Hier staan we dan. Met een gehavend kabinet. Beschadigd onderling vertrouwen. Een politiek die tot op het bot verdeeld is. En het allerergste: de bestuurbaarheid van ons land staat onder druk.
Dat zei ik bij de Algemene Politieke Beschouwingen, vlak na Prinsjesdag. En ik hecht grote waarde aan de Bijbel als geestelijk boek vol wijsheden. Maar dat deze woorden zo voorspellend zouden blijken dat we hier vandaag op de puinhopen van Jetten I staan, had ik niet gedacht.
Hoezeer ik ook van ons land houd en vooruit wil, ook ik voel de politieke verdeeldheid. Want we hebben het landsbelang en de bestuurbaarheid van Nederland versmald tot één vraag: ben je voor of tegen het amendement van PRO en Volt, dat D66 en CDA hebben uitonderhandeld?
Ben je voor, dan behoor je volgens de VVD tot het kamp dat de coalitie opblaast. Ben je tegen, dan zien D66 en CDA geen meerderheid voor het Belastingplan in de Tweede én Eerste Kamer.
En wij mogen het vandaag zeggen.
We hebben het landsbelang versmald tot wie het eerste met zijn ogen knippert.
Dit is geen politiek leiderschap maar politieke verlamming.
Niet voor de gezinnen die hun rekeningen willen blijven betalen. Niet voor mensen die ziek zijn en afhankelijk zijn van zorg. Niet voor ondernemers die willen investeren.
Want terwijl Den Haag met zichzelf bezig is, wacht Nederland op antwoorden.
Een minderheidskabinet vraagt om een andere politieke cultuur. Niet elkaar de maat nemen, maar samen verantwoordelijkheid dragen. Niet dreigen met een kabinetscrisis bij ieder verschil van mening, maar bereid zijn om compromissen te sluiten.
De oppositie kan daarbij een constructieve rol spelen. Dat is tenminste wat ik met mijn fractie de afgelopen maanden heb geprobeerd te doen. En dat zullen wij ook de komende maanden blijven doen.
Maar constructiviteit kan niet van één kant komen.
Je kunt niet om steun vragen en tegelijkertijd de partijen die bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen wegzetten als het probleem.
Wie een minderheidskabinet vormt, moet ook de kunst verstaan om met een minderheid te regeren.
En als de samenwerking binnen de coalitie vastloopt, moet de Kamer bereid zijn andere vormen van samenwerking te onderzoeken.
Een tussenformatie kan daarbij een mogelijkheid zijn. De Kamer heeft afgelopen week een motie van mijn hand aangenomen om niet direct over te gaan tot het uitschrijven van verkiezingen, maar eerst te onderzoeken hoe we tot meer politieke stabiliteit kunnen komen.
Maar ook collega Jan Struijs op het politieke midden heeft goede ideeën. Hij spreekt geregeld over het ontbreken van een financieel motorblok. Een blok van partijen dat bereid is over de eigen schaduw heen te stappen en afspraken maakt over wat nodig is voor ons land.
Of dat nu met de huidige coalitie is, met een bredere samenwerking in de Kamer of via een andere politieke tussenstap: het landsbelang moet weer groter worden dan het coalitiebelang.
Is het dan helemaal niets? Hebben we de afgelopen maanden alleen maar stilgestaan?
Nee.
Want het voorgestelde beleid is beter geworden. Mede dankzij de ChristenUnie.
Wij hebben laten zien dat constructieve oppositie geen gratis steun betekent. Geen steun zonder resultaat.
Door onze inzet ligt er een eerlijker Belastingplan.
Met meer oog voor chronisch zieken en mensen met een beperking.
Met lagere belastingen voor de laagste inkomens.
En zonder dat het belastingverschil tussen een- en tweeverdieners verder wordt vergroot.
En om die verschillen te maken bedrijf ik politiek hier in Den Haag. Het zijn geen politieke trofeeën die ik vier om de zogenaamde verliezer nog even extra pijn te doen. Het zijn de verbeteringen voor gewone mensen.
Laat dit niet het moment zijn waarop iedereen zijn gelijk haalt. Laat dit niet het moment zijn waarin we Nederland met elkaar verliezen. We kunnen blijven wijzen naar wie er begonnen is. Wie er gedraaid heeft of zich niet aan afspraken heeft gehouden.
Maar daar koopt een gezin niets voor. Daar wordt geen woning van gebouwd.
Daar wordt de zorg niet beter van voor mensen. En het land wordt er ook echt niet goed door bestuurd.
Nederland heeft geen behoefte aan politieke spelletjes.
Geen behoefte aan een onbestuurbaar land en nieuwe verkiezingen.
Nederland heeft behoefte aan politici die verantwoordelijkheid nemen.
Daarom hoop ik dat wij alle 150 hier vandaag in deze zaal verder willen kijken dan het eigen gelijk. Zoek elkaar op. Maak afspraken. Zorg dat ons land bestuurbaar blijft.
Niet voor jezelf.
Niet voor je partij.
Maar doe het alsjeblieft gewoon voor ons land.
