Feestje van de democratie? (column protestant.nu)

geertjanwoensdag 29 januari 2014 16:44

We hebben weer een paar democratische maanden voor de boeg. Spandoeken worden uit de kast getrokken, stickers op lantaarnpalen geplakt, posters gedrukt en verspreid, flitsende spotjes op TV uitgezonden. Kortom: campagnetijd.

Politici bezoeken meer dan ooit 'de burger', de paden op de lanen in. Op alle lokale markten zullen potentiële stemmers worden overladen met rolletjes pepermunt, gekleurde ballonnen en flyers. De campagne zal de komende maanden de politieke nieuwspagina's gaan domineren. Politici zullen bij alles wat ze ondernemen de verkiezingen in hun achterhoofd houden. Want, zoals dat zo mooi heet, 'alles is nu campagne'. In maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen en in mei de verkiezingen voor het Europees Parlement. Kortom: democratie rules!

Toch?

Maar wat houdt onze democratie vandaag de dag in? In hoeverre hebben burgers werkelijk invloed op wat er in hun omgeving – lees: voor de voordeur - gebeurt? Hoe is het met onze volksinvloed gesteld? Een meer precieze blik leert dat het niet alleen maar rozengeur en maneschijn is als het om zeggenschap van burgers gaat. Twee verkiezingen achter elkaar maken nog geen democratische zomer. Integendeel. Van de EU wisten we al lang dat die niet zo democratisch is als we wel wensen. Klassiek is haar tekort op dat terrein; de Brusselse besluitvorming is betrekkelijk ondemocratisch. Er is een klein machtscentrum waarin niet-gekozen ambtenaren, beleidsmakers, lobbyisten en niet te vergeten de Europese Centrale Bank een centrale rol spelen. En de crisis maakt het geheel er niet beter op. Daadkracht krijgt voorrang boven democratisch 'gedoe'.

En dit geldt niet alleen voor Brussel en Staatsburg. Ook Nederlandse steden en vooral dorpen kennen naast budgettaire ook in toenemende mate democratische tekorten. Gemeenten kunnen de groei aan taken rond zorg en welzijn niet meer aan en zoeken steeds meer samenwerking met gemeenten in de regio. Vaak was er al samenwerking als het gaat om bijvoorbeeld brandweer en milieudiensten, maar door de stevige toename aan zorgtaken neemt dit nu toe. Niet onbegrijpelijk, maar de samenwerkingsverbanden ontberen goede democratische controle. Gemeenteraden hebben vaak niet in de gaten wat die wethouders allemaal uitspoken in die regionale verbanden. Liefst zeventig procent van de raadsleden vindt dat de lokale democratie zo wordt bedreigd, leert recent onderzoek. Afschaffen dan maar die samenwerkingsverbanden? Geen optie, zegt een bijna even groot percentage, gemeenten kunnen de taken niet zelfstandig aan.  

Kortom: het is de vraag in hoeverre we de slingers moeten ophangen bij de twee komende feestjes van de democratie. Zowel de lokale als de Europese verkiezingen kennen aanzienlijke tekortkomingen. Dit betekent niet dat we dan maar niet moeten gaan stemmen. Wel dat er werk aan de winkel is. Een democratisch stelsel is nooit af, kan zelfs in kwaliteit achteruit kachelen, en vergt dus altijd onderhoud. Daarvoor zijn allereerst nodig burgers die zich betrokken blijven weten op de publieke zaak en hart hebben voor hun medeburgers. Maar daarnaast ook een structuur die dit mee mogelijk maakt.

Geert Jan Spijker is adjunct-directeur van het Wetenschappelijk Instituut. Deze column verscheen ook op protestant.nu.

« Terug

Reacties op 'Feestje van de democratie? (column protestant.nu)'

Geen berichten gevonden

Log in om te kunnen reageren op nieuwsberichten.

Nieuwsarchief > 2014

december

november

oktober

september

augustus

juli

juni

mei

april

maart

februari

januari