Zeven aanknopingspunten voor een christelijke bestuursstijl

zaterdag 08 februari 2003 10:24

Een verkenning naar de politieke stijl van de ChristenUnie. Graag heb ik er in toegestemd over dit onderwerp eens wat gedachten aan het papier toe te vertrouwen. Niet omdat ik daar een geheel uitgekristalliseerde visie op heb. Maar het is wel een belangrijk onderwerp en daarom heb ik de handschoen maar opgepakt.

Als wethouder van buiten de raad, niet eerder politiek actief, ben ik bepaald niet gepokt en gemazeld in het voeren van gedegen betogen over de politieke stijl van de ChristenUnie. De gedachten die ik in dit betoog ontvouw, zijn in de dagelijkse praktijk van een wethouder gevormd en betreffen dan ook stellingen over de politieke stijl van een lid van het college van B&W en niet die van een raadslid/volksvertegenwoordiger.

Van start dus maar. Wat mij opvalt in de gesprekken over politiek, is dat zo vaak wordt gesproken over de ‘nieuwe politiek’. Ook de ChristenUnie ontkomt blijkbaar niet aan het gevoel dat ‘het anders moet’ en dat de politiek weer dichter bij de burgers gebracht moet worden.
Wat heeft dat nu te betekenen voor de politieke stijl van een christen-bestuurder? Naar mijn stellige overtuiging levert de Bijbel ons ook hier verrassend frisse antwoorden. Al het spreken over ‘fatsoen moet je doen’ en ‘doen wat je zegt en zeggen wat je denkt’ kan beter en dieper verwoord worden in de oproep van Jakobus dat een christen vooral ‘dader van het woord’ moet zijn (Jak.1:26).

Vandaar ook de kop boven dit verhaal. Ik ben er vast van overtuigd dat de politieke stijl van een ChristenUnie-bestuurder primair een kwestie van doen is. En veel minder van praten en zeker niet van primair belangen behartigen. Dat waar te maken is in de politiek, zeker in deze tijd, verschrikkelijk moeilijk. Je wordt afgerekend op je ‘debating performance’ en vaardigheid om je politieke tegenstander de pas af te snijden.

Hier kies ik mijn eerste aanknopingspunt voor een christelijke bestuursstijl. Eerst en vooral ben je christen in de wijze waarop het werk wordt gedaan. Zoals de rijksbestuurders en stadhouders geen grond van een aanklacht tegen Daniël konden vinden (Daniël 6:5) omdat ‘hij getrouw was en er geen verzuim of iets verkeerds bij hem gevonden werd’, zo zal een christen-bestuurder zich moeten onderscheiden door trouw, verstand van zaken en eerlijkheid. Geen politieke spelletjes, geen gedraai en fouten niet verdoezelen maar eerlijk toegeven.

Een tweede en derde aanknopingspunt voor een christelijk stijl van besturen vind ik bij Salomo, die bad om ‘een opmerkzaam hart’ om een goede bestuurder te kunnen zijn (1 Kon. 3:9). Aan dit voorbeeld zitten twee kanten. Het is goed als we biddende bestuurders zijn die hun wijsheid van God verwachten. En – het derde punt - we zijn dienende bestuurders die het belang van de samenleving boven eigen eer en aanzien stellen. Een ChristenUnie-bestuurder die het verwijt treft ‘aan het pluche te kleven’ toont wat dat betreft een verkeerde stijl.

Een vierde aanknopingspunt vind ik in Gen. 1 en Rom. 13. De aarde en al wat daarop is, is van God. Gods geboden zijn heilzaam voor iedereen en niet alleen voor christenen. Zelfs een niet-christelijke overheid heeft haar plek van God gekregen. In 1 Tim. 2 worden we opgeroepen voor die overheden te bidden. Dat maakt dat je onbekommerd bijbelse principes kunt gebruiken in je dagelijks bestuurswerk. Dat is praktisch, want werkzaam. Een ChristenUnie-bestuurder is niet krampachtig op zoek naar ‘wat de burger vindt’. Hij of zij weet zich werkzaam in een door God gegeven ambt. Macht en leiderschap kunnen op een goede manier worden gebruikt. De samenleving heeft beleid en leiding nodig en dat is meer dan doen wat de mensen willen: ‘als beleid ontbreekt, komt het volk ten val (Spr.11:14). Een christen-bestuurder heeft de beschikking over een rijke bron van wijsheid die richting geeft aan dagelijks handelen en bron vormt voor bestuurlijke afwegingen. Natuurlijk, besturen kan niet met de rug naar de samenleving. Het is nodig om te weten er leeft. Maar we hoeven niet mee te deinen op de inmiddels politiek correcte golven van de ‘nieuwe politiek’.

