Sociale zekerheid
Ons sociale zekerheidsstelsel is bedoeld als vangnet voor momenten waarop het leven tegenzit: bij werkloosheid, ziekte, arbeidsongeschiktheid of ouderdom. In theorie is dat vangnet stevig, met voor elke situatie een passende regeling. Maar in de praktijk blijkt het systeem vaak complex en bureaucratisch. Het veronderstelt dat mensen in kwetsbare situaties de regels volledig kunnen overzien en doorgronden. De koerswijziging die is ingezet om het systeem menselijker en eenvoudiger te maken, moet worden doorgezet. Naar een sociale zekerheid gebaseerd op een realistisch mensbeeld, waarin niet wantrouwen, maar vertrouwen centraal staat.
Sociale zekerheid is het publieke stelsel dat inkomenszekerheid en ondersteuning biedt bij risico’s als werkloosheid, ziekte, arbeidsongeschiktheid, ouderdom en overlijden. Het bestaat grofweg uit sociale verzekeringen (waarvoor je premie betaalt) en sociale voorzieningen (het laatste vangnet voor wie het nodig heeft).
Belangrijkste regelingen op een rij:
Een dergelijk stelsel werkt alleen als het begrijpelijk, betrouwbaar en rechtvaardig is; daarom kiest de ChristenUnie voor eenvoud en vertrouwen binnen de sociale zekerheid.
De Participatiewet is het vangnet zodat iedereen volwaardig mee moet kunnen doen in de samenleving. Nu de wijzigingen van de Participatiewet op korte termijn in gang zijn gezet, is het tijd voor een hervorming van de Participatiewet op lange termijn. Vereenvoudiging van inkomensondersteuning en versteviging van inkomenszekerheid (ook bij de overgang tussen dagbesteding, bijstand en betaald werk) moet daarbij de kern zijn. Onderdeel daarvan ook is perspectief voor chronisch zieken en mensen met een medische urenbeperking in de bijstand,de afschaffing van de 4-wekenzoektermijn bij jongeren en meer ruimte voor initiatieven zoals het bouwdepot dat kwetsbare jongeren financiële stabiliteit biedt.
Concreet betekent dit: eenvoud in regels, inkomenszekerheid bij overgangen, perspectief voor chronisch zieken en mensen met een medische urenbeperking, afschaffing van de 4‑wekenzoektermijn voor jongeren en ruimte voor lokale initiatieven zoals het Bouwdepot die kwetsbare jongeren financiële stabiliteit bieden. Zo brengen we de menselijke maat terug in de sociale zekerheid.
We schaffen de kostendelersnorm in de Participatiewet af voor mensen die tijdelijk of structureel onderdak bieden aan iemand in nood of bereid zijn om hun woning te delen met iemand anders.
Wie ruimte in huis en hart heeft, moet dat kunnen delen zonder daarvoor gekort te worden. Zo maken we ruimte voor echte solidariteit en helpen we direct in de strijd tegen woningnood. Door bestaande woningen beter te benutten en mensen de vrijheid te geven om samen te wonen, creëren we snel extra woonruimte.
Er zijn veel problemen bij het UWV, met name bij de uitvoering van de WIA. Er moet volledige duidelijkheid komen. Het UWV zal de situatie op passende wijze moeten oplossen waarbij burgers financieel niet benadeeld worden.
Beoordelingen en besluiten moeten tijdig en helder zijn. Als er iets misgaat, staat herstel voorop: burgers mogen nooit financieel klem komen te zitten door uitvoeringsproblemen.
Het stelsel voor verzekering van arbeidsongeschiktheid is nodeloos ingewikkeld en soms regelrecht onrechtvaardig. We uniformeren de verschillende regelingen in de WIA en introduceren een maatwerkregeling voor mensen die terminaal ziek zijn. Ook zoeken we een oplossing voor mensen die minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn. Zij krijgen nu geen WIA-uitkering en eindigen vaak ziek in de bijstand. Dit vraagt om een oplossing in de WIA of een verlicht bijstandsregime. Ook actualiseren we het functiebestand van het UWV, zodat deeltijdfuncties beter meegenomen kunnen worden.
Daarom zetten we in op:
Het huidige kabinet heeft aangekondigd de duur van de WW met 6 maanden te verlagen. Dit raakt met name werklozen die ook in de huidige arbeidsmarkt moeilijk een nieuwe baan kunnen vinden, zoals sommige ouderen of mensen met ene beperking. De ChristenUnie draait deze bezuiniging terug en handhaaft de duur van de WW op twee jaar.
Er zijn bedrijven die met gebruik van de WW een bedrijfsmodel voeren van laagbetaalde seizoensarbeid door veelal arbeidsmigranten. Dat vindt de ChristenUnie onwenselijk. Daarom voeren we een vereenvoudigingslag door waarin we de WW meer uniformeren en ten aanzien van de referte-eis versoberen.
We voorkomen misbruik van seizoensarbeid via de WW, maken de regels eenduidiger en passen de referentie-reis aan, zodat eerlijk werk loont en de WW blijft wat het is: tijdelijke bescherming bij werkloosheid.
Sociale zekerheid gaat niet alleen over geld. Het gaat over de zekerheid dat je niet alleen staat als je tijdelijk geen werk hebt, ziek wordt, ouder wordt of door beperkingen minder kunt werken.
