Mirjam Bikker waarschuwt kabinet: “Kom niet aan harde werkers en gewone gezinnen”

Vrienden van de ChristenUnie,

Deze week wandelde ik door mijn eigen stad, Gouda. Langs de Sint-Jan, een van de prachtige kerken, en de langste kerk van Nederland, maar vooral beroemd door de prachtige gebrandschilderde ramen, die, gelukkig zeg ik, de beeldenstorm overleefden. Gebouwd en betaald door de gemeenschap, er werd bijgedragen naar vermogen. En bijna tweehonderd jaar lang is er aan die kerk gebouwd. Generaties werkten eraan, steen voor steen, heel vaak zonder zekerheid dat zij zelf het eindresultaat zouden zien.

En wat mij betreft is dat eigenlijk een kracht die we weer moeten leren. De kracht van de kathedraalbouwers: zij dachten niet in kabinetsjaren, ze dachten niet in peilingen – al helemaal niet. Ze dachten in generaties. Zij bouwden aan iets dat groter is dan je eigen ik. Zij bouwden niet voor zichzelf, ze bouwden voor hun stad, ze bouwden voor God. En de kathedraalbouw is wat mij betreft een van de krachtigste voorbeelden in de historie van langetermijndenken.  Hoe het ook was, als het tegenzat of meezat, de gemeenschap bouwde samen aan iets wat kostbaar is, iets wat schoonheid biedt, en iets waar iedereen welkom is.

De grote vraag is: willen wij nog kathedralen bouwen? Niet letterlijk natuurlijk. Voor mij is kathedralen bouwen de opdracht van de politiek. Om gemeenschappen te versterken. Om aan volgende generaties te denken. Bouwen aan een samenleving die morgen minstens zo sterk, minstens zo rechtvaardig is, en minstens zo menselijk als die in de huidige tijd. En beter nog: dat we, als we naar gisteren kijken, we zeggen: ‘ja, we hebben een stap vooruitgezet, waar ook onze kinderen erop kunnen rekenen dat we aan hun toekomst bouwen.’

(Ongemakkelijke waarheid)

Vrienden, tot zover die kathedralenbouw. Waarschijnlijk heb je allemaal wel ergens in je dorp of stad zo’n voorbeeld van iets dat is nagelaten door generaties voor je, waar je dankbaar voor bent.

Maar goed, we zijn hier op het partijcongres van de ChristenUnie en we richten onze blik op vandaag de dag. Dan zien we toch een ongemakkelijke, andere werkelijkheid. Want het minderheidskabinet is aangetreden met de belofte om aan de slag te gaan. En wat snakt ons land daarnaar. Dat we een kabinet gaan hebben dat dingen gaat doen. Maar in plaats van, de afgelopen 100 dagen met de oppositie te gaan bouwen, blijft het kabinet koffiedrinken en mag er geen cent verschoven worden. En dat wringt.

Allermeest bij de plannen om visieloos te bezuinigen op de zorg en de sociale zekerheid. Het besef lijkt te een beetje te ontbreken, dat die zorg en sociale zekerheid, eigenlijk net als een kathedraal zijn ontstaan. De hele gemeenschap heeft naar draagkracht meebetaald. Het is een toegankelijk stelsel geworden voor iedereen, ook als je pech hebt in het leven. Het is een stelsel waarin, als het goed is, een ondernemer met een klein bedrijf, het wel aandurft om iemand met een WIA-uitkering in dienst te nemen. Of dat ouders met een kind met een zware beperking weten dat ze op de samenleving kunnen rekenen. Of dat de harde werker op de bouwplaats, weet, dat hij ook op tijd zijn AOW in beeld houdt in plaats van dat hij die uit beeld ziet verdwijnen.

Daarom, goede mensen, is het denk ik ook wel tijd om hier als ChristenUnie glashelder te zijn. Want ja, wij verwelkomen ieder kabinetslid met koffie. Stevige, zwarte koffie, waar ze van opknappen. We zullen altijd het gesprek voeren, want zo zijn we. We stropen onze mouwen op en we houden van oplossingen. Maar ik ga vandaag ook glashelder zijn.

