In Nederland hebben nog altijd ruim 720.000 huishoudens problematische schulden. De maatschappelijke gevolgen zijn groot: stress, armoede, gezondheidsproblemen en soms zelfs huisuitzetting of dakloosheid. Het huidige systeem laat te vaak mensen verder wegzakken, terwijl het juist zou moeten helpen om weer op te staan.
Als advocaat zette Don zich al in voor mensen die te maken kregen met torenhoge incassokosten. Nu in de Tweede Kamer blijft hij voor deze mensen opkomen: “Wie schulden heeft, heeft ook verantwoordelijkheid dat op te lossen. Maar een rechtvaardige overheid laat mensen niet verdrinken in een systeem dat hun schuld steeds groter maakt. Een schuld van vijftig euro kan door kosten en boetes oplopen tot honderden euro’s. Dat is niet rechtvaardig en helpt niemand vooruit.”
Schulden klein houden
Met de initiatiefnota doet de ChristenUnie een reeks voorstellen om schulden klein te houden en sneller op te lossen. Zo wil hij dat kredietverstrekkers altijd controleren of iemand een lening kan dragen, ook bij kleine bedragen of bij achterafbetaaldiensten zoals Klarna. Ook moeten jongeren beter beschermd worden tegen schulden, bijvoorbeeld door strengere leeftijdscontrole en door te voorkomen dat zij grote aankopen volledig achteraf kunnen betalen.
Ook wil de ChristenUnie dat verkeersboetes eerlijker worden. De afgelopen decennia zijn deze sterk gestegen en kunnen ze bij te laat betalen snel verdubbelen of verdrievoudigen. Dat kan mensen met weinig financiële ruimte onnodig verder in de problemen brengen.
Eerlijker incassosysteem
Een belangrijk deel van de initiatiefnota gaat over het hervormen van het incassosysteem. Nu werken schuldeisers vaak langs elkaar heen en proberen ze allemaal tegelijk hun geld te innen. Daardoor lopen kosten op en wordt het steeds moeilijker om schulden af te lossen. Daarom wil de ChristenUnie een collectief afbetalingsplan, waarbij schuldeisers samen kijken naar wat iemand daadwerkelijk kan betalen en de aflossing eerlijk verdelen. Ook moeten gerechtsdeurwaarders meer ruimte krijgen om mensen actief naar hulp te begeleiden, in plaats van alleen kosten te laten oplopen.
De overheid als bondgenoot
De overheid moet kritisch naar zichzelf kijken. De overheid is namelijk vaak zelf een grote schuldeiser, bijvoorbeeld via boetes, belastingen of zorgpremies. In de nota stelt hij daarom voor om onder meer de boetepremie voor zorgverzekeringswanbetalers af te schaffen en een maximum te stellen aan rente op overheidsschulden.
“De overheid moet bondgenoot zijn van mensen die hun leven weer op de rails willen krijgen. We mogen nooit vergeten dat achter iedere schuld een mens zit, vaak met een gezin en een toekomst.”
Perspectief op een nieuwe start
De ChristenUnie wil dat mensen met schulden niet alleen schuldvrij worden, maar ook duurzaam uit de schulden blijven. Daarom pleiten wij voor betere begeleiding na een schuldregeling en voor een nationaal schuldenfonds voor jongeren, zodat jonge mensen met schulden weer perspectief krijgen op een opleiding, werk en een stabiele toekomst.
Wij geloven in een samenleving die mensen niet afschrijft. “We moeten schulden klein houden, perspectief bieden en zorgen dat mensen weer vooruit kunnen,” aldus Don Ceder.
Wat stelt de ChristenUnie concreet voor?
- Strengere regels voor achteraf betalen (BNPL). Verplicht een waterdichte leeftijdscontrole en laat jongeren altijd een deel van hun aankoop direct betalen om schulden te voorkomen.
- Hervorm het incassosysteem met een collectief afbetalingsplan. Schuldeisers delen de afloscapaciteit van een schuldenaar eerlijk, zodat kosten niet blijven oplopen door concurrentie tussen schuldeisers.
- Pak misstanden in de incassobranche harder aan. Incassobedrijven die zich niet aan het incassoregister houden moeten direct gesanctioneerd worden en incassokosten moeten eerlijker worden.
- Verlaag en hervorm verkeersboetes. Stop de automatische verhogingen, verlaag aanmaningskosten en schrap gijzeling bij onbetaalde verkeersboetes.
- Schaf de ‘boete op armoede’ bij zorgpremies af. De bestuursrechtelijke premie voor wanbetalers in de zorgverzekeringswet moet verdwijnen omdat die schulden juist verergert.
- Introduceer een nationaal schuldenfonds voor jongeren. Jongeren met problematische schulden krijgen perspectief via sanering en begeleiding richting opleiding of werk.
- Beperk rente en kosten bij schulden aan de overheid. Zorg dat mensen altijd ook op de hoofdsom kunnen aflossen zodat schulden niet eindeloos blijven groeien.
- Kortere verjaringstermijnen voor schulden. Voorkom dat schuldopkopers jarenlang kunnen verdienen aan oude schulden.
- Meer inzet op preventie en vrijwilligers. Versterk financiële educatie, vroegsignalering en structurele steun voor vrijwillige schuldhulpverlening.
