Wie mogen stemmen bij verkiezingen?

Je mag stemmen voor de Tweede Kamer als je:

• 18 jaar of ouder bent op de dag van de verkiezing;
• de Nederlandse nationaliteit hebt;
• niet door een rechter van kiesrecht bent uitgesloten.

Caribisch Nederland (Bonaire, Sint Eustatius, Saba): dezelfde voorwaarden gelden. Nederlanders die buiten Nederland wonen, kunnen stemmen na registratie als kiezer in het buitenland.

Je mag stemmen voor de gemeenteraad als je:

• 18+ bent; 
• in de gemeente woont waar je stemt;
• niet bent uitgesloten van kiesrecht; en daarnaast:
  • Nederlander bent; 
  • EU‑burger die in Nederland woont; 
  • niet‑EU en minstens 5 jaar legaal in Nederland verblijft (met geldige verblijfsvergunning). 

Dit geldt ook voor passief kiesrecht (kandidaat zijn) binnen de wettelijke kaders.

Je mag stemmen voor Provinciale Staten als je:

• 18+ bent; 
• de Nederlandse nationaliteit hebt; 
• woont in de provincie waarvoor de verkiezing plaatsvindt; 
• niet bent uitgesloten van kiesrecht.

Eerste Kamer: die kies je niet rechtstreeks; die wordt gekozen door de leden van Provinciale Staten en de kiescolleges.

Je mag stemmen voor het waterschapsbestuur als je:

• 18+ bent;
• woont in het werkgebied van het waterschap;
• niet bent uitgesloten van kiesrecht; en daarnaast:
  • Nederlander bent; 
  • EU‑burger in Nederland; 
  • niet‑EU met geldige verblijfsvergunning (duur verblijf is voor waterschappen géén extra voorwaarde).

Je mag stemmen voor het Europees Parlement als je:

• 18+ bent;
• Nederlander bent of EU‑burger die in Nederland woont;
• niet bent uitgesloten van kiesrecht;
• (als je EU‑burger, geen Nederlander bent) je inschrijft in Nederland om hier te stemmen in plaats van in je eigen EU‑land.

Nederlanders in een andere EU‑lidstaat kunnen ook stemmen (na registratie bij de lokale overheid of via Nederland).

Uitsluiting van kiesrecht (zeldzaam)
Een rechter kan bij specifieke, zware misdrijven iemand tijdelijk het kiesrecht ontnemen. Dat komt zeer weinig voor. Wie is uitgesloten, ontvangt geen stempas.

Gedetineerden
Gevangenen zijn niet automatisch uitgesloten van stemrecht. Kunnen zij niet naar een stembureau, dan kan dat vaak via volmacht.

Kiezers met een beperking

• Lichamelijke beperking: hulp in het stemhokje is toegestaan (iemand meenemen of hulp van een stembureaulid). 
• Verstandelijke beperking/laaggeletterdheid: uitleg mag buiten het stemhokje, maar in het hokje moet je zelfstandig stemmen.

Tijdelijk in het buitenland
Ben je rond de verkiezingsdag in het buitenland? Dan kun je meestal stemmen via een schriftelijke volmacht of briefstem (na tijdige registratie). Check tijdig de instructies.

• Je stempas (of kiezerspas als je in een andere gemeente stemt); 
• Een identiteitsbewijs (paspoort/ID‑kaart/rijbewijs). Dat mag op de dag van stemming maximaal 5 jaar verlopen zijn. 

Twijfel je of je mag stemmen? Kijk op je stempas (die krijg je uiterlijk 2 weken van tevoren). Geen stempas ontvangen? Neem contact op met je gemeente. Lees hier meer over hoe je moet stemmen bij verkiezingen.

In het stemhokje mag je in vrijheid je eigen keuze maken. Niemand hoeft mee te kijken. Niemand mag je dwingen.

In een democratische rechtsstaat mogen mensen van mening verschillen en toch samen besluiten nemen over de toekomst van ons land, onze gemeente, provincie, waterschap of Europa. Iedere stem laat zien: jij doet mee, jouw overtuiging telt en jouw keuze verdient bescherming.

Voor de ChristenUnie hoort stemrecht bij een samenleving waarin menselijke waardigheid, vrijheid en verantwoordelijkheid centraal staan. Juist daarom is het belangrijk dat iedereen die mag stemmen, ook weet hoe dat werkt. Zo bouwen we samen aan een democratie waarin mensen niet aan de kant blijven staan, maar mee kunnen doen.

Stemmen in Nederland is vrij, geheim en algemeen. Maar wat betekent dat precies?

Vrij stemmen betekent dat jij zelf kiest op wie je stemt. Niemand mag je onder druk zetten of bepalen wat jij moet invullen.

Geheim stemmen betekent dat niemand hoeft te weten wat jij kiest. Daarom ga je alleen het stemhokje in en vouw je je stembiljet dicht voordat je het in de stembus doet.

Algemeen stemrecht betekent dat het stemrecht breed geldt voor mensen die aan de wettelijke voorwaarden voldoen. Niet je inkomen, opleiding, achtergrond of overtuiging bepaalt of je mag stemmen, maar de regels die voor de verkiezing gelden.

Zo beschermen we samen dat verkiezingen eerlijk verlopen en dat iedere kiezer in vrijheid kan stemmen.

Mag je stemmen, maar kun je niet zelf naar het stembureau? Dan kun je in veel gevallen iemand machtigen om namens jou te stemmen. Zo kan je stem toch meetellen.

Kies iemand die je vertrouwt en regel de machtiging op tijd. Dat kan bijvoorbeeld via je stempas of via een schriftelijke volmacht. De persoon die voor jou stemt, brengt jouw stem tegelijk met de eigen stem uit.

Belangrijk: jij bepaalt op wie er namens jou gestemd wordt. Een volmacht is bedoeld om mensen te helpen die niet zelf kunnen gaan, niet om stemmen te verzamelen. Daarom gelden er duidelijke regels. Een kiezer mag maximaal twee volmachten meenemen.

Wil je precies weten welke vorm van machtigen bij jouw situatie past? Lees dan ook de uitleg over iemand machtigen voor stemmen.