederland hadden bepaald. De meest nabije politieke gemeenschap was en is de nationale, pas daarna komt Europa.

Zo zijn er nieuwe vraagstukken gekomen die doorwerkten in de bezinning op de politieke en constitutionele ordening van Nederland. Deze vraagstukken waren in 1983, ten tijde van de laatste grondwetswijziging, nog goeddeels buiten beeld. Sindsdien hebben we te maken met de komst van nieuwe Nederlanders die hun plek moesten vinden in onze samenleving en hebben we te maken met een verdere ontwikkeling van de Europese Unie met ingrijpende consequenties voor de verhouding tussen nationale lidstaten en het Europees bestuur. De Nederlandse samenleving heeft enorme veranderingen ondergaan. Het is in deze context dat opnieuw de vraag opkwam hoe het gesteld is met de constitutie van die Nederlandse politieke orde. Zou de Grondwet in een tijdperk van dreigende desintegratie niet een meer verbindende rol moeten spelen? Zou ze niet een centraler rol moeten spelen bij het kenbaar maken van de waarden die deze nationale politieke gemeenschap een eigen gezicht geven?

De Nederlandse regering zelf (!) startte eind 2005 een traject dat een bezinning moest inhouden op onder andere de ‘positie van de Grondwet in de samenleving’ (22 december 2005). Het was geen opdracht tot Grondwetswijziging, maar een bezinning op plaats en functie van de Grondwet in de samenleving. De Nationale Conventie die zich hierover mocht buigen heeft zich hier inderdaad over uitgelaten. In haar eindrapportage in 2006 vermeldt ze: “Onze Grondwet is vooral een staatkundig basisreglement. In dat opzicht voldoet de Grondwet prima. In bepaalde opzichten is de Grondwet echter minder geschikt om een samenbindende en instructieve functie voor de samenleving te vervullen. Dat heeft te maken met inhoud en structuur van de Grondwet. De Grondwet is nu alleen goed leesbaar voor juridisch geschoolden’.

De Nationale Conventie merkte al op dat een van de belangrijkste kenmerken van ons staatkundig bestel, namelijk dat Nederland een democratische rechtsstaat is, niet in de Grondwet staat en dat de maatschappelijke betekenis van de Grondwet kan worden versterkt door middel van de opname van enkele nieuwe elementen waaronder een preambule. Dat versterking van de maatschappelijke betekenis van de Grondwet een belangrijk thema was, stond voor de Nationale Conventie destijds buiten kijf. Een volgend kabinet (Balkenende IV) heeft de aanbevelingen van de Nationale Conventie gevolgd en is gekomen tot de instelling van de Staatscommissie en voegde aan de studie naar onder meer een preambule in de opdracht nog enkele vragen toe, zoals die met betrekking tot de beschermwaardigheid van het leven. Ook de relatie tussen de Nederlandse rechtsorde en de internationale rechtsorde werd onderwerp van studie.

En nu staan we hier, in zekere zin met lege handen. De Staatscommissie heeft zich bekwaam gekweten van haar taak en pogingen gedaan om stappen verder te komen. Het huidige kabinet wil niet en zal niet, het meent dat de Staatscommissie te zeer bevangen was door een ‘basispresumptie’ dat de Grondwet een meer normatieve functie zou moeten hebben en verklaart zonder veel nadere argumentatie dat de noodzaak of urgentie om anders over de functie van de Grondwet te denken er niet is. Alsof er niet al tien jaar een discussie wordt gevoerd over de Grondwet en alsof de analyse van twee eerdere kabinetten (Balkenende III en IV) er ineens niet meer toe doen. (Ik wijs er op dat het kabinetten waren onder leiding van het CDA die deze ontwikkeling in gang hebben gezet en dat hier nu een minister van CDA-huize staat met een tegenovergestelde boodschap namens het kabinet). Mijn fractie betreurt dit en meent dat dit soort abrupte koerswendingen door opeenvolgende kabinetten niet zouden moeten optreden. Spreken over de functie van de Grondwet in de samenleving is niet een hobby van sommigen, maar behoort tot het serieus staatkundig onderhoud dat we van tijd tot tijd hebben te plegen. In 2008, bij de herdenking van 150 jaar Grondwet, is er een symposium gehouden in de Oude Zaal van de Tweede Kamer over de ‘onzichtbare Grondwet’. Een meer zichtbare Grondwet, zo betoogde prof. Foque daar, opent de blik op de ‘grondoriëntaties van ons bestel’ (De onzichtbare Grondwet, 58). Hij trof de geest waarin de bezinning zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Als het ene kabinet een Staatscommissie instelt en dit werk begeleidt met een veelheid aan publicaties kan een volgend kabinet niet volstaan met de mededeling dat de urgentie er niet is. Zij zal zich in elk geval hebben te verhouden tot de onderliggende argumenten die aanleiding waren tot de instelling van een Staatscommissie. Graag hoor ik daar de regering op antwoorden.

MdV,

Ik ga tot slot nog in op enkele kwesties waar onze fractie nadere opheldering over wil vragen. Wat de preambule betreft, hebben we alle argumenten die voor en tegen een dergelijke vaandel boven onze Grondwet inmiddels wel de revue zien passeren. Ik ben altijd wel voorstander geweest van een dergelijke preambule, niet omdat ik daar wonderen van verwacht, maar omdat enkele noties omtrent de staatkundige identiteit van Nederland in zo’n belangrijk document niet zouden misstaan. Het argument dat we nu eenmaal een sobere Grondwet hebben en dat het daarbij maar moet blijven heb ik altijd wat armoedig gevonden. Het is juist deze soberheid, voortgekomen uit de houding en pen van Thorbecke, die inmiddels schraal aandoet. Onze democratie heeft zich ontwikkeld van een wereld waarin slechts enkelen deelnamen, naar een wereld waarin allen in principe deelnemen. Daar past een Grondwet bij die zich meer geeft. Het argument dat het in onze samenleving moeilijk zal zijn om een voor iedereen aanvaardbare formulering te vinden is vreesachtig. Een preambule die aansluit bij ons eigen verleden, formuleringen zou kennen uit belangrijke historische documenten en in elk geval zou aangeven dat ons land voortgekomen is uit een strijd voor de vrijheid en tegen onderdrukking en tirannie, zou een begaanbare weg moeten kunnen opleveren.

Wat de opname van een bepaling over het ‘recht op leven’ betreft, staat een antwoord van het kabinet nog uit. Het was een van de meest in het oog springende onderdelen van de opdracht destijds. De Staatscommissie komt met een verdeeld advies en dat is voor het kabinet reden zich er niet meer over uit te laten. Wat was de voor een vorig kabinet moverende reden om toch te vragen naar opname van het recht op leven in de Grondwet? Volgens sommigen is het voldoende dat het recht op leven is gewaarborgd in artikel 2 van het EVRM. Maar een Nederlands staatsburger zal eerder letten op de eigen Grondwet dan op het EVRM. Ook hier gaat het om zichtbaarheid en kenbaarheid. Wat de materiële inhoud betreft van zo’n bepaling kan het gaan om lichamelijke integriteit, om de beschermingsplicht van overheden en op het recht op leven van ongeborenen. De manier waarop levensbescherming in Duitsland is geregeld zou ons tot voorbeeld kunnen strekken. Graag op dit punt een reactie van het kabinet.

Tot slot een enkel woord over de doorwerking van internationaal (Europees) recht in onze rechtsorde. Zoals gezegd, is onze Grondwet niet ontworpen met het oog op dit vraagstuk en heeft ze daarom ook geen begrenzingen gesteld aan de doorwerking van internationaal recht. Onze Grondwet heeft een ‘open’ karakter, zo wordt gezegd. Ik begrijp niet goed waarom dat open karakter in bescherming wordt genomen, want die openheid is geen bewust ontwerp. Doorwerking van internationale wetgeving was niet voorzien. Moet er niet een steviger toetsing mogelijk zijn van deze doorwerking en zou de Grondwet daarvoor geen procedures moeten kennen? Het kabinet meent dat aan de huidige praktijk niets veranderd hoeft te worden, in de Tweede Kamer is gevraagd om een procedure om internationale verdragen met gekwalificeerde meerderheid aan te kunnen nemen. Onze fractie heeft behoefte aan een beschouwing over de vraag waarom volgens het kabinet de huidige praktijk voldoende waarborg biedt om grenzen te kunnen stellen aan de doorwerking van internationale verdragen.

MdV,

De Grondwet is een uiting van de soevereiniteit van een zelfstandige staat. In een wereld waarin die soevereiniteit onder druk staat, is het van belang dat de Grondwet uitdrukking kan geven aan de staatkundige identiteit en zelfstandigheid van Nederland. Zoals ik al aangaf is het wat ons betreft een gemiste kans om de bezinning op dit punt hier af te breken. Wij doen dan ook een appel op dit kabinet om het hier niet bij te laten, maar aan te geven hoe de bezinning kan worden voortgezet. De bezinning ging niet primair om de vraag of de inhoud nog op orde is, maar om de functie van onze Grondwet in een transformerende wereld. Ik hoop dat dit debat ons in de gelegenheid stelt daarover te reflecteren.

ChristenUnie: meer zeggenschap voor jongeren in pensioenfondsen

Tue, 31 Jan 2012 15:34:09 +0100

Jongere generaties moeten meer zeggenschap krijgen in de besturen van pensioenfondsen. De Eerste Kamer heeft vandaag een motie van de senatoren Thissen en Ester aangenomen van die strekking. De motie werd ingediend tijdens een debat vorige week over een wetsvoorstel dat gepensioneerden een zetel in het pensioenbestuur toekent.

ChristenUnie-senator Peter Ester heeft tijdens het debat aandacht gevraagd voor de positie van jongeren. "We juichen het toe dat pensioengerechtigden eindelijk kunnen meepraten over hun eigen pensioen, maar de jongere generaties mogen niet worden vergeten. We hebben behoefte aan een generatiebestendig pensioenbestel. Juist jongeren hebben veel belang bij een wijs beleid van de pensioenfondsen en moeten daar een vinger in de pap krijgen.", vindt Ester.

De minister heeft toegezegd nog dit jaar in een wetsvoorstel een inspanningsverplichting voor pensioenfondsen op te nemen om jongeren bij de pensioenfondsen te betrekken.

Lees hier de bijdrage van Peter Ester aan het debat van vorige week.

Eerste Kamer - Weekoverzicht 4

Tue, 24 Jan 2012 20:50:36 +0100

Iedere week wordt er op dinsdag vergaderd door de Eerste Kamer. ChristenUnie-senatoren Peter Ester en Roel Kuiper spreken over talloze wetsvoorstellen. Wekelijks laat de Senaatsfractie op deze site weten wat ze heeft gedaan.

Deze week stonden twee belangrijke wetsvoorstellen op de agenda.

Onderwijs

ChristenUnie-senator Roel Kuiper ging in debat met collega's en de minister over een wetsvoorstel dat scholen meer vrijheid moet bieden en de rol van de inspectie herziet. Kuiper was positief over de voorgestelde vrijheid, maar maakt zich zorgen over de manier waarop de inspectie zich ontwikkelt. Lees hier zijn hele bijdrage.

Besturen pensioenfondsen

Peter Ester debatteerde over het initiatiefwetsvoorstel dat ouderen een plek moet geven in het pensioenbestuur. Ester vroeg aandacht voor de positie van jongeren. In een motie die volgende week in stemming komt, vroeg hij daar dan ook aandacht voor. Lees hier zijn bijdrage.

Peter Ester: 'Geef jongeren meer zeggenschap bij pensioenfondsen'

Tue, 24 Jan 2012 20:39:12 +0100

"Het wordt de hoogste tijd dat we ons pensioenstelsel 'generatiebestendig' maken", vindt ChristenUnie-senator Peter Ester. Hij wil dat jongeren meer te zeggen krijgen bij de pensioenfondsen. Ester deed zijn uitspraken bij een debat over een wetsvoorstel dat pensioengerechtigden zeggenschap wil geven in pensioenfondsen.

Ester gaf in het debat aan voorstander te zijn van meer zeggenschap voor ouderen, zoals het wetsvoorstel wil. "Het is begrijpelijk dat gepensioneerden direct vertegenwoordigd willen zijn in de besturen van de fondsen die hun pensioengelden beheren. Het gaat immers om hun oudedagsvoorziening. Gepensioneerden zijn daarmee directe en volwaardige stakeholders wat betreft een goed beheer van de pensioenfondsen. Het is goed dat dit wetsvoorstel dat wil regelen."

Toch is dat voor de senator niet voldoende: "De ChristenUnie hecht zeer aan een toekomstbestendig pensioenstelsel. Ofwel een stelsel dat niet alleen de belangen van huidige gepensioneerden maar ook van toekomstige gepensioneerden zwaar mee weegt. Deze laatste groep - de jongeren van nu - komt nauwelijks aan bod in de hele discussie over vertegenwoordiging in de besturen van de pensioenfondsen. Dat is de ontbrekende tweede stap. Een reconstructie van het representatiedebat laat zien dat de belangen van de jongerengeneratie maar zeer mondjesmaat aan de orde komen. Hun perspectief ontbreekt. Dat moet anders."

Volgende week wordt over het wetsvoorstel in de Eerste Kamer gestemd.

Lees hier de hele bijdrage van Peter Ester aan het debat.

Peter Ester: "Naar een generatiebestendig pensioenstelsel"

Tue, 31 Jan 2012 15:34:30 +0100

Bijdrage van ChristenUnie-senator Peter Ester aan het debat over het wetsvoorstel 31 537: Voorstel van wet van de leden Koser Kaya en Blok tot wijziging van de Pensioenwet m.b.t. een evenwichtige samenstelling van en de medezeggenschap in pensioenfondsbesturen

MdV,

De fractie van de ChristenUnie spreekt haar waardering uit voor het werk en de inzet van beide initiatiefnemers voor dit wetsvoorstel tot wijziging van de Pensioenwet. Het verdient terecht een compliment indien een initiatiefwetsvoorstel de Eerste Kamer bereikt voor finale beraadslaging.

Het gaat al met al om een belangrijk onderwerp. Het pensioendebat in ons land vindt plaats tegen de achtergrond van een aantal turbulente ontwikkelingen: de snelle groei van het aantal pensioengerechtigden, de krimpende beroepsbevolking, de tegenvallende beursprestaties van de pensioenfondsen, de problematische dekkingsgraden van de fondsen, de ingrepen in premiehoogte en pensioenuitkering, achterblijvende indexering en de algehele financieel-economische onzekerheid waarmee de pensioenwereld zich geconfronteerd ziet. Ook staat de governance van besturen van de pensioenfondsen ter discussie. Is er wel sprake van voldoende deskundigheid, toezicht en verantwoording? De Commissies Frijns en Goudswaard hebben hier behartenswaardige opmerkingen over gemaakt. En ook hier geldt dat er nog een wereld te winnen is.

Al deze ontwikkelingen bijeen hebben geleid tot een vertrouwenscrises onder gepensioneerden. Zij dachten aanspraak te kunnen maken op een in hun ogen veilig en gegarandeerd pensioen. Deze psychologische zekerheid is komen te vervallen. De reële mogelijkheden van grote groepen gepensioneerden om hier zelf iets aan te doen, zijn zeer beperkt. Oudere en kwetsbare gepensioneerden zijn niet in staat hun inkomsten op te vijzelen. Velen voelen zich bedreigd in hun bestaanszekerheid en dat knaagt diep aan hun welzijn. Zij voelen zich slecht gerepresenteerd. Onmacht en onbegrip kleuren de reacties die ons bereiken. Ook de opkomst van ouderenpartijen – volop actief in dit huis - kan in dit licht worden geduid.

Tegen deze achtergrond is het alleszins begrijpelijk dat gepensioneerden direct vertegenwoordigd willen zijn in de besturen van de fondsen die hun pensioengelden beheren. Het gaat immers om hun oudedagsvoorziening. Gepensioneerden zijn daarmee directe en volwaardige stakeholders wat betreft een goed beheer van de pensioenfondsen. Het is goed dat dit initiatiefwetsvoorstel dat wil regelen. De wet weerspiegelt emancipatieaanspraken onder gepensioneerden. Ouderen vormen in toenemende mate een zelfbewuste groep die gewend is het lot in eigen handen te nemen. Een actieve groep ook, die over de vaardigheden en ervaring beschikt om hun rol in besturen van pensioenfondsen te nemen. Mijn fractie zou wel graag een nadere toelichting hebben op de wijze waarop de geleding van de gepensioneerden gekozen zal worden, de toe- en aftredingsvereisten, de bevoegdheden en verantwoordelijkheden, alsmede de aansprakelijkheidsregelingen. Wat wordt er wettelijk geregeld en wat behoort tot het domein van de eigen statuten van de pensioenfondsbesturen? Is er sprake van een achterbanfunctie of nemen gepensioneerden deel op basis van persoonlijke titel?

Het heeft, zo mag men argumenteren, iets vanzelfsprekends dat de risicodragers een aandeel hebben in de besluitvorming van de fondsen die het minimaliseren van deze risico’s als hun taakstelling zien. Dit voor velen van ons vanzelfsprekende uitgangspunt staat wel zeer haaks op de constatering dat het debat over de bestuursdeelname van pensioengerechtigden nu al meer dan 40 jaar duurt. Mijn fractie constateert dan ook met genoegen dat met dit wetsvoorstel een broodnodige stap vooruit wordt gedaan. Maar het is slechts één stap waar het er twee hadden kunnen zijn.

Wij kiezen, MdV, een insteek die het debat van een andere dimensie voorziet. De ChristenUnie hecht zeer aan een toekomstbestendig pensioenstelsel. Ofwel een stelsel dat niet alleen de belangen van huidige gepensioneerden maar ook van toekomstige gepensioneerden zwaar mee weegt. Deze laatste groep - de jongeren van nu - komt nauwelijks aan bod in de hele discussie over vertegenwoordiging in de besturen van de pensioenfondsen. Dat is de ontbrekende tweede stap. Een reconstructie van het representatiedebat laat zien dat de belangen van de jongerengeneratie maar zeer mondjesmaat aan de orde komen. Hun perspectief ontbreekt. Ook in de plenaire besprekingen van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer kwam dit pas in de laatste fase voor het politieke voetlicht. Mijn fractie heeft daar grote moeite mee. Ik zou de initiatiefnemers dan ook willen vragen waarom zij er niet voor gekozen hebben om naast de categorie gepensioneerden ook expliciet ruimte te bieden aan niet-gepensioneerden, aan jongere generaties. Komt er op deze wijze niet een generationele onbalans in de besturen van de pensioenfondsen? Indien dit niet het geval is, hoe krijgen jongere generaties dan wel een stem in het pensioenbestuur?

Het beheer van de pensioenfondsen, zo willen wij verdedigen, moet zich niet exclusief richten op de huidige generatie van risicodragers, maar ook op de volgende generaties van belanghebbenden. Het gaat ook om hun belangen. En dit politieke adagium, zo stelt mijn fractie, zou zich ook moeten vertalen in vormen van vertegenwoordiging in de besturen van de pensioenfondsen. Een toekomstbestendig pensioenstelsel is een generatiebestendig pensioenstelsel. Dat is de insteek die mijn fractie in de besluitvorming rond dit initiatiefwetsvoorstel kiest.

Zeker, met een ruimhartige definitie van diversiteit in het wetsvoorstel zouden de belangen van jongeren en jongere generaties gedekt kunnen zijn. Maar de aanvliegroute, MdV, in het wetsvoorstel is toch primair die van de vertegenwoordigingsnoodzaak van gepensioneerden. Met de vertegenwoordiging van gepensioneerden is - laat mijn fractie daar duidelijk over zijn - niks mis, maar het is wel een eenzijdige kijk. Daar waar het wetsvoorstel spreekt van een meer “evenwichtige samenstelling van de besturen van pensioenfondsen” gaat het de initiatiefnemers toch vooral om de categorie gepensioneerden. Dat roept de vraag op wat de initiatiefnemers onder “evenwichtig” verstaan. Gaat het hier om het hele spectrum van belanghebbenden, of alleen om de toetreding van gepensioneerden? Graag een antwoord op deze kwestie.

De wijziging van artikel 99 deelt de belanghebbenden in het bestuur van een bedrijfstakpensioen vrij exclusief op in de drie geledingen van werknemersverenigingen, werkgeversverenigingen en gepensioneerden. Wij pleiten er echter voor om ook jongeren expliciet een plek te geven in de pensioenbesturen. Onderzoek van de SER laat zien dat besturen van pensioenfondsen sterk vergrijsd zijn. Mensen onder de 35 jaar tref je er nauwelijks aan. Hun aandeel is minder dan 2%. Mijn fractie is dan ook blij met het Convenant Bevordering Diversiteit Pensioenfondsen zoals dat in de Stichting van de Arbeid is afgesproken. De convenantsafspraken zijn echter juist op het punt van de vertegenwoordiging van jongeren bescheiden en nogal vaag.

Mijn fractie realiseert zich ook zeer wel dat jongeren dan zelf ook hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Wij constateren met instemming dat CNV Jongeren en FNV Jong hier inmiddels volop mee bezig zijn. Zij maken een forse inhaalslag in het pensioendossier. Maar gezien de lage organisatiegraad van jongeren in de vakorganisaties moet de vertegenwoordiging van jongeren evenwel niet één-op-één gebonden worden aan de formele deelname van deze organisaties zoals die in het wetsvoorstel geregeld wordt.

Ons huidige pensioenstelsel, MdV, is niet toekomstbestendig. Daar is redelijke consensus over. Dit zet de verhoudingen tussen generaties onder druk. Het is niet vanzelfsprekend dat in het bestuur van de pensioenfondsen oudere generaties in gelijke mate de belangen van jongere generaties laten meewegen. Het mogelijk maken van toetreding van jongeren zal een eigen dynamiek in de belangenafweging genereren. Het zal ook eigen accenten geven aan intergenerationele solidariteit, een voor mijn fractie zeer wezenlijk punt. En het geeft een scherpere inkleuring aan de intergenerationele boekhouding in de pensioendiscussie, ofwel de onderscheiden plussen en minnen van bestuursbesluiten van pensioenfondsen voor verschillende generaties.

Zeker, jongeren zijn geen pensioengerechtigden in de zin van de Pensioenwet, maar zij zijn wel aanspraakgerechtigden. En dit vereist naar de mening van mijn fractie een minder eenzijdige discussie over bestuursvertegenwoordiging.

Ik wil de initiatiefnemers - en in hun kielzog de minister - vragen of zij het met de ChristenUnie-fractie eens zijn dat jongeren als toekomstige pensioengerechtigden en daarmee als directe belanghebbenden toegang moeten hebben tot de besturen van de pensioenfondsen. En zo ja, of zij mogelijkheden zien om hen een meer prominente en vooral herkenbare plek in het wetsvoorstel te geven. Een plek analoog aan het huidige cohort van pensioengerechtigden.

De generatiekloof, MdV, is geslecht in Nederland zo blijkt uit veel onderzoek. Maar als er opnieuw sprake zal zijn van intergenerationele controverses dan zal dat, zo luidt mijn voorspelling, het geval zijn in de pensioenkwestie.

Mijn fractie ziet met belangstelling uit naar de antwoorden en de nadere gedachtewisseling met de initiatiefnemers en de minister.

Roel Kuiper: 'Goed onderwijs is meer dan een afvinklijstje'

Tue, 24 Jan 2012 20:26:26 +0100

"We moeten toe naar vrijheid voor het onderwijs met een meedenkende inspectie. De inspectie moet naar meer kijken dan harde afrekenbare doelen, omdat onderwijs over meer gaat." Dat zei ChristenUnie-senator Roel Kuiper, tijdens de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het Onderwijstoezicht (32193). Lees hier zijn hele bijdrage aan het debat:

MdV,

De wet die we nu behandelen heeft een oorsprong in de vorige kabinetsperiode en is na enkele aanpassingen via dit kabinet uiteindelijk in dit Huis terecht gekomen. Het voorstel tot wijziging van het onderwijstoezicht heeft goede intenties. Er zou meer gewerkt worden vanuit ‘verdiend vertrouwen’ en als scholen het goed doen dan is er sprake van vermindering van toezicht en vermindering van de toezichtslast. Dat zijn aantrekkelijke vergezichten, althans vanuit het perspectief van het tegengaan van bureaucratisering en een overmaat aan controle. Immers, ‘controle is goed, vertrouwen is beter’, luidt een bekend adagium. Er wordt daarom nu een wettelijke grondslag gegeven voor het ‘risicogericht toezicht’. Scholen die zwak presteren zullen onder intensiever toezicht van de inspectie komen te staan. Scholen die het goed doen zullen ‘hoogstens’ of ‘ten minste’ eens in de vier jaar de onderwijsinspectie over de vloer krijgen.

De kernvraag waar het bij de beoordeling van dit wetsvoorstel om moet gaan is echter of de kwaliteit van het onderwijs gediend is met dit wetsvoorstel. Dat is ook mijn eerste thema. Een tweede thema is of dit wetsvoorstel recht doen aan de grondwettelijke condities met betrekking tot de vrijheid van onderwijs. Een derde thema betreft de gewijzigde rol van de onderwijsinspectie nu deze in zekere zin nog meer in de controlerende en handhavende rol wordt gedrongen en ook sancties kan gaan opleggen. Op deze domeinen hebben wij de minister een aantal vragen te stellen en zien we ook uit naar de gedachtewisseling met de minister. Die gedachtewisseling zal belangrijk zijn voor onze uiteindelijke afweging.

Kwaliteit van onderwijs

MdV,

Een hoofdvraag die door dit hele debat loopt is of de kwaliteit van het onderwijs nu wordt gestimuleerd door deze gewijzigde rol van het onderwijstoezicht. Ook scholen die het goed doen hebben de stimulerende hand van de onderwijsinspectie nodig. Is dan een bezoek eens in de vier jaar voldoende? Is een risicogerichte analyse aan de hand van cijfers en jaarstukken wel voldoende? Daar komt bij dat scholen nieuwe taken toebedeeld krijgen, bijvoorbeeld in het kader van ‘passend onderwijs’ en mede door de bezuinigingen onder grote druk staan. Juist in zo’n fase kan een stimulerende en adviserende rol van de onderwijsinspectie heel welkom zijn.

Er klinken uit het onderwijs stemmen die kritiek hebben op een overheid en een inspectie die kwaliteit steeds meer gaat onderbrengen in afrekenbare opbrengsten, vooral als het gaat om rekenen en taal. Begrijp me goed, ik vind kwaliteit als het gaat om rekenen en taal van groot belang, niet alleen van leerlingen, maar ook van leerkrachten. Wij hebben soms nieuwsbrieven van scholen onder ogen gehad met taalfouten en wij zijn vast niet de enige ouders die dergelijke constateringen deden. Maar het is wel de vraag waar het kernprobleem ligt. Vaak heeft dat te maken met onderwijskundige opvattingen of een onderwijscultuur waarin de puntjes niet op de i worden gezet. Kwaliteit is veel meer dan het voldoen aan

Scholen zijn zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van onderwijs. Maar onze tijd vraagt op dat punt ook een actief meedenkende inspectie die scholen helpt kwaliteitsnormen hoog te houden. Dit wetsvoorstel beweegt juist een andere kant op. Natuurlijk is het niet per definitie zo dat meer inspectie ook meer bureaucratische last met zich meebrengt. Dat zouden we inderdaad moeten voorkomen. Niet ieder contact zou met veel papier gepaard hoeven te gaan. In dat licht vindt onze fractie een bezoek eens in de vier jaar wel erg weinig. Het is waar wat de Raad van State opmerkte dat ook goede scholen het contact met de inspectie nodig hebben.

Vrijheid van onderwijs

Dit wetsvoorstel staat niet alleen in relatie tot een bredere kwaliteitsdiscussie, maar ook tot de vraag naar de vrijheid van scholen zelf. Ik noemde al dat de kwaliteit van het onderwijs primair door scholen zelf wordt vorm gegeven. Zij hebben krachtens artikel 23 GW onder meer de vrijheid van inrichting. Maar vanuit het onderwijs klinkt de klacht dat die vrijheid wordt uitgehold wanneer de overheid zich steeds uitdrukkelijker uitspreekt over wat scholen wel of niet hebben te doen. Er komen normen als het gaat om taal en rekenen. Het toezichtkader wordt steeds nauwer. In dit wetsvoorstel is er aandacht voor de kwaliteit van het onderwijspersoneel. Er is altijd gesproken over ‘deugdelijkheidseisen’. Uiteraard moet onderwijspersoneel daaraan voldoen. Maar nu zal ook gelet worden op de onderwijskwaliteit van docenten. Dit is een stap verder en wellicht een stap te ver. Ook het HR-beleid van scholen komt onder de loep van de inspectie. Gaat de overheid nu niet de zelfregulering van scholen overnemen en op de stoel van bestuur en directie zitten? Op grond waarvan is dat legitiem? Zeker nu de inspectie ook taken krijgt in de sfeer van handhaving en sanctionering, is hier een wezenlijke vraag naar de betekenis van onderwijsvrijheid aan de orde. Op dit punt wil ik graag een duidelijk antwoord van de minister ontvangen.

De gewijzigde rol van de onderwijsinspectie

Wat is goed en behoorlijk toezicht? Dit wetsvoorstel legt nadrukkelijk een nieuw accent voor de toekomst blijvend vast. De onderwijsinspectie krijgt een meer controlerende en sanctionerende rol. Vanuit het onderwijsveld klinkt de opmerking dat de inspecteur in het verleden een sparring partner was, maar nu iemand die gevreesd moet worden. Het woord ‘schoolpolitie’ kwam ik al tegen. Dit accent wordt versterkt door de wijze waarop het toezicht moet gaan functioneren. Scholen die zwak presteren krijgen de inspectie over de vloer en dat feit op zichzelf wordt een indicatie voor achterblijvende onderwijskwaliteit, net als de publieke beoordelingen met cijferlijstjes in kranten. Willen wij een dergelijke inspectie die eigenlijk meer past bij een maatschappelijk klimaat waarin controle wordt verbonden met wantrouwen en dan met vertrouwen? Bij de start van dit wetsvoorstel werd gesproken over ‘verdiend vertrouwen’, maar de keerzijde hiervan is de versterking van een cultuur van ‘low trust’ en scholen die zich in hun publieke uitingen richten naar de eisen van de inspectie om bezoeken en sancties te voorkomen, maar zich onvoldoende vrij gaan voelen zelf vorm te geven aan het onderwijs en de onderwijskwaliteit vanuit hun eigen visie.

Onze fractie erkent de waarde van de vrijheid waarop dit wetsontwerp ziet, maar heeft toch ook zorg over de richting waarin de inspectie zich nu gaat ontwikkelen. Daarover voeren we graag het debat met de minister. Ik zie daarom naar de antwoorden en nadere gedachtewisseling met de minister uit.

Eerste Kamer - Weekoverzicht 3: 'Versterking grondwet nodig'

Tue, 17 Jan 2012 15:26:42 +0100

De eerste vergaderweek van 2012 stond er weinig op de plenaire agenda. Er kwamen twee hamerstukken aan de orde. Dat zijn wetsvoorstellen die naar de mening van de Senatoren zonder debat en stemming kunnen worden aangenomen. Wel bestaat de mogelijkheid om 'aantekening' te vragen.