Beste Rob, beste Dilan, beste Henri. Kom niet met je plannen aan de harde werkers, gewone gezinnen, aan de mensen met ontzettend veel pech en de kwetsbaren. Je kunt de medewerking van de ChristenUnie in de komende zomer, vergeten als zij de rekening moeten betalen. Daar werken wij niet aan mee.

Want werken aan goede stelsels: uitstekend. Maar altijd met oog voor de mensen om wie het gaat, die het hebben opgebouwd en die wij een goede toekomst gunnen.

Het kabinet zit inmiddels honderd dagen en het is tijd dat er een plan komt. Tijd voor kathedraal-denken. Tijd voor een beleid dat de samenleving bouwt.

Het kan WEL

Want vrienden, in deze tijden van cynisme, van elkaar de maat nemen, kunnen volgens mij heel en heel veel beter. Laten wij dan eens bedenken hoe het WEL kan. Hoe ons land er de komende jaren WEL uit kan zien. En heel eerlijk, dat land is helemaal niet zo ver weg. Eigenlijk zie je er best vaak een glimp van.

• Neem die ondernemer die ik deze week nog sprak. Die zegt: ‘Wat neem ik ook graag mensen in dienst, die een beetje afstand hebben tot de arbeidsmarkt. Maar die huidige regelbrigade, wat geeft dat een hoop risico’s. Ik wil meedoen, maak dat socialezekerheidsstelsel sterker. Voor de medewerker, en ook voor mij.’
• Of neem de wethouder wonen die wél aanpakt. Die wethouder weet als geen ander, wat is dat soms sleuren, sjouwen, en toch geef je niet op, omdat je weet dat het voor starters, voor gezinnen, en voor ouderen zo een verschil kan maken.
• Of neem die ouders van kinderen met een beperking die afgelopen dinsdag in Houten sprak. Ouders die dwars door alle tegenslagen en stapels papieren heen laten merken hoe veel zij van hun kind houden. En dat ze dat blijven doen, en dat ze nooit opgeven. Met hen en voor hen, zullen wij knokken voor goede zorg.

Ik wil dat Nederland weer een land wordt waar we echt samenleven. Waar we dat gesprekje wel voeren op straat, in de tuin, of waar je ook loopt. Een land dat niet afdaalt, steeds meer zien we dat wel, maar dat niet afdaalt in cynisme en onverschilligheid.

Dat niet afdaalt in een oordeel over elkaar. Maar een land, waar we onze kinderen weer leren, om om te zien naar elkaar, ook als het tegen zit. Waar je geen sluitpost bent, maar een geschenk. Een land waar we niet denken vanuit de spreadsheet, maar vanuit menselijke waardigheid. Een land waar ieder mens gezien wordt, en goed beleid altijd gericht is, niet op het stelsel, maar op de persoon.  Dat is het uitgangspunt.

En ook deze jaren met een minderheidskabinet, zal de ChristenUnie constructief vanuit de oppositie daaraan werken. En leggen we ons niet neer bij het politieke moeras van een minderheidskabinet dat op zichzelf staat, of megafoonpolitiek aan de andere kant. Wij stropen de mouwen op. Wij blijven bijdragen aan oplossingen. Want inmiddels is duidelijk: als de ChristenUnie dat niet doet, dan blijven er mensen achter, dan blijven die gezinnen en harde werkers uit beeld. Ze vallen buiten de boot.

Want ja, De nieuwe coalitie maakte plannen die tot meer armoede leiden. En het protest van de ChristenUnie had resultaat. We kregen een toezegging van de premier dat hij er alles aan gaat doen om de armoede te laten dalen. Daar gaan Pieter, Don en ik hem helemaal aan houden.

D66, VVD en CDA wilden bezuinigen op de gehandicaptenzorg. Ik ben blij dat een meerderheid van de Kamer de uitspraken van de ChristenUnie steunde. Stop met mensen met een beperking, met hun familie en hun verzorgers in de kou zetten. En het is ons gelukt om voor 2027 die bezuinigingen van tafel te vegen. Maar de grote opluchting van hen, laat ook zien, hoe hard het nodig is dat we blijven knokken, dat de bezuinigingen helemaal van tafel gaan. Ook de komende jaren. En daar zullen wij voor knokken.