Een goed stelsel geeft rust. Rust om je leven weer op te bouwen, voor je gezin te zorgen en waar mogelijk mee te doen in de samenleving. Voor de ChristenUnie is dat een kwestie van menselijke waardigheid en verantwoordelijkheid voor elkaar.
De overheid heeft daarin een duidelijke taak. Tegelijk staat sociale zekerheid niet los van de samenleving. Familie, vrijwilligers, werkgevers, kerken en maatschappelijke organisaties dragen bij aan een land waarin mensen naar elkaar omzien. Daarom verbinden wij sociale zekerheid met zorgzame gemeenschappen: hulp moet betrouwbaar zijn, dichtbij mensen staan en niemand beschamen.
Binnen de sociale zekerheid maken we onderscheid tussen sociale verzekeringen en sociale voorzieningen.
Bij sociale verzekeringen bouwen we samen zekerheid op. Via premies en belastingen dragen mensen bij aan regelingen voor situaties die veel mensen kunnen treffen. Denk aan de WW als je je baan verliest, de WIA bij langdurige arbeidsongeschiktheid en de AOW als basis voor later.
Sociale voorzieningen zijn anders. Zij vormen het laatste vangnet voor mensen die onvoldoende inkomen of vermogen hebben en niet op een verzekering kunnen terugvallen. De bijstand via de Participatiewet is daarvan het bekendste voorbeeld.
Dit onderscheid moet voor mensen begrijpelijk zijn. Wie hulp nodig heeft, moet weten waar hij of zij recht op heeft en bij welke instantie je terechtkunt. Regels moeten niet alleen juridisch kloppen, maar ook duidelijk zijn voor mensen die vaak al onder druk staan.
Sociale zekerheid moet mensen helpen, niet verdwalen. Toch raken veel mensen het overzicht kwijt als regelingen op elkaar stapelen: een uitkering, toeslagen, gemeentelijke ondersteuning, belastingregels en controles.
Dan kan één verandering grote gevolgen hebben. Een paar uur extra werk, een tijdelijk contract of samenwonen kan invloed hebben op wat iemand overhoudt. Soms ontstaat zelfs angst voor terugvorderingen. Dat past niet bij een overheid die naast mensen wil staan.
Eenvoud betekent niet dat elk verschil verdwijnt. Het betekent wel dat rechten en plichten duidelijk zijn, dat werken loont en dat ondersteuning voorspelbaar blijft. Daarom wil de ChristenUnie de wirwar van belastingen en toeslagen terugbrengen naar een eenvoudiger stelsel, met minder onzekerheid en meer ruimte om vooruit te komen.
Lees ook onze plannen voor minder belasting op werk en het bredere verkiezingsprogramma.
Bestaanszekerheid gaat niet alleen over voldoende inkomen. Het gaat ook over voorkomen dat mensen door boetes, incasso’s of terugvorderingen steeds verder in de problemen komen.
Wie schulden heeft, leeft vaak met stress. Brieven blijven liggen, overzicht raakt kwijt en kleine achterstanden kunnen groot worden. Daarom moet de overheid niet harder duwen, maar eerder helpen. Sociaal incasseren hoort de norm te zijn: met oog voor wat iemand kan betalen en met ruimte voor een haalbare betalingsregeling.
Ook schuldhulp moet sneller duidelijkheid geven. Mensen hebben een plan nodig dat rust brengt en perspectief biedt op een schuldenvrije toekomst. Vrijwilligers, zoals schuldhulpmaatjes, kunnen daarbij naast mensen staan. Maar de overheid en professionals blijven verantwoordelijk voor goede hulp.
Daarom hoort het voorkomen en oplossen van schulden bij een eerlijke sociale zekerheid. Lees meer over onze plannen tegen schulden.
Wat is sociale zekerheid?
Sociale zekerheid is het geheel van verzekeringen en voorzieningen dat inkomenszekerheid en ondersteuning biedt bij bijvoorbeeld werkloosheid, ziekte, arbeidsongeschiktheid en ouderdom.
Welke regelingen vallen onder de sociale zekerheid?
Onder meer AOW, Anw, Wlz, ZW, WIA, WW en de Participatiewet (bijstand).
Waarom kiest de ChristenUnie voor eenvoud en vertrouwen in de sociale zekerheid?
Omdat een menselijke overheid uitgaat van een realistisch mensbeeld en mensen niet opzadelt met onnodige regels en wantrouwen, maar daadwerkelijk helpt zodat niemand tussen wal en schip valt.
Omdat wij geloven in een regering die opstaat voor het goede. Die niet gaat voor wat makkelijk of populair is, maar voor wat juist is. Gedreven door ons geloof, bouwen we aan wat standhoudt.
Is een lidmaatschap niet wat je zoekt of je bent al lid? Ook financiële steun stellen wij erg op prijs.
Dankzij zo’n 24.000 ChristenUnie-leden, kunnen wij, landelijk en lokaal, impact maken in de politiek. En jij kan bijdragen hieraan.
Wil jij bijdragen aan het behalen van onze doelen? Bekijk dan de openstaande vrijwilligers- en vaste functies.