Opheffen adviesraad gevaarlijke stoffen

Door het vragen van 'aantekening' kan je, ondanks het ontbreken van een debat en stemming, wel laten weten dat je bezwaren hebt tegen het wetsvoorstel. De ChristenUnie had daar behoefte aan bij het wetsvoorstel dat de Adviesraad voor Gevaarlijke Stoffen opdoekt. Met het opheffen van deze raad komt de integrale advisering over complexe en multidisciplinaire vraagstukken rond gevaarljke stoffen te vervallen. De recente gebeurtenissen rond Chemie Pack in Moerdijk laten zien hoe belangrijk deze know how en advisering is. Het toekennen van 1 zetel voor deze expertise in de nieuwe Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur is hiervoor te ontoereikend, vindt de ChristenUnie.

Grondwet versterken

In de commissie voor Binnenlandse Zaken heeft ChristenUnie-senator Roel Kuiper vragen gesteld over de staatscommissie Grondwet, die advies heeft gegeven over manieren om de grondwet sterker te maken. Het kabinet wil geen van de plannen van de commissie overnemen. Kuiper wil weten waarom. Lees hier zijn vragen. Op 7 februari debatteert de Eerste Kamer met minister Spies over de Grondwet.

Kuiper: "Grondwet vraagt meer aandacht"

Tue, 17 Jan 2012 14:24:20 +0100

Het kabinet moet meer werk maken van de versterking van de Grondwet, vindt ChristenUnie-senator Roel Kuiper. Hij heeft een aantal vragen gesteld over de kabinetsreactie op het rapport van de Staatscommissie Grondwet. Het zijn vragen ter voorbereiding op een debat van de Eerste Kamer met minister Spies over de Grondwet, later dit jaar.

Vragen ChristenUnie m.b.t. het rapport van de Staatscommissie Grondwet en de reactie van het kabinet (dossiernummer 31570, nr. 10).

De reactie van het kabinet op de voorstellen van het rapport van de Staatscommissie Grondwet is niet alleen gereserveerd, maar vooral ronduit afwijzend. De brede bezinning die in de afgelopen jaren op gang is gekomen met betrekking tot de functie, betekenis en inhoud van de Nederlandse Grondwet wordt teruggebracht tot een smal spoor van functionele argumentatie waarop alleen dat wat past binnen het programma van dit kabinet genade kan vinden. Tekenend is het misverstand met betrekking tot de zogenaamde ‘basispresumptie’ van de commissie, namelijk de versterking van de normatieve functie van de Grondwet. Dit zijn niet de woorden van de commissie zelf. De commissie meent dat het niet bij de tijd brengen van de Grondwet op het punt van onder meer de grondrechten en de digitalisering ertoe leidt dat de Grondwet aan normativiteit inboet. Tegen deze achtergrond spreekt de commissie van een noodzakelijke versterking van het normatief karakter van de Grondwet. Dat is iets anders dan het aanvaarden van een ‘basispresumptie’. Die vermeende basispresumptie is echter wel het voornaamste argument van de regering om de belangrijkste voorstellen van de Staatscommissie af te wijzen. De taak van de commissie was te adviseren met betrekking tot de ‘noodzaak tot wijziging van de Grondwet’. De afwijzing van de wijzigingsvoorstellen van de commissie behoeven naar de mening van onze fractie een bredere argumentatie dan het kabinet nu geeft door aan te geven dat ze het niet eens is met de vermeende ‘basispresumptie’ van de commissie.
Ook op onderdelen van het advies is onze fractie ontevreden over de inhoudelijke reactie van het kabinet. Het is niet duidelijk waarom het kabinet een algemene bepaling afwijst. De zin van zo’n algemene bepaling is niet alleen ontleend aan de wens de Grondwet een andere functie te geven, zoals het kabinet stelt, maar mede om een staatsrechtelijke omissie goed te maken. Een algemene bepaling versterkt niet het ‘verklarend of declaratoir’ karakter van de Grondwet, maar moet gezien worden als versterking van de waarborgende betekenis van de Grondwet. Overigens is onze fractie benieuwd naar de ‘kanttekeningen’ die het kabinet zou plaatsen bij de door de commissie voorgestelde inhoud van de algemene bepaling (31570, nr. 10, pag. 6).
Het verdeelde advies van de commissie op het punt van de opneming van bepaalde grondrechten in de Grondwet is voor het kabinet reden tot een afwijzend oordeel. Op de vraag of het recht op leven een plaats verdient in de Grondwet geeft het kabinet zelf geen inhoudelijk antwoord. Ook bij een verdeeld advies kan het kabinet eigen conclusies trekken. Onze fractie is benieuwd naar de mening van het kabinet met betrekking tot het al dan niet opnemen van een recht op leven in de Grondwet.
Het kabinet wil geen wijzigingen aanbrengen in de wijze waarop de Grondwet functioneert in relatie tot de doorwerking van internationaal recht in onze rechtsorde. De Staatscommissie is helder over haar uitgangspunt: zij wil de ‘traditionele openheid van de Nederlandse Grondwet jegens de internationale rechtsorde behouden’. De kern van de discussie is steeds geweest of de Nederlandse Grondwet niet nadrukkelijker als poortwachter moet fungeren en het parlement de mogelijkheid moet hebben de doorwerking van internationaal recht te toetsen. Over dit principiële vraagstuk, waarover de commissie zich uitsprak, zou onze fractie graag een beschouwing van het kabinet ontvangen.

Eerste Kamer Weekoverzicht 51

Wed, 21 Dec 2011 11:28:42 +0100

Veteranenwet

De Eerste Kamer besprak deze week onder andere de Veteranenwet. De wet is een initiatief van alle fracties uit de Tweede Kamer. Ook ChristenUnie-Tweede Kamerlid Joel Voordewind was betrokken bij het schrijven van de wet. ChristenUnie Senator Roel Kuiper is blij met het resultaat. Lees hier zijn bijdrage aan het debat. De Eerste Kamer nam het wetsvoorstel zonder stemming aan.

Jongeren in de bijstand

Senator Peter Ester debatteerde mee over een wetsvoorstel dat de bijstand wijzigt: de wet werk en bijstand. Hij hekelde de visieloze wijze waarop het kabinet op de bijstand bezuinigt. Lees hier zijn bijdrage. Ester staat in het bijzonder stil bij de positie van jongeren met een beperking. De ChristenUnie heeft tegen het wetsvoorstel gestemd.

Overige stemmingen

Er werd onder andere gestemd over het Belastingplan 2012 en enkele andere fiscale maatregelen. De ChristenUnie heeft die voorstellen gesteund, ondanks kritiek op onderdelen van de plannen.

Debat over rituele slacht

Het debat over rituele slacht gaat pas verder op 17 januari, na het kerstreces.

Peter Ester: "Niet visieloos bezuinigen op de bijstand"

Wed, 21 Dec 2011 11:22:27 +0100

ChristenUnie-senator Peter Ester deed dinsdag mee aan het debat over de wet Werk en Bijstand. Hij was kritisch op de onsamenhangende wijze waarop het kabinet bezuiniging op bezuiniging stapelt. "We moeten niet visieloos gaan snijden in de bijstand", aldus Ester.

Bijdrage van Peter Ester aan de plenaire bespreking van het wetsvoorstel 32 815: Wijziging van de Wet werk & samenvoeging met de Wet investeren in jongeren, op 19/20 december 2011

MdV, mijn fractie heeft met belangstelling maar ook met zorg kennis genomen van het wetsvoorstel. Het gaat hier om een aantal substantiële ingrepen in de bijstand die om een gedegen behandeling in dit huis vragen. Het aanscherpen van de regels voor jongeren onder de 27 jaar, het afschaffen van bijstand voor inwonenden, het vervangen van de partnertoets door een toets op het huishoudinkomen en het maximeren van het gemeentelijk minimabeleid, vormen in combinatie een vergaand bezuinigingspakket.

Mijn fractie deelt de noodzaak om stapelingen van uitkeringen binnen gezinnen te voorkomen. Het kan niet zo zijn dat uitkeringsafhankelijkheid intergenerationeel wordt doorgegeven. Dat leidt tot sociale uitsluiting en sociale isolatie. Maar de oplossing daarvan is niet een kwestie van resolute bezuinigingen maar vooral, zoals ik zal betogen, van innovatief en activerend arbeidsmarktbeleid.

Weinig transparante procedure

Juist gezien het vergaande karakter van het wijzigingsvoorstel, wil mijn fractie een kritische noot plaatsen bij de gevolgde procedure. Wij moeten constateren, MdV, dat ons op het einde van dit jaar een groot aantal wetsvoorstellen van het departement van de staatssecretaris bereiken die ieder op zich drastische consequenties hebben voor de doelgroep. Met name daar waar het ingrepen in de sociale zekerheid betreft - zoals ook bij het onderhavige voorstel het geval is - wordt ter legitimatie en ondersteuning verwezen naar de Wet Werken naar Vermogen die de kamer volgend jaar tegemoet kan zien. Dit betekent dat de huidige voorstellen zijn los gezongen van hun achterliggende visie die we immers in een latere fase zullen bespreken. Dit heeft, MdV, naar de mening van mijn fractie een negatieve impact op de kwaliteit van de beraadslaging. Deze ontkoppeling van wetsvoorstel en achterliggende visie zagen we eerder deze maand ook bij het debat in de senaat over het kindgebonden budget en de kindregelingen. Ook hier wordt verwezen naar een onderliggend visiedocument dat begin volgend jaar zal verschijnen.

Mijn fractie maakt bezwaar tegen deze gang van zaken die veel weg heeft van een salamistrategie zoals wij eerder betoogden. Mijn factie wil de staatssecretaris verzoeken waarom de politieke leiding van zijn departement telkenmale op deze strategie terugvalt? En daaraan verbinden wij de vraag welke maatregelen hij en de minister zullen nemen om deze procedureel en inhoudelijke laakbare gang van zaken te keren? Dit huis hecht zeer aan een hoge kwaliteit van behandeling van wetsvoorstellen, maar daarvoor is de gelijktijdige beschikbaarheid van wetsvoorstel en de bredere inhoudelijke legitimering onontbeerlijk.

Het heeft ook consequenties voor de uitvoeringspraktijk van wetsvoorstellen. Wat is nu precies de zin, MdV, van dit wetsvoorstel gezien het gegeven dat we nog geen jaar later hier de zojuist genoemde Wet Werken naar Vermogen zullen bespreken die in overkoepelende zin maatregelen formuleert rond bijstand en de onderkant van de arbeidsmarkt. Het wordt er op deze manier niet transparanter op en zadelt bovendien de uitvoeringsinstanties met grote implementatieproblemen op. De Wwb is immers volgend jaar al weer achterhaald. De VNG en ook Divosa hebben hier terecht op gewezen. Ligt het dan niet voor de hand, zo wil mijn fractie de staatssecretaris vragen, om de gewijzigde Wwb samen in te voeren en parlementair te bespreken met de Wet Werken naar Vermogen? De argumentatie van de staatssecretaris in de Memorie van Antwoord vermag niet echt te overtuigen.

Invoeringstermijn en uitvoeringsperikelen

De VNG heeft in niet mis te verstane bewoordingen te kennen gegeven dat een invoeringsdatum van 1 januari a.s. uitvoeringstechnisch onmogelijk is. Deze inwerkingtreding staat haaks op de Code Interbestuurlijke Verhoudingen die een termijn aanhoudt van drie maanden na de officiële afkondiging van regelgeving. Uit de Memorie van Antwoord blijkt dat de staatssecretaris zich deze schending van afspraken realiseert maar hij doet daar verder niets mee.

We stuiten met regelmaat, MdV, op problemen met de invoeringstermijn van wetsvoorstellen van het departement van de staatssecretaris. De ingreep in de kindregelingen, het kindgebonden budget, de afbouw van de dubbele heffingskorting, en de wijziging ingangsdatum AOW-Ouderdomspensioen zijn daarvan een paar voorbeelden. Mijn fractie stelt dan ook de vraag hoe serieus de staatssecretaris deze Code Interbestuurlijke Verhoudingen nu eigenlijk neemt? Weegt de staatssecretaris deze inbreuk anders?

De implementatie van de wetswijziging is bepaald niet eenvoudig, MdV. Alle 300.000 bijstandscliënten zullen moeten worden doorgelicht op hun gezinssituatie om de huishoudtoets te kunnen berekenen. Voor gezinnen met meerderjarige kinderen met een eigen inkomen moet een hernieuwde berekening plaatsvinden waarvoor ongetwijfeld ook aanvullend dossieronderzoek vereist is. Het gaat om een uitvoeringstechnisch complexe materie. De VNG heeft in zijn brieven van 12 september en 7 november jl. een lange waslijst opgenomen van knelpunten en technische problemen die overwonnen moeten worden om de wetswijziging naar behoren uit te voeren. De invoering van de wetswijziging vereist grote zorgvuldigheid en dat is met de huidige invoeringsdatum nauwelijks realiseerbaar. Daar bestaat in de uitvoeringswereld brede consensus over. De staatssecretaris doet hier in de Memorie van Antwoord wat luchtigjes over. De vraag die mijn fractie dan ook stelt is of, en zo ja welke waarborgen de staatssecretaris heeft ingebouwd om een correcte implementatie van de beleidsmaatregelen te verzekeren. Is hij bereid garanties op dit punt te geven? Wat is het meest recente oordeel van de VNG over de uitvoeringsproblematiek?

Beleidseffecten

Het wetsvoorstel, MdV, is uiteindelijk ook bedoeld om de arbeidsparticipatie te verhogen. Ook hier stelt zich de vraag naar onderbouwing. Arbeidsongeschikte jongeren die onder het Wajong-regime vallen zullen door de herijking van de uitkeringen echt niet aan het werk komen. Een inwonende jongeren met beide ouders in de bijstand die gaat werken ziet zijn inkomsten verrekend met de uitkering van zijn ouders. Voor velen is dat geen aanlokkelijk perspectief. Hoe schat de staatssecretaris de effecten van zijn voorstel op arbeidsdeelname in? Zijn deze inschattingen gebaseerd op onderzoek? In ieder geval blijkt uit de evaluatie van de Wet Investeren in Jongeren dat de integrale benadering van activering van jongeren nog niet in alle gemeenten is aangeslagen en dat met name jonggehandicapten om extra zorg vragen. Dat geldt ook voor jongeren met complexe multiproblematiek. Vooral ook kleinere gemeenten zijn hier minder voor toegerust.

We moeten voorts constateren dat de gemeentelijke re-integratiebudgetten onder sterke druk staan. Sterker, er is sprake van ingrijpende bezuinigingen. Mijn fractie wil de staatssecretaris dan ook vragen of deze bezuinigingen de transitie van uitkering naar werk onder de doelgroep van de Wwb niet verder problematiseren.

Niet bij financiële prikkels alleen

MdV, uit vrijwel alle recente wetsvoorstellen van de staatssecretaris en zijn minister blijkt een onwankelbaar geloof in de werking van financiële prikkels om individuen aan te sporen gewenst gedrag te vertonen, in dit geval de transitie naar betaalde arbeid. De vraag is evenwel hoe een algemene prikkel als verwoord in het wetsvoorstel werkt op de huidige arbeidsmarkt en welke werkgelegenheidseffecten hiervan te verwachten zijn. Dat is zeker geen uitgemaakte zaak. Bij welke groepen uitkeringsgerechtigden mag men positieve effecten verwachten en voor welke groepen zal dit geen of weinig effect sorteren? Kan de staatssecretaris hier uitsluitsel over bieden? Daaraan gekoppeld de vraag - die door meerdere fracties is gesteld - dat het toch juist de Wet Werken naar Vermogen is die bedoeld is om deze transitie van uitkering naar werk te realiseren? Hoe moeten wij de relatie tussen beide voorstellen dan zien en wegen? Hier wreekt zich, MdV, het gebrek aan samenhang der dingen.

In ieder geval is het zo, MdV, dat het verzetten van financiële prikkels alleen niet voldoende is om mensen in de bijstand te bewegen de transitie naar een betaalde baan te maken. Daar komt natuurlijk veel meer bij kijken. Met name betreft dit de verhouding tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Het gaat dan wat de vraagkant betreft om de feitelijke aanwezigheid van banen voor mensen op bijstandsniveau. Kan de staatssecretaris hierover cijfermatig inzicht bieden? Wat voor banen zijn dit en in welke sectoren? En welk perspectief bieden deze banen? Wat is het effect van de huidige recessie? Maar minstens zo belangrijk is dat de jongeren die het betreft over de juiste combinatie van hard en soft skills beschikken - de juiste vaardigheden kortom - die hen aantrekkelijk maken op de arbeidsmarkt. Een arbeidsmarkt die ook aan de onderkant steeds hogere eisen stelt aan bekwaamheden en ervaring. Dan helpt dus niet het instrument van financiële prikkels alleen, maar gaat het ook om competentieontwikkeling, om de juiste scholing, om het slechten van de mismatch tussen vraag en aanbod. Het verlagen van de gezamenlijke uitkering voor mensen die niet over de juiste vaardigheden beschikken of gewoon niet kunnen werken, biedt dan geen soelaas.

De werking van financiële incentives,MdV, is ingewikkelder dan de staatssecretaris in de Memorie van Antwoord aangeeft. Als we mensen in de bijstand aan een betaalde baan willen helpen dan hebben we activerend en innovatief arbeidsmarktbeleid nodig en dan gaat veel verder dan schuiven met financiële prikkels. Het gaat om vernieuwende vormen van “empowerment” voor mensen in de bijstand. Eerst dan fungeert de bijstand niet louter als een vangnet maar vooral als een trampoline richting arbeidsmarkt. Dat gold voor de afbouw van de dubbele heffingskorting, dat geldt ook hier. Mijn fractie ziet graag een reflectie van de staatssecretaris op deze noodzakelijke samenhang van prikkels en competenties binnen de context van sterk gewijzigde vraag-en aanbodverhoudingen op de arbeidsmarkt en de rol die actief arbeidsmarktbeleid daarbij speelt. De Commissie Bakker heeft hierover wijze woorden gesproken in haar rapport over arbeidsparticipatie.

Huishoudtoets en bijstandsnorm

De Raad van State, MdV, heeft zorgen geuit over de vraag of de gekozen bijstandsnorm toereikend is voor een huishouden van meer dan twee volwassen personen. De Raad wijst daarbij ook op onvermijdbare kosten die ieder lid van een huishouden moet maken, bijvoorbeeld de verplichte zorgverzekering. Het gaat dus niet alleen om “economy of scale” voordelen. De G4-wethouders stellen onomwonden in hun brief van 9 november dat bijstandsniveaus ontstaan die, ik citeer, “in redelijkheid niet passen binnen het Nederlandse sociaal zekerheidsstelsel: er valt simpelweg niet van rond te komen”. Hieraan kunnen de stapeleffecten van een reeks van andere maatregelen worden toegevoegd zoals de onlangs aangenomen afbouw van de dubbele heffingskorting.

Graag wil mijn fractie nog eens van de staatssecretaris horen wat voor hem een toereikende bijstandsnorm in dit verband is en hoe hij het geïndividualiseerde en budgettaire neutrale alternatief van de VNG of varianten daarop in dit verband evalueert. Is de staatssecretaris gekant tegen iedere vorm van individualisering van de bijstandsnorm? Ook graag een nadere beschouwing op de waarschuwing van de Raad van State inzake de fraudegevoeligheid van de huishoudtoets, ofwel de waarschijnlijkheid dat gedragseffecten als uitwonen zullen optreden om inkomensachteruitgang te omzeilen. Vreest de staatssecretaris niet dat zijn voorstel een prikkel bevat om gezinsverbanden te doorbreken? Zullen jongeren zich niet clandestien op andere adressen inschrijven? Dat moeten we niet willen, zo meent mijn fractie.

Ook wil mijn fractie vragen of het klopt dat als een Wajonger gaat werken zijn of haar loon onder de huishoudtoets komt te vallen, waardoor het gezinsinkomen lager wordt terwijl omgekeerd de Wajong-uitkering niet onder deze toets valt? Dat zou wel een zeer perverse prikkel zijn als het gaat om het bevorderen van arbeidsdeelname van Wajongers. Kan de staatssecretaris hier duidelijkheid bieden? Ook in het verlengde van zijn brief van 16 december over deze kwestie. Het gaat hier immers om een prikkel die haaks staat op het beleid om arbeidsdeelname onder deze groep te bevorderen.

Maatschappelijke tegenprestatie

MdV, mijn fractie is geen tegenstander van het vragen van een zekere wederkerigheid in het bijstandssysteem. Solidariteit en reciprociteit kunnen best samengaan. Er valt veel te zeggen voor het leveren van een maatschappelijke tegenprestatie van mensen die daartoe in staat zijn. Het bevordert participatie en het behoudt ook vormen van arbeidsroutines en competenties. De wetswijziging bepaalt over deze tegenprestatie, ik citeer: het “naar vermogen door het college opgedragen maatschappelijke nuttige werkzaamheden te verrichten die verricht worden naast of in aanvulling op reguliere arbeid en die niet leiden tot verdringing op de arbeidsmarkt”. De vraag die zich bij mijn fractie opdringt is of deze tamelijk academische verwoording door de staatssecretaris ook vertaald kan worden in een meer operationele definitie die voor alle betrokkenen helder is. Aan welke maatschappelijk nuttige activiteiten - die aan de genoemde combinatie van definitieclausules voldoen – denkt de staatssecretaris? Geldt hier gedwongen activiteitennering? Met andere woorden moet de bijstandsgerechtigde ieder aanbod aanvaarden en zo ja wat zijn de sancties? Valt mantelzorg ook onder de definitie van tegenprestatie? Hoe voorkomt de staatssecretaris gemeentelijke willekeur? Daarbij stelt zich ook de vraag of er een spanning is tussen het principe van de tegenprestatie en Europees recht, bijvoorbeeld met artikel 4 van het EVRM. De Raad van State wees hier ook op. Graag een reactie van de staatssecretaris op deze punten.

Het zal duidelijk zijn, MdV, dat mijn fractie nogal wat vragen heeft rond het wetsvoorstel wijziging Wet Werk en Bijstand en de samenvoeging met de Wet Investeren in Jongeren. Dat betreft de procedurele en inhoudelijke samenhang met aanpalende wetsvoorstellen, het ontbreken van een integrale visie op de onderkant van de arbeidsmarkt, de uitvoeringsproblematiek, de gezinseffecten en arbeidsmarkteffecten en de veronderstelde toereikendheid van de nieuwe bijstandsnorm voor huishoudens.

Graag zien wij de beantwoording van onze vragen door de staatssecretaris tegemoet.

Roel Kuiper: "Blij met wetsvoorstel voor veteranen"

Wed, 21 Dec 2011 11:22:42 +0100

Roel Kuiper is blij dat de Eerste Kamer de Veteranenwet heeft aangenomen. "In andere westerse landen is er al veel gedaan voor oorlogsveteranen. Het is goed dat ook wij een samenhangend beleid hebben op dit gebied." De Veteranenwet was een initiatief van alle partijen in de Tweede Kamer. Voor de ChristenUnie was Joel Voordewind bij het schrijven van de wet betrokken.

Bijdrage van ChristenUnie-senator Roel Kuiper aan het plenaire debat op 19 december over wetsvoorstel 32414: Veteranenwet.

Meneer de Voorzitter,

In mijn familie heeft het word ‘veteraan’ nog niet een ingeburgerde klank, althans niet als het gaat om een gewezen militair die op vredesmissie is geweest, maar de veteraan is er wel. Mijn oudste broer heeft als beroepsofficier gediend voor Unifil in Libanon en, hoewel inmiddels actief in het bedrijfsleven, is hij een veteraan. Bijzondere zorg heeft hij niet nodig, maar het is goed dat wij de waardering voor de inzet van onze militairen tot uitdrukking brengen en ook een eventuele zorgplicht bij wet vastleggen. Ons land kent een leger aan veteranen, zeker nu Nederland actief is met diverse buitenlandse missies.

In andere westerse landen is er al veel gedaan voor oorlogsveteranen. Het is goed dat ook wij een samenhangend beleid hebben op dit gebied. Onze fractie is verheugd dat deze wet er gaat komen.

Deze wet is, na de aanpassing op advies van de Raad van State, ook een uitdrukkelijke poging de versnippering aan regelingen op dit punt te overwinnen. Mijn vraag is in welke mate dit na de aanpassing van de wet inderdaad het geval is en hoe de minister hier over denkt. Is er nog huiswerk te doen na aanvaarding van deze wet en hoe ziet dat huiswerk er uit? Zijn er nog nadere maatregelen te treffen om de samenhang in de uitvoering van veteranenbeleid nog verder te verbeteren?

Een tweede vraag die mijn fractie nog wenst te stellen betreft de definitie van veteraan. Ook zij in actieve dienst kunnen hieronder vallen. Ook hierover heeft de Raad van State een opmerking gemaakt. Niet alleen omdat het gangbare spraakgebruik in de veteraan toch steeds de gewezen militair blijft zien, maar ook omdat voor militairen in actieve dienst voorzieningen en regelingen bestaan. U hebt daarop geantwoord dat beslissend is dat een militair in actieve dienst ook kan terugkeren met medische en of psychische problemen die nazorg behoeven, maar de vraag blijft voor mijn fractie bestaan of gangbare voorzieningen en regelingen hier niet gewoon toereikend zijn. Graag zou ik van de indieners nadere opheldering op dat punt.

Onze fractie kan zich al met al goed vinden in dit wetsvoorstel,feliciteert de initiatiefnemers en steunt de aanvaarding van deze wet.

Eerste Kamer Weekoverzicht 50

Wed, 14 Dec 2011 11:58:01 +0100

Week in week uit wordt er op dinsdag vergaderd door de Eerste Kamer. ChristenUnie-senatoren Peter Ester en Roel Kuiper spreken over talloze wetsvoorstellen. Iedere week laat de Senaatsfractie op deze site weten wat ze heeft gedaan:

Rituele Slacht

Deze week stond een belangrijk wetsvoorstel op de agenda: de initiatiefwet van de Partij voor de Dieren die de Rituele Slacht verbiedt. Namens de ChristenUnie deed senator Peter Ester mee aan het debat. Lees hier zijn bijdrage. De ChristenUnie is erg kritisch, omdat de godsdienstvrijheid op het spel staat. Roel Kuiper en Peter Ester schreven er dinsdag een opinieartikel over. De Eerste Kamer zal de wet hoogstwaarschijnlijk niet aannemen, zo bleek gisteren. Volgende week gaat de behandeling waarschijnlijk verder.

Belastingplan

Daarnaast werd gedebatteerd over een groot pakket fiscale maatregelen en het Belastingplan 2012. Lees hier de bijdrage van Peter Ester. Hij riep het kabinet op om meer werk te maken van verduurzaming.

Stemmingen: dubbele heffingskorting, huurtoeslag en terugkeerrichtlijn

In de Eerste Kamer werd ook gestemd over de wetsvoorstellen die vorige week zijn besproken. De ChristenUnie stemde tegen alledrie de wetsvoorstellen. Hier kun je lezen waarom. Senator Roel Kuiper diende vorige week met collega's een motie in over het tegengaan van strafrechtelijke sancties van illegaal verblijf. De ChristenUnie vindt strafbaarstelling van illegaliteit geen oplossing.

Peter Ester: "Geen verbod op rituele slacht"

Wed, 14 Dec 2011 11:43:14 +0100

Bijdrage van ChristenUnie-senator Peter Ester aan het plenair debat over het Initiatiefwetsvoorstel Rituele Slacht (31 571) op 13 december 2011.

MdV

Mijn fractie heeft met belangstelling maar ook met grote zorg kennisgenomen van de Initiatiefwet van het lid Thieme tot wijziging van de Gezondsheids- en welzijnswet voor dieren in verband met het invoeren van een verplichte voorafgaande bedwelming bij ritueel slachten. Wij hebben oog voor de opmerkelijke inzet van de initiatiefneemster in dit gevoelige dossier, maar delen haar conclusies en voorstel niet.

MdV, ik hecht er aan als beginstatement ook hier publiekelijk te onderstrepen dat dierenwelzijn voor mijn fractie een wezenlijk issue is dat wij zeer serieus nemen. Zoals het scheppingsverhaal ons voorhoudt zijn dieren geschapen door God en dat verplicht ons tot verantwoord rentmeesterschap. Wij dragen die verantwoordelijkheid uit en laten ons er door leiden. Ook in dit debat. De ChristenUnie is een partij waar dierenwelzijn in goede handen is. We hebben hier een reputatie hoog te houden.

Mijn fractie constateert met grote verontrusting dat dit initiatiefvoorstel onderdeel uitmaakt van een geseculariseerd maatschappelijk klimaat waarin de vrijheid van godsdienst onder steeds sterkere druk komt te staan. Nu is het rituele slacht, maar ook de jongensbesnijdenis wordt inmiddels ter discussie gesteld en straks wordt wellicht de kinderdoop van vraagtekens voorzien.

Met dit voorstel, MdV, isoleert Nederland zich van andere Europese landen, landen die zich volgens de Europese traditie steeds zeer terughoudend hebben opgesteld om dit vrijheidsrecht in te perken. Nederland is altijd een land geweest waarin godsdienstige minderheden werden verwelkomd en waar deze in vrijheid hun godsdienst konden beleven en uitoefenen. De meerderheid wist dat ze minderheden respectvol moesten behandelen en de minderheden zelf gaven elkaar de ruimte. Dat maakte de Nederlandse cultuur sterk en op die tolerantie zijn we altijd trots geweest. Zeker, bij tijd en wijle ging dat met vallen en opstaan, maar de culturele eigenheid werd gerespecteerd. Die grens werd niet overschreden. Het verbieden van de onverdoofde rituele slacht brengt de godsdienstvrijheid onder grote spanning. Het is pijnlijk te ervaren, MdV, hoezeer de Joodse en Islamitische gemeenschap zich door de voornemens rond rituele slacht zich tot in het diepst van hun ziel gekrenkt weten. Dit beëindigt in hun ogen het bijzondere Nederlandse culturele arrangement rond minderheidstolerantie en godsdienstbeleving. Zij voelen zich overvallen en buitengesloten. Zij zijn niet gekend en gehoord. Ik wil de initiatiefneemster, MdV, nogmaals vragen waarom in het hele voortraject de Joodse en Islamitische gemeenschap in ons land nauwelijks in de discussie betrokken is. De Memorie van Antwoord rept slechts van een expert meeting in de Tweede Kamer. Het lijkt er op of er zeer weinig gevoel is voor de emoties die het voorstel bij beide gemeenschappen oproept. Zo moeten wij toch niet met elkaar omgaan. Godsdienst, met al zijn rituelen en voorschriften, is geen administratief kenmerk maar heeft van doen met diep beleefde identiteit, met cultuur, met zingeving en met gedragsvoorschriften. Als je aan godsdienst van mensen komt, kom je aan hun identiteit, aan hun bestaansgrond. En bij ritueel slachten hebben we het over een godsdienstig gebruik dat 3.000 jaar oud is en dat wezenlijk is voor de godsdienstige beleving van Joodse en Islamitische Nederlanders.

