Lees hier Mirjams bijdrage aan het debat over de gestegen energiekosten.
Wat zegt het over onze tijd dat de prijs aan de pomp schommelt op het ritme van een tweet uit Washington of een dreigement uit Teheran? Dat wat er gebeurt bij de Straat van Hormuz, duizenden kilometers verderop, bepaalt of gezinnen hier aan het eind van de maand rondkomen. Tastbaarder dan nu werd die afhankelijkheid nog nooit.
En er zijn heel veel mensen die zich zorgen maken. Mensen die de weekendboodschappen duurder en duurder zien worden, die de rekening aan de pomp voelen, die zorg hebben hoe de energierekening de komende winter zal zijn. De visserman en de vrachtwagenchauffeur, maar ook de wijkverpleegkundige die veel in haar auto zit en de pomphouder in de grensstreek. Daarom is dit debat belangrijk. Want de keuzes van het kabinet nu, en de voorbereidingen voor de winter die komt, het heeft een directe invloed of er rust of onzekerheid is in de portemonnee. Niet dat de Nederlandse overheid alles kan repareren wat er op wereldschaal misgaat, de overheid is geen EHBO. Maar wel dat we voorbereid zijn, en voorkomen dat mensen niet meer rondkomen of bedrijfstakken omvallen.
Dit kabinet zit nu amper twee maanden. Bij de start van dit kabinet, bij het debat over de regeringsverklaring, benoemde ik het belang van zekerheid voor de hardwerkende mensen met een gewoon inkomen. Ook zij moeten zeker zijn van een goed vangnet als het leven tegenzit. Hoe actueel nu, nu de onzekerheid nog veel groter is dan een luttel aantal weken geleden.
Het CPB is duidelijk: generiek beleid – iedereen compenseren – is niet efficiënt. Overheidssteun moet gericht en tijdelijk zijn, juist voor de huishoudens en bedrijven die anders door het ijs dreigen te zakken. En moet helpen te voorkomen dat mensen bij een volgende energieprijzencrisis in de problemen komen.
Daarom heeft de ChristenUnie zich eerder sterk gemaakt voor het noodfonds energie. Een goede doelgerichte maatregel. En ik vind het goed dat het kabinet onze suggestie om dat te versterken heeft opgepakt en in die lijn 195 miljoen vrijmaakt. Dat geldt ook voor de uitbreiding van het warmtefonds met 180 miljoen, want isoleren is de beste en snelste besparing.
Ik vraag het kabinet wel hoe met oplopende prijzen voor gezinnen thuis gekeken wordt naar alle kabinetsplannen die daar ook geld uit de portemonnee halen.
Hoe reflecteert de minister-president nu bijvoorbeeld op het coalitieakkoord en de Voorjaarsnota, waar de extra lasten in niet geringe mate bij die middenklasse terechtkomen? Op de grote stijging van het eigen risico in de zorg, waar niet eens een meerderheid voor is. Op de bezuinigingen in de gehandicaptenzorg? Het gaat me niet om de afzonderlijke maatregelen in dit debat, wel om de gevolgen voor de portemonnee in al die gezinnen die met zorg naar de prijsstijgingen kijken. Is dit kabinet er echt voor hen?
En accijnsverlaging – die ook middeninkomens tegemoet komt – kan wel niet het juiste middel zijn, buurlanden kiezen er wél voor. De brandstofprijzen lopen wel erg uit de pas met omliggende landen. Dat voelt onrechtvaardig en is zeker voor ondernemers in de grensregio een reëel probleem.
Hoe voorkomt het kabinet dat het verschil te groot wordt? Mijn fractie overweegt een aangehouden motie hierover alsnog in stemming te brengen.
En zo niet, hoe komt het kabinet dan pomphouders in de grensregio tegemoet?
Heeft het kabinet wel voldoende de transportsector tegemoet? Vaak familiebedrijven waarvoor de stapeling van maatregelen al veel is geworden, en nu deze crisis daar bovenop komt. In ieder geval goed en terecht dat de visserij tegemoet wordt gekomen – daar had de ChristenUnie zich ook sterk voor gemaakt – met brandstofbesparingssteun en waarschijnlijk overbruggingssteun per kotter. Kan het kabinet dit laatste bevestigen?
Wie deze olie- en gascrisis ziet en de scenarios’s die het kabinet schetst, weet een ding zeker… hoe meer we onafhankelijk zijn voor onze energie hoe beter. Maar laat dat nou net moeizaam verlopen. Ook nu, in een andere zaal, debatteert de Kamer over het overvolle stroomnet, waar veel huishoudens wachten op een aansluiting, zonnepanelen werkeloos op het dak liggen. Veel mensen hebben al zonnepanelen op hun dak, maar met weinig gelegenheid voor eigen verbruik stijgt ook bij hun straks de energierekening.
Het kabinet gaat ondertussen gewoon door met het afschaffen van de salderingsregeling, maar is het dan niet logisch tegelijk thuisbatterijen – evenals in buurland Duitsland – btw-vrij te maken, zodat de energierekening van miljoenen Nederlanders komend jaar niet met vele honderden euro’s per jaar gaat stijgen?
Ten slotte nog een enkele vraag:
Met de verhoging van de onbelaste reiskostenvergoeding legt het kabinet de rekening bij werkgevers. En gaat elke werkgever wel over tot verhoging van de reiskostenvergoeding. Garandeert het kabinet dat de wijkverpleegkundige dit ook gaat merken, of blijft zij berooid achter?
En had er niet een extra maatregel voor het OV in gemoeten, zoals een BTW-verlaging?
Als laatste een hartenkreet over hoe deze maatregelen betaald worden: waarom grijpt het kabinet voor de dekking gelijk naar de armoede-envelop, terwijl deze ook in het vooruitzicht is gesteld om harde bezuinigingen te verzachten en schulden te verlichten?