Ruimte voor gezinnen, hoop voor het platteland

Vrienden, laten ons maar helder zijn. Als het kabinet de komende maanden de steun van de ChristenUnie zoekt, dan staat de koffie elkaar, maar dan komen we niet om op hun voorwaarden alleen naar de getallen te kijken. Nee, we komen met visie, en we komen met plannen die opbouwen, zoals dat eerlijke en eenvoudige belastingstelsels.

Omdat wij willen staan naast mensen in de gewone dingen die ze meemaken. En hoe vaak de overheid daarin hindert in plaats van versterkt. Wij willen een land waar we mensen weer uit de kou, in het zonnetje zetten. Waar we zeggen: ‘Ons land gaat weer nieuw perspectief krijgen’. We houden op met eindeloos debatteren in Den Haag, over die kleine meningsverschillen die de voorkant van de krant wel kunnen vullen, maar waar niemand van opknapt. En dat vraagt radicaal andere keuzes dan nu gemaakt worden.

Ik noem er drie.

1. Allereerst: Kabinet, geef ruimte aan gezinnen, geef mensen in kwetsbare omstandigheden meer zekerheid. Kom met dat eenvoudige belastingstelsel. En: de ChristenUnie gaat niet akkoord met 6,5 miljard bezuinigen op het socialezekerheidsstelsel.
2. Twee: sta op voor het platteland. Er moet duidelijkheid komen over stikstof. Dat kan alleen met perspectief voor boeren en bouwers.
3. En drie: sta op voor waardevol samenleven. Stop met de liberale dramagenda.

In de afgelopen maanden hebben we geen enkele terughoudendheid gezien rond de embryowet. En er gaan fundamentele wissels om. Dat steekt. Het kabinet beloofde op deze terreinen ingetogen te zijn. Ik zou zeggen: kom je belofte na!

Stop bijvoorbeeld met het wetsvoorstel waarbij ambtenaren de zondagschool en de scouting gaan controleren.

Stop met het legaliseren van draagmoederschap.  Want daar voorziet de ChristenUnie een herhaling zoals bij de onlinegokmarkt. De nieuwe wet normaliseert draagmoeders uit het buitenland en een advertentiemarkt. Dat is fundamenteel niet in haak. Niet voor de kinderen. Niet voor de draagmoeders.

Vrienden, wat de ChristenUnie wel wil, is gemeenschappen bouwen. Waar je thuis bent. Waar we staan voor de waardigheid van mensen, voor een rechtvaardige overheid die weer deel uitmaakt van de oplossing.

En ja, dat doen we ook bij migratie. Daarom zette de fractie de afgelopen weken een stap vooruit. Want vrienden, een samenleving bouwen is oog hebben voor de hele gemeenschap. Dat vraagt om zorg en barmhartigheid, zeker. Het vraagt ook om duidelijke grenzen en heldere afspraken. Want wie bescherming zoekt in ons land, mag rekenen op veiligheid, op rechtvaardigheid en een eerlijke behandeling. Daar staat dan tegenover dat je de regels respecteert en je houdt aan de wetten van ons land.

En als er misstanden zijn, dan vraagt dat ook van ons een antwoord.  Denk aan de overlastgevers bij het bollendak op station Utrecht. Een aantal grote geweldsincidenten. Of de overlast in het OV naar Ter Apel, dat is er. En dan kijken we niet weg, dan pakken we aan. Daarom zetten we stappen op het gebied van migratie, bijvoorbeeld door de mogelijkheden om de ongewenstverklaring uit te breiden. Want wie hier asiel aanvraagt, krijgt een kans om een nieuw bestaan op te bouwen. Maar wie vervolgens ernstige strafbare feiten pleegt en daarvoor een zware gevangenisstraf krijgt, verspeelt ook een deel van dat vertrouwen.

In de afgelopen jaren is ons asielbeleid verworden tot een bende. Het Verdrag van Dublin werkt niet meer, de procedures duren langer en langer. En de dwangsom werkt nu niet meer, maar brengt het tegenovergestelde. Daarom steunt de Kamerfractie de afschaffing op dit moment. Want alleen door rechtvaardig te zijn, kunnen we barmhartig blijven.