De vrijheid van godsdienst is gelukkig een grondrecht, MdV. Dat grondrecht moeten we koesteren. De vrijheid van godsdienst ligt al sinds eeuwen in de Nederlandse rechtsorde verankerd, en is met recht ons oudste grondrecht. We hebben het vandaag dus over zeer principiële zaken die het hart van onze rechtsorde raken. De vrijheid van godsdienst wordt gegarandeerd door artikel 6 van de Grondwet, artikel 9 van het Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en artikel 18 van het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten. Het object van deze vrijheid is niet slechts het aanhangen van een bepaalde godsdienstige overtuiging, maar ook het zich dienovereenkomstig gedragen. Voor wat betreft de Grondwet is dat ondubbelzinnig gesteld in de Memorie van Toelichting bij artikel 6.[1] Het volgt ook uit de in de verdragen opgenomen omschrijving van de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst. Hierin is sprake van het recht niet alleen om een godsdienst of overtuiging aan te hangen, maar ook om deze te belijden. Dat wil zeggen het recht ‘to manifest his religion or belief in worship, teaching, practice and observance.’[2] Met name dat laatste, in het Nederlands vertaald als het onderhouden van geboden en voorschriften, is van belang. In een uitspraak uit 2000 overwoog het Europees Hof voor de rechten van de mens in de zaak van Cha’are Shalom ve Tsedek tegen Frankrijk (EHRM 27 juni 2000) dat de toepassing van de Joodse spijswetten hieronder begrepen moet worden:’ (…) It is not contested that ritual slaughter, as indeed its name indicates, constitutes a rite (…) whose purpose is to provide Jews with meat from animals slaughtered in accordance with religious prescriptions, which is an essential aspect of the practice of the Jewish religion.’[3]

In haar antwoord op de bezwaren van de Raad van State, stelt de indienster dat het “geenszins evident is dat het uitvoeren van de rituele slacht door middel van een halssnede in strijd komt met religieuze voorschriften indien daaraan voorafgaand een verdoving van het slachtdier wordt toegepast” (MvA: 12). Dit statement, MdV, ziet voorbij aan wat nu juist het wezenlijke karakter van godsdienstvrijheid is: deze vrijheid brengt met zich mee dat de staat zich nu juist niet een oordeel aanmeet over wat een gelovige wel of niet als essentieel voor zijn of haar religie kan of mag beschouwen. Dit is aan de gemeenschap van gelovigen zelf voorbehouden: zij hebben de vrijheid om godsdienstige voorschriften te volgen die zij in geweten aanvaarden. Het past de staat niet de reikwijdte van de godsdienst te bepalen. Zeker niet indien deze gestoeld is op een traditie van duizenden jaren.

Het voorstel van de initiatiefneemster doorbreekt de in onze democratische rechtsorde vereiste structuur van een grondrecht. In geval van de godsdienstvrijheid gaat het om een klassiek grondrecht, hetgeen impliceert dat de staat zich van een inbreuk daarop moet onthouden. In een rechtsstaat als de onze staat de vrijheid voorop en is de beperking daarvan uitzondering. Het amendement rond de rituele slacht doorbreekt deze grondstructuur door de dragers van het grondrecht de last op te leggen dat het praktiseren van hun godsdienst het welzijn van dieren niet in grotere mate benadeelt dan bij de bedwelmde industriële massaslacht het geval is. Met andere woorden, MdV, in de ogen van de indieners is niet de godsdienstvrijheid het uitgangspunt, maar het door de beperking te dienen belang. En we moeten vaststellen dat dieren geen rechtssubject zijn, nog afgezien van het feit dat een onomstreden objectieve bepaling van dierenwelzijn – hoe belangrijk dit welzijn op zich ook is – niet gegeven kan worden. De vooronderstelling is kennelijk dat dierenwelzijn voorop staat en dat godsdienstvrijheid de uitzondering is. Hiermee zetten we -zoals ook de Utrechtse rechtsgeleerde de Blois uitvoerig heeft betoogd – de structuur van de grondrechtbescherming in onze democratische rechtsstaat op zijn kop. De staat mag een grondrecht alleen in uitzonderlijke gevallen inperken en dient aan te tonen dat de inperking noodzakelijk en proportioneel is. Zonodig moet de staat dat in een procedure voor de nationale of de internationale rechter aantonen. Het Europees Hof voor de rechten van de mens toetst in dat kader of de staat zijn beslissing heeft gebaseerd ‘on an acceptable assessment of the relevant facts.’

Dit laatste punt wordt ook in de Memorie van Antwoord niet aannemelijk gemaakt. De initiatiefneemster, MdV, maakt een telkens terugkerend punt van de vermeende consensus tussen wetenschappers over de dierenwelzijnsproblemen bij rituele slacht. Ik heb de afgelopen maanden uitvoerig de bestaande literatuur bestudeerd en ik deel deze conclusie niet. Mijn hele beroepsmatige leven staat in het teken van wetenschappelijk onderzoek, ik meen dus recht van spreken te hebben. De Memorie van Antwoord winkelt wel erg selectief in het beschikbare onderzoek. Bovendien wordt dit onderzoek nergens systematisch gewogen op basis van gevalideerde wetenschappelijke principes als validiteit en betrouwbaarheid, kwaliteit onderzoeksopzet, juistheid statistische methoden, repliceerbaarheid, generaliseerbaarheid en empirische fundering van de conclusies. De initiatiefneemster, zo moet ik constateren, is niet kritisch genoeg als het gaat om het interpreteren en evalueren van het verrichte onderzoek. Doet men dat wel, dan is het beeld echt veel gedifferentieerder. TNO heeft een dergelijke exercitie wel verricht en komt tot een veel genuanceerder oordeel. Dit gerenommeerde Nederlandse onderzoeksinstituut heeft een drietal centrale studies in het debat over rituele slacht aan een nauwkeurige en kritische review onderworpen, volgens evaluatiecriteria die in de moderne wetenschapsleer gelden. Het door de initiatiefneemster zo geroemde Wageningse onderzoek wordt stevig de maat genomen en stevig gekritiseerd. Ik citeer TNO: “een deel van de conclusies is niet gebaseerd op feiten maar op veronderstellingen (…) de hardheid van de conclusies en daarmee de wetenschappelijke waarde van het rapport zijn daardoor beperkt”, en “de wetenschappelijke kwaliteit van het rapport in deze vorm is echter onvoldoende om een wezenlijke bijdrage te kunnen leveren aan de discussie rond welzijnsaspecten van rituele slacht”.[4] Het is opmerkelijk, MdV, dat dit rapport nergens in de Memorie van Antwoord genoemd wordt. Dit bevestigt het beeld van selectief winkelen en een onkritische blik. Juist dit soort zeer gevoelige onderwerpen vereisen afstandelijkheid en een weloverwogen oordeel. Dat is de initiatiefneemster bij dit wetsvoorstel niet gegeven. Ook tijdens de hoorzitting in de Tweede Kamer van 16 juni jl. is er ondermeer door de onafhankelijke deskundigen Prof. Vogely en Prof. Kamphuisen op gewezen dat er geen overtuigend bewijs is dat dieren door rituele slacht meer pijn zouden lijden dan bij de industriële massaslacht. Een objectieve maat voor dierenwelzijn bestaat niet. Het blijft een menselijke constructie.

Deze afwezigheid van wetenschappelijke consensus heeft verstrekkende gevolgen. Immers de bepaling in lid 3 van artikel 1 van het initiatiefwetsvoorstel stelt dat tijdelijke ontheffing van de verplichte voorafgaande bedwelming kan worden verkregen, “mits op basis van onafhankelijk vastgesteld bewijs is aangetoond” dat het welzijn van dieren volgens rituele slacht niet in grotere mate wordt benadeeld dan volgens wat ik noem de industriële massaslacht. Deze ontheffingsbepaling, MdV, is simpelweg niet uitvoerbaar. Ik heb hiervoor drie argumenten. Allereerst is het gevraagde eenduidige wetenschappelijk bewijs niet te leveren. Het voorstel getuigt op dit punt van een merkwaardige naïviteit en wereldvreemdheid. Wetenschap is een voortdurende strijd tussen rivaliserende hypothesen waarbij er geen sprake is van een eindoverwinning. De initiatiefneemster trapt bovendien, MdV, in haar eigen filosofische valkuil. Zij beroept zich op de eminente wetenschapsfilosoof Sir Karl Popper die zij terecht roemt vanwege zijn falsificatieprincipe. Zijn levenlang streed Popper onvermoeid tegen het verificationisme. Ofwel het gebruik alleen op zoek te gaan naar bevindingen die het eigen gelijk onderstrepen. En de vraag om eenduidig wetenschappelijk bewijs zoals de initiatiefneemster poneert, is nu precies de verificatieredenering waarvan Popper verklaard tegenstander is. Het gaat er dan niet om om aan te tonen dat iets of iemand gelijk heeft, maar om het vinden van empirische evidentie die het ongelijk aantoont. Hiervoor volstaat, aldus Popper, een enkele tegenwerping. Een enkele tegenwerping en de grond onder het wetsvoorstel vervalt. De initiatiefneemster kan zich derhalve beter niet op Popper beroepen, hij zou de redenering van de omgekeerde bewijslast feilloos onderuit halen. “Onafhankelijk vastgesteld bewijs” waarvan het amendement rept is een onhaalbare en onuitvoerbare eis aan de wetenschap.

Maar er is, MdV, nog een tweede, evenzeer belangrijk tegenargument. Mijn fractie kan niet begrijpen dat de industriële massaslacht als referentiekeuze in het wetsvoorstel dient. Het gaat hier om weinig subtiele vormen van slacht van dieren die in ongelooflijke aantallen de dood vinden. Mijn fractie vermag simpelweg niet in te zien waarom de industriële massadoding juist voor een Partij voor de Dieren, als een kennelijk positief vergelijkingsscenario dient. Als de standaard waaraan de rituele slacht wordt afgemeten. Een uitleg op dit punt zien wij graag tegemoet. Juist op het punt van een gezamenlijk strijden voor een diervriendelijker reguliere slacht wil mijn fractie de hand reiken aan de Partij voor de Dieren. Op dit punt vinden we elkaar moeiteloos. En gezien de enorme hoeveelheden dieren die de dood vinden door industriële massaslacht, ligt daar de grote opgave. Niet bij de rituele slacht.

Het derde en laatste tegenargument, MdV, is dat de ontheffingsbepaling getuigt van weinig kennis van de godsdienstige context van rituele slacht. Dat is verontrustend. De bepaling - ik beperk me even tot de kosjere slacht – heeft voor de Israëlitische slacht geen betekenis. Kosjere slacht is per definitie onbedwelmd; het is geen kwestie van keuze. Joods ritueel bedwelmd slachten is een contradictio in terminus. Alleen al daardoor vormt het wetsvoorstel een fundamentele aantasting van het recht - in dit geval van de Joodse gemeenschap - op het vrijelijk uitoefenen van religie.

MdV,

Mijn betoog over de industriële massaslacht als referentiestandaard in het wetsvoorstel, brengt mij tot de proportionaliteitsvraag. Deze vraag is voor mijn fractie volop in het geding. Een simpele blik op de cijfers bevestigt dit. De staatssecretaris schatte in de Tweede Kamer het aantal geslachte dieren in Nederland op ongeveer 500 miljoen per jaar. Het aantal onbedwelmde rituele slachten is minder dan een half procent. Bij de Joodse rituele slacht gaat het zelfs om minder dan 1 promille. Als we een foutenmarge van 5% zouden aanhouden bij de industriële massaslacht, dan overtreft dit het totaal aantal dieren dat ritueel geslacht wordt. Mijn fractie houdt zich verre van cijferfetisjisme maar deze verhoudingsgetallen plaatsen het proportionaliteitsprincipe wel in een heel ander licht. Voor mijn fractie is het een aansporing om onze pijlen te richten op de verbetering van de industriële slacht.

MdV, gezien de grote belangen die op het spel staan, heeft mijn fractie het niet gelaten bij het bestuderen van rapporten en teksten. We hebben ook daadwerkelijk een rituele slacht - een Sjechieta - bijgewoond in het abattoir van Amsterdam. We hadden daarvoor ook de Partij voor de Dieren uitgenodigd. Daar hebben we evenwel niets van vernomen. Dat is uiteraard ook hun goed recht. Gelukkig namen een aantal collega-senatoren van andere partijen wel de uitnodiging aan. Het moet gezegd, MdV, wij waren bepaald onder de indruk van de zorgvuldigheid, de precisie en het respect waarmee de rituele slacht verricht werd. Hier is geen sprake van dierenmishandeling, geen sprake van wangedrag. In tegendeel. Binnen een luttel aantal seconden is de rituele halssnede voltrokken. Gewetensvol en nauwkeurig volgens minutieuze voorschriften verricht, door een vakbekwaam Sjochet die daar een jarenlange opleiding voor heeft moeten volgen. In die luttele seconden, onder scherp rabbinaal en seculier toezicht, ligt het verschil. Daarvoor en daarna zijn de routines identiek. Er zijn immers geen kosjere runderen, lammeren of kippen.

Mdv, dit wetsvoorstel grijpt veel te radicaal in. Dit leidt ertoe dat redelijke alternatieven niet worden overwogen. Mijn fractie heeft in gesprekken met de Joodse en Islamitische gemeenschap begrepen dat zaken als certificering, het vastleggen van opleidingeisen, het codificeren van vakbekwaamheidsvereisten, het aanscherpen van scholingsvoorschriften, het verbeteren van toezicht etc. zeer wel bespreekbaar zijn. Men is bereid op deze punten een convenant te sluiten. Laten we dan langs deze lijnen verder denken. Wij verwachten ook dat beide gemeenschappen op deze punten van elkaar kunnen leren. Dat is een insteek die recht doet aan de beide gemeenschappen, die de rol van godsdienst en godsdienstige beleving in tact laat en die de identiteit en cultuur van minderheidsgroepen respecteert. En laten we samen optrekken om het dierenwelzijn wat de industriële massaslacht betreft, substantieel te verbeteren.

Ik zou, MdV, de staatssecretaris dan ook willen vragen of hij concrete mogelijkheden ziet om het dierenwelzijn bij onverdoofd ritueel slachten te verbeteren en of hij bereid is om in samenspraak met de Joodse en Islamitische gemeenschap een reeks van maatregelen af te spreken om deze verbeteringen te realiseren. Het gaat dan om zowel uitvoeringaspecten, kwalificatievereisten als om toezicht. En zo ja, of dergelijke afspraken en maatregelen het onderhavige wetsvoorstel dan eigenlijk niet overbodig maken?

MdV, ik sluit af. Mijn fractie heeft grote problemen met dit initiatiefwetsvoorstel. Met het aannemen van dit voorstel steekt Nederland een Rubicon over. Het tast de vrijheid van godsdienst in ons land aan - een vrijheid die altijd fundamenteel voor de Nederlandse samenleving is geweest - het verheft de reguliere industriële massaslacht tot standaard en norm, het verlangt een wetenschappelijke bewijs dat simpelweg niet gegeven kan worden, het doet geen recht aan het proportionaliteitsprincipe en het marginaliseert de Joodse en Islamitische gemeenschap in onze maatschappij.

Dit moeten we niet willen en dit moeten we niet doen.

[1] Algehele grondwetsherziening eerste lezing, deel 1a Grondrechten, (Tweede Kamer) , ’s Gravenhage 1979, p.29.

[2] Het citaat is uit artikel 9 EVRM. Artikel 18 IVBPR hanteert een andere woordvolgorde maar is zakelijk gelijk aan zijn Europese evenknie.

[3] EHRM 27 juni 2000, Joods Liturgische Vereniging Cha’are Shalom ve Tsedek t. Frankrijk, NJCM-Bulletin 2001, p. 329 par. 73.

[4] TNO, Kritische beoordeling van drie rapporten aangaande welzijnsaspecten bij ritueel geslachte dieren. Zeist, TNO-rapport V93330, 2011: 18.

Peter Ester over Rituele Slacht: "We zijn deze Rubicon gelukkig niet overgestoken"

Wed, 14 Dec 2011 11:44:06 +0100

ChristenUnie-senator Peter Ester is blij met de meerderheid die zich gisteravond tegen het wetsvoorstel Thieme heeft gekeerd. Het wetsvoorstel, dat de rituele slacht van Joden en Moslims wil verbieden, stuitte op veel verzet van de Eerste Kamer. Ester: "Dit wetsvoorstel raakt het hart van de godsdienstvrijheid. Ik ben zeer blij dat we deze Rubicon niet zijn over gestoken."

De behandeling van het wetsvorstel is nog niet afgelopen en er is nog niet gestemd. Volgende week praat de Eerste Kamer verder over de rituele slacht.

Lees hier de bijdrage van Peter Ester aan het debat.

Opinie: Nederland isoleert zich met verbod op ritueel slachten

Wed, 14 Dec 2011 11:33:55 +0100

Deze week beoordeelt de Eerste Kamer het intitiatiefwetsvoorstel-Thieme dat ritueel slachten van dieren verbiedt. Een ingrijpend wetsvoorstel dat veel emotie oproept, niet alleen in joodse en islamitische kring. Ook christenen dienen op hun tellen te passen. Mocht deze wet worden aangenomen dan isoleert Nederland zich internationaal en schaadt ze haar politieke reputatie als beschermer van minderheden.

Het omstreden wetsvoorstel maakt een ongehoorde inbreuk op de vrijheid van godsdienst. Deze vrijheid behoort sinds eeuwen tot een van onze belangrijkste constitutionele grondrechten, vastgelegd in artikel 6 van de Grondwet. Formeel kan dit grondrecht worden beperkt, maar de wetgever is hierin traditioneel zeer terughoudend. Het zou met deze wet voor het eerst zijn dat de Nederlandse wetgever uitdrukkelijk treedt in de sfeer van de religieuze praktijk. Veel juristen hebben er op gewezen hoe riskant deze stap is. Ook is gewezen op precedent-werking: nu het ritueel slachten, straks andere godsdienstige gedragingen die aan wettelijke beperkingen worden onderworpen (jongensbesnijdenis, kinderdoop).

De rituele slacht is bij uitleg van art. 6 van de Grondwet steeds verstaan als een gedraging die behoort bij het godsdienstig belijden van burgers. Het gaat om de vrijheid geboden en voorschriften na te leven. Bij de laatste herziening van de Grondwet in 1983 is uitdrukkelijk bevestigd dat het ritueel slachten van dieren hier onder gerekend behoort te worden. Internationale jurisprudentie – onder meer van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens - heeft de rituele slacht gerekend onder de reikwijdte van artikel 9 van het EVRM. Nederland heeft een reputatie te bewaken als hoeder van een mensenrechtenbeleid dat religieuze minderheden beschermt. Nederland met Den Haag als internationale hoofdstad van het recht moet zich niet distantiëren van alom geaccepteerde rechtswaarborgen waar het de naleving van religieuze voorschriften betreft.

Materieel is er geen dwingende reden om het gerechtvaardigde belang van dierenwelzijn zo zwaar te wegen als nu gebeurt. Het initiatiefwetsvoorstel maakt duidelijk dat het mede de omstandigheden zijn die het dierenleed dat met slachten als zodanig gepaard gaat verergeren. Welnu, aan die omstandigheden kan het nodige worden gedaan. Inmiddels zijn alle betrokkenen het er over eens dat verbeteringen realiseerbaar zijn. Joodse en islamitische vertegenwoordigers hebben aangegeven in overleg met de overheid dierenwelzijnsmaatregelen aan te scherpen. Een wet die de slachtmethode zelf verbiedt, is daarmee overbodig en in elk geval een te zwaar middel. Wetenschappelijk is niet duidelijk of deze vorm van slachten nu werkelijk veel meer dierenleed veroorzaakt dan het industrieel slachten.

Met het aannemen van deze wet steekt Nederland de Rubicon over. Het isoleert zich van andere landen die zich volgens Europese traditie steeds zeer terughoudend hebben opgesteld om dit vrijheidsrecht in te perken. Het verbod op ritueel slachten behoort bij de zwartste episoden uit de Europese geschiedenis van de 20^e eeuw. Vooral in joodse kring roept dit voorstel daarom pijnlijke herinneringen op. Waarom moet Nederland in dit opzicht voorop lopen? Dit gaat niet meer over dieren alleen. Het gaat om onze plaats in de geschiedenis en onze internationale reputatie. Er valt een historisch besluit in de Kamer. Hopelijk overwint de staatkundige wijsheid in de senaat.

Peter Ester en Roel Kuiper zijn lid van de ChristenUnie-fractie in de Eerste Kamer. Dit opinieartikel verscheen in het Nederlands Dagblad van dinsdag 13 december 2011.

Peter Ester: "Concrete actie nodig voor verduurzaming en vergroening"

Wed, 14 Dec 2011 11:30:39 +0100

Op 12 en 13 december debatteerde ChristenUnie-senator Peter Ester over het Belastingplan 2012 en een aantal andere fiscale wetten. Lees hier zijn plenaire bijdrage:

MdV,

De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van het Belastingplan 2012. Graag wil ik mijn erkentelijkheid uitspreken voor de uitstekende technische briefings die het Ministerie van Financiën heeft verzorgd voor de leden van de Commissie Financiën van dit huis. Dat heeft in ieder geval de voorbereidingen van mijn fractie op dit debat over het voorliggende Belastingplan beduidend vergemakkelijkt. Dank ook voor de antwoorden op de meer technische vragen die de ChristenUnie-fractie in commissieverband indiende.

Eerdere vragen van de ChristenUnie
De staatssecretaris is in algemene zin ingegaan op de vragen van mijn fractie rond defiscalisering van het erfrecht. Mijn fractie had evenwel nog een aantal meer specifieke vragen die niet zijn beantwoord. Het betreft vragen rond defiscalisering in relatie tot vruchtgebruiktestament, woon-en inboedelrecht, het onderscheid tussen vruchtgebruik- en volle eigendomslegaten, quasi-stiefkinderen van samenwonende partners en renteaftrek terzake van erfrechtelijke schulden. Graag zien wij alsnog een antwoord op deze vragen zoals verwoord in het voorlopig commissieverslag van 1 december jl. (33003c). Graag alsnog een antwoord op deze punten.

Art 23 Wna en motie Schouten
De staatssecretaris heeft duidelijkheid verschaft over de reikwijdte van art 23, Wna. Mogen we hieruit afleiden dat een gehuwd executeur niet de toestemming van zijn/haar echtgenoot nodig heeft voor het aanvaarden van de executeursbenoeming? Duidelijkheid is hierover gewenst omdat in artikel 1:88 lid 1 letter c BW de toestemming van de echtgenoot nodig is als men zich borgstelt voor schuld van een derde.
In antwoord op Kamervragen heeft de staatssecretaris gesteld dat ook voor de toepassing van artikel 10 SW de WOZ-waarde van belang is. De hoogte van de huur zou dan hieraan zijn gekoppeld indien men toepassing van artikel 10 SW wenst te vermijden. Heeft het amendement Schouten (TK 33003, nr 70) waardoor men kan kiezen voor een actuelere WOZ-waarde, ook betrekking op de hoogte van de huur in relatie tot artikel 10 SW? Een argument voor een positief antwoord kan hierbij zijn dat men door het amendement een WOZ-waarde in aanmerking mag nemen waarvan de peildatum dichter in de buurt komt van de realiteit waarop men huurafspraken vastlegt.

Belastingplan algemeen
Het Belastingplan 2012 kan uiteraard niet los gezien worden van de financiële crisis in Europa. De crisis heeft impact - direct en indirect - op de belastinginkomsten die de regering kan verwachten. De omvang van deze inkomsten zijn bepalend voor de financiering van de overheidsuitgaven en het financieringstekort. Het zijn economisch zware tijden en de Nederlandse regiemacht is beperkt. Dit maakt het monitoren en ramen van belastinginkomsten cruciaal voor het op orde houden van het nationale huishoudboekje. Mijn fractie zou dan ook graag de laatste ramingen vernemen van de regering rond de te verwachten belastinginkomsten voor het volgend jaar. En daaraan gekoppeld het oordeel van de staatssecretaris over de soliditeit van de belastingopbrengsten. Waar liggen de grootste risico’s en hoe anticipeert de regering hierop? Kunnen we met dit belastingplan de klappen van de Eurocrisis opvangen, zeker nu een nieuwe recessie in ons land dreigt? En hoe moeten we in dat licht de nieuwe bezuinigingen beoordelen die het kabinet volgens de laatste berichten overweegt? Graag een antwoord op deze vragen.
Bezuinigingsronde en hypotheekrenteaftrek
In deze context van een mogelijk nieuwe bezuinigingsronde krijgt de afspraak rond een meer duurzaam stelsel van hypotheekrenteaftrek die deze kamer met de staatssecretaris vorige maand mocht maken tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen, extra gewicht. Ons lijkt deze duurzame visie nu belangrijker dan ooit. We zien het visiedocument dan ook met spanning tegemoet.

Fiscale concurrentiepositie van Nederland
Vereenvoudiging van ons belastingstelsel is – terecht - een hoofddoelstelling van ook dit kabinet. Mijn fractie is dan ook verheugd dat het Belastingplan 2012 voorziet in het terugbrengen van het aantal belastingen. Op de keuze daarvan kom ik aan het eind van mijn betoog nog terug. Aan de andere kant moeten we vaststellen dat ook hier nog de nodige winst is te boeken. In het gezaghebbende jaarlijkse overzicht “Paying Taxes” van Price Waterhouse & Coopers, de World Bank en de International Finance Corporation daalt de fiscale concurrentiepositie van Nederland van de 27e naar de 34e plaats. Deze ranking is een maat voor de fiscale druk waar ondernemers mee te maken hebben. Ook Europees gezien is de fiscale concurrentiepositie van Nederland verslechterd. Ons land zakt van de zevende naar de achtste plaats en nestelt zich daardoor nog steviger in de wat fletse middenmoot. Graag horen wij van de staatssecretaris hoe hij deze verslechtering beoordeelt. Is het de inzet van het Belastingplan 2012 om deze toch weinig bemoedigende rankings te verbeteren en hoe ambitieus is het kabinet op dit punt? Wat is volgens de fiscale agenda van de staatssecretaris de plek waar Nederland internationaal thuis hoort, mede gezien de economische agenda?

Fiscale kindregelingen
MdV, dan nu een aantal meer inhoudelijke punten. Mijn fractie neemt er kennis van dat de regering het aantal kindregelingen wil stroomlijnen. En inderdaad het huidige stelsel is weinig transparant. We hebben te maken met een Aftrek levensonderhoud kinderen, het Inkomensafhankelijke deel van de alleenstaande ouderkorting, het Schrappen van uitzonderingen op de uitkeerbaarheid algemene heffingskorting, de Kindertoeslag heffingvrij vermogen in box 3, de Inkomensafhankelijke combinatiekorting en de Weekenduitgave voor gehandicapten. In het debat dat vorige week in deze kamer werd gevoerd over het kindgebonden budget heeft mijn fractie aangegeven dat een integrale visie achter deze herzieningen ontbreekt. De ChristenUnie hecht zeer aan het ook financieel ondersteunen van gezinnen om er voor te zorgen dat de jongste generatie Nederlanders opgroeit in een stabiele en beschermde omgeving. Dat geldt zeker ook voor kinderen die deel uit maken van financieel kwetsbare gezinnen. Investeren in jonge talenten is essentieel om een vitale samenleving te realiseren en te behouden. Investeren in kinderen is nodig om Nederland van een toekomstbestendige basis te voorzien. Daarmee is het ook welbegrepen eigen belang van oudere generaties om jongere generaties in hun groei naar volwassenheid stevig te ondersteunen. Dit alles vraagt om visie hoe deze fiscale kindregelingen zich tot elkaar verhouden en vooral hoe een duurzaam kindgebonden budget er uit moet zien. Rond de zomer van dit jaar heeft de regering een visie beloofd over de samenhang in kindregelingen. Dit ook als opmaat tot vereenvoudiging en stroomlijning. Deze visie heeft dit huis nog niet bereikt. Dit maakt het voor mijn fractie niet doenlijk om de afzonderlijke herzieningen van de bestaande kindregelingen in het Belastingplan 2012 op zijn merites te beoordelen. Wel is duidelijk dat het om substantiële bezuinigingen gaat. Dat maakt het gemis aan een gedegen visie op de samenhang van kindregelingen alleen maar prangender. Graag horen wij van de staatssecretaris wanneer deze visie aan dit huis zal worden aangeboden. En bij ontstentenis van deze visie vernemen wij graag een voorschot van de staatssecretaris op de achterliggende inhoudelijke gezichtspunten van de stroomlijning van de fiscale kindregelingen zoals die blijkens het Belastingplan worden voorgestaan.

Vitaliteitsregeling
MdV, ook mijn fractie schaart zich achter het beleid om de arbeidsparticipatie te bevorderen teneinde het voorzieningenniveau in de Nederlandse verzorgingsstaat op een acceptabel peil te houden. Daarvoor is het noodzakelijk dat we onze beroepsbevolking in alle stadia van het werkzaam leven – ook daar waar het met zorgverplichtingen gecombineerd moet worden – mentaal en fysiek fit houden. Duurzame inzetbaarheid en het combineren van arbeid en zorgtaken zijn van cruciaal belang. Als we van Nederlanders verlangen dat ze langer doorwerken, dan moeten we hen ook faciliteren om vitaal te blijven ook in latere fasen van hun arbeidzaam leven.
Hier is immers in termen van arbeidsdeelname behoorlijke winst te behalen. De meeste werknemers verlaten de arbeidsmarkt voor hun 65e jaar. De werkbonus is bepaald op maximaal 2.350 Euro, onder gelijktijdige afbouw van de arbeidskosten voor ouderen en van de doorwerkbonus. Dit valt met name voor lagere inkomensgroepen gunstig uit. De vraag is evenwel wat het effect zal zijn. Ligt er een redenering van de staatssecretaris aan de hoogte van deze werkbonus ten grondslag en is deze op onderzoek gebaseerd? Is de bonus voor hogere inkomensgroepen wel onderscheidend? Wat zijn de arbeidseffecten die het kabinet van deze maatregel verwacht en hoe verhoudt deze zich tot de structurele kosten van de werkbonus van een half miljard Euro?
Ten aanzien van de invoering van het nieuwe fiscale instrument van vitaliteitssparen - ter vervanging van de spaarloonregeling en de levensloopregeling - merkt mijn fractie het volgende op. De staatssecretaris maakt een groot punt van het belang van deze regeling om Nederlanders fiscaal te faciliteren in het opbouwen van vermogen dat tijdens het werkzaam leven kan worden aangewend. Dit alles in het teken van duurzame inzetbaarheid, zorgarbeid; kortom, om mensen zo lang mogelijk vitaal te houden. Deze op zich lovenswaardige insteek en het stevige nummer dat het kabinet hiervan maakt in het teken van langer doorwerken, staat toch wat haaks op het bescheiden beschikbare budget. Het gaat om een budget van structureel minder dan 150 miljoen Euro en het maximaal fiscaal gefaciliteerd op de te bouwen vermogen bedraagt in totaal 20.000 Euro. Dat is bepaald niet indrukwekkend en zal voor een substantieel aantal Nederlanders weinig zoden aan de dijk zetten. De vraag die zich reeds nu stelt is of deze regeling succesvol zal blijken te zijn. Mijn fractie vraagt ook op dit punt een onderbouwing van de staatssecretaris. Met name wat betreft de verhouding tussen het beoogde doel en de beschikbare middelen. Zal dit de Nederlandse werknemer inderdaad scherp, fit en vitaal houden? Wat is het verwachte doorwerkeffect van de maatregel? Het Belastingplan stelt dat er geen beperkingen gelden wat betreft de reden waarom deelnemers het vitaliteitsspaartegoed aanwenden. Dat is ogenschijnlijk een nobel liberaal uitgangspunt. Maar zullen werknemers dit tegoed voor het beoogde doel opnemen of wordt het een verkapte spaarregeling voor mindere tijden? Ik zie op deze essentiële punten graag een antwoord van de staatssecretaris.