Als vijfde aanknopingspunt zou ik de term publieke gerechtigheid willen kiezen. De Bijbel leert ons (Ps. 72, Rom. 13, de oproep aan Felix in Hand. 24:25, en indirect in de aanklacht van de oudtestamentische profeten) dat overheden vooral daartoe bestaan. Dat geeft richting, maar maakt ook bescheiden. De politieke stijl van een christen-bestuurder zal dus sterk gericht moeten zijn op nastreven van recht en gerechtigheid. Dat betekent opkomen voor de zwakken. Dat betekent ook bestrijden van oneerlijkheid in het handelen van de overheid zelf. Maar dat betekent tevens dat niet elk maatschappelijk probleem door de overheid hoeft en kan worden opgelost. De eigen verantwoordelijkheid van individuen, groepen en organisaties is groot. Dat mag en moet ook in de bestuursstijl tot uitdrukking komen. Er is in deze tijd een sterke neiging om de overheid aan te wijzen als probleemeigenaar en oplosser. Ieder voor zich en de overheid voor ons allen. Of het nu om sociale veiligheid gaat of om wachtlijsten of om integratie van allochtonen. Dat moet een christen-bestuurder zich niet laten aanleunen. Hij of zij zal steeds bevorderen dat eigen verantwoordelijkheden worden opgepakt. Als wethouder voor (o.a.) volkshuisvesting maak ik het nog veel te vaak mee, dat mensen van de gemeente verwachten dat hun huisvestingsprobleem snel wordt opgelost. Vragen naar wat de familie kan doen en of er al in minder gespannen woningmarkten is gezocht, worden bevreemd aangehoord.

Daarbij sluit mijn zesde aanknopingspunt aan: de mens is gemaakt om in gemeenschap te leven. De gemeenschap van familie, vrienden, kerk, vereniging of bedrijf. Als mensen in die gemeenschappen hun verantwoordelijkheden waarmaken, zich ontplooien en wederkerige relaties onderhouden, dan past daar een politieke stijl bij die gericht is op randvoorwaarden scheppen, stimuleren en faciliteren. Door decennia van verzorgingsstaat en paarse individualiseringsdrang is de cruciale functie van deze gemeenschapskringen steeds verder buiten beeld geraakt. Juist een christelijke politieke stijl kan zich op dit punt onderscheiden. Geen overspannen verwachting van wat de overheid vermag, maar ook niet de verantwoordelijkheid terugwerpen op het individu. In een gemeenschap komt een mens tot bloei en binnen een gemeenschap vangt men elkaar op.

Als laatste aanknopingspunt voor een christelijke politieke stijl zou ik het belang van het grotere geheel willen noemen. Veel gemeentebestuurders kenmerken zich primair door het opkomen voor het eigenbelang van de gemeente of regio. Vaak zie je dan ook geen of weinig onderscheid tussen politieke stromingen. Bij een christelijke politieke stijl hoort geen afwentelingsgedrag of eenzijdig lobbyisme. Een evenwichtig oordeel over de voor- en nadelen van ontwikkelingen in een groter verband en de verantwoordelijkheid van gemeente of regio voor het grotere geheel zou de basis moeten zijn voor bestuurlijke voorkeuren. Natuurlijk draag je als lokale bestuurder wel primair verantwoordelijkheid voor de eigen bevolking en het eigen grondgebied. Het eigene van een christen-bestuurder zou dan juist ook tot uitdrukking moeten komen door het (mede) beoordelen van dat eigen belang in relatie tot het grotere geheel. Heel concreet: baggerslibverwerking is vele malen ruimte- en milieuvriendelijker dan baggerstort. Toch is er vrijwel geen gemeente te vinden die bereid is een locatie voor baggerverwerking aan te wijzen. Redenen: angst voor overlast door geur, stof, vervoersbewegingen. Het belang van het grotere geheel wijkt voor het eigenbelang. Welke houding kiest een christen-bestuurder?

Zeven aanknopingspunten voor een christelijke bestuursstijl. Er zullen er nog wel meer zijn. In het kader van een verkenning voorlopig wel genoeg.

Door Wouter de Jong, wethouder in Houten

Gepubliceerd in DenkWijzer 2003, 1

« Terug

Reacties op 'Zeven aanknopingspunten voor een christelijke bestuursstijl'

Geen berichten gevonden

Log in om te kunnen reageren op nieuwsberichten.

Nieuwsarchief > 2003

december

november

oktober

september

augustus

juli

juni

mei

april

maart

februari

januari