Dat geldt ook voor de opvang en voor de integratie. Heel eerlijk: ik verwacht nog grote problemen de komende maanden met een overvol Ter Apel en Europees beleid dat nog onvoldoende is uitgewerkt. Regeren is vooruitzien, en dat is juist niet gebeurd. De ChristenUnie wil af van noodopvang, van eindeloze procedures.  Want ons doel is een goed functionerende asielketen, Waar rust en rechtvaardigheid de maatstaf zijn. En ja, we houden altijd oog voor mensen in nood, daar moet plek en toekomst voor zijn. Ook in ons land. Daar kunt u op rekenen.

En bij de ChristenUnie, juist opgericht vanuit het gemeenschapsdenken, zijn woorden als lokale draagkracht en wederkerigheid geen gekke woorden, nee, ze dragen bij aan een bloeiende gemeenschap, die juist zo barmhartig kan blijven. Ja, onze waarden blijven echt dezelfde, maar elke tijd vraagt wel om een nieuwe oplossing.

Vrienden, onze mooie ChristenUnie is een brede ledenpartij. Eerlijk gezegd ben ik daar altijd trots op geweest, en dat ga ik blijven. Want het is een groot goed. In tijden van polarisatie een kostbaar bezit.

Zojuist begon ik over de Sint Jan, de kathedraal van Gouda. Ik kan me eigenlijk best voorstellen dat er destijds wel eens wat discussie was tussen de bouwers. Moet je nou zus doen of zo, doe jij dat nou wel goed, eigenlijk is dit beter.  Misschien is dat wel onvermijdelijk, als je het hebt over grote vraagstukken. En dat geldt ook voor de leden van de ChristenUnie. Dat is helemaal niet zo erg. Zolang we elkaar heel laten. En zolang we voor ogen houden wat ons grotere doel is. Waar we samen aan willen bouwen.

Niet voor onszelf, wel voor ons land. Omdat we willen dienen.

Het mooie van de ChristenUnie is volgens mij echt, dat we elkaar niet hoeven te overtuigen van elkaars betrokkenheid. Want we willen toch hetzelfde: Gods liefde zichtbaar maken in politiek en in ons land en samenleving. En ons land is ook op zijn mooist als mensen oog hebben voor elkaar. Laat de ChristenUnie het voorbeeld dan ook maar zijn.

We zien verharding en hoe makkelijk polarisatie ons allen uit elkaar duwt. Maar dat gaan wij niet laten gebeuren. We zien een wereld waar het recht van de sterkste steeds meer gaat gelden. Maar wij weten dat dit schijn is. Het is korte termijn denken. Grote schreeuwers, waar dan ook, ze hebben niet het laatste woord.

Denk aan de kathedralenbouwers. Hun werk zien we nog. Wij, mensen van de ChristenUnie, wij willen kathedralen bouwen. Bijdragen aan een bezield thuis in onze samenleving. Samen bouwen wij aan het huis dat onze samenleving is. Op gedeelde waarden. Het is een verbond, niet gebaseerd op macht op geld, op je stemgeluid. Wel gebaseerd op waarden, verantwoordelijkheid en respect voor elkaar.

Vrienden van de ChristenUnie. We zijn vandaag in het mooie Harderwijk. Met reden. Want, wist u dat dit de bakermat is van de christelijke politiek? Hier werd voor het eerst, in 1849, Groen van Prinsterer verkozen tot Tweede Kamerlid. Als we het over kathedralenbouwers hebben, dan noemen we hier een. Het was een man die het liberalisme en het conservatief, revolutionair nationalisme van zijn tijd fileerde. De man die de christelijke beginselen opschreef maar ze ook in de praktijk bracht. En wij hier jaren later kunnen zeggen, dankjewel Harderwijk, dat jullie deze man naar de Kamer stuurde. En dat wij vandaag op zijn schouders mogen staan. Opnieuw is het onze taak als christenen in deze tijd, om die beginselen toe te passen. Ons te verhouden, tot de grote vragen van deze tijd. Niet voor de klap, maar wel omdat we denken, dat als wij bijdragen aan het bouwen van een kathedraal, dat onze kinderen, dat dit land, daarvan opknapt. Vrienden

Vrienden, we gaan aan de slag. Ons land kan nog wel een paar kathedralen gebruiken. Dankjulliewel!