Vitaliteitsregeling en jongeren
Gegeven de fiscale constructie wordt vitaliteitssparen eigenlijk alleen aantrekkelijk als je inkomen kunt verschuiven uit een periode waarin je in een hoog tarief inkomstenbelasting valt, naar een periode van lagere belastingdruk. Hoe pakt dit nu, MdV, uit voor jongere werknemers? Zij zien in de regel hun inkomen groeien en lopen hierdoor kans op fiscaal nadeel. Deelt de staatssecretaris de constatering dat indien jonge werknemers hun fiscaal vitaliteitsspaartegoed opnemen - bijvoorbeeld om tijdelijk zorgtaken te combineren met minder arbeid - ze mogelijk meer belasting betalen dan ze bij inleg hebben gespaard? Staat dit niet haaks op het doel dat het kabinet met de vitaliteitsregeling voor ogen heeft? De levensloopregeling had als onbedoeld neveneffect het eerder verlaten van de arbeidsmarkt. Heeft het kabinet de onbedoelde effecten van vitaliteitssparen afgewogen?

Geefwet
Dan wil ik, MdV, nu overgaan tot de Geefwet. Nederlanders, zo tonen de cijfers, zijn gulle gevers. Bij elkaar opgeteld gaat het om een bedrag dat de 1% van ons BBP nadert. Internationaal mag dit bedrag er zijn. Het is een indicatie dat we ons burgerschap serieus nemen en ook in financiële zin bijdragen aan de goede samenleving. Particuliere vrijgevigheid aan goede doelen is een indicator van de veerkracht van ons burgerschap. Met een aparte Geefwet geeft het kabinet aan belang te hechten aan deze vrijgevigheid en onnodige belemmeringen weg te nemen. Mijn fractie wil wel opmerken dat de Geefwet niet bedoeld moet zijn als een “easy escape” om overheidsbezuinigingen in bijvoorbeeld de culturele sector te vereffenen. De frequentie waarmee in de Memorie van Toelichting verwezen wordt naar deze sector, maakt ons daar niet gerust op. Bovendien merkt mijn fractie op dat ook instellingen buiten de culturele sector, bijvoorbeeld op het terrein van ontwikkelingssamenwerking en onderwijs, met substantiële bezuinigingen geconfronteerd zijn. Rekent de staatssecretaris deze instellingen ook tot de sector? En minstens zo belangrijk in dit verband: is het duidelijk wat er precies onder de culturele sector verstaan wordt? Het gaat hier immers om een wijdvertakt en pluriform geheel van instellingen waarbij zich allerlei mengvormen voordoen. Vallen giften aan kerken of aan kerkelijke instellingen hier bijvoorbeeld onder? Is de Belastingdienst goed voorbereid om dit soort terminologische kwesties te beslechten, met name waar het grensgevallen betreft? Graag een reactie op deze punten.

Wij willen de staatssecretaris nog eens vragen hoe het beoogde multiplier-effect nu precies is bepaald. Is dit gebeurd op basis van wetenschappelijk onderzoek? Wat zijn de consequenties, MdV, indien multiplier-effecten niet gerealiseerd worden? Wat is het vermoede effect van het aangenomen amendement Van Vliet waarin de oorspronkelijke multiplier in de giftenaftrek verlaagd wordt van 1,5 naar 1,25 met een absoluut maximum van 1.250 Euro?
De geringe voorziening van 22 miljoen Euro voor de uitvoering van de Geefwet vestigt niet de indruk dat de staatssecretaris zelf een fors multiplier-effect van de nieuwe wet verwacht. Jammer is voorts dat het tijdpad kort was om de Geefwet in beide kamers diepgaand te bespreken. Dat laat onverlet dat de stimulering van cultureel ondernemerschap ook in de ogen van mijn fractie belangrijk is. Het is goed dat het verrichten van commerciële activiteiten waarvan de opbrengsten gebruikt worden voor het algemeen nuttige doel, de ANBI-status niet langer in de weg staan. Overigens laat het wetsvoorstel een heldere omschrijving van deze activiteiten achterwege. Kunnen we die als nog tegemoet zien? Graag hoort mijn fractie waarom de staatssecretaris het onderscheid tussen ANBI’s en SBBI’s handhaaft. Is daarvoor een inhoudelijke argumentatie te geven?
Wat het beoogde multiplier-effect van de Geefwet betreft, willen wij in navolging van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs vragen of ook overwogen is om matching toe te passen op het niveau van culturele instellingen? Zou een koppeling tussen subsidie en commerciële performance, cultureel ondernemerschap niet veel scherper bevorderen? Graag een reactie van de staatssecretaris op dit punt. Het wetsvoorstel legt de winstdrempel bij 15.000 Euro op jaarbasis dan wel 75.000 Euro over het jaar zelf en de vier voorafgaande jaren tezamen. Dit bedrag mag dus niet overschreden worden om gevrijwaard te blijven van vennootschapsbelasting. De vraag die mijn fractie hier heeft is of er een redenering aan dit (vrij lage) bedrag ten grondslag ligt? Is ook overwogen een percentage van de omzet te kiezen? Nu leidt het tot per saldo minimalistisch cultureel ondernemerschap.
Het Belastingplan 2012 voorziet ook in de mogelijkheid voor culturele instellingen en voor verenigingen en stichtingen die een sociaal belang behartigen en de winst voornamelijk realiseren via vrijwilligers, tot vorming van een bestedingsreserve. Kan de staatssecretaris nader ingeven hoe dit concreet in zijn werk gaat en welke meer precieze condities hier gelden? De Memorie van Toelichting geeft aan dat het ANBI-begrip nader zal worden ingevuld door een opsomming van doelen die beschouwd worden als van algemeen nut. De staatssecretaris blijkt tamelijk optimistisch dat deze codificering ook gaat lukken. De vraag die mijn fractie heeft is of deze operationalisering zo ver is dat invoering van de Geefwet per 1 januari a.s. ook reëel is. Is de Belastingdienst, zo vragen wij de staatssecretaris, voldoende toegerust om op zo’n korte termijn de fiscale en praktische implicaties van de Geefwet naar behoren te kunnen voorzien en uitvoeren?

Geefwet en vrijwilligers
De Geefwet benadrukt het belang van vrijwilligers en vrijwilligerswerk in Nederland. Mijn fractie onderschrijft dat ten volle. Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft becijferd dat bijna 50% van de Nederlanders vrijwilligerswerk verricht en daar maar liefst 4,5 uur per week aan besteedt. Dat geldt vooral voor sportverenigingen en kerken c.q. kerkelijke instellingen. Dat zijn allemaal mensen die zich doorgaans om niet voor de samenleving inzetten. Vrijwilligers vormen het sociale cement van onze maatschappij en daarmee het sociaal kapitaal van Nederland. In dit licht is de fiscale agenda rond vrijwilligerswerk van de staatssecretaris erg mager. Het blijft bij een onbelaste kostenvergoeding en een aftrek van fictieve kosten in de vennootschapsbelasting. Mijn fractie wil de staatssecretaris - gezien het grote maatschappelijke belang van vrijwilligerswerk - vragen op het punt van fiscale tegemoetkoming van vrijwilligers ambitieuzer te zijn. Vrijwilligerswerk en informele zorgarbeid zullen alleen maar in belang toenemen gelet op een aantal fundamentele maatschappelijke ontwikkelingen in bijvoorbeeld het zorgdomein. Vrijwilligers zullen zelfs een onmisbare rol vervullen in allerlei formele zorgarrangementen en deel uitmaken van duurzame sociale netwerken. Mijn fractie wil de staatssecretaris vragen om zijn visie te geven op de relatie tussen vrijwilligerswerk en zijn fiscale agenda, gekoppeld aan de vraag of het allemaal niet met wat meer aspiraties kan.
Fiscale innovatieregelingen
Ik ga nu over, MdV, naar de innovatie-regelingen. Gezien het feit dat Nederland terugloopt in internationale innovatie-rankings, is het goed dat innovatie extra fiscaal wordt gestimuleerd. Nederland moet het hebben van een goed ontwikkelde en innovatieve kenniseconomie wil het internationaal kunnen concurreren. Het moet dan wel gaan om een kenniseconomie die duurzaam is. Het Belastingplan gaat in op een drietal innovatie-instrumenten in de fiscaliteit, de WBSO, de RDA en de Innovatiebox. Mijn fractie heeft behoefte aan een toelichting van de staatssecretaris wat nu de visie is op de onderlinge samenhang van deze instrumenten, mede in het licht van het nieuwe sectorgerichte innovatiebeleid.
Ik beperk mij in deze eerste termijn tot de voorgestelde Research en Development Aftrek, ofwel de RDA. Het betreft hier een extra aftrekpost voor ondernemers in de inkomsten- en de vennootschapsbelasting voor niet-loonkosten en investeringen die direct toerekenbaar zijn tot Research & Development. Het gaat om een budgettair belang dat oploopt tot 500 miljoen Euro in 2014 en in 2015. Probleem is evenwel dat de aftrekmogelijkheid is omgeven met tal van uitvoeringskwesties. De nadere invulling van de regeling ontbreekt. Het wetsvoorstel is op dit wezenlijke punt gewoon niet helder. De Nederlandse Orde van Belastingadviseurs heeft deze omissie uitgebreid beargumenteerd. Dit maakt het voor ondernemers onduidelijk hoe zij gebruik kunnen maken van de regeling. Mijn fractie vraagt dan ook hoe en wanneer de nadere invulling beschikbaar zal zijn.
Mijn fractie, MdV, heeft ook een meer inhoudelijk punt over de in het belastingplan neergelegde innovatieregelingen. Kan de staatssecretaris deze kamer rapporteren over de effectiviteit van fiscale innovatie-instrumenten? Belonen deze instrumenten niet juist bedrijven die toch al van plan waren om bepaalde innovatietrajecten op te starten? We noemen dit ook wel het Matteus-effect: de zegeningen komen terecht bij degenen die al rijkelijk gezegend zijn. En in het verlengde hiervan: hoe slagen we er in weinig vernieuwende bedrijven tot onderzoek en innovatie te bewegen? Ook daar ligt een grote opgave voor de Nederlandse kenniseconomie, zeker waar het het MKB betreft. Kan de staatssecretaris enig licht werpen op de inhoudelijke relatie tussen deze generieke fiscale innovatie-instrumenten en het meer specifieke innovatiesectorenbeleid van het kabinet?

Fiscale agenda en duurzaamheid
MdV, ik heb mijn meest principiële punt voor het laatst bewaard. Ons fiscaal systeem kan een belangrijke bijdrage leveren aan de broodnodige vergroening en verduurzaming van de Nederlandse samenleving en economie. In dat licht bezien laat zich het voornemen van de staatssecretaris moeilijk rijmen om belastingen op leidingwater, op grondwater, op afvalstoffen, verpakkingen en op frisdranken te laten vervallen. Het gaat bovendien om belastingen die relatief eenvoudig te innen zijn. Ze worden als kleine belastingen geduid, maar het gaat wel om een bedrag van structureel 650 miljoen Euro. Deze afschaffing wordt door het Belastingplan gelegitimeerd als het terugdringen van, ik citeer, “het instrumentalisme van de belastingheffing”. Dat moge juist zijn, maar tegelijkertijd is het een verkeerd signaal naar samenleving en bedrijfsleven, namelijk dat dit kabinet duurzaamheid niet echt serieus neemt. Ik noem in dit verband ook de constatering dat de belastingsvrijstelling voor elektrische auto’s wordt beperkt. Het kabinet is bepaald niet voortvarend wat betreft de afbouw van fiscale voordelen van het gebruik van eindige fossiele brandstoffen en de afbouw van de heffingskorting voor groene en maatschappelijke beleggingen. Ik wil de staatssecretaris, MdV, tot slot dan ook vragen wat zijn ambities nu eigenlijk zijn rond een fiscale agenda die vergroening en verduurzaming van ons productiesysteem en consumptiepatroon serieus neemt en welke maatregelen hij daarbij voor ogen heeft. Mijn fractie ziet uit naar de antwoorden.

Peter Ester: "Bredere visie op arbeidsmarkt nodig"

Wed, 07 Dec 2011 22:39:17 +0100

Bijdrage van ChristenUnie-senator Peter Ester aan het plenaire debat op 6 december over wetsvoorstel 32777: Geleidelijke afbouw van de dubbele heffingskorting.

MdV, de leden van de ChristenUnie-fractie hebben met interesse maar ook met zorg kennisgenomen van het wetsvoorstel. Het adagium dat werk moet lonen is voor onze fractie vanzelfsprekend. In deze context stelt het kabinet voor de ongelijkheid tussen een werkende (één heffingskorting) en uitkeringsgerechtigden (die recht hebben op tweemaal de heffingskorting) weg te nemen. De vraag is evenwel hoe een dergelijke generieke prikkel werkt op de huidige arbeidsmarkt en welke werkgelegenheidseffecten hiervan te verwachten zijn. Dat is zeker geen uitgemaakte zaak. Bij welke groepen uitkeringsgerechtigden mag men positieve effecten verwachten en voor welke groepen zal dit geen of weinig effecten sorteren? Kan de regering hier uitsluitsel over bieden? Daaraan gekoppeld de vraag - die door meerdere fracties is gesteld - dat het toch juist de Wet Werken naar Vermogen is die bedoeld is om deze transitie van uitkering naar werk te realiseren? Hoe moeten wij de samenhang tussen beide voorstellen dan zien en wegen?

In ieder geval is het zo, MdV, dat het verzetten van financiële prikkels alleen niet voldoende is om mensen in de bijstand te bewegen de transitie naar een betaalde baan te maken. Daar komt natuurlijk veel meer bij kijken. Met name betreft dit de verhouding tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Het gaat dan wat de vraagkant betreft om de feitelijke aanwezigheid van banen voor mensen op bijstandsniveau. Kan de regering hierover cijfermatig inzicht bieden? Wat voor banen zijn dit en in welke sectoren? En welk perspectief bieden deze banen? Maar minstens zo belangrijk is dat de mensen die het betreft over de juiste combinatie van hard en soft skills bezitten - de juiste vaardigheden kortom - die hen aantrekkelijk maken op de arbeidsmarkt. Een arbeidsmarkt die ook aan de onderkant steeds hogere eisen stelt aan bekwaamheden en ervaring. Dan helpt dus niet het instrument van financiële prikkels alleen, maar gaat het ook om competentieontwikkeling, om gerichte scholing. Het verlagen van het referentieminimumloon voor mensen die niet over de juiste vaardigheden beschikken of gewoon niet kunnen werken, biedt dan geen soelaas. De werking van financiële incentives is echt wat ingewikkelder dan de regering in de Memorie van Antwoord aangeeft. Als we mensen in de bijstand aan een betaalde baan willen helpen dan hebben we activerend en innovatief arbeidsmarktbeleid nodig en dan gaat veel verder dan stoeien met financiële prikkels. Mijn fractie ziet graag een reflectie van de regering op deze noodzakelijke samenhang van prikkels en competenties binnen de context van sterk gewijzigde vraag-en aanbodverhoudingen op de arbeidsmarkt en de rol die actief arbeidsmarktbeleid daarbij speelt.

De minister kiest als inhoudelijke aanvliegroute het argument “werk moet lonen”. Daar is natuurlijk niemand op tegen. Maar door een meer integrale beschouwing over arbeid, arbeidsmarktbeleid, competenties en financiële prikkels achterwege te laten, verliest dit argument aan kracht en betreft het een gewone bezuinigingsmaatregel. Het was voor dit debat zuiverder geweest indien de regering het voorstel ook als zodanig beargumenteerd had. Dan weten we waar we het over hebben en hoe we de rechtvaardiging van het de wetswijziging moeten beoordelen. Graag een reactie van de regering op dit punt.

En als we het dan hebben over een bezuinigingsmaatregel, dan hebben we het over een wel heel forse aanscherping. Ofwel een bedrag dat oploopt van een kleine zestig miljoen volgend jaar naar 226 miljoen in 2015. Structureel gaat het om een bedrag van om en nabij de 1 miljard Euro. Dat is geen klein bier MdV. Dit roept direct de vraag op naar de koopkrachteffecten. Het betreft immers vaak personen en gezinnen die langdurig op de armoedegrens balanceren en zullen blijven balanceren. Kunnen zij op een aanvaardbare wijze in hun levensonderhoud voorzien? Heeft de regering een operationele definitie van wat een aanvaard minimum, een acceptabele basisbehoeftegrens is? Werk moet lonen. Zeker. Maar mensen moeten niet onder het bestaansminimum zakken.

Maar het gaat niet om geld alleen. Het verder beknibbelen op uitkeringen kan ook implicaties hebben voor maatschappelijke participatie, voor deelname aan de samenleving. Hoe ziet de regering in dit verband het adagium van sociaal-economische inclusiviteit? De regering geeft aan een potje van 90 miljoen te hebben dat in 2012 besteed kan worden aan extra bijstand. Ligt er ook een argumentatie aan de hoogte van dit bedrag ten grondslag?

De cijfermatige exploratie van de regering waaruit zou moeten blijken dat in de periode 1991-2031 er sprake zal zijn van een reële toename van de minimumuitkering - ook met invoering van de beoogde afbouw van de dubbele heffingskorting - maakt, MdV, op mijn fractie weinig indruk. Het heeft gezien de huidige financiële en economische turbulentie weinig zin om te speculeren over dit soort parameters in de komende twintig jaar.

Zijn er ook, MdV, alternatieve overwogen voor de wetswijziging? Zoals bijvoorbeeld het verhogen van het minimumloon voor huishoudens met een alleenverdiener. Een optie is daarbij het verhoging van de arbeidskorting voor de laagste inkomens en een verlaging voor de hoogste inkomens.

Al met al, MdV, gaat het om een maatregel die gevoelige consequenties zal hebben voor vooral huishoudens die langdurig en structureel op de bijstand zijn aangewezen en de mogelijkheden of competenties ontberen om de transitie naar betaalde arbeid te maken. Anders hadden ze dat al lang gedaan. En het is niet de enige maatregel die deze kwetsbare groep treft. We zien er in dit huis deze weken nogal wat passeren. Dit roept ook de vraag op of de regering een beeld kan geven van de stapeleffecten van diverse maatregelen en beleidsvoornemens rond de bijstand. Graag ziet mijn fractie een actueel overzicht van deze stapeleffecten.

Kortom, MdV, mijn fractie heeft grote moeite met het voorstel. Het heeft forse gevolgen voor de betrokken groep bijstandsgerechtigden en actief ‘tailor made’ arbeidsmarktbeleid ontbreekt. Dat is voor mijn fractie twee bruggen te ver.

Peter Ester: "Degelijk jeugd- en gezinsbeleid is een must"

Wed, 07 Dec 2011 22:35:53 +0100

Bijdrage van ChristenUnie-senator Peter Ester aan het plenaire debat op 6 december over wetsvoorstel 32798: Wet Wijziging Wet Kindgebonden Budget

MdV

De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling maar ook met zorg kennis genomen van de wijziging van de Wet op het Kindgebonden Budget. Mijn partij hecht zeer aan het ook financieel ondersteunen van gezinnen om er voor te zorgen dat de jongste generatie Nederlanders opgroeit in een stabiele en beschermde omgeving. Dat geldt zeker ook voor kinderen die deel uit maken van financieel kwetsbare gezinnen. De jongste generatie groeit meer dan ooit op in een complexe en onzekere wereld waarin sociale, economische en technologische ontwikkelingen elkaar in snel tempo afwisselen. Het gaat om het investeren in een generatie die bepalend zal zijn voor het Nederland van de 21^e eeuw. Sterke gezinnen, jongeren die leren zich te hechten, oog te hebben voor de ander, te participeren aan de goede samenleving en solidaire en verantwoordelijke burgers te worden, zijn van groot belang voor sociale cohesie en sociale binding. Degelijk jeugd- en gezinsbeleid is voor de ChristenUnie een absolute must.

Investeren in jonge talenten is essentieel om een vitale samenleving te realiseren en te behouden. Investeren in kinderen is nodig om Nederland van een toekomstbestendige basis te voorzien. Daarmee is het ook welbegrepen eigen belang van oudere generaties om jongere generaties in hun groei naar volwassenheid stevig te ondersteunen. Sociaal, opvoedkundig, maar ook financieel. En daar hebben wij het vandaag over.

Gezien het bredere maatschappelijke belang van het kindgebonden budget als investering in de jongste generatie Nederlanders is het een slechte zaak dat de regering de herziening in hoog tempo door het parlement wil loodsen met als consequentie dat we het wetsvoorstel in één zitting moeten behandelen én er over moeten stemmen. Dit, MdV, verdient geen schoonheidsprijs. Het aantal spoedeisende wetsvoorstellen waarbij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid leading is en dat in zeer korte termijn - nog voor het einde van dit kalenderjaar – behandeld moet worden, neemt wel zeer grote proporties aan. Dit vraagt veel van dit huis en zeker van de kleinere fracties. Maar de hoge snelheid vraagt ook veel van de uitvoeringsinstanties, met name de Belastingdienst. Het gaat volgens de brief van de minister van 18 november jl. om maar liefst 7 miljoen huishoudens die een beschikking krijgen rond alle toeslagen – waaronder het kindgebonden budget – waarop men in 2012 recht heeft. Hoe denkt de regering erin te slagen de beoogde wijzigingen op tijd te communiceren naar de Nederlandse burger? Komen de grenzen van zorgvuldigheid hier niet in zicht?

MdV, Nederland kent op dit moment een toch wat verwarrende hoeveelheid kindregelingen. Ik noem de Aftrek levensonderhoud kinderen, de Alleenstaande-ouderkorting, Inkomensafhankelijke combinatiekortingen, Weekenduitgaven voor gehandicapten, Schrappen uitzonderingen uitkeerbaarheid algemene heffingkortingen en de Kindertoeslag heffingvrije vermogen in box 3.

Dit alles vraagt om visie hoe deze regelingen zich tot elkaar verhouden en vooral hoe een duurzaam kindgebonden budget er uit moet zien. Rond de zomer van dit jaar heeft de regering een visie beloofd over de samenhang in kindregelingen. Dit ook als opmaat tot vereenvoudiging en stroomlijning. Deze visie heeft dit huis nog niet bereikt. De laatste berichten in de Memorie van Antwoord zijn dat deze visie en de verdere plannen rond de jaarwisseling verwacht mogen worden. Dit is het zoveelste dossier, MdV, waarin de regering een voorschot neemt op een te voeren debat zonder dat we de aangekondigde visie zelf ter beschikking hebben. Dat vraagt erg veel van de rekbaarheid van de Senaat. Deze gang van zaken roept om problemen rond uitvoerbaarheid en maatschappelijke acceptatie, zeker waar het wetsvoorstellen betreft die per 1 januari a.s. ingang moeten vinden.

Dit alles betekent, MdV, dat wat mijn fractie betreft er grote terughoudendheid is rond het onderhavige voorstel. Het gaat om een forse ingreep in de kindregelingen: het aanpassen van de hoogte van het kindgebonden budget, het niet-indexeren van het budget tussen nu en 2016, de introductie van een vermogenstoets in het kindgebonden budget vanaf 2013 en het verlagen van de kinderbijslag. De regering begroot de opbrengst van de ingreep op 200 miljoen Euro in 2012, oplopend tot 250 miljoen in 2015. De verrekeningswijze die de belastingdienst hanteert, betekent dat de nieuwe bedragen als beschikking per medio december dienen te worden aangekondigd. Dat betekent dat de brieven zo ongeveer morgen de deur uit moeten. ICT vermag veel, maar dit alles vergt wel zeer veel. Kan de regering garanties bieden dat de kindgebonden toeslagentransities soepel zullen verlopen? Zijn er waarborgen ingebouwd en zo ja, welke?

Ik sluit af, MdV. Mijn fractie mist vooral visie op de samenhang van kindregelingen. Wij vragen de regering dan ook met klem wanneer we een integrale visie van het kabinet mogen verwachten rond een bestendig en transparant systeem van kindregelingen. Dat gaat dus verder dan een stroomlijning van bestaande regelingen. De Memorie van Antwoord is op dit cruciale punt echt te vaag. Voor mijn fractie is een integrale en samenhangende visie op kindregelingen van het kabinet wezenlijk om bezuinigingen op afzonderlijke kindregelingen als het kindgebonden budget te kunnen beoordelen en wegen. Nu is dat niet het geval.

Weekoverzicht Eerste Kamer 49

Wed, 07 Dec 2011 22:55:51 +0100

Terugkeerrichtlijn

ChristenUnie-senator Roel Kuiper deed mee aan het debat over de terugkeerrichtlijn. Hij is tegen het plan van het kabinet om vreemdelingen die in strijd met een terugkeerbesluit in Nederland verblijven strafrechtelijk aan te pakken. Lees hier zijn hele bijdrage.

Huurtoeslag

Roel Kuiper sprak ook over het wetsvoorstel flexibilisering kwaliteitskorting huurtoeslag. Een technisch wetsvoorstel met grote gevolgen voor huurders. De fractie van de ChristenUnie is daarom kritisch. Vanwege de aantasting van inkomenszekerheid bij huurtoeslagontvangers en omdat er niet langer sprake is van een wettelijke verankering van normpercentages. Lees hier Kuipers bijdrage aan het debat.

Dubbele heffingskorting

Peter Ester heeft zich kritisch uitgelaten over de geleidelijke afbouw van de dubbele heffingskorting. Het wetvoorstel kort uitkeringsgerechtigden om hen zo te stimuleren om te gaan werken. Ester wees het kabinet erop dat financiële prikkels alleen niet effectief werken. Hij pleitte in zijn bijdrage voor een bredere visie op de arbeidsmarkt.

Bezuinigingen op het kindgebondenbudget

Peter Ester debatteerde daarnaast plenair mee over de bezuinigingen op het kindgebondenbudget. Hij bepleitte een bredere visie op jeugd- en gezinsbeleid. Lees hier zijn bijdrage.

Stemmingen: ingangsdatum AOW

Dan werd er ook nog gestemd over een wetsvoorstel dat vorige week werd behandeld in de Eerste Kamer. De ChristenUnie heeft tegen het wetsvoorstel gestemd dat de ingangsdatum van de AOW veranderd. Hierdoor krijgen mensen tot een aantal weken later hun AOW. De wet wordt nu heel haastig ingevoerd, om genoeg bezuinigingen voor 2012 binnen te halen. Dat geeft geen gelegenheid om het inkomensgat dat ontstaat te repareren in de verschillende CAO's. ChristenUnie-senator Peter Ester leverde vorige week een bijdrage aan het debat over dit wetsvoorstel.

Roel Kuiper: "Geen vrijbrief voor verlagen huurtoeslag"

Tue, 06 Dec 2011 19:39:31 +0100

Vandaag deed ChristenUnie-senator Roel Kuiper mee aan een debat over wetsvoorstel 32694: Wijziging van de Wet op de huurtoeslag (flexibeler maken kwaliteitskorting). Hieronder zij bijdrage:

MdV,

Hoewel wij niet aan de schriftelijke voorbereiding hebben meegedaan heeft mijn fractie er behoefte aan kort in te gaan op de voorliggende wetswijziging. Opnieuw hebben we hier te maken met een wet die vooral door het motief lijkt te zijn ingegeven ‘quick wins’ te halen bij het inboeken van bezuinigingen. Er is al vaker opgemerkt dat daadwerkelijke hervormingen te verkiezen zijn boven het behalen van onevenwichtige ‘quick wins’ die in samenhang met andere bezuinigingen en eigen bijdragen een stapeling geven van nieuwe lasten. Dat is hier ook het geval. Ruim 70% van de huurtoeslagontvangers heeft niet meer dan het minimuminkomen en zij alle zullen geconfronteerd worden met stijgende huurlasten en dus koopkrachtverlies. We spreken hier dus per definitie over een pijnlijke maatregel.

Afgezien van dit sociale bezwaar is er de vraag of wijziging dan wel flexibilisering van normpercentages niet een wetswijziging noodzakelijk maken. De reden waarom niet voor wetswijziging is gekozen heeft te maken met snelheid: de bezuinigingen worden al voor 2012 ingeboekt. Maar dat kan geen doorslaggevende reden zijn. Meer principieel moet hier de vraag worden gesteld dat flexibilisering van de kwaliteitskorting zozeer verbonden is met de inkomens- en rechtszekerheid van huurtoeslagontvangers dat wettelijke verankering geboden was. Waarom is overigens gekozen voor flexibilisering en niet voor een ophoging van de kwaliteitskorting met 10%. Blijkbaar wil de overheid zich de vrijheid voorbehouden de korting percentueel nog verder te doen oplopen. Graag ontvang ik op dit punt een beschouwing van de minister.

Een ander punt in geding is of er voor huurtoeslagontvangers een alternatief is. De korting is bedoeld om huurders eerder te doen kiezen voor een goedkopere woning. Een verhuizing is geen sinecure, maar dat terzijde. Als de goedkopere huurwoningen niet voorradig zijn kan men een prikkel inbouwen, maar bestaat er in feite geen reëel alternatief. Het voornaamste argument voor deze wetswijziging is budgettair en daarmee is dit weer een voorbeeld van ‘hit and run’-bezuinigingen waar we al veel hebben zien voorbijkomen.

Het is zeer wel denkbaar dat we over ons stelsel van huurtoeslag en hypotheekrenteaftrek in samenhang moeten nadenken. Maar dan moet dat wel systematisch gebeuren. We zouden het toejuichen als het kabinet hierin vooropging.

Onze fractie staat kritisch tegenover het voorstel, zowel als het gaat om de aantasting van inkomenszekerheid bij huurtoeslagontvangers als vanwege de vraag – als er al iets aan deze normpercentages gewijzigd zou moeten worden - of wettelijke verankering van normpercentages hier niet de aangewezen weg had moeten zijn. Uiteraard wachten wij de antwoorden van de minister met belangstelling af.

Roel Kuiper: "Strafrechtelijke sancties tegen vreemdeling onnodig"

Tue, 06 Dec 2011 19:39:12 +0100

Plenaire bijdrage van Roel Kuiper, namens de ChristenUnie bij het wetsvoorstel 32420: Wijziging Vreemdelingenwet 2000 ter implementatie van de Europese richtlijn (2008/115/EG)

MdV,

Hoewel onze fractie niet heeft deelgenomen aan de schriftelijke voorbereiding hechten wij er aan een bijdrage te kunnen leveren bij het plenaire debat over de implementatie van de terugkeerrichtlijn. Voor onze fractie blijven in de kern deze twee vragen aan de orde:

Is de strafrechtelijke sanctionering die deze wetswijziging verbindt aan het inreisverbod noodzakelijk en wenselijk?
Levert deze wetswijziging een bijdrage aan het vraagstuk van illegaal verblijf in Nederland/ Brengt ze een oplossing dichterbij?

