Voor de hardwerkende Nederlander

profielfoto Alex ten Catevrijdag 04 juli 2014 13:42

Ruim een jaar lag zijn boek 'Capital au XXIe siècle' te verstoffen aan Franse universiteiten. Toen het werd ontdekt in de VS, werd hij plotseling de 'coolest kid in town' voor denkers op links – de belangrijkste sinds de schrijver van dat ándere boek met 'Kapital' in de titel. Voor Diederik Samsom is hij inmiddels de autoriteit die het argument verschaft om de vermogensbelasting te willen opvoeren. Wat is er nieuw aan Thomas Piketty, en wat heeft hij ons te zeggen?

Een nieuw verhaal voor links
Roderick Nieuwenhuis (NRC, 10 mei 2014) verklaart zijn populariteit vooral uit het feit dat hij links een nieuw ‘verhaal’ heeft gegeven. Ik denk dat hij daarin gelijk heeft. De centrale (en met een stortvloed aan data onderbouwde) bevinding van Piketty is dat het rendement op vermogen groter is dan de groei van het nationaal inkomen (r > g),  en daarmee dus groter dan het rendement op arbeid. Hiermee weerlegt hij het centrale dogma van rechts: de American Dream waarin vermogen een directe afgeleide is van verdienste. Rendement op arbeid groeit, maar rendement op vermogen groeit harder – en daarmee dus de vermogensongelijkheid. Hoe hard je ook werkt.

Na het failliet van het communisme had links geen ideologisch antwoord meer op het neoliberalisme, behalve het steeds meer afromen van uitkomsten onder het motto ‘het moet eerlijker’. Piketty zorgt voor een meer fundamentele kritiek richting wie zich beroept op de ‘hardwerkende Nederlander’: hard werken loont eenvoudigweg minder dan geboren worden met een gouden lepel in de mond.

Deze bevinding is uiteraard niet nieuw. De exploderende waarde van de huizen die babyboomers konden kopen was immers net zo min hun ‘verdienste’ als het de ‘schuld’ van hedendaagse dertigers is dat die zeepbel is doorgeprikt en zij nu massaal wonen in huizen die onder water staan. Dat maakt de kritiek van CDA-voorman Buma dat je niet mag aanraken wat mensen ‘in hun leven bij elkaar hebben verzameld’ wel een beetje gelegenheidsretoriek ten behoeve van de gelukkigste generatie.

Verdelingsprobleem
De centrale these van Piketty stáát, en verdient een politiek antwoord. Maar dat antwoord kon wel eens complexer zijn dan we in eerste instantie denken.

Het is ironisch dat Diederik Samsom meteen in de oud-linkse reflex schiet van het afromen van uitkomsten (hoger belasten van vermogen). Dit wringt vooral omdat het grootste profijt van rendement op vermogen ten goede komt aan de 0,1% allerrijksten, en niet aan de buurman die het nèt iets beter heeft getroffen – en die Samsom nu met een beroep op Piketty extra wil belasten.

Bovendien, zo betoogt hoogleraar arbeidsverhoudingen Paul de Beer in Trouw, remt het lukraak belasten van vermogen de totale groei – óók voor de onderkant. Een verdelingsprobleem los je niet op door de totale taart kleiner te maken. Wat mij betreft trekt de ChristenUnie andere lessen uit het werk van Piketty, en wel in twee richtingen.

Lessen van Piketty
Ten eerste onderstreept zijn werk het belang van wereldwijde ‘tax justice’, óók voor de allerrijksten. Het probleem is niet de buurman die het nèt iets beter heeft getroffen – het probleem is de schimmige wereld van brievenbusfirma’s en trustkantoren waarlangs de allerrijksten hun honderden miljarden wegsluizen buiten het zicht van de belasting, zeker ook in ontwikkelingslanden. Hiervoor is geen eenvoudige oplossing; hiervoor is mondiale inzet benodigd.

Ten tweede sluit het aan bij wat politiek filosoof Phillip Blond (Red Tory) leert over ‘herkapitaliseren van de armen’. Paul de Beer noemt bijvoorbeeld de mogelijkheid werknemers deels in aandelen te betalen. Vermogen is namelijk niet alleen geld, maar ook invloed. In plaats van afromen en herverdelen van het rendement op vermogen, is het misschien wel meer ‘empowering’ om het vermogen zelf beter te verdelen – in de vorm van aandelen. Dit lijkt een duurzamer oplossing die denkt vanuit de ‘civil society’.

De ChristenUnie is bij uitstek in de positie om de lessen van Piketty te vertalen naar echte, duurzame oplossingen die de hardwerkende Nederlander met én zonder vermogen versterken. Dat levert meer op dan een alles regisserende overheid – die tenslotte de reden was dat het politieke experiment gebaseerd op het vórige Kapital zo desastreus strandde.

Alex ten Cate (1975) is werkzaam in kwaliteitsontwikkeling in de telecomsector en mede-voorganger van een Vineyard-gemeente. Binnen de ChristenUnie is hij deel van de werkgroep Overheid, Markt en Samenleving van het WI en is hij betrokken bij de lokale fractie in Tytsjerksteradiel.

« Terug

Reacties op 'Voor de hardwerkende Nederlander'

Geen berichten gevonden

Log in om te kunnen reageren op nieuwsberichten.

Nieuwsarchief > 2014

december

november

oktober

september

augustus

juli

juni

mei

april

maart

februari

januari