Mdv,

Het voorstel is er op gericht de EU-richtlijn uit 2008 om te zetten in nationale wetgeving en doet dat door een aanpassing van de Vreemdelingenwet. De minister volgt daarbij de bepalingen van de richtlijn, maar het blijft opvallend dat het voorstel op het punt van de sanctionering een stap verder gaat. Er worden strafrechtelijke maatregelen ingeroepen bij niet-naleving van het inreisverbod dat vanzelf volgt op het niet-vrijwillig naleven van een ingesteld terugkeerbesluit. Op de vele vragen die op dit punt aan de minister zijn gesteld verwijst hij naar het advies van de Raad van State waarin wordt aangegeven dat sanctionering gepast is en zelfs gevorderd wordt door de Europese richtlijn. Alleen de wijze waarop die sanctionering haar beslag zou moeten krijgen is een aangelegenheid van de lidstaten zelf. De minister kan dus zeggen dat hij doet wat volgens de interpretatie van de Raad van State zou moeten gebeuren. Alleen, in de wijze waarop die sanctionering plaats dient te vinden is hij vrij. De minister heeft gekozen voor een strafrechtelijke sanctie die bestaat in automatische vrijheidsbeneming. Zoals ik nog zal aangeven had dit niet gehoeven. De rechtsbasis die de minister hiervoor kiest, noemt de zwaarst mogelijke gronden voor deze vrijheidsbeneming. Het gaat hier om artikel 108 van de Vreemdelingenwet die vrijheidsbeneming gerechtvaardigd acht ‘indien het belang van de openbare orde of nationale veiligheid zulks vereist’. Dit impliceert dat het negeren van een inreisverbod hier wordt gerubriceerd onder de zwaarste vorm van overtreding die de Vreemdelingenwet kent. De Vreemdelingwet kent blijkens artikel 3 ook nog andere gronden voor uitzetting, namelijk in lid a het niet in bezit zijn van een geldend document voor grensoverschrijding of lid c het niet beschikken over voldoende middelen tot levensonderhoud. Maar volgens het kabinet is het zo dat iemand die hier illegaal verblijft en bijvoorbeeld niet over geldige documenten beschikt bij het negeren van het inreisverbod de belangen van ‘openbare orde of nationale veiligheid’ schaadt en de daarbij behorende sanctie krachtens artikel 108 zal krijgen. Dit zijn heel zware middelen waarop de terugkeerrichtlijn niet heeft gedoeld.

De terugkeerrichtlijn zegt in Hoofstuk IV, artikel 15, lid 1 dat als een ultimum remedium een onderdaan van een derde land tegen wie een terugkeerprocedure loopt alleen in bewaring gehouden kan worden om zijn terugkeer voor te bereiden. Er staat hier ‘alleen’. Alleen in bewaring met het oog op de voorbereiding van een verwijdering. Dit mag hoogstens zes maanden met een verlenging van twaalf. Die termijnen komen overeen met artikel 108 van de Vreemdelingenwet, maar daarmee houdt de gelijkenis wel op. Nederland zou met de aanneming van deze wetswijziging illegalen niet alleen vasthouden met het oog op hun spoedige verwijderingsprocedure, maar ook omdat het deze illegalen aanmerkt als een gevaar voor de openbare orde en de nationale veiligheid. Dit is toch wel heel kras. Het maakt de illegaal die een inreisverbod negeert tot crimineel.

De sancties die Nederland hiermee invoert zijn dus zwaar en niet-noodzakelijk en eigenlijk ook overbodig, aangezien we al de figuur kennen van vreemdelingenbewaring. Wie in vreemdelingenbewaring is geweest is al in aanraking geweest met de bestuursrechter. Deze heeft getoetst wat de belangen zijn van de Nederlandse staat in relatie tot het individueel belang van de vreemdeling. Wanneer dat heeft geleid tot vrijlating zonder daadwerkelijke uitzetting voegt een strafrechtelijke toetsing van het negeren van een inreisverbod niets toe. Daar we al een systematiek kennen van bestuursrechtelijke toetsing is deze wijze van sanctionering niet wenselijk. Wat moet een strafrechter bepalen wanneer een bestuursrechter zich al heeft uitgesproken over een individueel geval? Zou de minister dat kunnen aangeven?

MdV,

Dit brengt mij tot de tweede vraag: helpt deze wetswijziging bij de oplossing van het vraagstuk van illegaliteit? De terugkeerrichtlijn heeft niet primair als doel illegaal verblijf van vreemdelingen terug te dringen, dat lijkt nu welhaast de strekking van de wetswijziging, maar dat is beslist onjuist. De richtlijn wil aangeven dat een eenmaal opgelegd terugkeerbesluit met inreisverbod onder bepaalde (humane) voorwaarden moet plaatsvinden. Daarbij gaat het uitdrukkelijk om de bescherming van de vreemdeling zelf. Het gaat in op de positie van minderjarigen, gezinnen, zieken, het wil onderdanen van derde landen die verwijderd worden niet eindeloos in bewaring houden en zeker niet beschouwd hebben als gewone gevangenen (art. 16, lid 1). De voorliggende wetswijziging die de implementatie van deze richtlijn regelt richt zich echter sterk op het sanctie-instrument en gaat nauwelijks in op de normen en voorwaarden van de richtlijn die de positie van de vreemdeling betreffen. Daarom vraag ik de minister expliciet hoe de implementatie van artikel 5 bijvoorbeeld zal plaatsvinden. Deze gaat over het belang van het kind, van gezins- en familieleven en de gezondheidstoestand van de betrokken onderdaan van een derde land. Wat betekenen deze voorwaarden concreet?

MdV,

Veel organisaties die betrokken zijn bij werk onder vluchtelingen in Nederland hebben aangegeven dat de in deze wet aangekondigde sanctiebepalingen het vraagstuk van illegaliteit juist zal verharden en niet zal bijdragen aan een oplossing. Zij die hulp nodig hebben (vanwege ziekte of anderszins) zullen minder geneigd zijn zich bij instanties te vervoegen. Slachtoffers van mensenhandel, mensen die hier tegen hun wil zijn gebracht, worden hiermee niet geholpen. Zij worden onnodig gestigmatiseerd. Een terugkeerprocedure heeft alleen zin als er kansen zijn op terugkeer naar het land van herkomst. Vandaar ook dat de terugkeerrichtlijn meent dat beslissingen op grond van deze richtlijn per geval genomen moeten worden. Daarbij past prudentie en niet een generieke dreiging met het strafrecht die het bestaan van betrokken mensen nog drukkender maakt. De wetswijziging helpt niet bij het oplossen van het vraagstuk van illegaliteit. Niettemin ziet onze fractie met belangstelling uit naar de antwoorden van de minister.

Ester: 'Moraal moet terug in de markt'

Mon, 05 Dec 2011 12:15:17 +0100

"Het huidige economische systeem ontbeert moraal en gezond verstand.", dat zei ChristenUnie-senator Peter Ester tijdens een lezing voor een groep PerspectieF-jongeren. "We zitten vast in een tombola van irrationeel gedrag. Toen Papandreou een referendum aankondigde verdampte er 1 miljard in 1 dag. Er is geen relatie meer tussen de beurs en de re�le economie. We moeten stappen in een andere richting zetten."

Volgens Ester moeten de schaduwzijden van het harde liberalisme, het casinokapitalisme, bestreden worden. "We moeten naar een economie met oog voor de lange termijn. Een economie die zich richt op reële waardetoevoeging." De senator hield zijn pleidooi tijdens een avond over de verhouding tussen markt, samenleving en overheid. Eerder pleitte Ester al voor een calvinistisch ethos in de economie.

Inbreng wet misstanden prostitutie

Tue, 29 Nov 2011 20:14:03 +0100

Inbreng Wetsvoorstel 32211

Regulering prostitutie en bestrijding misstanden sexbranche

ChristenUnie-fractie

Onze fractie voelt de behoefte om alsnog een meer principiële voorvraag te stellen ten aanzien van prostitutie. Zijn de grote misstanden waaraan dit wetsvoorstel via uniformering van de regulering van de seksbranche wat tracht te doen niet inherent aan deze branche? Acht de regering een seksbranche met substantieel minder misstanden realistisch in de nabije toekomst?

Verder hebben de leden van onze fractie een aantal aanvullende vragen. Zo missen we in dit wetsvoorstel voorstellen met betrekking tot preventie. Was het niet gepast geweest ook op dat gebied de wetgeving aan te scherpen en meer maatregelen te nemen? De uitstapprogramma's van het vorige kabinet worden nu aan gemeenten overgelaten. Houdt de regring een vinger aan de pols bij het overpakken van deze uitstapprogramma's door gemeenten? En zo ja, op welke wijze? Is de regering bereid de kamer op de hoogte te houden via voortgangsrapportages?

De regering geeft in de Memorie van Antwoord aan belang te hechten aan een meer intensieve handhaving in vooral het illegale segment van de seksbranche, maar stelt dat politie en gemeenten geen extra middelen ter beschikking krijgen. De regering relativeert het gevaar dat prostituees de illegaliteit verkiezen boven de registratieplicht, omdat de nadelen daarvan te groot zijn onder een streng regime van handhaving. Zal het echter tot een strenge(re) handhaving komen als noch bij politie noch bij gemeenten extra middelen ter beschikking komen voor toezicht en handhaving en alleen een efficiencyslag wordt voorgesteld? Graag een reactie.

De regering beoogt met dit wetsvoorstel meer uniformiteit in de omgang met prostitutie. Tegelijkertijd biedt de regering aan gemeenten met betrekking tot thuisprostitutie de keuze om deze vorm wel of niet vergunningsplichtig te maken. Ze erkent ook dat dit ten koste gaat van de uniformiteit, maar wil gemeenten niet in de weg staan bij hun huidige succesvolle aanpak.[1] Dat valt te prijzen, maar waarom kiest de regering er in dat licht niet voor om met betrekking tot de thuisprostitutie een vergunningsplicht op te tuigen in alle gemeenten? Is de regering niet bang dat in de praktijk een deel van de prostitutie - georganiseerd als seksbedrijf - als thuisprostitutie zal worden georganiseerd en zich zo aan het toezicht onttrekt? Wat doet de regering om ontduiking van dit wetsvoorstel via deze omweg tegen te gaan?

[1] Pag. 21. Memorie van Antwoord.

Geen 'hit and run' bezuiniging op de AOW

Wed, 30 Nov 2011 10:51:31 +0100

Het kabinet wil de datum waarop de AOW ingaat wijzigen. Peter Ester, senator voor de ChristenUnie, deed mee de plenaire behandeling van het wetsvoorstel dat dit regelt. Hij maakt zich zorgen over forse uitvoeringsproblemen door een te haastige doorvoering van deze bezuiniging. Hieronder zijn bijdrage aan het debat.

Plenair Debat Wet Wijziging Ingangsdatum AOW-Ouderdomspensioen

EK 32 846, 29 November 2011, Peter Ester, ChristenUnie-fractie

MdV, Mijn fractie heeft met belangstelling kennis genomen van de Wet Wijziging Ingangsdatum AOW-ouderdomspensioen. Dank aan de Minister voor de antwoorden op de vragen die mijn fractie in commissieverband over de wetswijziging heeft gesteld.

Toch resteren nog een aantal wezenlijke kwesties die wij plenair willen inbrengen. Wij lezen dit wetsvoorstel als een administratieve herziening die de schatkist om en nabij de 60 miljoen Euro moet opleveren. Het heeft op het eerste gezicht een zekere redelijkheid om de AOW te laten ingaan op het moment dat je 65 wordt en niet op de eerste dag van de maand waarop je deze leeftijd bereikt. Toch moet het debat niet bij deze constatering blijven. De impact en context van de wetswijziging reikt verder dan men op het eerste moment zou vermoeden. En dat heeft niet zozeer te maken met inhoudelijke overwegingen als wel met te verwachten forse uitvoeringsproblemen en met de context van veel verder reikende herzieningen van ons pensioenstelsel.

Mijn fractie maakt zich zorgen of de snelle invoering van het wetsvoorstel niet op grote implementatieproblemen zal stuiten. Zowel van werkgevers- als van werknemerszijde is het verzoek gekomen om meer tijd voor dit traject te nemen. Is de regering bereid om de invoeringsdatum later in het jaar 2012 te laten plaatsvinden om sociale partners in staat te stellen de wijzigingen naar behoren uit te voeren? Ik noem ook de praktische en juridische kwesties waar de Stichting van de Arbeid eerder deze maand op wees. Zijn de uitvoeringsinstanties naar het oordeel van de regering wel gereed om de veranderingen door te voeren? Hoe weegt de regering in dit verband de weinig goeds belovende reacties van Achmea, Mn Services en de Bond van Verzekeraars op dit punt? Ook andere fracties vroegen hier aandacht voor. Is het, al met al, niet verstandig om het implementatietraject wat meer tijd te gunnen? Zo niet, kan de regering dan garanties geven dat de in het wetsvoorstel beoogde invoeringsdatum niet op grote uitvoeringsproblemen zal stuiten? Welke waarborgen heeft het kabinet hiertoe ingebouwd?

Deze uitvoeringsproblemen zullen met name gelden voor die AOW-gerechtigden waarbij een gat ontstaat tussen de datum waarop de arbeidsovereenkomst beëindigd wordt en de datum waarop het AOW-ouderdomspensioen ingaat. Meer specifiek betreft dit CAO’s die uitgaan van contractbeëindiging op de eerste dag van de maand waarin de pensioengerechtigde leeftijd wordt bereikt. Ook de Raad van State wees op deze kwestie. Het openbreken van CAO’s is een ingrijpende en zonder twijfel tijdrovende aangelegenheid. Kan de minister aangeven of het zal lukken deze CAO’s voor 1 april a.s. te herzien? Mijn fractie is daar niet gerust op. En wat zijn de consequenties dan voor niet-gestroomlijnde CAO’s? Zijn Nederlanders die de gevolgen van de wetswijziging zullen ondergaan wel voldoende gewezen en voorbereid op de veranderingen die komen gaan?

Natuurlijk kan men argumenteren, MdV, dat dit primair de verantwoordelijkheid van sociale partners is. Maar dat is toch te kort door de bocht. Ook de regering zelf heeft een rol in het rechtstreeks communiceren van dit soort veranderingen naar burgers die er direct door geraakt worden. Het is immers de regering die het initiatief tot wetswijziging heeft genomen, niet de sociale partners.

Heeft de regering overigens zicht op het aantal pensioengerechtigden die de dupe zullen worden van een inkomensgat? Wat is de omvang van deze negatieve inkomenseffecten en hoe werken ze uit naar verschillende inkomensgroepen? Welke opties zijn er om het inkomensverlies te compenseren? Niet iedereen heeft immers de mogelijkheid om dit gat door bijvoorbeeld langer doorwerken te dichten, denkt u alleen al aan de groep arbeidsongeschikten. Heeft de regering indicaties dat de VUT- en pensioenfondsen bereid zijn om het inkomensgat voor hun rekening te nemen? Hebben deze fondsen - gezien de fors achterblijvende dekkingspercentages - überhaupt vrije reserves die ze hiervoor kunnen en mogen aanspreken?

Tot slot, MdV, een meer principieel punt. In de voorliggende periode zal het Nederlandse pensioenstelsel stevig op de schop worden genomen. Het pensioenakkoord is daarvan de voorbode. Dat behoeft uiteraard een integrale visie op hoe een houdbaar pensioenstelsel er uit moet zien. Is het dan wel wijs, zo wil mijn fractie de regering vragen, om vooruitlopend daarop nu al allerlei wijzigingen te gaan doorvoeren? Is het niet veel verstandiger om deze aanpassing te laten meelopen in de beoogde stelselherziening? Ook om cumulatie van uitvoeringskosten en maatschappelijke bezorgdheid te voorkomen?

Pensioenkwesties zijn zaken die Nederlanders terecht bezighouden en bij velen tot ongerustheid leiden. Het zet de verhoudingen tussen sociale partners op scherp, zoals we telkenmale kunnen vaststellen. Met het nemen van voorschotten op deze maatschappelijke turbulentie moet naar de mening van mijn fractie zeer spaarzaam en terughoudend worden omgegaan. Ik wil de regering dan ook vragen of zij dit heeft afgewogen bij het voorliggende wetsvoorstel. Wat zijn voor de regering dwingende redenen om bij deze wijziging van de Algemene Ouderdomswet niet te wachten op de integrale herziening van ons pensioenstelsel? Gaat het hier nu om een weloverwogen besluit of om een “hit and run” bezuiniging?

Eerste Kamer - weekoverzicht 48

Wed, 30 Nov 2011 10:49:35 +0100

Wet wijziging ingangsdatum AOW

ChristenUnie-senator Peter Ester deed in de plenaire zaal mee aan een debat over een wetsvoorstel dat de ingangsdatum van de AOW wijzigt. Ester waarschuwde voor een 'hit-and-run' bezuinging, zonder bredere visie. Zijn hele bijdrage is hier na te lezen.

Parlementaire Enquete

Roel Kuiper is voorzitter van de eerste parlementaire onderzoekscommissie in de geschiedenis van de Eerste Kamer. Er wordt onderzoek gedaan naar privatisering van overheidsdiensten. Vandaag werd bekend gemaakt dat het onderzoek zich zal toespitsen op vier casus: NS, KPN, UWV en de energiemarkt.

Stemmingen

De ChristenUnie-fractie heeft voor een wet gestemd die de positie van de rechter-commissaris versterkt. Er werd ook gestemd over een aantal moties, dat tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen, vorige week, werd ingediend. Kuiper en Ester stemden onder meer tegen een motie van D66 die pleit voor europees toezicht op de banken. De ChristenUnie vindt dat een taak voor nationale toezichthouders.

Prostitutie

Tijdens de schriftelijke voorbereiding heeft Peter Ester kritische vragen gesteld over een wet die misstanden in de prostitutie moet aanpakken. Doet het wetsvoorstel wel genoeg? Lees hier de inbreng van de ChristenUnie.

ChristenUnie in Eerste Kamer: "Kabinet moet aan de slag met woningmarkt"

Fri, 25 Nov 2011 17:18:05 +0100

Vorige week nam de Eerste Kamer een motie aan van Roel Kuiper. In die motie kreeg het kabinet de opdracht om te komen met een visie op een toekomstbestendig stelsel van hypotheekrenteaftrek. Hieronder een korte samenvatting van de gebeurtenissen die daarop volgden:

De Eerste Kamer neemt een motie van Roel Kuiper aan.
Roel Kuiper bij radio 1: "We moeten zicht krijgen op herziening hypotheekrenteaftrek"
Kabinet weigert onderzoek te doen en de motie uit te voeren.
CU-senator Peter Ester is ontstemd over de weigering van het kabinet
De ChristenUnie wil dat kabinet de motie Kuiper toch uit zal voeren
De Senaat steunt de ChristenUnie. Het Kabinet moet de motie toch uitvoeren van de Eerste Kamer.
Roel Kuiper: "Taboe H-woord brokkelt af". Radio-interview met terugblik op debat is hier na te luisteren

(Foto: Peter Ester, senator voor de ChristenUnie)

Peter Ester: 'Juist nu: rentmeesterschap'

Tue, 22 Nov 2011 13:40:07 +0100

"Juist nu hebben we behoefte aan rentmeesterschap." Dat stelde ChristenUnie-senator Peter Ester tijdens de Algemene Financi�le Beschouwingen, vandaag in de Eerste Kamer. Lees hieronder de volledige bijdrage van Ester:

Financiële systeem ontbeert rationaliteit

Het zijn beangstigende tijden. Het intellectuele vertoog rond de risicomaatschappij is harde werkelijkheid geworden. En we zijn er nauwelijks op geprepareerd, zo constateren we dagelijks. Ons financiële systeem blijkt uitermate broos, kwetsbaar en niet-crisisbestendig. De beurzen gaan als jojo’s op en neer en er is amper een relatie meer tussen objectieve economische prestatie en beursnotering. Tussen de reële economie en de beurswaarde. Psychologie, de ongrijpbare ritmiek van geruchten en speculaties, is de dominante factor in de economische carrousel geworden. Het financiële systeem ontbeert gezonde rationaliteit.

Deze ritmiek bepaalt van uur tot uur hoe het ons financieel-economisch vergaat. De dag dat de voormalige Griekse premier Papandreou meedeelde dat er een referendum in zijn land zou komen, verdampte een biljoen Euro op de financiële markten. De rationaliteit die aan ons financieel-economische systeem ten grondslag ligt, is nauwelijks meer uit te leggen en mist iedere vorm van duurzaamheid en stressbestendigheid. En hier ligt het wezenlijke probleem.

Het is het loszingen van het financiële systeem van de reële economie dat ons in de problemen brengt. In de huidige crisis zijn het steeds de financiële markten die de politiek klem zetten en tot reactief handelen dwingen. Maar hoe herwinnen we het politieke mandaat? Een algemeen principe is in ieder geval dat schulden van zowel landen als particulieren moeten worden teruggebracht. Er is immers geen economie van de onbetaalde rekening, er is wel een economie van het genoeg. We leven simpelweg op te grote voet.

De financiële crisis leidt tot grote onzekerheid, angst en ook cynisme. De burger beziet dit alles met grote vertwijfeling en ongeloof. Velen vrezen voor hun toekomst. Vertrouwen, essentiële voorwaarde voor een gezonde economie, is ver te zoeken. De huidige generatie jongeren voorziet dat zij de rekening van de crisis zullen betalen. Het gevaar dat we een wereld achterlaten die slechter is dan we hem aantroffen is allang niet meer denkbeeldig.

Politiek en banken: onmacht en gebrek aan toezicht

Hoe kan de politiek weer in de positie komen dat ze de controle herwint over ons geldsysteem als hoeder van het publieke belang? Bondskanselier Merkel rekent met een periode van meer dan tien jaar. Maar dan komt het er wel op aan wat er in die tien jaar gedaan wordt. Dan gaat het om een korte maar ook om een langetermijnvisie. Graag horen we de visie van de minister op de stappen die de regering in de voorliggende jaren moet gaan zetten. Beschikt de regering over een perspectief op lange termijn dat de crisis weer vlot kan trekken?

Wat mijn fractie betreft, MdV, is een onlosmakelijk deel van de oplossing voor de financiële crisis gelegen in een beter toezicht op de banken. Uit het zojuist verschenen boek Europa in Crisis van het Centraal Planbureau blijkt dat falend toezicht op de banken een wezenlijk onderdeel is van de monetaire crisis. Zowel Zuid- als Noord-Europese banken hebben forse hoeveelheden staatsobligaties en vastgoedkredieten van perifere Eurolanden op hun balansen. De waarde ervan - vaak afgedekt door staatsgaranties - is flink gedaald. Hoe hebben banken zulke risico’s kunnen nemen en waarom heeft het toezicht op de banken dit niet bijtijds zien aankomen? We hebben dringend behoefte aan nieuwe governance systemen die toezien op risico-afwegingen.

Afgelopen weekend uitte ook DNB-directeur Knot kritiek op de besluitvorming van bestuurders bij banken. Hij pleitte voor meer risicobesef, meer reflectie en bewustwording en meer tegenwicht. De bestuurscultuur moet niet ontaarden in oneigenlijk collectief optimisme en risico-onderschatting. Graag horen wij van de minister hoe het gesteld is met zijn beleid rond de aanscherping van het toezicht op de banken en welk oordeel hij hier aan verbindt.

Nederland wereldleider in private schuld

Nederland speelt volop zijn rol als het gaat om het terechtwijzen van Europese landen die hun staatshuishouding niet op orde hebben en torenen onder ongekende schuldenlasten. En met rede. Je zult maar jong zijn in Griekenland of Italië en zien hoe de vorige generatie het land gedompeld heeft in een monetaire crisis waarvoor jouw generatie het gelag moet betalen.

Maar Nederland moet ook naar zichzelf kijken. Zeker, onze economie kan een stootje hebben en we staan er beduidend minder slecht voor dan andere landen. En gelukkig maar. Die voorsprong is evenwel relatief. Zo heeft Nederland een enorme private schuld. We hebben zelfs de twijfelachtige eer wereldleider op dit punt te zijn. De schuldquote in Nederland is aanzienlijk; een groeiend deel van de huishoudens heeft zelfs een negatief netto vermogen. Tegenover het bbp van circa 600 miljard euro stond eind juli een hypotheekschuld van 644 miljard euro, aldus De Nederlandsche Bank. Dankzij aflossingsvrije hypotheken, renteaftrek en laag rentepeil is de hypotheekschuld sinds 1996 verviervoudigd. Vijftien jaar geleden besloeg de hypotheekschuld slechts de helft van het bbp; sinds 2006 overtreft de hypotheekschuld het gezamenlijk Nederlandse verdienvermogen.

Vorige week meldde Dynamic Credit - het bureau dat in 2008 bij de Amerikaanse toezichthouder Fed aan de bel trok over subprime hypotheken - dat in 2012 enige honderdduizenden Nederlanders hun hypotheek niet meer kunnen betalen. Het gaat dan om kwetsbare groepen die rond de €35.000 verdienen en hun aflossingsvrije hypotheek moeten herafsluiten tegen hogere rentes, in een veel slechter economisch klimaat voor een huis dat op de top van de markt is gekocht. Dat zijn de Nederlandse subprime hypotheken. De grenzen van het waarborgfonds komen zelfs in zicht.

Ook op dit punt vragen wij van de bancaire wereld dat ze stopt met het aanbieden van creatieve hypotheekproducten die ertoe leiden dat mensen risicovol gaan lenen. Dit is uiteraard ook een kwestie van publiek verantwoordelijkheidsbesef. Welke mogelijkheden, zo vragen wij, heeft de minister om banken in een gezond spoor te brengen? Er is dringend behoefte aan zelfreinigend vermogen van de financiële sector. De bankier moet weer iemand worden die hecht geworteld is in de gemeenschap en de bank laat investeren in vormen van bedrijvigheid die “the good society” dienen.

Herhaaldelijk heeft mijn fractie gewezen op het feit dat ons huidige hypotheekstelsel niet toekomstbestendig is en wij hebben bij voortduring gepleit voor aloude simpele financieringsprincipes: gewoon sparen en je hypotheek aflossen. Dat doen we ook nu. We moeten af van een fiscaal systeem dat aanspoort tot maximaal lenen en minimaal aflossen. We moeten toe naar een fiscaal regime dat precies het omgekeerde doet: lenen wat je aankunt en maximaal aflossen.

Ook de bank plaatst grote vraagtekens bij de fiscale bevoordeling van hypotheekschuld. Niet alleen wat betreft de substantiële schuldenlast van huishoudens, maar ook wat de financiële weerbaarheid van banken zelf betreft. Nederlandse banken hebben omvangrijke hypothecaire kredietportefeuilles die te groot zijn om via spaargelden alleen gefinancierd te worden. Hierdoor zijn ze aangewezen op financiering via de kapitaalmarkt. En de stagnerende huizenmarkt belemmert deze financieringsmogelijkheden. Ook hier is derhalve sprake van negatief sentiment. De risicoanalyse van De Nederlandse Bank laat zien dat escalatie en verder vertrouwensverlies niet denkbeeldig is.

De Motie-Kuiper

MdV, deze Kamer heeft op 31 oktober een motie aangenomen waarin het kabinet wordt gevraagd verkenningen uit te voeren voor een toekomstbestendig stelsel van hypotheekrenteaftrek. Daartoe zou een commissie in het leven geroepen dienen te worden om het pad uit te stippelen dat we kunnen gaan. Inmiddels zijn vele deskundigen het er over eens dat ons stelsel in het licht van de huidige crisis herziening behoeft.

Eind vorige week ontvingen wij de reactie van het kabinet waaruit blijkt dat de motie-Kuiper niet wordt uitgevoerd. Sterker: de motie wordt misverstaan, alsof de Kamer gevraagd zou hebben naar een onderzoek zondermeer. Mijn fractie, MdV, is ontstemd over deze gang van zaken. Natuurlijk gaat het ons en de andere ondertekenaars van de motie niet om de zoveelste studie naar de woningmarkt en het hypotheekstelsel. Het gaat deze Kamer om een meer toekomstbestendig systeem van hypotheekfinanciering. De criteria daarvoor waren al genoemd: recht doen aan de positie van de huidige woningbezitters, toegankelijkheid vergroten van de woningmarkt voor nieuwe generaties, een minder groot beslag op de algemene middelen. Dit alles doet het huidige systeem niet en wij zijn ook door internationale instanties gewezen op de risico’s van dit stelsel.

Ik vraag het kabinet dan ook met klem de reactie te heroverwegen en de motie-Kuiper alsnog royaal uit te voeren. Graag een antwoord op deze voor ons en ander partijen aangelegen kwestie. Het kan niet zo zijn dat een afspraak tussen coalitiepartijen blokkerend werkt voor een discussie die we met het oog op financiële soliditeit van ons land moeten voeren.

Een financiële tijdbom

Europa zit op een financiële tijdbom. Nu Griekenland, dadelijk Italië en dan Spanje. De rente op Italiaanse en Spaanse obligaties loopt fors op. Het aftreden van Berlusconi kon net voorkomen dat de rente op Italiaanse obligaties boven de 7% kwam. En nu, luttele tijd later, komt dit percentage al weer ras in zicht. Frankrijk dreigt zijn “triple A status” te verliezen. Portugal zit nog in de gevarenzone. Het oude Europa kraakt in al zijn voegen. De Europese Mammon balanceert op de rand van het bankroet. Het zijn misschien zware woorden, MdV. Maar we hebben hier volgens vele waarnemers te maken met de ernstigste crisis in 50 jaar.

Het is niet alleen een kwestie dat landen als Griekenland en Italië hun begrotingsdiscipline niet op orde hebben, maar ook dat ze er niet in slagen de transitie te maken naar een innovatieve, concurrerende en duurzame kenniseconomie. Mijn fractie, MdV heeft er bij herhaling op aangedrongen om de huidige monetaire crisis ook te plaatsen binnen deze veel bredere sociaal-economische optiek. Natuurlijk, op korte termijn is sprake van ongemeen grote monetaire problemen in deze landen. Maar als deze landen hun basiseconomie niet vernieuwen, blijft het water naar de zee dragen. Dan heb ik het over hun kerninstituties maar vooral ook over hun innovatief vermogen. Daar is veel meer voor nodig dan kapitaalinjecties en begrotingsdiscipline alleen. Dan gaat het om een duurzame economie waarmee landen ook op langere termijn een goede boterham kunnen verdienen. Tijdens het debat over de ophoging van het EFSF fonds heeft mijn fractie dat nader uitgewerkt. Ik zou de minister willen vragen ons deelgenoot te maken van zijn langetermijnvisie op het oude Europa: met name waar het gaat om het verknopen van korte termijnconsolidatie èn duurzame lange termijninspanningen. Europa zal duurzaam zijn, of het zal niet zijn. Ook om de concurrentie aan te kunnen met de BRIC-landen: Brazilië, Rusland, India en China.

Een nieuw Euromodel

Er wordt, MdV, veel gedebatteerd over de positie van de Euro. Het is inmiddels wel duidelijk dat we landen te snel en te makkelijk hebben toegelaten tot de Eurozone. We kunnen landen niet uit de Eurozone zetten. Wat we wel zouden kunnen overwegen is om een Europa van twee Eurodivisies, van twee snelheden, te maken. Een EreEurodivisie waarvan gezonde, concurrerende, innovatieve en vooral duurzame economieën deel uit maken en een EersteEurodivisie waarin landen deelnemen die nog niet aan dit profiel voldoen maar hiertoe wel de ambitie hebben. De toelatingseisen tot de EreEurodivisie zijn streng en landen kunnen ook - anders dan nu - degraderen. En landen kunnen uiteraard ook promoveren van de Ere- naar de EersteEurodivisie.

Op deze wijze georganiseerd hebben landen direct belang bij het horen tot de EreEuroDivisie, het houdt hen scherp en biedt hen de juiste rationaliteit om de transitie te maken naar een gezonde, concurrerende, innovatieve en duurzame economie. Het houdt bovendien dynamiek in het systeem en plaatst onderlinge economische en financiële verwevenheid tussen landen in een geheel ander perspectief. Het koppelt sancties aan economische transitie. Het maakt governance transparant.

We moeten, MdV, in crisistijden out-of-the-box durven denken en dit idee hoort daarbij. Het lijkt ons goed dit nieuwe Euromodel verder te doordenken en wij nodigen de minister daar graag toe uit.

Een nieuwe recessie?

De positie van banken stemt niet positief. Dit jaar zijn de beurskoersen van Europese banken met eenderde gedaald. Het vertrouwen tussen de banken is flink bekoeld en de rentepercentages op de interbancaire markt lopen navenant op. Dit alles houdt de volatiliteit op de financiële markten hoog. Onzekerheid over economische verwachtingen dempt bedrijven en consumenten in hun investeringsgeneigdheid. Een verdere neerwaartse spiraal is dan ook niet denkbeeldig. De Nederlandse economie, zo tonen de laatste CBS-cijfers, is in termen van groei nagenoeg stilgevallen.

Een recessie is niet langer fictief. Als het eerste kwartaal van 2012 negatieve groei laat zien, is de recessie een feit. Ons nationaal inkomen daalt weer voor het eerst sinds 2009. De werkloosheid stijgt nu al drie maanden op rij en nadert het dieptepunt van twee jaar geleden. Het consumentenvertrouwen is het laagst van de afgelopen acht jaar. De beurs staat onder druk, er worden minder huizen verkocht en de huizenprijzen dalen. De pensioenfondsen slagen er niet in gezonde dekkingspercentages te realiseren. Er dreigt volgend jaar een kostenexplosie in de zorg. Alle signalen, kortom, staan op rood of op zijn minst toch op oranje.

Ik zou in dit licht, MdV, de minister willen vragen wat zijn verwachtingen zijn rond een dubbele dip of langdurige groeivertraging. Ik begrijp zeer wel dat de minister terughoudend op dit punt moet zijn. Toch wil ik vragen of het kabinet scenario’s achter de hand heeft om deze twee recessievarianten het hoofd te bieden. De prognoses van Prinsjesdag lijken al weer achterhaald. Hoe kwetsbaar is de Nederlandse economie in dit opzicht en welke weerbaarheidsopties hebben wij paraat? Deze vragen gaan wat mijn fractie betreft verder dan de Schokproef die de Miljoenennota presenteerde van de Nederlandse overheidsfinanciën. Daarin gaat het primair om begrotingstekort en staatschuld.

Bezuinigingen en evenredigheid

MdV, als wij kijken naar de veelheid van bezuinigingen die dit kabinet voorstelt, dan moeten wij concluderen dat de verdeling niet evenredig is. De voornemens rond het Persoonsgebonden budget, de Wajong, de Rechtsbijstand, laten zien dat kwetsbare groepen niet worden ontzien. Tegelijkertijd worden grote zaken niet aangepakt. Ik ging al uitgebreid in op de hypotheekrenteaftrek. 2012 wordt een jaar waarin het voor iedereen economisch moeilijk wordt. Maar door stapeleffecten van een reeks van maatregelen, ook in de sociale zekerheid, worden kwetsbare groepen onevenredig getroffen. Mijn fractie zou graag een actueel inzicht in deze stapeleffecten zien. Wij vragen de minister naar zijn visie op de gevolgen van deze gestapelde bezuinigingen op groepen die al op achterstand staan.

Hervorm structureel

De regering buigt zich in het licht van de sombere economische verwachtingen ongetwijfeld over nieuwe bezuinigingsopties. Mijn fractie begrijpt dat. Toch breken wij een lans om juist nu niet te zoeken naar het incrementeel bijeen schrapen van 4 of 5 miljard extra bezuinigingen. Wij pleiten er voor om dit moment aan te grijpen om structurele hervormingen door te voeren die ook op langere termijn soelaas bieden. Wij denken dan - het zal geen verbazing wekken - vooral aan noodzakelijke hervormingen van de arbeidsmarkt en de woningmarkt.

Wat de arbeidsmarkthervormingen betreft, menen wij dat het gedachtegoed van de Commissie Bakker rond het omvormen van de sociale zekerheid, het ontslagrecht en de bevordering van arbeidsdeelname een vruchtbaar perspectief biedt. En wat de hervorming van de woningmarkt betreft, heb ik in mijn betoog vanochtend voldoende aanknopingspunten aangereikt. Op deze wijze zetten we kerninstituties in de Nederlandse economie structureel in de juiste stelling, nemen de verkeerde incentives weg en dat komt de gezondheid van ons financiële systeem ten goede. Laten we dit moment aangrijpen om deze structuurwijzigingen en hervormingen door te voeren. Graag horen wij van de minister wat zijn positie is in dit debat over de noodzaak van structurele hervormingen.

Juist nu: rentmeesterschap

Tot slot, MdV. De financiële crisis is helaas niet de enige crisis waarmee we te kampen hebben. De wereld wordt ook geconfronteerd met een enorm klimaatprobleem. Ook hier zijn radicale oplossingen nodig die qua impact niet onderdoen voor de financiële crisis. Sterker: zowel de financiële crisis als de klimaatcrisis kenmerken zich door dezelfde abjecte rationaliteit: het laten prevaleren van korte termijngewin boven lange termijn duurzaamheid. Ook hier hebben we te maken met het veilig stellen van de belangen van volgende generaties. Eind deze maand en begin volgende maand is de mondiale klimaattop in Durban. Een uitermate belangrijke wereldtop. Daar komt o.a. de financiering van het internationale klimaatbeleid aan de orde. Verlaging van CO2-uitstoot is daarbij leidend, ook wat betreft de opkomende economieën. Het gaat om forse bedragen, die vele miljarden Euro’s belopen.

Ik wil de regering vragen of de huidige financiële crisis in de Eurozone – met name de hoge schuldenlast - van invloed zal zijn op de inzet waarmee Nederland het debat ingaat. Het gaat dan zowel om de budgettaire inzet in termen van onze bijdrage aan de internationale klimaatfinanciering als om onze inhoudelijke positie in de onderhandelingen. Leidt de financiële crisis, zo wil ik de regering vragen, tot meer terughoudendheid in onze onderhandelingsstrategie of gaan we onverdroten verder? Wij willen als ChristenUnie een krachtig signaal afgeven dat de monetaire crisis niet mag betekenen dat we ons rentmeesterschap laten versloffen. De ultieme taak waar we ook als Nederland voor staan, is het verbinden van duurzaamheid in het financiële domein aan duurzaamheid van onze aarde. Sterker: beiden zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dat is rentmeesterschap zoals wij dat willen verstaan vanuit onze Bijbelse waarden.

Diezelfde waarden geven ons in dat wij het kabinet veel wijsheid toewensen in deze moeilijke tijden en hopen zeer dat het erin slaagt het vertrouwen van de samenleving en de financiële sector weer te herwinnen. Wij zullen daar graag in meedenken.

Kuiper: zekerheid over een toekomstbestendige hypotheekrenteaftrek

Tue, 01 Nov 2011 16:08:05 +0100

Vanmiddag heeft de Eerste Kamer een motie aangenomen van ChristenUnie-senator Roel Kuiper. In deze motie wordt de regering verzocht een commissie in te stellen die studie doet naar een meer toekomstbestendig stelsel van hypotheekrenteaftrek. "Iedereen weet dat er een keer moet worden gesleuteld aan de hypotheekrenteaftrek. Mensen hebben behoefte aan zekerheid voor de lange termijn.", aldus Kuiper.

Lees hier de hele motie:

De Kamer,

gehoord de beraadslagingen,

van mening, dat het huidige stelsel van hypotheekrenteaftrek op termijn aan herziening

toe is,

overwegend, dat die herziening recht moet doen aan de positie van huidige

huizenbezitters en tevens onevenwichtigheden en ongewenste effecten moeten

verminderen om een toekomstbestendige en goed functionerende woningmarkt te

verzekeren,

voorts overwegend, dat

- een herziening de toegankelijkheid en betaalbaarheid van koopwoningen voor nieuwe

generaties moet bevorderen;

- een herziening moet leiden tot vermindering van private schulden bij burgers;

- het huidige stelsel een groot beslag legt op de algemene middelen,

- de hypotheekrenteaftrek bedoeld is om eigenwoningbezit te bevorderen voor mensen

met een laag en gemiddeld inkomen,

verzoekt de regering een commissie in te stellen die studie doet naar een meer

toekomstbestendig stelsel van hypotheekrenteaftrek, die rekening houdt met

bovenstaande overwegingen,

en gaat over tot de orde van de dag.

Kuiper

Algemene Politieke Beschouwingen 2011 - Bijdrage Roel Kuiper

Fri, 28 Oct 2011 13:17:30 +0200

MdV,

Wie rijk is heeft een ‘neiging er de verkeerde dingen mee te doen’. Rijkdom is de ‘niet aflatende vijand van een helder inzicht’. Ik citeer hier John Kenneth Galbraith in zijn Economie van de overvloed. Een klassieker met een actuele boodschap. Een land dat tot ontwikkeling komt, moet de middelen waarover het beschikt niet verjubelen aan consumptiegoederen of aan de welvaart van sommigen. Er zijn hogere doelen te dienen: kwalitatief goed onderwijs, goede gezondheidszorg, goede en rechtvaardige bestaansvoorwaarden voor iedereen, een duurzame economie.

Wat heeft Europa met haar rijkdom gedaan? In elk geval hebben landen die het zich niet konden veroorloven geprofiteerd van een sterke munt en hebben zij verzuimd hun economie op orde te brengen. De Europese schuldenberg is enorm en nu bijna onbeheersbaar. Europa leek voor ons lange tijd een bron van welvaart. Inmiddels dreigt er heel iets anders. Europese idealen spatten uit elkaar en Euro-optimisme maakt plaats voor ontnuchtering. Het lijkt erop dat het streven naar welvaart helder inzicht in de weg is gaan staan. Met de wijsheid van nu hadden we keuzes uit het verleden anders gemaakt.

Deze Algemene Politieke Beschouwingen worden overschaduwd door de crisis in Europa. Dit is allang niet meer een financiële crisis alleen of een kwestie met Griekenland. Het is een politieke crisis, een vertrouwenscrisis en als we nog langer in de vlek wrijven het begin van grote sociale onrust. In 2008 hebben nationale overheden snel gehandeld en hun eigen bancaire systeem gered. Nu, bij de crisis rond de euro, lukt zo’n kordaat optreden niet. Dat heeft alles te maken met de verwevenheid van de politieke macht binnen Europa. Die verwevenheid – vaak beschouwd als teken van kracht – wordt nu een stelsel van afhankelijkheden. Voorlopig lijkt het organisme politiek verlamd. Onheldere besluitvorming over duizelingwekkend veel miljarden is het gevolg. Burgers kunnen slechts op grote afstand toekijken. Er wordt al gerekend op hun belastinguitgaven, maar hun zeggenschap houdt hiermee geen gelijke tred. Dit raakt ook het principe van een democratische verantwoording. Maar al te vaak is Brussel een ‘black box’. De wereld kijkt nu toe naar een machtsstrijd tussen grote landen. Wie vraagt er nog naar de mening van het Nederlandse parlement? Zo slaat de crisis zelfs onze parlementaire democratie uit het lood.

MdV,

Het past bij dit huis een debat te voeren over algemenere politieke principes. Op welke manier kunnen we lessen trekken uit de crisis? Wat is het ‘beleidsperspectief’ – ik citeer nu uit het advies van de Raad van State – wanneer we moeten nadenken over oplossingen op termijn? De Raad van State heeft het over een voorbereiding op andere tijden die nu al moet beginnen. Mijn fractie zou op drie zaken willen wijzen en vraagt het kabinet deze ter harte te nemen.

In de eerste plaats is pijnlijk duidelijk geworden dat een economie niet op schulden kan worden gebouwd. Schulden-maken leek geen probleem als schulden maar op enig moment in de toekomst worden afgelost. Maar schulden-maken is rekenen op een welvaart die per definitie onzeker is. Er is geen economie van de onbetaalde rekening. Inflatie laten oplopen is diefstal, luidt een bekend adagium. Wat is het wanneer staten zich in de schuld steken en dan bij de belastingbetaler aankloppen om tekorten aan te zuiveren?

Laten we niet zeggen dat dit een probleem is van Griekenland en Italië. Het is een stijl van denken die algemeen is gehuldigd, kijk naar de onverantwoorde leningen op de huizenmarkten. Maar dit betekent dat deze manier van denken niet de oplossing zal brengen. We blijven in een tunnelvisie als we voortdurend denken dat er nieuw geld beschikbaar moet komen. Nieuwe schulden, zwaardere molenstenen, neergaande spiralen, linksom of rechtsom. Buffers zijn eindig, niet alleen bij de banken, ook bij overheden. Die buffers aanspreken voor landen als Italië die onvoldoende ernst maken met bezuinigingen is uiterst riskant. Wie kan instaan voor de duizenden miljarden aan garanties die nu nodig zijn? Onze fractie zou willen zien dat er stappen worden gezet naar een ander financieel en economisch denken. Schulden moeten kunnen worden afgelost, hoe eerder hoe beter. Er wordt in deze tijd herinnerd aan het advies van John Maynard Keynes die in 1919 schreef over de herstelbetalingen, opgelegd aan Duitsland. Hij noemde ze economisch onverantwoord. Schulden moeten aflosbaar zijn door eigen arbeid. Hoe komen we zo snel mogelijk bij zo’n economisch systeem?

In de tweede plaats zijn we in zekere zin bedrogen in de verwachting dat een interne markt en de euro als gezamenlijke munt zou leiden tot ‘economische convergentie’. Onze rijkdom heeft het ons veroorloofd een tijd lang blind te zijn voor grote economische verschillen in de eurozone. Dit was een politieke achteloosheid die nu als boemerang op ons terugkeert. De oplossing hiervoor is niet op korte termijn te verkrijgen. Ook voorstellen voor een Eurocommissaris die begrotingsdiscipline afdwingt, biedt geen soelaas om de enorme kapitaalsbehoefte op korte termijn af te dekken. Maar het lange-termijn-perspectief op een gezonde eurozone moet hier zwaarder wegen dan een korte termijnperspectief. Aan welke scenario’s denkt het kabinet wanneer de crisis verder escaleert? Is er een scenario voor een kleinere eurozone van landen met vergelijkbare economieën die zich houden aan dezelfde afspraken? Beter zo’n eurozone dan opgenomen worden in een mondiale machtsstrijd die gewonnen wordt door de machtsblokken met de grootste kapitaalsvoorraad.

In de derde plaats maak ik een opmerking over het gemis aan werkelijk debat over normen en waarden in de economie. Er liggen jaren achter ons, waarin we daarover veel spraken. Inmiddels is het duidelijk dat je geen gezond economisch systeem bouwt als je morele teugels laat vieren. Geldzucht neemt de plaats in van dienstbaarheid, zelfverrijking de plaats van een economie van het genoeg. De eigenwettelijkheid van de financiële logica dwingt ons met tegenzin een pad in te slaan waarin veel geld moet worden opgehoest. De mammon is een afgod en de markt is een goede knecht, maar een slechte meester, luidt het spreekwoord. We zullen het moeten hebben over normen en waarden om op een beter pad te komen. Nu betalen juist die mensen het gelag die part noch deel hebben aan de crisis, de jongeren voorop. Dit moeten we niet goedvinden.

Het is werkelijk tijd voor een ander verhaal. Een losgezongen financieel systeem moet weer dienstbaar worden gemaakt aan echte economische ontwikkeling, aan de samenleving, aan rechtvaardige verhoudingen tussen mensen. Als dat verhaal in Europa wordt verteld zou ik ook weer kunnen geloven in Europa. Het is bekend dat Jacques Delors in 1994 zei dat Europa niet alleen kan bestaan bij de gratie van economisch rekenen. ‘Wanneer we de komende tien jaren er niet in slagen Europa een ziel te geven, een spirituele dimensie en een waarachtige betekenis, dan is alle moeite voor niets geweest’. Dat geldt ook voor onze economische orde. Niet het geld is daarin het centrale element, maar eerlijke arbeid waardoor we een samenleving een fundament en een toekomst geven. Welk verhaal vertelt dit kabinet over een houdbare economische orde?

MdV,

Ik wil enkele opmerkingen maken over dit kabinet en een aantal beleidskeuzen. Een jaar geleden werd in dit huis een motie aanvaard, de motie-De Boer, die het kabinet opriep met een visie te komen op de woningmarkt en met name het beslag dat de hypotheekrente-aftrek legt op de algemene middelen in die visie te betrekken. Er is een visie gekomen, maar deze geeft geen antwoord op deze vraag. Het kabinet herhaalt eenvoudigweg het mantra dat er niet getornd wordt aan de hypotheekrente-aftrek. De veronderstelling is dat hervorming van dit stelsel slecht zou zijn voor de koopsector. Wat mijn fractie betreft kunnen we wel vaststellen dat die koopsector steeds meer stagneert en dat de veronderstelling dus niet klopt. Het is wat onze fractie betreft kortzichtig beleid om alleen op ontwikkelingen op de huizenmarkt te letten. Het gaat ook hier weer om de vraag of we een samenleving willen waarin het maken van schulden geaccepteerd wordt en we bovendien een deel daarvan kunnen afwentelen op de overheid. Uiteraard moet de geleidelijke reductie van de aftrek op een verstandige manier ingevoerd worden, maar zelfs geen begin willen maken met een studie ernaar is de kop in het zand steken. Graag hoor ik de minister-president hierover.

Het crisisbeleid van dit kabinet vertoont vreemde paradoxen. Bezuinigingen treffen mensen in de zorg, ze treffen het onderwijs en mensen met een beperking, terwijl we huizenbezitters en banken buiten schot houden. Een politiek die gerechtigheid op het oog heeft, zou meer oog moeten hebben voor mensen die in moeilijke omstandigheden het hoofd boven water moeten zien te houden. Dat geldt ook wereldwijd. Als gevolg van de crisis neemt armoede en honger in de wereld weer toe. Terwijl wij hier over honderden miljarden spreken voor Griekenland, komt de FAO miljoenen tekort voor het wereldvoedselprogramma. De financiële crisis mag ons niet doen vergeten dat er ook nog andere crises zijn. Onze fractie heeft daar aandacht voor gevraagd en zal dat blijven doen. Uit dat oogpunt zijn wij bepaald niet ingenomen met de nieuwe wind die waait op het terrein van OS. Niet alleen verlagen we budgetten, maar we zijn ook bezig een unieke cultuur van betrokkenheid van de bevolking bij wereldvraagstukken om zeep te helpen. De laatste onaangename verrassing is de stopzetting van de subsidie aan het KIT. Een meerderheid van deze Kamer heeft dit voorjaar gevraagd om een extra korting ongedaan te maken op Nederlandse ontwikkelingsorganisaties. Dat zou moeten gebeuren door geld te vinden binnen de begroting van OS, onder meer door minder af te dragen aan het Europese Ontwikkelingsfonds. Wij constateren onvoldoende politieke wil bij deze staatssecretaris om dit mogelijk te maken en overwegen een nieuwe motie om duidelijk te maken dat de infrastructuur van Nederlandse ontwikkelingsorganisaties en de kennis die daarin aanwezig is, ons kostbaar is.

MdV,

We leven in ongewoon moeilijke tijden en er komt veel op ons af. De herfsttij lijkt gekomen. Er is een dreiging van verval en neergang, er is verzwakt vertrouwen in de instituties die ons leiden, er is veel cynisme en ergernis en weinig geloof in welke toekomstvisie dan ook. Johan Huizinga beschreef de ‘herfsttij der Middeleeuwen’ als een periode van grote vermoeidheid en grote levensfelheid tegelijkertijd. Die beide zien we ook nu, want onze cultuur is in een diepe crisis geraakt en er staat veel op het spel. Gelukkig mogen we leven in een land waarin het relatief goed gaat. Er is vrijheid, er zijn vreedzame omstandigheden, er is voldoende welvaart om een leefbare samenleving in te richten. Laten we echter beseffen dat het niet onze rijkdom is die ons dit brengt. Rijkdom verdeelt, rijkdom is een god die afgunst en hebzucht aanwakkert, rijkdom is een macht die corrumpeert en ziek maakt. Ik vond een herfstbeeld in Spreuken 12: 28. ‘Wie op rijkdom vertrouwt, is als een blad dat valt’. Vroeg of laat komt dan het verval. Het is beter te bouwen op een grondslag van waarden die een samenleving versterkt en samenbindt. Daar kom je ook in tijden van crisis het verst mee. Ik wens dit kabinet in deze uitzonderlijke moeilijke omstandigheden namens mijn fractie de zegen van God en veel politieke wijsheid toe.

Roel Kuiper: Maak financieel systeem weer dienstbaar aan samenleving

Fri, 28 Oct 2011 13:23:02 +0200

'Onze tijd vraagt om een financieel systeem dat is gebouwd op een grondslag van waarden die de samenleving versterkt en samenbindt', betoogt prof. dr. Roel Kuiper. Hij doet dat in een opiniestuk in het Reformatorisch Dagblad. Hetzelfde verhaal hield hij ook tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in de Eerste Kamer.

Wie rijk is, heeft een „neiging er de verkeerde dingen mee te doen” (John Kenneth Galbraith). Een land dat tot ontwikkeling komt, moet de middelen waarover het beschikt niet verjubelen aan consumptiegoederen of aan de welvaart van sommigen. Er zijn hogere doelen te dienen: kwalitatief goed onderwijs, goede gezondheidszorg, goede en rechtvaardige bestaansvoorwaarden voor iedereen, een duurzame economie.

Deze algemene politieke beschouwingen worden overschaduwd door de crisis in Europa. Dit is allang niet meer een financiële crisis alleen of een kwestie met Griekenland. Het is een politieke crisis, een vertrouwenscrisis en als we nog langer in de vlek wrijven het begin van grote sociale onrust.

Kordaat handelen is er niet bij. De politiek lijkt verlamd. Onheldere besluitvorming over duizelingwekkend veel miljarden is het gevolg. Burgers kunnen slechts op grote afstand toekijken. En wie vraagt er nog naar de mening van het Nederlandse parlement?

Het past bij dit huis om een debat te voeren over algemenere politieke principes. Op welke manier kunnen we lessen trekken uit de crisis? Ik zou willen wijzen op drie zaken.

In de eerste plaats is pijnlijk duidelijk geworden dat een economie niet op schulden kan worden gebouwd. Schulden maken leek geen probleem als schulden maar op enig moment in de toekomst worden afgelost. Maar schulden maken is rekenen op een welvaart die per definitie onzeker is.

Onze fractie zou willen zien dat er stappen worden gezet naar een ander financieel en economisch denken. Schulden moeten aflosbaar zijn door eigen arbeid. Hoe komen we zo snel mogelijk bij zo’n economisch systeem?

In de tweede plaats zijn we in zekere zin bedrogen in de verwachting dat een interne markt en de euro als gezamenlijke munt zou leiden tot economische convergentie. Onze rijkdom heeft het ons veroorloofd een tijdlang blind te zijn voor grote economische verschillen in de eurozone. Dit was een politieke achteloosheid die nu als boemerang naar ons terugkeert.

De oplossing hiervoor is niet op korte termijn te verkrijgen. Ook voorstellen voor een Eurocommissaris die begrotingsdiscipline afdwingt, biedt geen soelaas om de enorme kapitaalsbehoefte op korte termijn af te dekken.

Aan welke scenario’s denkt het kabinet wanneer de crisis verder escaleert? Is er een scenario voor een kleinere eurozone van landen met vergelijkbare economieën die zich houden aan dezelfde afspraken? Beter zo’n eurozone dan opgenomen worden in een mondiale machtsstrijd die gewonnen wordt door de machtsblokken met de grootste kapitaalsvoorraad.

In de derde plaats maak ik een opmerking over het gemis aan werkelijk debat over normen en waarden in de economie. Er liggen  jaren achter ons waarin we daarover veel spraken. Inmiddels is het  duidelijk dat je geen gezond economisch systeem bouwt als je morele teugels laat vieren. Geldzucht neemt de plaats in van dienstbaarheid, zelfverrijking de plaats van een economie van het genoeg.

We zullen het moeten hebben over normen en waarden om op een beter pad te komen. Nu betalen juist die mensen het gelag die part noch deel hebben aan de crisis, de jongeren voorop. Dit moeten we niet goedvinden.

Het is werkelijk tijd voor een ander verhaal. Het financieel systeem moet weer dienstbaar worden gemaakt aan echte economische ontwikkeling, aan de samenleving, aan rechtvaardige verhoudingen tussen mensen. Als dat verhaal in Europa wordt verteld, zou ik ook weer kunnen geloven in Europa.

We leven in ongewoon moeilijke tijden en er komt veel op ons af. Het herfsttij lijkt gekomen. Er is een dreiging van verval en neergang, er is verzwakt vertrouwen in de instituties die ons leiden, er is veel ergernis en weinig geloof in welke toekomstvisie dan ook.

Johan Huizinga beschreef het ”herfsttij der middeleeuwen” als een periode van grote vermoeidheid en grote levensfelheid tegelijkertijd. Die beide zien we ook nu. Gelukkig leven we in een land waar het relatief goed gaat. Er is vrijheid, er zijn vreedzame omstandigheden, er is voldoende welvaart om een leefbare samenleving in te richten. Laten we echter beseffen dat het niet onze rijkdom is die ons dit brengt. Rijkdom verdeelt, rijkdom is een god die afgunst en hebzucht aanwakkert, rijkdom is een macht die corrumpeert en ziek maakt.

Ik vond een herfstbeeld in Spreuken 12:28. „Wie op rijkdom vertrouwt, is als een blad dat valt.” Vroeg of laat komt het verval. Het is beter te bouwen op een grondslag van waarden die een samenleving versterkt en samenbindt. Daar kom je ook in tijden van crisis het verst mee. Ik wens dit kabinet in deze uitzonderlijk moeilijke omstandigheden namens mijn fractie de zegen van God en veel politieke wijsheid toe.

De auteur is senator van de ChristenUnie. Dit artikel is een samenvatting van de toespraak die prof. Kuiper dinsdag hield tijdens de algemene beschouwingen in de Eerste Kamer. Zie: http://www.refdag.nl/opinie/roel_kuiper_maak_financieel_systeem_weer_dienstbaar_aan_samenleving_1_598595

Voor de volledige bijdrage van de ChristenUnie tijdens de APB in de Senaat zie: http://t.co/mr1yAcoZ

Oud-senator Remmelt de Boer beoordeelt fusies in onderwijs

Tue, 25 Oct 2011 11:48:26 +0200

Oud-senator Remmelt de Boer is door minister Marja van Bijsterveld benoemd als lid van de Adviescommissie Fusietoets in het onderwijs. De benoeming is ingegaan op 1 oktober 2011. Deze Adviescommissie, die bestaat uit drie personen, moet alle fusie-aanvragen van scholen voor primair en voortgezet onderwijs en voor MBO-scholen beoordelen aan de hand van vastgelegde cirteria. Het gaat daarbij om vele tientallen anvragen per jaar. Onverantwoorde fusies moeten zodoende worden voorkomen.

Senator Peter Ester: "Calvinistisch ethos in plaats van casino-kapitalisme"

Tue, 11 Oct 2011 21:59:20 +0200

Senator Peter Ester sprak dinsdagavond zijn maidenspeech uit, tijdens een debat over het Europese Noodfonds. Ester riep om de Europese economie naar calvinistisch ethos in te richten: "Denk aan spaarzin, toekomstgericht denken, solidariteit en duurzaamheid. De Bijbel biedt ook hier een helder en actueel kompas. Dit Calvinistisch ethos is zowel economisch als moreel een veel beter richtsnoer dan het casino-kapitalisme dat thans hoogtij viert."

Lees hieronder de bijdrage van Peter Ester aan het debat over een begrotingswijziging, die het Europese noodfonds mogelijk moet maken:

Mijn fractie voelt zich overvallen door de plotselinge haast waarmee de regering een uitspraak van deze Kamer vraagt over een mutatie in de begroting 2011 van het Ministerie van Financiën in verband met het aanpassen van de raamwerkovereenkomst met de European Financial Stability Facility (EFSF). Het gaat om een ongekend hoog bedrag van 42 miljard euro. Een dergelijke mutatie kent zijn gelijke niet in de parlementaire begrotingsgeschiedenis.

Was het mede daarom niet verstandig geweest om een oordeel te vragen van de Raad van State, zelfs al bestaat er bij begrotingswijzigingen geen hoorplicht?

Het predicaat “summier” is een nog te positieve aanduiding van de wel zeer povere toelichting van de regering op het wetsvoorstel. De SP-fractie heeft berekend dat dit omgerekend één woord per 100 miljoen euro ophoging is. Deze combinatie van haast, omvang van de begrotingsmutatie en gebrek aan toelichting is bepaald geen sterk staaltje van crisismanagement. Bovendien is de haast zelfgekozen; Nederland behoort tot de laatste twee landen - we dragen samen met Slowakije de rode lantaarn - die nog om parlementaire instemming moeten vragen met deze nieuwe EFSF raamovereenkomst.

Deze parlementaire instemming zelf is een duistere aangelegenheid. Ons wordt gevraagd een begrotingsmutatie te accorderen waarbij het Nederlandse totaalplafond aan het Europese Noodfonds wordt opgehoogd tot bijna 98 miljard euro. Een bedrag dat voor de gewone burger onvoorstelbaar is: 6.000 euro per Nederlander, een bedrag dat vijfeneenhalf keer hoger is dan de bezuinigingsopgave van dit kabinet. Anders dan in de nationale politieke arena is de zeggingskracht van ons parlement rond de besteding van het Noodfonds een ongrijpbaar gebeuren.

Ik zou MdV, de minister willen vragen nog eens helder uit de doeken te doen wat nu precies het budgetrecht is van het Nederlandse parlement rond het Noodfonds. Wat mogen we wel en wat mogen we niet. Mijn fractie maakt zich ook op dit punt grote zorgen. Blanco cheques worden er in de politiek niet gegeven. Veel is nog onduidelijk, veel is nog niet uitgewerkt. Dit staat wel zeer haaks op de enorme omvang van de begrotingsingreep.

Het is zo langzamerhand volstrekt onduidelijk wat het 21-juli pakket, waar het allemaal mee begon, nu nog waard is. Inmiddels blijkt dat Griekenland achterloopt met zijn tekortdoelstelling. Het tekort komt uit op 8,5% van het BBP, terwijl de taakstelling een reductie tot 7,6% was. De Griekse economie krimpt dit jaar met 5,5% in plaats van met 3,8%. Dit hogere begrotingstekort zal naar alle waarschijnlijkheid betekenen dat het tweede steunpakket voor Griekenland opnieuw bezien zal moeten worden. Op deze manier komen we in een tombola van aanpassingen en bijstellingen die nauwelijks meer te volgen is. Er is weinig zicht op wat de effectiviteit van eerdere tranches nu precies is geweest en of deze opwegen tegen de veronderstelde kosten-batenafwegingen. Ligt Griekenland nu op koers of juist niet?

Voor mijn fractie is het antwoord op deze essentiële vraag zeer ongewis. Ik verwacht dat de minister hier helderheid kan bieden. Op de koers zelf kom ik zo dadelijk nog uitvoerig te spreken. De rekensommen en scenario’s die ongetwijfeld ten grondslag liggen aan de ophoging van het Noodfonds maken geen deel uit van de Memorie van Toelichting. Datzelfde geldt voor risico-analyses en impactanalyses die bij dit soort ongehoord grote operaties geboden zijn. Het is voor de Kamer dan ook niet te beoordelen of de ophoging van het Noodfonds in reële verhouding staat tot met name de Griekse problemen in deze ronde. En welke concrete scenario’s zijn voorhanden indien de leningen niet het beoogde effect hebben? Is er ook een exit scenario? Ik zou de minister willen vragen of hij ook op dit punt uitsluitsel kan geven.

MdV, wat opvalt in het debat rond het Noodfonds is dat deze een exclusief budgettair karakter heeft. Deze insteek is naar het oordeel van mijn fractie zeer eenzijdig, zowel wat de diagnose als wat de oplossing betreft. Ik wil dit kort uitwerken aan de hand van de Griekse case, maar het verhaal is zeker ook van toepassing op andere EU landen die wellicht op het Noodfonds moeten terugvallen. De assumptie van het steunprogramma aan Griekenland is dat als Griekenland de begrotingsdiscipline weer op orde heeft en een aantal rigiditeiten in het arbeidsdomein heeft geëlimineerd, het ergste leed is geleden. Dat is evenwel een naïeve en zelfs gevaarlijke assumptie. Het probleem is groter en complexer. De Griekse economie is een gemankeerde economie; de goederen en diensten die het land vermarkt zijn nauwelijks concurrerend. In de mondiale concurrentie-index zoals die jaarlijks door het World Economic Forum wordt gerapporteerd staat Griekenland op de 90ste plaats tussen landen als Algerije, El Salvador en Armenië.[1] Griekenland presteert economisch zeer onder de maat.

Zeker, Griekenland moet een gezonde begrotingspolitiek voeren, de belastinginning efficiënter regelen, de basisadministratie verbeteren, de publieke sector reorganiseren en de arbeidsmarkt flexibeler maken. Maar bovenal moet Griekenland een helder pad uitzetten hoe het de slag kan maken naar een innovatieve, concurrerende en vooral ook duurzame economie. Hoe het een economisch portfolio kan realiseren dat het land structureel uit de gevarenzone kan houden. Nu is Griekenland in economisch opzicht nauwelijks een speler van formaat in de “global economy”. De exportpositie is bescheiden en beperkt zich tot een selectief aantal landen. De Griekse export richt zich vooral op andere EU-landen (Italië, Duitsland, Bulgarije) en het enige exportland van betekenis buiten de EU zijn de Verenigde Staten. Sinds lange tijd is er sprake van een negatieve handelsbalans: er wordt meer geïmporteerd dan geëxporteerd. De verdiencapaciteit van Griekenland, kortom, is weinig imponerend. Daarvoor is niet alleen eenzijdige sturing op financiële parameters nodig, maar is vooral behoefte aan visie en ondernemerschap.

De productiviteit in Griekenland, zoals ook de OECD aangeeft, is laag, het loongebouw is star, het pensioensysteem is erg genereus, het aantal nieuwe bedrijven bescheiden, de economische bedrijvigheid is tamelijk traditioneel, het aantal staatsbedrijven is fors, ondernemerschap kan veel beter. Het onderwijssysteem is verouderd en de onderwijsprestaties zijn niet imponerend, investeringen in R&D behoren tot de laagste in Europa, zo ook de innovatieperformance, de jeugdwerkloosheid ligt boven het Europese gemiddelde en het idee van een duurzame economie wordt veel te weinig in praktijk gebracht: kennisinnovatie en “green growth” blijven ver achter.[2]

Griekenland, zo luidt de conclusie MdV, ontbeert een lange termijnpolitiek rond de fundamentele drieslag innovatie, concurrentievermogen en duurzaamheid. Alleen door middel van deze drieslag kan het internationale vertrouwensverlies worden omgebogen. En juist op dit cruciale punt hebben de Europese steunprogramma’s aan Griekenland weinig te bieden: het concentreert zich op kortetermijnbeleid rond vooral monetaire disciplinering. Piecemeal engineering kortom. Maar waar behoefte aan is, is een structurele oplossing langs de lijnen die ik schetste. Met symptoombestrijding schiet het land niets op. Een heldere toekomstvisie is een beter onderpand dan een eiland.

De wijze waarop het Griekse parlement de eigen beleidswijzigingen evalueert, illustreert mijn punt. Het memorandum, getiteld Greece is Changing, dat de voorzitter van het Griekse parlement onze Kamer op 28 september deed toekomen, toont dat het Griekse beleid zich vooral richt op betere begrotingsbeheersing, terugdringen van collectieve uitgaven, vergroting van de publieke inkomsten, een meer efficiënte overheid, herziening van de sociale zekerheid en privatisering. En het gaat hier om vaak radicale en pijnlijke ingrepen. Ingrepen die veel van de Griekse bevolking vergen. Maar de tekst in datzelfde memorandum over maatregelen hoe de Griekse economie innovatiever, concurrerender en duurzamer kan worden, is wel zeer bescheiden.[3]

Het monetaire hervormingsbeleid, laat mij dat benadrukken is hard nodig, maar dient geplaatst te worden binnen een langetermijnvisie op de Griekse economie. En dat is wat ontbreekt. Hoe ziet een toekomstbestendige Griekse economie eruit? Een economie waarin ook de jongste generatie een volwaardige plek heeft? Wat is de koers, wat zijn de ambities, wat is het punt op de horizon en hoe ziet de route eruit? Op welke sectoren gaat de Griekse economie inzetten, hoe kan ook Griekenland de transitie naar een concurrerende kenniseconomie maken? Hoe moeten in dat licht de instituties worden bijgesteld? En: hoe verhoudt de nieuwe economische koers zich tot het Europese leningenpakket? Indien een ondernemer naar de bank gaat voor een bedrijfslening, moet hij of zij een overtuigende business case hebben. Is er volgens de minister sprake van een geloofwaardige Griekse business case om door te gaan met de EU leningencarrousel?

Ik haast mij te onderstrepen dat ik uiteraard de Grieken niet dwingend wil voorschrijven hoe ze hun economie moeten inrichten. Dat moeten ze vooral zelf doen. Maar dat moeten ze dan wel doen. Wat ik wel wil onderstrepen is dat crisismanagement ook betekent dat er een langetermijnvisie moet zijn waarin korte termijnmaatregelen hun plek vinden. Ik constateer dat dit niet of nauwelijks het geval is. Dit is de echte Griekse tragedie: een visionair failliet. Het gevaar dreigt dat als Griekenland alle energie stopt in budgettaire aanscherping en niet in het systematisch toewerken naar een vitale economie die zich Europees kan meten in termen van innovatief vermogen, concurrentiekracht en duurzaamheid, het huidige Europese steunprogramma weinig zoden aan de dijk zet. Dat zal er steeds meer geld bij moeten en dreigt het gevaar van een bodemloze put. Een neerwaartse spiraal waar het land niet meer uitkomt. Een land zonder toekomst. Een land zonder perspectief voor de jongste generatie Grieken. Dit is, ik herhaal, de echte Griekse tragedie. En deze tragedie zien we zich volop ontrollen. Ik vraag de minister graag om zijn oordeel op dit voor mijn fractie wezenlijke punt.

Het zal duidelijk zijn MdV, dat mijn fractie grote moeite heeft met het voorliggende wetsvoorstel. Er is geen sprake van een helder lange termijnperspectief, de nationale parlementaire zeggingskracht is onduidelijk, de effectiviteit van de leningen is niet te bepalen, de noodzakelijke transitie naar een innovatieve, concurrerende en duurzame economie is geen leidinggevend principe en landen komen niet meer uit de fuik van zich opstapelende leningen.

MdV, ik rond af. Ik pleit er voor dat we ons financieel-economisch beleid meer op Calvinistische leest schoeien. Het heeft geen zin landen op te zadelen met torenhoge schulden waarvan we eigenlijk allemaal weten dat afbetaling niet reëel is. Op dit punt moeten we maar “out of the box” denken. We waarderen een deel van de schuld af en nemen ons verlies. Maar we doen dat eenmalig, we willen zondaarsgedrag niet belonen. De hele schuldencrisis is in belangrijke mate ontstaan doordat we ver boven onze stand leven, smijten met geld dat we niet hebben en vervallen zijn in ongebreideld consumentisme en hedonisme. We kennen ook in monetair opzicht geen grenzen en beperkingen meer. We schuiven de rekening door naar volgende generaties en nemen zelf geen verantwoordelijkheid.

We moeten onze economie weer enten op een Calvinistisch ethos dat soberheid, spaarzin, toekomstgericht denken, solidariteit en duurzaamheid accentueert. De Bijbel biedt ook hier een helder en actueel kompas. Dit Calvinistisch ethos is zowel economisch als moreel een veel beter richtsnoer dan het casino-kapitalisme dat thans hoogtij viert.

Ik wens de minister veel sterkte, wijsheid en zegen in dit complexe en weerbarstige dossier.

[1] World Economic Forum, Global Competiveness Report 2011-2012.

[2] OECD, Greece at a glance. Policies for a sustainable recovery.

[3] Memorandum van Philipos Petsalnikos, President van het Griekse parlement aan de Nederlandse Senaat, 28 september 2011 (nr. 149211).

Senator Roel Kuiper: niet betalen voor ID-kaart

Tue, 11 Oct 2011 20:45:20 +0200

ChristenUnie-senator Roel Kuiper wil dat de ID-kaart 'gratis' blijft en dus uit de algemene middelen wordt betaald. De ChristenUnie-fractie in de Eerste Kamer heeft tegen een 'reparatiewet' van Donner gestemd, die het heffen van leges voor ID-kaarten weer mogelijk moest maken. Eerder haalde de Hoge Raad een streep door het betalen voor de ID-kaart. "De minister gaat helemaal voorbij aan de principi�le bezwaren van de Hoge Raad.", aldus Kuiper.

Lees hier de hele bijdrage van Roel Kuiper:

33011 Regeling van een grondslag voor de heffing van rechten voor de Nederlandse identiteitskaart

Meneer de Voorzitter,

Wij behandelen hier een noodwet die met grote spoed naar het parlement wordt gebracht om alsnog rechten te kunnen heffen van burgers wanneer zij een door de overheid verplicht gestelde identiteitskaart aanschaffen. We kennen het arrest van de Hoge Raad van 9 september jl. waarin het heffen van leges op basis van de Gemeentewet (art. 229) niet meer werd toegestaan. Vandaar deze noodwet, niet omdat de burger in nood is geraakt – integendeel -, maar omdat de overheid in nood is. Gemeentelijke overheden maken kosten die zij niet kunnen verhalen.

De minister noemt de wet een ‘reparatiewet’, maar dat is een onjuiste benaming. Wat moet er eigenlijk gerepareerd worden? De kern van de uitspraak van de Hoge Raad is dat er hier geen sprake is van een ‘individualiseerbaar belang’, maar dat het de overheid is die hier een verplichting aan burgers oplegt. Dat de ID-kaart ook als reisdocument wordt gebruikt is niet van doorslaggevend belang. Het is een kaart die burgers aanschaffen, omdat zij deze in het publieke verkeer moeten dragen en tonen. Derhalve kan de overheid hier geen rechten op heffen.

Door te doen alsof hier sprake is van een technisch probleem, dat door een ‘reparatie’ van de heffingsgrondslag verholpen kan worden, gaat de regering voorbij aan wat de uitspraak in de kern behelst. Daarmee wordt de materiële boodschap van het hoogste rechtscollege genegeerd en het wetsontwerp met eenzelfde gemak helemaal in het kader geplaatst van bestuurspragmatische overwegingen: er worden voor de aanmaak van de kaart kosten gemaakt en die moeten op burgers verhaald worden.

De Hoge Raad was er niet zo stellig over dat deze kosten op burgers verhaald mogen worden. Onze fractie heeft dus moeite met de wijze waarop de regering het arrest van de Hoge Raad negeert en menen dat de Eerste Kamer op dit punt heeft te scharen aan de zijde van de Hoge Raad.

MdV, wij hebben nog gevraagd waarom voor het leveren van concrete diensten een belasting het geëigende middel zou moeten zijn. Ik heb daarop het antwoord niet kunnen vinden. Er wordt zonder veel nadere argumentatie steeds aangegeven dat, nu het heffen van leges op grond van de Gemeentewet niet kan, er geen andere keus is dan de weg van de gemeentelijke belastingheffing te gaan. Maar het blijft iets buitengewoon merkwaardigs om voor een dienst aan een loket een ‘belasting’ te heffen. Schept dit niet een precedent in de wijze waarop we rechten heffen voor diensten?

Onze fractie staat kritisch tegenover deze noodwet en ziet met belangstelling uit naar de reactie van de regering.

Roel Kuiper leidt parlementair onderzoek naar privatisering

Wed, 05 Oct 2011 11:27:08 +0200

ChristenUnie-senator Roel Kuiper is door de Eerste Kamer unaniem gekozen tot voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie privatisering overheidsdiensten. Het is voor het eerst in haar geschiedenis dat de Senaat tot een parlementair onderzoek heeft besloten. Het voorstel om een onderzoek te houden kwam van Kuipers voorganger, Egbert Schuurman, die 28 jaar lid was van de Eerste Kamer.

Zie ook http://www.eerstekamer.nl/kamerstukdossier/voorstel_parlementaire_enquete

Kuiper blij met parlementair onderzoek naar privatisering

Wed, 28 Sep 2011 14:47:35 +0200

ChristenUnie-senator Roel Kuiper is blij dat de Eerste Kamer besloten heeft om een parlementair onderzoek te doen naar privatisering. "Het is goed om grondig te reflecteren op de effecten van privatisering", vindt Kuiper.

Het voorstel tot een onderzoek kwam van Egbert Schuurman, oud-fractievoorzitter van de ChristenUnie. Samen met collega's pleitte hij dit voorjaar voor een grondige analyse van de effecten van de verzelfstandiging van overheidsdiensten.

Voor meer informatie over de motie Schuurman en het genomen besluit: http://www.eerstekamer.nl/kamerstukdossier/voorstel_parlementaire_enquete

De nieuwe Eerste Kamerfractie: Peter Ester en Roel Kuiper

Wed, 08 Jun 2011 14:23:52 +0200

Peter Ester en Roel Kuiper vormen vanaf vandaag officieel de nieuwe Eerste Kamerfractie van de ChristenUnie. Vanmiddag werden beiden be�digd en ge�nstalleerd als lid van de nieuwe Eerste Kamer. "Het zal politiek een spannende periode worden.", aldus fractievoorzitter Kuiper.

"We zullen als fractie het kabinet zakelijk tegemoet treden en kritisch volgen. Bezuinigen moet, maar we kijken met een scherp oog naar hoe ze neerslaan en toetsen iedere wet aan onze christelijke visie op rechtvaardig overheidsbeleid. Met oog voor bijvoorbeeld de belangen van de schepping, die makkelijk wordt vergeten als er bezuinigd moet worden."

Roel Kuiper (1962) is Eerste Kamerlid sinds 2007 en is in het dagelijks leven o.a. hoogleraar Reformatorische Wijsbegeerte.

Peter Ester (1953) is nu voor het eerst beëdigd als senator. Hij was ruim 20 jaar hoogleraar Sociologie en is voormalig kroonlid van de Sociaal Economische Raad (SER). Ester nam ook zitting in de Commissie Bakker in 2008, die onderzoek deed naar de toekomst van het arbeidsbestel van Nederland. Tegenwoordig is hij lector Arbeidsmarktvraagstukken en directeur van een onderzoeksinstituut.

Vorige week werd afscheid genomen van vertrekkende senatoren Egbert Schuurman, Remmelt de Boer en Flora Lagerwerf.

Senatoren Schuurman, De Boer en Lagerwerf nemen afscheid

Wed, 01 Jun 2011 13:06:31 +0200

ChristenUnie-senatoren Egbert Schuurman, Remmelt de Boer en Flora Lagerwerf hebben vandaag afscheid genomen van hun werk in de Eerste Kamer. "We raken 36 jaar ervaring kwijt als fractie. We gaan elk van hen missen. Ze hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan een helder christelijk politiek geluid, ook in deze Kamer.", aldus senator Roel Kuiper tijdens een bijzondere fractievergadering.

Ook de voorzitter van de Eerste Kamer prees de vertrekkende leden van de ChristenUnie-fractie tijdens de laatste plenaire vergadering. Hij wees op de imposante bijdragen van Egbert Schuurman en het op zijn aandringen ingestelde parlementaire onderzoek naar privatisering. Van Remmelt de Boer werd zijn passionele inzet voor de vrijheid van onderwijs in herinnering geroepen. Flora Lagerwerf kreeg onder andere lof toegezwaaid voor haar inzet voor bewoners van de BES-eilanden, om hen een eigen afwegingsruimte te geven rondom abortus en andere ethische kwesties.

Volgende week, dinsdag 7 juni, zullen de leden van de nieuwe Eerste Kamer worden geïnstalleerd. De ChristenUnie-fractie bestaat dan uit Roel Kuiper en Peter Ester.

Bekijk hier de afscheidsspeech van Egbert Schuurman op ChristenUniecongres (14 mei 2011)

"Samenwerkingsschool mag niets af doen aan vrijheid van onderwijs"

Thu, 26 May 2011 11:55:04 +0200

De vrijheid van onderwijs moet ook rond samenwerkingsscholen gewaarborgd blijven. Dat vindt Remmelt de Boer, Eerste Kamerlid voor de ChristenUnie. Bij de behandeling van het wetsontwerp Samenwerkingsschool heeft de regering in antwoord op zijn vragen nadrukkelijk aangegeven, dat de samenwerkingsschool niet gezien mag worden als een opmaat naar een verplichte acceptatieplicht van leerlingen door het bijzonder onderwijs.

De Boer vroeg ook naar de ondersteuning door deze regering van het duale onderwijsstelsel,zoals artikel 23 van de Grondwet dat regelt. Minister Van Bijsterveld gaf klip en klaar aan, dat het huidige onderwijsstelsel voor haar staat als een huis.

Senator De Boer op de bres voor monumentale kerken

Wed, 25 May 2011 23:01:38 +0200

Het blijft mogelijk om in monumentale kerken wijzigingen aan te brengen t.b.v. de eredienst. Senator Remmelt de Boer heeft die toezegging gekregen van het kabinet. De Boer vond de nieuwe monumentenwet op dit punt te onduidelijk. Bij een beslissing over wijziging in een monument waarbij wezenlijke belangen van de godsdienst in het geding is, zal echter ook onder de nieuwe wet onder de reguliere procedure blijven vallen.

De Boer: "Ik ben blij met deze uitleg, die overeen komt met de oude situatie van voor de inwerkingtreding van de nieuwe wet. Wijzigingen in het interieur van een monumentaal kerkgebouw t.b.v. liturgisch gebruik, wat in de praktijk veelal zal betekenen het verantwoord creëren van meer ruimte met name in het centrum van het kerkinterieur en wat een toch wel zeer wezenlijk onderdeel van de kerkelijke eredienst genoemd kan worden, valt onder de reguliere procedure. Dat is voor kerken belangrijk."

Schuurman blij met parlementair onderzoek naar privatisering

Tue, 24 May 2011 18:05:13 +0200

De Eerste Kamer gaat een parlementair onderzoek doen naar privatisering. Dat heeft de Senaat vandaag unaniem besloten. Een motie van ChristenUnie-senator Egbert Schuurman riep de Kamer eerder op zo'n onderzoek in te stellen.

Initiatiefnemer en nestor van de kamer Schuurman is verheugd over het besluit: “Ik ben hier heel erg blij mee. Het is goed dat we kritisch kijken naar de wetgeving die we als Eerste Kamer hebben aangenomen. Zijn die privatiseringen wel in het belang van de burger geweest?”

Schuurman gaat zijn laatste week in als senator, na 28 jaar inzet voor de christelijke politiek in de Senaat. “Een mooi afsluiter. Als het wetgevingsproces en de zorgvuldigheid en kwaliteit ervan hoog genoteerd staat in de Eerste Kamer, is het ook van belang dat de ze bereid en in staat is te reflecteren op het proces van de parlementaire besluitvorming en daaruit lessen te trekken”

Roel Kuiper spreekt tijdens Holocaust-herdenking

Fri, 06 May 2011 12:57:36 +0200

ChristenUnie-senator Roel Kuiper heeft eerder deze week gesproken tijdens de Holocaust-herdenking in Jeruzalem. "Dat mensen hier, overal vandaan, met elkaar dit diepe kwaad mogen herdenken geeft hoop. We doen dat op de berg Sion, waar God zoveel beloftes heeft gedaan. De belofte van echte gerechtigheid en vrijheid. Niet alleen voor Israel, maar voor alle mensen."

"Als lid van het Nederlandse parlement wil ik solidair zijn met u, uw verdriet en uw hoop delen. Ik wil u duidelijk maken dat u vrienden heeft over de hele wereld, die voor u bidden en naast u staan, hier en in de politieke arena. We zullen nooit vergeten."

ChristenUnie voorkomt extra bezuinigingen op ontwikkelingsorganisaties

Tue, 12 Apr 2011 16:05:11 +0200

Het kabinet moet een extra bezuiniging van 50 miljoen euro op ontwikkelingsorganisaties ongedaan maken. Dinsdag heeft de Eerste Kamer daarover een motie van ChristenUnie-senator Roel Kuiper aangenomen. Kuiper: ,,Deze bezuiniging was echt een stap teveel. Je kan niet plotsklaps het beschikbare budget nog een keer verminderen met eenderde."

“De bezuinigingen zouden drastische gevolgen hebben voor de programma’s van organisaties. De continuïteit en kwaliteit van hun werk en behaalde resultaten zouden verloren gaan. De Eerste Kamer heeft daar terecht een stokje voor gestoken.”, aldus Roel Kuiper.

Het kabinet wil fors bezuinigen op ontwikkelingshulp. Daarbij worden ook ontwikkelingsorganisaties niet ontzien. De motie maakt de extra bezuinigingen tot 2015 ongedaan. De motie spreekt uit dat er ook na 2015 een oplossing moet worden gevonden in overleg met de organisaties zelf.

Kuiper: “Ontwikkelingsorganisaties zorgen voor draagvlak en zijn het gezicht van de Nederlandse OS-inspanningen in de samenleving.”

Alleen de VVD stemde tegen de motie van Kuiper.

Schuurman: Christusbelijders in de politiek, wees moedig!

Fri, 08 Apr 2011 10:03:25 +0200

Senator Egbert Schuurman riep woensdagavond 'Christusbelijders in de politiek' moedig te zijn. Christenpolitici moeten het niet nalaten om voluit te staan voor hun christelijke waarden en hun belangrijkste doelen na te streven, namelijk het opkomen voor de kwetsbaren in deze wereld en het zorgen voor schepping. Bekijk hier de video of download de podcast.

Egbert Schuurman: meer ambitie in natuurbeleid

Tue, 22 Mar 2011 15:55:09 +0100

ChristenUnie-senator Egbert Schuurman wil dat het kabinet zo snel mogelijk gaat overleggen met provincies, het bedrijfsleven en natuurorganisaties om de ambities en natuurdoelstellingen omhoog te schroeven. Schuurman vraagt van de Eerste Kamer een uitspraak daarover in een motie.

De senator maakt zich onder andere zorgen over de Ecologische Hoofdstructuur. Die moet verschillende natuurgebieden in Nederland aan elkaar verbinden. Het kabinet heeft de aankoop van die verbindingsgebieden stilgelegd, waardoor de langlopende investeringen in de natuur op de tocht staan. Bovendien dreigt Nederland daardoor internationale afspraken over investeringen in natuur niet na te kunnen komen.

Schuurman wil dat het kabinet in overleg met de samenleving gaat bekijken wat de mogelijkheden zijn. Dinsdag stemt de Senaat over de motie Schuurman.

Senator De Boer op de bres voor de vrijheid van onderwijs

Tue, 22 Mar 2011 14:06:28 +0100

ChristenUnie-senator Remmelt de Boer heeft kritische vragen gesteld over het wetsontwerp Samenwerkingsscholen. "Samenwerkingsscholen mogen geen breekijzer worden om acceptatieplicht af te dwingen voor het bijzonder onderwijs."

De nieuwe wet maakt het mogelijk om bijzonder en openbaar onderwijs samen te voegen in één school. De Boer wil van de regering horen dat dit alleen in het uiterste geval gebeuren zal, als de openbare en bijzondere school met geen mogelijkheid zelfstandig verder kunnen. Samenwerkingsscholen moeten een uitzondering blijven.

De Boer is kritisch over de voorgestelde ‘opheffingsnorm’. Het voorstel is nu om per postcodegebied te bekijken of er voldoende leerlingen zijn. Maar veel bijzondere scholen van een specifieke richting trekken leerlingen uit de wijde omgeving. Daar moet rekening mee worden gehouden, vindt hij.

Schuurman wil parlementaire enquete naar privatisering (RD)

Wed, 16 Mar 2011 09:10:14 +0100

Als hij op zaterdag in de huiskamer zit, ziet hij drie, vier postbodes door zijn straat rijden. "Blijkbaar heeft privatisering van de posterijen ons geen efficiencywinst gebracht, maar is de postbezorging �n financieel �n ecologisch duurder geworden", constateert ChristenUniesenator Schuurman, die een enqu�te wil naar de privatiseringsgolven van de achterliggende decennia.

Als hij op zaterdag in de huiskamer zit, ziet hij drie, vier postbodes door zijn straat rijden. „Blijkbaar heeft privatisering van de posterijen ons geen efficiencywinst gebracht, maar is de postbezorging én financieel én ecologisch duurder geworden”, constateert ChristenUniesenator Schuurman, die een enquête wil naar de privatiseringsgolven van de achterliggende decennia.

Dinsdag gaat het mogelijk gebeuren. Er is een reële kans dat de Eerste Kamer dan besluit tot het houden van een parlementaire enquête naar de voor- en nadelen van privatiseringen. Als dat gebeurt, vindt er iets bijzonders plaats. Nooit eerder maakte de Senaat gebruik van zijn grondwettelijk recht tot het instellen van een parlementaire enquête.

De belangrijkste trekker van dit project is ChristenUniesenator prof. dr. E. Schuurman. „Het idee kwam de achterliggende jaren wel met enige regelmaat ter sprake”, zegt de nestor van de Senaat, „maar nooit wist de Eerste Kamer een onderwerp te vinden dat door alle fracties gezien werd als een geschikt thema voor zo’n onderzoek. Er is wel eens gesproken over de maatregelen tegen de MKZ-crisis. Of over de wachtlijsten in de gezondheidszorg. Maar steeds was dan het bezwaar dat zulke onderzoeken al snel een sterk politiek karakter zouden krijgen. Dat wilden we als Senaat niet. Puur politieke enquêtes zijn iets voor de Tweede Kamer. Als wij iets gaan onderzoeken, moet dat iets te maken hebben met de uitwerking van wetten in de samenleving, met de kwaliteit van het wetgevingsproces.”

Zo’n onderwerp vonden Schuurman en zijn medestanders de achterliggende maanden in het thema ”privatisering”. De CU-parlementariër: „Dit is typisch een onderwerp voor de Eerste Kamer. Heel vaak heeft de Senaat in de achterliggende jaren de vinger gelegd bij de maatschappelijke risico’s die kleven aan het privatiseren van tal van overheidsinstellingen. Het zou zonder meer goed zijn nu eens terug te blikken, om te trachten een rode lijn te ontdekken in al die privatiseringsprocessen. Hebben ze ons wel gebracht wat we ermee beoogden? Is in discussies hierover het economische argument niet veel te dominant geweest en is er door sommige privatiseringsoperaties geen forse maatschappelijke schade ontstaan?”

Hoe breed het onderwerp van de enquête moet zijn, daarop wil Schuurman –die in mei, na ruim 27 jaar in de Senaat te hebben gezeten, de Eerste Kamer verlaat– zich nu nog niet vastleggen. „Te beperkt mag het niet zijn. Het zou overzichtelijk zijn als we ons alleen zouden richten op bijvoorbeeld de privatisering van het Loodswezen. Maar het onderzoek moet, wat mij betreft, gaan over de maatschappelijke gevolgen voor brede groepen mensen. Wat ik er in ieder geval in wil hebben, is de privatisering van het openbaar vervoer en van de vroegere PTT.”

In deze twee sectoren zijn de nadelen van de ontwikkelingen overduidelijk, vindt de senator. „Door de privatisering van het openbaar vervoer is de dienstverlening aan de burger minder geworden en zijn kleine dorpjes en dunbevolkte streken steeds slechter bereikbaar. Terwijl we het leeglopen van het platteland allemaal als een ernstig sociaal en cultureel probleem ervaren.”

Ook bij de posterijen stelt hij vast dat privatisering de bezorging alleen maar duurder heeft gemaakt, financieel én ecologisch gezien. „Ik zie op sommige dagen wel vier postbodes door mijn straat rijden. Was dat nu wat we bedoelden met efficiencybevordering? Postbodes hadden bij de oude PTT een baangarantie tot aan hun pensioen. Dat is verdwenen. Je ziet dus dat, op meerderlei manieren, bij privatisering ook de rechtszekerheid van burgers in het geding is.”

Wat Schuurman aan het hart gaat, is dat dienstverlening die vroeger met de term ”algemeen nut” werd bestempeld, nu door de overheid uit handen wordt gegeven. „Daardoor kan de politiek niet meer proactief, maar alleen nog reactief optreden. Mijn dochter woont in Berlijn en vertelt mij dat burgers steen en been klagen over de waterleidingbedrijven die daar zijn geprivatiseerd. Ik bedoel maar: hoever gaan we als overheid bij dit soort operaties? Waar leggen we de grens? Ik zou willen dat we daar eens heldere criteria voor formuleerden. Die zouden we dan kunnen gebruiken in toekomstige discussies over marktwerking. Met name die over marktwerking in de zorg.”

Toch is de privatisering in het recente verleden al uitvoerig onderzocht, onder meer door de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en de Sociaal-Economische Raad (SER).

„Ja, maar dat zijn toch vooral wetenschappelijke studies geweest. Het is mijns inziens wenselijk dat nu ook de politiek zich hierover uitspreekt. En als de politiek dat doet, moet ze er eerst op studeren. Daarbij kunnen genoemde rapporten natuurlijk een grote dienst bewijzen. De Eerste Kamer hoeft het ook niet allemaal zelf te doen. Wellicht kunnen we het onderzoeksbureau van de Tweede Kamer inhuren.”

Hebt u voldoende politieke steun voor de enquête?

„Sommige fracties, zoals de SP en PvdA, hebben hun steun al toegezegd. Andere, zoals het CDA, aarzelen nog. Tegenover die partij zal ik er dinsdag nog eens nadrukkelijk op wijzen dat talloze christendemocraten zich de achterliggende jaren in allerlei publicaties kritisch hebben uitgelaten over privatiseringen.

Of ik voldoende steun heb, zal dinsdag blijken. Ik hoop vurig dat de Senaat voldoende moed zal hebben hier eenparig achter te gaan staan. Er is de laatste jaren veel gediscussieerd over het nut van de Eerste Kamer, over het al dan niet toereikend zijn van zijn instrumenten, enzovoort. Ik vind dat we ons een beetje belachelijk maken als we nu zó’n kans om iets zinvols te doen, laten lopen. Misschien kunnen we dan de Eerste Kamer beter afschaffen en overgaan tot het instellen van een constitutioneel hof.”

Bron: RD.nl

Rouvoet: Er is werk aan de winkel

Tue, 15 Mar 2011 11:47:36 +0100

Met bijna alle stemmen geteld tekent zich in de provinciale staten en Eerste Kamer een verlies af voor de ChristenUnie. Hoewel wij wisten dat het moeilijk zou worden om de historisch goede uitslag van de verkiezingen in 2007 te evenaren, is de teleurstelling over het huidige verlies van 15 provinciale zetels en mogelijk twee senaatzetels groot.

Het verlies van de enige zetel in Noord-Brabant komt het hardst aan. Hermen Vreugdenhil, lijsttrekker en huidig Statenlid van de gezamenlijke ChristenUnie-SGP-lijst: ,,Stemmenverlies, een relatief hoge opkomst en strategisch stemmende kiezers lijken de oorzaken te zijn waardoor wij de zetel net niet hebben kunnen behouden. Toch willen wij ons niet laten ontmoedigen en gaan wij vastberaden de komende periode in.”

Friesland is de enige provincie waar de ChristenUnie het aantal statenzetels heeft weten vast te houden. Lijsttrekker Piet Adema: ,,We zijn dankbaar dat wij stabiel zijn gebleven. Veel mensen steunen nog steeds de uitgesproken christelijke politiek van de ChristenUnie.”

Partijleider André Rouvoet: ,,We zijn erg teleurgesteld dat we de winst van de fantastische provinciale Statenverkiezingen van 2007 helemaal kwijt zijn. Dat doet pijn, allereerst in de provincies en natuurlijk ook straks in de Eerste Kamer. Er is voor de ChristenUnie werk aan de winkel om de steun van de kiezers terug te winnen. Want de ChristenUnie staat onverminderd voor politiek uit overtuiging dat ons land meer dan nodig heeft.”Dat de coalitie geen meerderheid lijkt te hebben gehaald in de Eerste Kamer is volgens Rouvoet ‘politiek relevant’.

Roel Kuiper, lijsttrekker voor de Eerste Kamer: ,,Ik wil in elk geval onze dank uitspreken aan iedereen die wél op de ChristenUnie heeft gestemd en zeker ook aan de vele vrijwilligers die zich in alle provincies zo fantastisch hebben ingezet voor de campagne. Wij gaan in zetelaantal terug in de Eerste Kamer, maar zullen ons ChristenUnie geluid onverminderd laten klinken.”

Bekijk hier de uitslagen van de Provinciale Statenverkiezingen 2011

Samenleving vraagt nu hartgrondige keuze voor elkaar (Trouw)

Thu, 12 Jan 2012 14:58:26 +0100

"Onze democratische rechtsstaat verdient een besliste verdediging. (...) Als we ons nu niet verenigen rond de democratische rechtsstaat, dan kan vroeg of laat onze vrijheid in haar tegendeel omslaan." Dat stellen Andre Rouvoet en Roel Kuiper, voormannen van de ChristenUnie.

Lees hier het volledige artikel op de website van de Trouw.

Geloof wel uitgangspunt handelen

Fri, 25 Feb 2011 16:21:51 +0100

Roel Kuiper reageert op de visie van dr. George Harinck, die stelt dat christelijke organisaties zich moeten aanpassen aan nieuwe omstandigheden. De verzuilde wereld van het verleden is voorbij, christenen kijken anders tegen de wereld aan en gedragen zich minder collectief. Akkoord. Maar hij schiet nogal door wanneer hij zegt dat een gedeeld geloof geen uitgangspunt meer is voor politiek handelen.

Wie om zich heen kijkt, ziet veel christelijke inzet voor de samenleving. Youth for Christ doet voortreffelijk werk, evenals De Hoop, Stichting Present of de christelijke hogescholen. In de grote steden ritselt het van nieuwe sociale initiatieven.

Christenen zijn dankzij hun organisaties heel erg zichtbaar in de samenleving. Zij laten zien wat het Evangelie betekent in situaties van onderwijs, hulpverlening en politiek. Dit is uniek voor Nederland.

Nu stelt Harinck (in het Nederlands Dagblad van 21 februari) de vraag of een christelijke partijorganisatie nog wel een goed antwoord is op de problemen van vandaag. Vervolgens richt hij zijn pijlen op de ChristenUnie.

Waarom eigenlijk? Is de ChristenUnie niet voortdurend bezig antwoord te geven op de problemen van onze samenleving? Wat is daar eigenlijk mis mee? Valt de reden daarvoor weg, wanneer mensen naar de PVV gaan of liever 'links' stemmen dan christelijk? Moet de boel dan maar worden opgedoekt? Is dit een boodschap die Harinck ook zijn eigen partij, het CDA, voorhoudt?

leeg

Het argument dat iets 'voorbij' zou zijn of 'van voor 1960' is eigenlijk heel leeg. Let liever op de waarde van de inbreng! Veel burgers en christelijke organisaties zijn maar wat blij met ChristenUnie-wethouders, -gedeputeerden en -Kamerleden. Dankzij hardwerkende christelijke politici komt in dit land nog veel goeds tot stand.

En de politiek biedt ook een podium. Christelijke politici brengen kernpunten van de christelijke ethiek in het debat. Zij hanteren actief en bewust een christelijke mens- en maatschappijvisie die opvalt, onderscheidend is en toch altijd veel mensen weet te raken.

Ik heb mij altijd gehouden aan de regel dat wie kritiek oefent, ook verplicht is een oplossing aan te dragen. Die heb ik in de analyses van Harinck niet gelezen. Het lijkt me toe dat hij als een van de weinigen ertoe in staat moet zijn de 'leer van Abraham Kuyper' naar het heden te vertalen. Dat is wat hij zoekt. Welnu, hij is de kenner, zijn hart ligt bij Kuyper, blijkbaar moet er vernieuwd worden, vooruit, verlaat de toeschouwersrol en kom met iets waar we verder mee kunnen!

aanmoedigen

Laten we elkaar als christenen aanmoedigen en toerusten om een herkenbare rol te blijven spelen in onze samenleving. Daarvoor hebben we elkaar hard nodig, ook de hoogleraren van de Theologische Universiteit in Kampen. Het helpt niet om defaitisme te verspreiden alsof we het maar moeten opgeven en het allemaal voorbij is. Kom op zeg!

De oprichters van de ARP, de EO, de Evangelische Hogeschool, het Nederlands Dagblad, de RPF en het GPV deden het echt niet omdat iemand buiten eigen kring hen uitnodigde. De mensen die er de schouders onder zetten, hebben dat gedaan vanuit het besef dat christenen hun licht niet onder de korenmaat moeten houden.

Een christelijke organisatie is een middel om dat te doen. Met creativiteit en steeds op zoek naarnieuwe manieren om dezelfde boodschap helder te laten klinken.

Zo zetten we ons in voor de toekomst van dit land, voor nieuwe generaties christenen, voor een christelijke wereld waarin we hopelijk nog veel mogen betekenen voor anderen en voor elkaar. George, doe mee!

(Gepubliceerd op 25 februari 2011 in het Nederlands Dagblad in reactie op de visie van Dr. George Harinck)

Politiek24 interview met EK-lijsttrekker Roel Kuiper

Fri, 25 Feb 2011 13:26:40 +0100

Roel Kuiper, ChristenUnie-lijsttrekker voor de Eerste Kamer, sprak deze week met Pim van Galen van Politiek 24. Over zijn drijfveren, de positie van de Eerste Kamer, het lijsttrekkersdebat, de bezuinigingen op het gezin en de toekomst van ons land. Bekijk hier de video:

'Expliciet shariaverbod niet nodig'

Wed, 23 Feb 2011 15:32:21 +0100

In de grondwet hoeft geen expliciet shariaverbod opgenomen te worden. Dat zei Roel Kuiper, lijsttrekker namens de ChristenUnie bij de Eerste-Kamerverkiezingen vanmiddag in Dit is de Dag. Hij nuanceerde daarmee zijn uitlatingen in Trouw.

Kuipers uitlatingen in dagblad Trouw zouden kunnen worden geïntepreteerd als een pleidooi voor een grondwettelijk shariaverbod.

De ‘eigen waarden’ zijn volgens Kuiper in de tekst van de grondwet onvoldoende verankerd. Daarom pleit hij al enige jaren voor een preambule. 'Onze vrijheid heeft zijn wortel in christelijke opvattingen. Het is belangrijk dat we dat goed vasthouden.' Een preambule bij de Nederlandse grondwet moet die ‘eigen waarden’ benadrukken. “Die sluiten dan shariarecht uit”, aldus Kuiper.

Te neutraal
Kuiper vindt het grondwettelijke gelijkheidsbeginsel te neutraal geformuleerd. 'Ik vind het belangrijk dat we dat begrip van vrijheid nader inkleuren. Vrijheid is er om mensen tot bloei te laten komen. Ik spreek dan ook over wat ik als christen versta onder gerechtigheid.'

Kuiper: 'Ik kom op voor democratische vrijheden van moslims. Ik ben uit op een islam die zich kan ontwikkelingen binnen onze democratische rechtstaat. Ik denk dat ik ze hiermee help.'

Geen roep
De ChristenUnie-senator erkende in Dit is de Dag desgevraagd dat er in Nederland geen roep om invoering van de sharia klinkt. Kuiper: 'Er is nu niemand die daarom vraagt, maar ik wil de vraag voor zijn. In Frankrijk en Groot-Brittanië zijn nu al gebieden waar shariawetbanken rechtspreken en waar de sharia belangrijker gevonden wordt dan de nationale wetgeving.'

Beluister hier het gesprek met 'Dit is de dag'

(Dit is de dag, 21 februari 2011)

Kuiper: Zet verbod op sharia desnoods in grondwet

Sat, 19 Feb 2011 18:31:19 +0100

Geen financi�le banden tussen moskee�n in Nederland en onvrije islamitische landen, een verbod op islamitische wetgeving en streng optreden tegen geweld dat is gebaseerd op godsdienstige overtuigingen. Deze drie maatregelen moeten het islamdebat in Nederland een stap vooruit helpen, zegt Roel Kuiper, lijsttrekker namens de ChristenUnie bij de komende Eerste-Kamerverkiezingen in een interview met dagblad Trouw.

“Dat betekent het droogleggen van omvangrijke financiële stromingen naar moskeeën in Nederland”, zegt Kuiper. “Subsidies vanuit landen als Saoedie Arabie, dat moeten we niet willen.”

Ook wil Kuiper vastleggen dat de sharia of andere wetgeving die op islamitisch recht is gebaseerd, geen plek heeft in Nederland. “En dat zetten we desgewenst ook in de grondwet.”

Kuiper wil geen islamitische wetgeving omdat deze uitgaat van grondbeginselen die niet tot onze cultuur horen. “Onze vrijheden, de manier waarop we elkaar bejegenen, onze normen over goed en kwaad, allen zijn gevormd door het christendom.”

Als voorbeeld noemt Kuiper de Nederlandse rechtstaat waarin diverse christelijke motieven zijn terug te vinden. “De democratische rechtstaat gaat over wetgeving accepteren waarin sprake is van genade, herstel en verzoening. Wij gaan niet uit van oog om oog, tand om tand. Onze rechtspraak past het recht toe maar weet tegelijkertijd ook dat er weer verzoening moet plaatsvinden. Dat soort vanzelfsprekendheden heeft zijn wortels in het christelijk denken.” Volgens Kuiper gaat het islamitisch recht meer uit van vergelding.

Christendom hoger dan islam

De islam versus het christendom zorgde afgelopen maandag tijdens het tv-debat van de NOS voor een opmerkelijk moment. PVV-fractievoorzitter Machiel de Graaf vroeg aan Kuiper of hij het christendom niet ‘duizend treden hoger’ vond staan dan de islam. Kuiper antwoordde bevestigend. “Die duizend treden waar De Graaf over spreekt, zijn voor zijn rekening. Misschien moet ik het zo zeggen: het christendom heeft rijkere, bredere motieven die de samenleving ook echt kunnen dienen in haar ontwikkeling.”

Tot de christelijke motieven hoort ook de acceptatie van mensen met een ander geloof. Deed de lijsttrekker van de ChristenUnie die acceptatie geen geweld aan met de opmerking dat het christelijke geloof superieur is aan de islam? Kuiper vindt van niet. “Door de vraagstelling werd ik in het spoor gebracht van: is het christendom superieur of niet. Ik wilde daar duidelijk op antwoorden. Ik ben christen, heb een bepaalde overtuiging en hang die met overtuiging aan. Als een moslim zegt, ik stel de islam hoger dan het christendom, is dat ook prima. Daar is hij volkomen vrij in.”

Politieke en godsdienstige debat

“Ik wil wel het onderscheid duidelijk maken tussen een debat over religieuze zaken, over de betekenis van Jezus Christus voor het godsdienstig beleven, en de politieke dialoog”, vervolgt Kuiper. “Dat laatste gaat over de betekenis van de islam voor onze samenleving. Dat is ook de context van het debat dat we maandag hadden. Dat is ook waar de PVV het vaak over heeft: hoe werkt de islam uit in onze samenleving?”

Individuele geloofsbeleving gaat de politiek niets aan, vindt Kuiper. “Vrijheid is belangrijk in de persoonlijke levenssfeer. Ook als het gaat om de beleving van godsdienst.” Hij wijst er op dat de PVV haar eigen denken over vrijheid en dwang niet op orde heeft als het gaat over individuele geloofsbeleving. “Zij treden binnen in de persoonlijke levenssfeer van mensen. Zij zeggen bijvoorbeeld dat de hoofddoek een symbool is van de onderdrukking van vrouwen. Mogen die mensen dat zelf weten? Als zij zich zo willen presenteren als vrouw en zo hun identiteit willen tonen, dan is dat prima.”

(Trouw, 19 februari 2011)

Kuiper: "Gouden Schaats voor vrijwilligerswerk Present"

Mon, 14 Feb 2011 13:20:07 +0100

Eerste Kamerlijsttrekker Roel Kuiper stond afgelopen zaterdag op de ijzers in Deventer tijdens een campagnemiddag op het ijs. Hij reikte op ijsbaan De Scheg de 'Gouden Schaats' uit aan stichting Present. Directeur Tiemen Zeldenrust nam de prijs in ontvangst in aanwezigheid van de Deventer burgemeester Andries Heidema.

Kuiper: “Met deze prijsuitreiking willen we aandacht vragen voor het fantastische werk dat Present doet. Het idee dat mensen zich vrijwillig inzetten om elkaar te helpen ondersteunt de ChristenUnie van harte. Wij staan voor een samenleving die niet kil is maar krachtig! Stichting Present is een goed voorbeeld van hoe het ook kan. Wat Present in de praktijk doet, dat draagt de ChristenUnie in de politiek uit.”

Tiemen Zeldenrust: “Juist in deze tijden van bezuiniging op de zorg en een terugtrekkende overheid is het belangrijk dat de overheid initiatieven steunt die burgers willen faciliteren om naar elkaar om te zien. Het getuigt van volkomen visieloosheid als overheden ook hierop willen bezuinigen. De kracht van de ChristenUnie is om mensen te stimuleren en bij elkaar brengen en het vervolgens aan deze burgers overlaten. We merken Inmiddels is er voor Present onder vele andere partijen ook draagvlak ontstaan."

Ter gelegenheid van het vijfjarig jubileum van Present Nederland overhandigde Zeldenrust hun jubileumboek aan Roel Kuiper. Bij de totstandkoming ervan is Roel Kuiper actief betrokken geweest. Kenmerkende christelijk-sociale uitgangspunten zoals de rol van sociale verbanden, de bereidheid van mensen om naar anderen om te zien en 'moreel kapitaal' hebben dan ook in deze visie een prominente plek gekregen. Visiedocument is hier te downloaden.

De uitreiking vond plaats tijdens een campagneactiviteit afgelopen zaterdag. De ChristenUnie organiseerde in het kader van de Provinciale Statenverkiezingen een schaatsevenement in Deventer met schaatsclinics van Marnix ten Kortenaar, koek en zopie en de prijsuitreiking.

Het hoger onderwijs heeft investeringen nodig

Mon, 14 Feb 2011 10:00:28 +0100

Het kabinet heeft gereageerd op het rapport van Veerman. Deze week verscheen een brief waarin het kabinet letterlijk zegt het rapport te omarmen. Niet 'of' het rapport wordt uitgevoerd, maar 'hoe', dat wordt de vraag. Maar daarmee ligt ook meteen weer het hele probleem op tafel. Cees Veerman heeft deze week ook gereageerd. Hij was natuurlijk blij dat het kabinet verder gaat op zijn route. Maar het gaf ook helder aan dat het binnen de financi�le taakstelling van dit kabinet niet gaat lukken.

De discussie blijft gedomineerd worden door de vraag hoeveel geld studenten, universiteiten en hogescholen moeten bijdragen aan het op orde krijgen van de overheidsfinanciën. Het kabinet is op zoek naar bezuinigingen die ze in de komende vier jaar kan inboeken. Dat is een kortetermijnperspectief. Daarin gaat heel de strekking van het rapport Veerman, dat het Hoger Onderwijs ‘toekomstbestendig’ wil maken, kopje onder. De elementen uit dit rapport die niet veel kosten worden vooral omarmd, de echte keuzes worden ontweken.

Zo’n echte keuze is het verhogen van het aantal studenten in de mastersfase van universitair onderwijs. Wij leiden volgens Veerman een beperkt aantal mensen op mastersniveau op (13% van de studenten). Daarmee blijven we onder internationale gemiddelden. Willen we stijgen op internationale lijstjes dan zullen we dit aantal moeten verhogen. De maatregel om de mastersbeurs af te schaffen werkt hierbij contraproductief. Dit is zo’n echte keuze die ontweken wordt.

Nog een voorbeeld. Het is duidelijk dat er in het Nederlandse HBO dringend iets moet gebeuren aan de kwaliteit van opleidingen. Het is niet voor niets dat er hier veel uitval is bij ‘havisten’ en veel studentenontevredenheid. Het is goed dat het kabinet hier oog voor heeft, ook in de brief van deze week, maar de oplossing wordt helemaal bij de instellingen zelf gelegd. Kwaliteit in het HBO heeft echter te maken met het niveau van de docenten (rond de helft heeft een mastersgraad) met gebrekkige kenniscirculatie, te weinig contacturen. Het oplossen van deze knelpunten vraagt investeringen in de opleiding van docenten (inclusief promotie-trajecten) en intensivering van het curriculum. Die investeringen kunnen hogescholen nu niet doen. Van een bekostigde HBO-master, die een enorme impuls kan geven aan het niveau en kwaliteit van de gehele opleiding, is nog geen sprake voorlopig. Het kabinet spreekt hier een taal die wel duidelijk maakt dat bekostiging niet noodzakelijkerwijs door de overheid zal plaatsvinden. Waarschijnlijk wordt gekeken naar het bedrijfsleven in economische ‘topgebieden’ om zo’n masters mee te financieren. Dat betekent dat praktijkgerichte masters op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs en sociale domeinen achterop zullen blijven.

De commissie Veerman heeft veel aanknopingspunten gegeven voor verdere kwaliteitsverbetering. De notie van differentiatie is er een van. Er zou in Nederland veel te winnen zijn als we hier sterker op inzetten. Daar ligt ook wel een bezuinigingsmogelijkheid. Niet alle HBO’s hoeven hetzelfde te doen en aan te bieden. Dat geldt ook voor universiteiten. Er kan nog wel wat ‘ontdubbeld’ worden m.i. Maar het zou ook goed zijn als hogescholen en universiteiten een eigen kennisprofiel gaan benadrukken. Wat voor soort opleiding, welk type van professionaliteit, wat voor kennis bieden instellingen voor hoger onderwijs aan? Om dit te laten slagen zal het nodig zijn de bekostiging per student los te laten. Dat heeft een sterke druk gegeven om zoveel mogelijk studenten te laten instromen en alles aan te bieden dat bij die studenten in de smaak zal vallen. Gelukkig wordt dat onderkend en worden er nieuwe wegen ingeslagen.

Dit neemt niet weg dat de hoofdstrekking van het rapport-Veerman onbeantwoord blijft> Nederland zakte al weg op de internationale lijstjes, investeringen zijn nodig en wat we krijgen zijn ‘ombuigingen’. Dit soort kortingen zijn niet de beloofde kwaliteitsimpuls waar Nederland op zit te wachten.

Prof.dr. Roel Kuiper is lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie en bijzonder hoogleraar Christelijke Filosofie aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam.

'Ik laat het kabinet niet tuimelen'

Tue, 15 Feb 2011 14:48:04 +0100

Roel Kuiper moet grote schoenen vullen. De senator volgt in mei Egbert Schuurman op, de nestor van de Eerste Kamer die sinds 1983 fractievoorzitter is - eerst van de RPF, later van de ChristenUnie. Zelfs in de bedaagde wereld van de Senaat is dat een unicum. 'Ik ben altijd betrokken geweest bij het denkwerk binnen de partij, een man van de lange lijnen. Dat is wat mij interesseert: ik ben ook hoogleraar aan de Erasmus Universiteit. Christelijke filosofie. Ik beschouw mezelf als een echt Eerste Kamerlid, een senator. Die probeert de bredere lijnen te zien.' Een interview met de Volkskrant.

Wat wilt u bereiken de komende tijd?

'De Statenverkiezingen zullen allesbepalend zijn voor het vervolg van een bijzondere constellatie - voor het eerst een minderheidskabinet. Wij hebben een cruciale positie, nu al, met onze vier zetels. We zijn vaak nodig voor meerderheden. Na 2 maart wil ik graag een vijfde zetel erbij. Dan zijn wij daar, om waar mogelijk beleid om te buigen.'

Op welke dossiers slaat het kabinet de plank mis?

'Het onderwijs. Er zijn investeringen nodig in speciaal en hoger onderwijs. De realiteit bestaat uit bezuinigen, strafkortingen. Die kwaliteitsimpuls uit het regeerakkoord, dat lijkt op jokken.

'Wat nog op ons afkomt is alles aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Daar moet één regeling komen voor jonggehandicapten, de sociale werkplaatsen en de bijstand. In het regeerakkoord gaat het alleen over korten, niet over mensen aan het werk krijgen.'

Het is nog niet bekend hoe dat er precies uit gaat zien.

'Het regeerakkoord meldt één regeling voor sociaal kwetsbaren. Dat gaat erin hakken. De gedachte is: breng mensen naar het reguliere arbeidsproces. Terwijl we al jaren weten dat dat niet makkelijk gaat. Als je er geen beleid bij hebt, is zo'n bezuiniging hardvochtig. Dit kabinet bezuinigt de samenleving terug de negentiende eeuw in.'

U bent heel kritisch over dit kabinet. Tegelijk hebt u weinig goede woorden over voor politici die het zo snel mogelijk naar huis willen sturen. Hoe is dat te rijmen?

'Jolande Sap van GroenLinks heeft dat nu verscheidene keren gezegd: ik zal geen gelegenheid onbenut laten om dit kabinet te laten struikelen. Zo zitten wij niet in elkaar. De historicus Johan Huizinga nam in de jaren dertig deze geluiden al op de korrel. Toen heette het nog: het kabinet laten tuimelen. Dat is baldadig.

'Beoordeel nou wat op je afkomt. Zo zitten wij als ChristenUnie in de politiek. Dat wil niet zeggen dat dit ons kabinet is. De ChristenUnie is een partij met hart voor de samenleving. Dit kabinet laat dat niet zien. Dit kabinet heeft geen warmte voor wat in de samenleving moet gebeuren. Het is te veel een boekhoudverhaal: er moeten budgetten gehaald worden.'

U zegt het weer: dit kabinet heeft niets te bieden. Het is wel duidelijk waar ze mee komen, dat staat in het regeerakkoord. Pootje lichten, toch?

'Toch is dat niet onze stijl. Ik vind principieel dat een kabinet moet kunnen regeren. Laat ze maar komen met hun plannen. Wij willen ze in bepaalde opzichten ook wel aanmoedigen. Over veiligheid, de handhavende overheid: dat juichen wij toe. Daar zou ik nog wel een stap verder in willen zetten. Over drugsbeleid: de ChristenUnie zegt al jaren, kappen met die coffeeshops. Dat zegt dit kabinet nog niet. Die beginnen over een wietpas. Wij zeggen: stoppen. Een heldere norm, daar zal iedereen plezier van hebben, onderwijzers, hulpverleners, politie, dan weet je waar je aan toe bent.'

Waarom moeten mensen op uw partij stemmen?

'Er is een discussie over waarden en identiteit gaande. Wie zijn we als Nederland, waar gaan we heen, wat vinden we belangrijk? Wij zijn ervan overtuigd dat het over christelijke waarden moet gaan. Als we ons zorgen maken dat de mensen in de samenleving niet meer bij elkaar betrokken zijn, dat de verhoudingen killer worden. Besef dan dat dit een samenleving is die door het christendom gebouwd is.'

Hoe gaat uw medechristelijke partij het CDA daarmee om?

'Ik lever niet graag commentaar op het christelijk gehalte van het CDA. Maar ik zou ze willen aanmoedigen om daar zoveel mogelijk werk van te maken. Als rentmeesterschap en verantwoordelijkheid en solidariteit belangrijke begrippen zijn bij het CDA, laat ze dat dan tonen.'

Dat doen ze nu niet?

'Toen dit kabinet aantrad zei het CDA: onze waarden zitten in het regeerakkoord. Ik moet nog een CDA'er ontmoeten die ze mij kan aanwijzen. Als het bijvoorbeeld gaat over rentmeesterschap, goede zorg voor natuur, mens en dier. Het CDA steunt een kabinet dat juist op al die gebieden stappen terug zet. Bij de zorg om de aarde, maar ook op sociaal gebied. Het christelijk-sociale zie je niet af aan dit kabinet.'

Wat moeten we ons daar bij voorstellen?

'Opkomen voor kwetsbare mensen. Letten op rechtvaardige verhoudingen. Als bezit zo belangrijk is dat villa's worden ontzien, en er tegelijkertijd enorm bezuinigd moet worden op het speciaal onderwijs, de meest kwetsbare kinderen, op de Wajong, de meest kwetsbare mensen, dan is dat niet in balans.'

Op welke partij moeten mensen absoluut niet stemmen?

(Kuiper laat een lange stilte vallen) ‘Ik zou toch zeggen: stemniet op de PVV. Demanier waarop deze partij een wig drijft in onze bevolking vind ik buiten proportie. Ik ervaar dat als vervreemdend: ‘Diemoetmaar zijn koffers pakken, diemoetmaar ophoepelen.’

Andere partijen zetten kanonnen als Elco Brinkman (CDA) en Loek Hermans (VVD) in. Bent u niet bang dat u daar straks als kleine partij tussen vermalen wordt?

'Nu onderschat u ons. Ik ben er blij om dat de Eerste Kamer belangrijk is, en serieus wordt genomen. Dat ervaren politici daar een rol spelen. Het gaat om wat je te zeggen hebt, niet of je oud-minister bent. Ik lig er niet van wakker.'

(de Volkskrant, Douwe Douwes 11 februari 2011)

Uitnodiging: ChristenUnie schaatsfestijn met Roel Kuiper

Thu, 10 Feb 2011 11:32:40 +0100

Zaterdag 12 februari
IJsbaan De Scheg, Deventer

Eerste Kamer lijsttrekker Roel Kuiper staat aanstaande zaterdag op de ijzers in Deventer. Kuiper, zelf een groot schaatsfan nodigt iedereen die enthousiast is over schaatsen �n de ChristenUnie om zaterdagmiddag naar Deventer te komen en er een sportieve campagnemiddag van te maken.

Er zijn inspirerende schaatsclinics met oud schaatskampioen Marnix ten Kortenaar, en er is natuurlijk ruimte om zelf de baan op te gaan. De middag duurt van 13.30 tot 15.30 uur, aanmelden is niet nodig.

Schaatsclinics met oud schaatskampioen Marnix ten Kortenaar
Koek en Zopie
Campagne

In het kort:

Zaterdag 12 Februari
13.30 – 15.30 uur

IJsbaan De Scheg
Piet van Donkplein 1
7422 LW Deventer (Nabij NS station Deventer Colmschate)

Toegangsprijs: €5,50
Meer informatie over toegang en prijzen: www.descheg.nl

Wees welkom!

Een teckel op de loer

Tue, 08 Feb 2011 14:44:56 +0100

Ik zie ons nog fietsen door het Vondelpark, Ad Koppejan en ik. Wij waren beide lid van dezelfde studentenvereniging. Hij was net voorzitter geworden van het landelijk CDJA. Ad Koppejan is mijn 'zoon'. Hij herinnerde mij eraan toen we elkaar na vele jaren als Kamerleden op Prinsjesdag weer tegenkwamen in de Ridderzaal.

Ik was inderdaad Ads ‘vader’. Het hield in dat ik als ‘ouderejaars’ een oogje moest houden op hem als ‘jongerejaars’. Dat soort goede zorg waren we aan elkaar verplicht. Maar het feit dat hij mij hieraan in de Ridderzaal moest herinneren zegt niet veel goeds over de kwaliteit van de opvoeding. Ad had al vroeg zijn eigen keuzes gemaakt.

Ad nodigde mij uit eens mee te gaan naar een avond van het CDJA. Dat heb ik gedaan. Het ging over ontwikkelingssamenwerking. De vraag was wat ‘internationale gerechtigheid’ moest betekenen. Er werd veel gesproken over wereldhandel en dat soort dingen. Heel nuttig. Ik heb op deze avond vergeefs geprobeerd het horizontale met het verticale te verbinden. Goed om het te hebben over handelsbalansen en liberaliseringen van markten, maar begint dit hele verhaal niet met een norm waar we het dan eerst over moeten hebben? Ik was gewend dit soort discussies te beginnen met een bijbels vloertje. Gerechtigheid, is dat niet Gods blik op verzoening, herstel en shalom en hoe wij dat dan hebben voort te zetten? Ik zat op een andere golflengte.

Dan is er nog de optie om te kiezen voor een partij van overtuigde christenen die voluit gaat voor een christelijke boodschap. Zo’n partij zet zich welbewust in voor de ontwikkeling van christelijke politiek. Wat is christelijke politiek? Dat is dat je de verantwoordelijkheid op je neemt om publiek beleid te verbinden met bijbelse inzichten. Het begin van ware wijsheid is dat je beseft dat we in Gods wereld leven en dat Gods wet die wereld past als een goedzittende jas. Onze maatschappij wordt er beter van als we ons in ons politieke werk daarnaar richten. Overtuigde christenen doen er goed aan te investeren in een partij die dat voor ogen heeft.

Er zijn ook christenen die zich aansluiten bij niet-christelijke partijen. Zij willen die partijen van binnenuit confronteren met een christelijk geluid. Maar wat komt van deze goede bedoelingen terecht? Is de VVD of D66 minder gekant tegen de voor iedereen vrije zondag? Is Groenlinks minder gekant tegen het principe ‘baas in eigen buik’? Is de SP minder gebeten op levensbeschouwelijk onderwijs? Zou het niet vreemd zijn als een liberaal zou zeggen dat hij meer invloed heeft in een socialistische partij? Of een socialist in een liberale partij? Waarom zijn christenen soms zo waanzinnig compromisbereid? Een ding heb ik geleerd: je kunt je boodschap niet ongeschonden overbrengen in een huis waar een teckel op de loer ligt.